WO 14/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy, Izba Wojskowa, rozpoznał wniosek prokuratora o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w B. z dnia 3 sierpnia 1982 r. Wówczas A. A. został skazany za przestępstwo z art. 304 § 1 k.k. z 1969 r. (porzucenie pracy w zmilitaryzowanej jednostce w stanie wojennym) na karę roku pozbawienia wolności i roku pozbawienia praw publicznych. Prokurator wnosił o wznowienie postępowania na podstawie art. 540 § 2 k.p.k., wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2011 r. orzekający o niezgodności z Konstytucją i Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych dekretów dotyczących stanu wojennego oraz postępowaniach szczególnych w tym okresie. Sąd Najwyższy stwierdził, że choć sam przepis stanowiący podstawę skazania (art. 304 § 1 k.k. z 1969 r.) nie był bezpośrednio objęty wyrokiem TK, to jednak przepisy stanowiące podstawę wymiaru kar (art. 4 ust. 3 i 4 dekretu o postępowaniach szczególnych) zostały uznane za niezgodne z prawem. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisu prawnego uznanego za niezgodny z Konstytucją, co obliguje do wznowienia postępowania, uchylenia wyroku i umorzenia postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWznowienie postępowań z okresu stanu wojennego, ocena konstytucyjności przepisów z tamtego okresu, ochrona praw jednostki w kontekście nadużyć prawnych.
Dotyczy specyficznego okresu stanu wojennego i konkretnych przepisów, ale stanowi ważny przykład stosowania prawa międzynarodowego i konstytucyjnego do korygowania przeszłych błędów prawnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok wydany na podstawie przepisów uznanych później przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją i prawem międzynarodowym może stanowić podstawę do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli przepisy te miały wpływ na treść orzeczenia lub jego podstawę prawną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na art. 540 § 2 k.p.k., który obliguje do wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu prawnego, na podstawie którego wydano orzeczenie. Mimo że bezpośrednia podstawa skazania nie była objęta wyrokiem TK, to przepisy stanowiące podstawę wymiaru kar zostały uznane za niezgodne z prawem, co uzasadnia wznowienie.
Czy porzucenie pracy przez robotnika drogowego w jednostce zmilitaryzowanej w czasie stanu wojennego stanowiło przestępstwo podlegające karze?
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście późniejszej oceny konstytucyjności przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sposób wykreowania podstawy odpowiedzialności karnej dla pracownika cywilnego za porzucenie pracy, poprzez rozszerzenie stosowania przepisów dotyczących żołnierzy, był problematyczny, zwłaszcza w świetle późniejszej oceny konstytucyjności dekretów stanu wojennego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. A. | osoba_fizyczna | skazany |
| Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej | organ_państwowy | wnioskodawca |
Przepisy (6)
Główne
k.p.k. art. 540 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis obliguje do wznowienia postępowania, jeżeli Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą przepisu prawnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie.
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia, że orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisu prawnego uznanego za niezgodny z Konstytucją.
Pomocnicze
k.k. z 1969 r. art. 304 § § 1
Kodeks karny (z 1969 r.)
Podstawa skazania za porzucenie pracy w jednostce zmilitaryzowanej.
Dekret o stanie wojennym
Uznany za niezgodny z Konstytucją i Prawem Międzynarodowym.
Dekret o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego art. 4 § ust. 3 i 4
Uznany za niezgodny z Konstytucją i Prawem Międzynarodowym, stanowił podstawę wymiaru kar.
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony PRL art. 234
Przepis dotyczący odpowiedzialności karnej osób pełniących służbę w jednostkach zmilitaryzowanych, rozszerzony na podstawie uchwały Rady Państwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność przepisów dekretów stanu wojennego z Konstytucją RP i Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych, stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. • Podstawa prawna wymiaru kar została uznana za niezgodną z prawem.
Godne uwagi sformułowania
„pełniąc służbę w jednostce zmilitaryzowanej – Rejonie Dróg Publicznych na stanowisku robotnika drogowego w dniu 7 czerwca 1982 r. działając z zamiarem trwałego uchylenia się od ciążącego na nim obowiązku pracy wynikającego z tej służby porzucił pracę w zatrudniającym go zakładzie” • „wykreowano podstawę odpowiedzialności karnej – in concreto – robotnika drogowego, pracownika Rejonu Dróg i Mostów za porzucenie pracy, jak za dezercję”
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Pietruszyński
członek
Jan Bogdan Rychlicki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wznowienie postępowań z okresu stanu wojennego, ocena konstytucyjności przepisów z tamtego okresu, ochrona praw jednostki w kontekście nadużyć prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu stanu wojennego i konkretnych przepisów, ale stanowi ważny przykład stosowania prawa międzynarodowego i konstytucyjnego do korygowania przeszłych błędów prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy rozliczeń z okresem stanu wojennego i pokazuje, jak późniejsza ocena konstytucyjna może wpływać na prawomocne wyroki, co jest istotne z perspektywy praworządności i praw człowieka.
“Sąd Najwyższy uchyla wyrok z lat 80. za porzucenie pracy – kluczowa decyzja ws. stanu wojennego!”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.