WSP 2/17

Sąd Najwyższy2018-02-06
SNKarneinneŚrednianajwyższy
przewlekłość postępowaniasąd najwyższyizba karnawyłączenie sędziegopostępowanie incydentalnesąd rejonowysąd okręgowy

Sąd Najwyższy pozostawił bez rozpoznania skargę na przewlekłość postępowania w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego, uznając ją za postępowanie incydentalne, a sprawę dotyczącą przewlekłości postępowania przed sądem niższej instancji przekazał do rozpoznania sądowi okręgowemu.

A. T. złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawie wniosku o wyłączenie sędziego, a także na przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym w M. Sąd Najwyższy, powołując się na ustawę o skardze na przewlekłość oraz orzecznictwo, uznał, że skarga dotycząca wniosku o wyłączenie sędziego (postępowanie incydentalne) nie podlega rozpoznaniu w ramach tej ustawy. W części dotyczącej przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym, Sąd Najwyższy uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

Skarga A. T. dotyczyła przewlekłości postępowania przed Sądem Najwyższym w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego, który miał rozpoznać kasację od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 25 stycznia 2017 r. (zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 1 czerwca 2016 r.). Skarżący zarzucił niezasadną zwłokę od sierpnia 2017 r. w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie sędziego. Ponadto, w treści skargi A. T. zamieścił żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania przed Sądem Rejonowym w M. Sąd Najwyższy, analizując przepisy ustawy o skardze na przewlekłość, w szczególności art. 5 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 i 2, a także orzecznictwo Sądu Najwyższego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, uznał, że skarga na przewlekłość postępowania incydentalnego, jakim jest wniosek o wyłączenie sędziego, nie podlega rozpoznaniu w ramach tej ustawy. W związku z tym, skargę w tej części pozostawiono bez rozpoznania. Odnośnie do części skargi dotyczącej przewlekłości postępowania przed Sądem Rejonowym w M., Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, uznał się za niewłaściwy i przekazał tę część skargi do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na przewlekłość postępowania nie może dotyczyć postępowania incydentalnego, w tym wniosku o wyłączenie sędziego.

Uzasadnienie

Ustawa o skardze na przewlekłość oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego i ETPCz wskazują, że skarga dotyczy postępowania co do istoty sprawy, a nie postępowań ubocznych czy incydentalnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Pozostawienie bez rozpoznania skargi w części dotyczącej postępowania przed Sądem Najwyższym i przekazanie skargi w części dotyczącej postępowania przed Sądem Rejonowym do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.

Strony

NazwaTypRola
A. T.osoba_fizycznaskarżący

Przepisy (6)

Główne

u.s.n.p. art. 5 § 1

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie.

u.s.n.p. art. 2 § 1

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych.

u.s.n.p. art. 4 § 1

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Skargę odnoszącą się do przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym należy przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu.

Pomocnicze

u.s.n.p. art. 2 § 2

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.

k.p.k. art. 430 § 1

Kodeks postępowania karnego

u.s.n.p. art. 8 § 2

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na przewlekłość postępowania dotyczy postępowania co do istoty sprawy, a nie postępowań incydentalnych. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego jest postępowaniem incydentalnym. Sąd Okręgowy jest właściwy do rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania przed sądem rejonowym.

Godne uwagi sformułowania

przez „tok postępowania w sprawie” w znaczeniu wskazanym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy należy rozumieć „postępowanie co do istoty” nie jest dopuszczalna skarga na przewlekłość postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego, które jest postępowaniem incydentalnym

Skład orzekający

Marek Pietruszyński

przewodniczący, sprawozdawca

Jan Bogdan Rychlicki

członek

Jerzy Steckiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o skardze na przewlekłość w kontekście postępowań incydentalnych oraz właściwości sądu do rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania przed sądem niższej instancji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi na przewlekłość w postępowaniu karnym, ale zasady dotyczące postępowań incydentalnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia ważne kwestie proceduralne dotyczące skargi na przewlekłość postępowania, co jest istotne dla praktyków prawa, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć merytorycznych.

Kiedy skarga na przewlekłość postępowania nie ma sensu? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: WSP 2/17
POSTANOWIENIE
Dnia 6 lutego 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Jan Bogdan Rychlicki
‎
SSN Jerzy Steckiewicz
w sprawie skargi A. T. na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego - Przewodniczącego Wydziału V Izby Karnej Sądu Najwyższego od rozpoznania kasacji wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 25 stycznia 2017 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 1 czerwca 2016 r. oraz na przewlekłość postępowania przed Sądem Rejonowym w M.
p o s t a n o w i ł:
1. Pozostawić bez rozpoznania skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego - Przewodniczącego Wydziału V Izby Karnej Sądu Najwyższego od rozpoznania kasacji wniesionej od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 25 stycznia 2017 r.,
2. Uznać się za niewłaściwy do rozpoznania skargi odnoszącej się do przewlekłości postępowania przed Sądem Rejonowym w M. i przekazać ją, w tej części, Sądowi Okręgowemu w S. jako właściwemu do rozpoznania tej skargi.
UZASADNIENIE
W dniu 15 grudnia 2017 r. do Sądu Najwyższego – Izby Karnej wpłynęło pismo P. A. T. z dnia 9 grudnia 2017 r., w którym zawarł skargę na przewlekłość postępowania przed Sądem Najwyższym w przedmiocie jego wniosku o wyłączenie sędziego – Przewodniczącego Wydziału V Izby Karnej Sądu Najwyższego od rozpoznania kasacji wniesionej przez jego obrońcę od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 25 stycznia 2017 r., zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 1 czerwca 2016 r. W uzasadnieniu skargi A. T. podniósł, że nastąpiła niezasadna zwłoka od sierpnia 2017 r. w rozpoznaniu wniosku o wyłączenie wskazanego sędziego. W treści tej skargi P. A. T. zamieścił nadto żądanie stwierdzenia przewlekłości postępowania przed Sądem Rejonowym w M., na co wskazuje treść uzasadnienia skargi poświęconej czynnościom procesowym dokonanym w tym sądzie. Skarga ta na podstawie § 31 ust. 2 uchwały Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 r. zmieniającej uchwałę Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2003 r. w sprawie regulaminu Sądu Najwyższego została przekazana do rozpoznania Izbie Wojskowej Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W myśli art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. 2016.1259 ), skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że przez „tok postępowania w sprawie” w znaczeniu wskazanym w art. 2 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy należy rozumieć „postępowanie co do istoty” sformułowanie „rozpoznanie sprawy co do istoty” wskazane zostało wprost w art. 12 ust. 3 i art. 16 ustawy), a nie postępowanie incydentalne (uboczne), którego bieg nie powoduje „przejścia” rozpoznania sprawy do sądu wyższej instancji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2012 r., KSP 15/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 listopada 2014 r., III SP 227/14). Zgodnie z brzmieniem znowelizowanego art. 2 ust. 1 i 2
in principio
ustawy o skardze na przewlekłość strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art.2 ust. 2 dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Taka intencja ustawodawcy została wyrażona w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej (Sejm RP VIII kadencji Nr 851) gdzie wskazano, że „zgodnie ze standardem strasburskim ocenie podlega sprawność postępowania odnośnie do zasadności oskarżenia w sprawie karnej lub w przedmiocie sporu odnośnie do praw i obowiązków o charakterze cywilnym. Orzecznictwo strasburskie, a w ślad za nim nowelizacja, wiążą wysokość należnej sumy pieniężnej za przewlekłość z czasem trwania postępowania co do istoty sprawy (niezależnie od sposobu jego zakończenia). Skarga nie przysługuje więc wyłącznie na przewlekłość postępowania incydentalnego (np. w przedmiocie wyłączenia komornika lub sędziego (tak ETPCz: Schreiber i Boetsch v. Francji, skarga nr 58751/00), udzielenia zabezpieczenia, ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zwolnienia od kosztów sądowych)”. Przepisy o skardze na przewlekłość nie przewidują więc odrębnej skargi na przewlekłość postępowania incydentalnego. Oznacza to, że nie jest dopuszczalna skarga na przewlekłość postępowania w przedmiocie wyłączenia sędziego, które jest postępowaniem incydentalnym w stosunku do postępowania co do istoty, w tej sprawie postępowania kasacyjnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2017 r., III SPP 2/17). Z tego też powodu, mając na uwadze treść art. 430§1 k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość, należało skargę w tej części pozostawić bez rozpoznania.
Odnośnie do kolejnej skargi zasygnalizowanej w piśmie P. A. T. z dnia 9 grudnia 2017 r. to uznając, w świetle uzasadnienia sporządzonego przez wnoszącego skargę, że dotyczy ona przewlekłości postępowania przed Sądem Rejonowym w M., należało ją, zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość, przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w S.
Z tego powodu postanowiono jak na wstępie.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI