WO 1/18

Sąd Najwyższy2018-02-09
SNKarnepostępowanie karneŚrednianajwyższy
sąd najwyższysąd wojskowyprzekazanie sprawyobiektywizmsędziapostępowanie karnezażalenieodmowa wszczęcia śledztwa

Sąd Najwyższy przekazał sprawę dotyczącą zażalenia na odmowę wszczęcia śledztwa przeciwko sędziemu innemu sądowi równorzędnemu ze względu na potencjalny brak obiektywizmu.

Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Wojskowych złożył zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa przeciwko sędziemu Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. w sprawie zarzutów o niedopełnienie obowiązków służbowych i ukrywanie dokumentów. Wojskowy Sąd Okręgowy w W., będący instancją odwoławczą, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, wskazując na bliskie relacje między sędziami w małych jednostkach wojskowych, które mogłyby budzić wątpliwości co do obiektywizmu. Sąd Najwyższy przychylił się do wniosku, przekazując sprawę do Wojskowego Sądu Okręgowego w P.

Sprawa dotyczyła zażalenia Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa przeciwko sędziemu Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. Zarzuty dotyczyły dwukrotnego niewykonania polecenia służbowego dotyczącego zwrotu dokumentów oraz ich ukrywania w celu uniemożliwienia podpisania i zwrotu przełożonemu. Prokurator odmówił wszczęcia śledztwa z uwagi na brak wymaganego wniosku o ściganie (art. 343 § 1 k.k.) oraz brak znamion czynu zabronionego (art. 276 k.k.). Wojskowy Sąd Okręgowy w W., rozpatrując zażalenie, zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Uzasadnieniem wniosku były specyficzne warunki funkcjonowania wojskowych sądów okręgowych i garnizonowych, które są niewielkimi jednostkami organizacyjnymi, gdzie sędziowie często się znają i utrzymują prywatne kontakty. Wskazano, że w podobnej sprawie dotyczącej tego samego sędziego, sędziowie Wojskowego Sądu Okręgowego w W. zostali wyłączeni od jej rozpoznawania. Sąd Okręgowy argumentował, że taka sytuacja może budzić przekonanie o braku obiektywizmu. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 37 k.p.k., uznał, że przekazanie sprawy jest uzasadnione, gdy występują realne okoliczności zagrażające dobru wymiaru sprawiedliwości, w tym takie, które mogą wpływać na swobodę orzekania lub stwarzać pozory braku obiektywizmu. Sąd Najwyższy podzielił argumentację Wojskowego Sądu Okręgowego w W., uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga zmiany właściwości miejscowej. W konsekwencji, Sąd Najwyższy postanowił przekazać sprawę do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, istnieją podstawy do przekazania sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że specyfika małych jednostek wojskowych, częste kontakty między sędziami oraz fakt, że sąd właściwy miejscowo jest instancją odwoławczą dla sądu, którego dotyczy postępowanie, mogą budzić wątpliwości co do obiektywizmu i zagrażać dobru wymiaru sprawiedliwości. Dlatego przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu jest uzasadnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przekazanie sprawy

Strony

NazwaTypRola
Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Wojskowychorgan_państwowywnioskodawca zażalenia
Prokurator Prokuratury Okręgowej w W. Wydział VIII do Spraw Wojskowychorgan_państwowyorgan prowadzący postępowanie przygotowawcze
ustalony sędzia w stopniu podpułkownikaosoba_fizycznapodejrzany
ustalony sędzia w stopniu majoraosoba_fizycznapokrzywdzony/przełożony
ustalony zastępca prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. sędzia w stopniu podpułkownikaosoba_fizycznapokrzywdzony/przełożony
Wojskowy Sąd Okręgowy w W.instytucjasąd występujący o przekazanie sprawy
Wojskowy Sąd Garnizonowy w O.instytucjasąd, którego dotyczy sprawa
Wojskowy Sąd Okręgowy w P.instytucjasąd wyznaczony do rozpoznania sprawy

Przepisy (5)

Główne

k.p.k. art. 37

Kodeks postępowania karnego

Przepis ma charakter wyjątkowy i pozwala na odstąpienie od właściwości miejscowej sądu, gdy występują realne okoliczności zagrażające dobru wymiaru sprawiedliwości, wpływające na swobodę orzekania lub stwarzające przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt. 10

Kodeks postępowania karnego

Podstawa odmowy wszczęcia śledztwa z powodu braku wymaganego wniosku o ściganie.

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt. 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa odmowy wszczęcia śledztwa z powodu braku znamion czynu zabronionego.

k.k. art. 343 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 276

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Specyfika małych jednostek wojskowych i bliskie relacje między sędziami mogą budzić wątpliwości co do obiektywizmu. Sąd właściwy miejscowo jest instancją odwoławczą dla sądu, którego dotyczy postępowanie. Dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga zmiany właściwości miejscowej.

Godne uwagi sformułowania

dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga zmiany właściwości miejscowej sądu mogłyby wywołać przekonanie o możliwości braku obiektywizmu orzekających w tej sprawie sędziów stosowanie przepisu art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej sądu

Skład orzekający

Wiesław Błuś

Prezes SN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przekazania sprawy ze względu na potencjalny brak obiektywizmu w specyficznych warunkach sądów wojskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki sądów wojskowych i procedury przekazania sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak nawet w systemie prawnym mogą pojawić się wątpliwości co do obiektywizmu, gdy sędziowie są ze sobą blisko powiązani, co wymaga interwencji Sądu Najwyższego. Dotyczy specyfiki wojskowego wymiaru sprawiedliwości.

Czy sędziowie mogą być zbyt blisko siebie? Sąd Najwyższy zmienia sąd w wojskowej sprawie.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: WO 1/18
POSTANOWIENIE
Dnia 9 lutego 2018 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Prezes SN Wiesław Błuś
w sprawie z zażalenia Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Wojskowych, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 9 lutego 2018 r., wystąpienia Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 22 stycznia 2018 r., sygn. akt: Kp. (…) o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
przekazać sprawę do rozpoznania Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P.
UZASADNIENIE
Postanowieniem prokuratora Prokuratury Okręgowej w W. Wydział VIII do Spraw Wojskowych z dnia 30 listopada 2017 r. (sygn. akt: Po VIII
(…)
), odmówiono wszczęcia śledztwa „w sprawie
zaistniałego w dniu 19 i 24 maja 2017 r. w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w O. zachowania ustalonego sędziego w stopniu podpułkownika, który dwukrotnie nie wykonał polecenia służbowego wydanego mu przez pełniącego obowiązki prezesa tego sądu, ustalonego sędziego w stopniu majora, co do zwrotu dwóch egzemplarzy protokołu przejęcia obowiązków służbowych na stanowisku pełniącego obowiązki Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. wraz z załącznikami, sporządzonego pomiędzy ustalonym zastępcą prezesa tego sądu sędzią w stopniu podpułkownika, a obejmującym czasowo z dniem 5 stycznia 2017 r. obowiązki prezesa tego sądu ustalonym sędzią w stopniu majora”
,
tj. o czyn z art. 343 § 1 k.k. z uwagi na brak wymaganego wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej (art. 17 § 1 pkt. 10 k.p.k.), oraz
„
zaistniałego w okresie od 10 stycznia 2017 roku do 27 października 2017 r. w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w O. zachowania ustalonego sędziego w stopniu podpułkownika polegającego na uzyskaniu dwóch egzemplarzy protokołu przejęcia obowiązków służbowych na stanowisku pełniącego obowiązki Prezesa Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. wraz z załącznikami, sporządzonego pomiędzy wymienionym ustalonym zastępcą prezesa tego sądu sędzią, a obejmującym czasowo z dniem 5 stycznia 2017 r. obowiązki prezesa tego sądu ustalonym sędzią w stopniu majora w celu jego podpisania oraz zwrotu i mimo poleceń nie zwrócił przełożonemu wymienionych dokumentów ukrywając je, choć tymi dokumentami nie miał prawa wyłącznie rozporządzać”,
tj. o czyn z art. 276 k.k. z uwagi na brak znamion czynu zabronionego (art. 17 § 1 pkt. 2 k.p.k.).
Zażalenie na to postanowienie złożył Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Wojskowych.
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 22 stycznia 2018 r., na podstawie art. 37 k.p.k., zwrócił się do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy dotyczącej rozpoznania zażalenia innemu sądowi równorzędnemu, tj. Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P. W uzasadnieniu tej decyzji procesowej sąd występujący wskazał, że postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa dotyczy ustalonego sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. dla którego to Sądu Wojskowy Sąd Okręgowy w W. jest instancją odwoławczą.
Podkreślono także, że zarówno Wojskowy Sąd Okręgowy w W. jak i Wojskowy Sąd Garnizonowy w O. (odmiennie od sytuacji występujących w wielu sądach powszechnych) są niewielkimi jednostkami organizacyjnymi, nie dzielącymi się na wydziały, a ich etatowi sędziowie wzajemnie bardzo dobrze się znają, a w wielu przypadkach utrzymują też ze sobą zażyłe kontakty osobiste i towarzyskie na stopie prywatnej. Sytuacja ta skutkowała tym, że w zakresie czynów objętych sprawą dyscyplinarną o sygn. Dsd
(…)
(dotyczącą personalnie tego samego „funkcyjnego” sędziego z Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. i przedmiotowo „powiązaną” z niniejszymi zarzutami) sędziowie orzekający w Wojskowym Sądzie Okręgowym w W. (na ich wniosek) zostali wyłączeni od udziału w jej rozpoznawaniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Nie budzi wątpliwości, że stosowanie przepisu art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej sądu. Przekazanie sprawy powinno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne okoliczności, które mogą zagrażać, w wypadku rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, dobru wymiaru sprawiedliwości. Za takie okoliczności można uznać tego rodzaju sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 lipca 1995 r., III KO 34/95, OSNKW 1995, nr 9 -10, poz. 68 i z dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, R-OSNKW 2008, poz.2280).
Wystąpienie takich okoliczności sygnalizuje w przedmiotowej sprawie Wojskowy Sąd Okręgowy w W., zażalenie bowiem dotyczy postanowienia prokuratora odmawiającego wszczęcia śledztwa przeciwko sędziemu Sądu objętego nadzorem instancyjnym Wojskowego Sądu Okręgowego w W.
Bezsprzecznie stosunkowo małe liczebnie składy osobowe sądów wojskowych, a co za tym idzie częste kontakty zawodowe osób pełniących w nim służbę w odbiorze społecznym mogłyby wywołać przekonanie o możliwości braku obiektywizmu orzekających w tej sprawie sędziów.
W związku z tym, Sąd Najwyższy w pełni podzielając argumentację sądu występującego, zawartą w uzasadnieniu postanowienia, uznając jednocześnie że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga zmiany właściwości miejscowej sądu, przekazał sprawę dotyczącą rozpoznania zażalenia na postanowienie prokuratora Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w P., jako równorzędnemu Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W.
Pouczenie:
Na niniejsze postanowienie zaża
le
nie nie przysługuje.
r.g.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI