WO 13/13

Sąd Najwyższy2013-07-16
SAOSKarneprawo karne okresu przejściowegoŚrednianajwyższy
wznowienie postępowanianowe dowodysąd najwyższyizba wojskowaprldekretskazanieuzasadnienie

Sąd Najwyższy oddalił wniosek o wznowienie postępowania w sprawie skazanego za czasy PRL, uznając brak nowych dowodów mogących podważyć ustalenia faktyczne.

Obrońca syna skazanego S. P. złożył wniosek o wznowienie postępowania z lat 50. XX wieku, powołując się na nowe dowody w postaci zeznań świadków, które miałyby świadczyć o niewinności skazanego. Sąd Najwyższy oddalił wniosek, stwierdzając, że wskazane dowody nie są wystarczające do podważenia prawomocnych ustaleń faktycznych i nie zachodzi przesłanka ujawnienia się nowych dowodów w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania.

Wniosek o wznowienie postępowania dotyczył sprawy S. P., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z 1952 r. i utrzymanym w mocy przez Najwyższy Sąd Wojskowy, za przestępstwa z okresu odbudowy państwa. Obrońca, działając w imieniu syna skazanego, wnosił o wznowienie postępowania, uchylenie wyroków i uniewinnienie S. P., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podstawą wniosku miały być nowe dowody w postaci zeznań świadków Z. K. i R. K., które rzekomo miałyby wykazać niewinność skazanego. Sąd Najwyższy – Izba Wojskowa oddalił wniosek, uznając go za bezzasadny. Sąd wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż nowe dowody mogą być podstawą wznowienia tylko wtedy, gdy mogą wiarygodnie podważyć ustalenia faktyczne. Ponadto, w postępowaniu o wznowienie nie bada się prawidłowości oceny materiału dowodowego z poprzedniego postępowania. Sąd podkreślił, że prawdopodobieństwo uniewinnienia musi być "wysoce prawdopodobne" lub "oczywiste", czego w tej sprawie nie stwierdzono. Sąd zauważył, że skazanie opierało się głównie na wyjaśnieniach samego skazanego, a twierdzenia świadków o jego wyjeździe z kraju nie z obawy przed odpowiedzialnością karną były gołosłowne, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych karalności S. P.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nowe dowody mogą być podstawą wznowienia postępowania tylko wtedy, gdy mogą w sposób wiarygodny podważyć prawidłowość przyjętych w nim ustaleń faktycznych.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż nowe dowody muszą mieć potencjał do wiarygodnego podważenia ustaleń faktycznych. Ponadto, w postępowaniu o wznowienie nie bada się prawidłowości oceny materiału dowodowego z poprzedniego postępowania. Prawdopodobieństwo uniewinnienia lub skazania za łagodniejszy czyn musi być "wysoce prawdopodobne" lub "oczywiste", co nie miało miejsca w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalić wniosek

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
S. P.osoba_fizycznaskazany
J. P.osoba_fizycznawnioskodawca

Przepisy (3)

Główne

Dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa art. 13 § § 2

Dekret o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa art. 6

Pomocnicze

k.p.k. art. 540 § § 1 pkt 2 lit. a

Kodeks postępowania karnego

Podstawa wznowienia postępowania z powodu ujawnienia się nowych dowodów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak nowych dowodów, które mogłyby wiarygodnie podważyć ustalenia faktyczne. Postępowanie o wznowienie nie służy do ponownej oceny materiału dowodowego. Prawdopodobieństwo uniewinnienia nie jest "wysoce prawdopodobne" ani "oczywiste". Wyjaśnienia skazanego były kluczowe dla skazania, a twierdzenia świadków nie podważają ich w sposób wystarczający. Skazany był już wcześniej karany, co osłabia argument o wyjeździe z kraju z obawy przed odpowiedzialnością.

Odrzucone argumenty

Istnienie nowych dowodów (zeznania świadków Z. K. i R. K.) wskazujących na niewinność skazanego. Możliwość uchylenia wyroków i uniewinnienia skazanego lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Godne uwagi sformułowania

nowe dowody mogą być podstawą wznowienia postępowania tylko wówczas, gdy mogą w sposób wiarygodny podważyć prawidłowość przyjętych w nim ustaleń faktycznych w postępowaniu o wznowienie nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości oceny materiału dowodowego w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym prawdopodobieństwo uniewinnienia skazanego po wznowieniu postepowania albo skazanie go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż to, za które został skazany musi być „wysoce prawdopodobne”

Skład orzekający

Edward Matwijów

przewodniczący

Jerzy Steckiewicz

sprawozdawca

Krzysztof Mastalerz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania karnego w kontekście nowych dowodów oraz ograniczeń w ponownej ocenie materiału dowodowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu prawnego i historycznego (czasy PRL, sądownictwo wojskowe), ale ogólne zasady dotyczące wznowienia postępowania są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy próby wznowienia postępowania sprzed ponad 60 lat, co samo w sobie jest intrygujące. Pokazuje trudności w dochodzeniu sprawiedliwości po latach i rygorystyczne wymogi dowodowe.

Czy można wznowić proces sprzed 60 lat? Sąd Najwyższy odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: WO 13/13 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Edward Matwijów (przewodniczący) SSN Jerzy Steckiewicz (sprawozdawca) SWSO del. do SN płk Krzysztof Mastalerz w sprawie S. P. skazanego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 13 § 2 i art. 6 dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 czerwca 1952 r., sygn. akt: […], utrzymanym w mocy wyrokiem Najwyższego Sądu Wojskowego z dnia 23 września 1952 r., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 16 lipca 2013 r. wniosku obrońcy J. P. (syna nieżyjącego S. P.) o wznowienie postępowania, uchylenie obu wskazanych wyżej wyroków i uniewinnienie S. P., ewentualnie o uchylenie tych wyroków i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w W. do ponownego rozpoznania p o s t a n o w i ł: 1. oddalić wniosek, 2. obciążyć wnioskodawcę J. P. kosztami postępowania wznowieniowego. UZASADNIENIE W dniu 6 maja 2013 r. do Sądu Najwyższego – Izba Wojskowa wpłynął wniosek obrońcy J. P. (syna nieżyjącego S. P.) o wznowienie postępowania w sprawie S. P. skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 23 czerwca 1952 r., sygn. akt […], utrzymanym w mocy wyrokiem Najwyższego Sądu 2 Wojskowego z dnia 23 września 1952 r. za przestępstwa określone w art. 13 § 2 i art. 6 dekretu o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa na karę łączna 12 lat pozbawienia wolności oraz pozbawienia praw publicznych na okres lat 5 i przepadek mienia. Podstawą wznowienia postepowania mają być nowe dowody, nie znane przedtem sądowi, a mianowicie zeznania Z. K. i R. K., z których ma wynikać, że S. P. nie dopuścił się przestępstw, które mu przypisano. Obrońca wnosi o uchylenie obu wskazanych wyroków, po uprzednim sprowadzeniu wskazanych dowodów i przeprowadzeniu ich przed Sądem Najwyższym i uniewinnienie S. P., ewentualnie o przekazanie sprawy do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w W. W uzasadnieniu wniosku obrońca napisał, że wskazani przez niego świadkowie „ posiadają informacje odmienne od tych, które ustalił Wojskowy Sąd Rejonowy w W. i które w konsekwencji prowadzić mogą do ustalenia niewinności oskarżonego S. P.” W sprawie był już składany wniosek o wznowienie postępowania oparty o treść art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. (ujawnienie się nowych dowodów) oraz o uznanie wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w W. za nieważny w świetle ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. Wnioski te okazały się nieuzasadnione. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek obrońcy o wznowienie postepowania jest bezzasadny. Wbrew jego twierdzeniom w sprawie nie zachodzi przesłanka w postaci ujawnienia się nowych dowodów wskazujących, że skazany nie popełnił przypisanego mu przestępstwa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że „nowe dowody” mogą być podstawą wznowienia postępowania tylko wówczas, gdy mogą w sposób wiarygodny podważyć prawidłowość przyjętych w nim ustaleń faktycznych. Ponadto, w postępowaniu o wznowienie nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości oceny materiału dowodowego w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym (zob. postanowienia SN z dnia 24 kwietnia 1996 r. V KO 2/96 OSNKW 1996, nr 7 – 8, poz. 47 i z dnia 24 listopada 1994 r. III KO 67/94, Lex 22092). 3 Wznowienie postępowania z powodu nowych dowodów może natomiast nastąpić tylko wówczas, gdy dowody te prowadzą do wniosku, że poprzednio dokonane ustalenia faktyczne mogą zostać podważone (zob. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2013 r. III KO 87/12). Prawdopodobieństwo uniewinnienia skazanego po wznowieniu postepowania albo skazanie go za przestępstwo zagrożone karą łagodniejszą niż to, za które został skazany musi być „wysoce prawdopodobne” (zob. OSNKW 1 – 2/1999, poz. 9), a nawet przyjmowano, by „graniczyło ono z pewnością”, bądź było „oczywiste”. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Należy wskazać, że skazanie S. P. nastąpiło głównie w oparciu o jego wyjaśnienia, w których przyznał się do czynu i obszernie opisał motywy, którymi się kierował oraz związane z nim okoliczności. Jak wynika z wniosku o wznowienie postępowania, wskazani w nim świadkowie mieliby zeznać, że powodem wyjazdu skazanego z kraju nie była obawa przed odpowiedzialnością karną. Sugestia ta w świetle wyjaśnień S. P. jest gołosłowna, jeżeli uwzględni się, że skazany był już wielokrotnie karany za przestępstwa podobne do tych, za które, przed ucieczką z kraju, miał być osądzony. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak na wstępie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI