WO 1/13

Sąd Najwyższy2013-02-25
SAOSKarnerepresje komunistyczneWysokanajwyższy
niesłuszne skazanieodszkodowaniezadośćuczynienierepresjeTrybunał KonstytucyjnySąd Najwyższyustawa lutowawznowienie postępowania

Sąd Najwyższy wznowił postępowanie i uchylił wyrok WSO z 2010 r. zasądzający odszkodowanie za niesłuszne skazanie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego z 2010 r., który zasądził odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne skazanie. Wniosek oparto na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2011 r. uznającym art. 8 ust. 1a ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wobec represjonowanych za niezgodny z Konstytucją. Sąd Najwyższy uznał, że wyrok WSO z 2010 r. powołał się na ten przepis i ograniczył wysokość zasądzonego świadczenia, co uzasadnia wznowienie postępowania.

Sąd Najwyższy, w składzie orzekającym w Izbie Wojskowej, rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego (WSO) z dnia 16 czerwca 2010 r. Wyrokiem tym zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz Z. L. kwotę 25 000 złotych tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z wykonania wyroku WSO z dnia 7 stycznia 1982 r., którym szer. Z. L. został skazany za przestępstwo z art. 305 k.k. z 1969 r. na karę 3 lat pozbawienia wolności. Wniosek o wznowienie postępowania oparto na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2011 r. (P 21/09), który orzekł o niezgodności art. 8 ust. 1a ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego z Konstytucją. Sąd Najwyższy stwierdził, że WSO w wyroku z 2010 r. powołał się na art. 8 ust. 1a tej ustawy i sam wskazał, że należności mogłyby być wyższe, ale były ograniczone przez ten przepis. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że istnieją podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 2 k.p.k., uchylenia wyroku WSO z 2010 r. na mocy art. 547 § 2 k.p.k. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, jeśli przepis uznany za niezgodny z Konstytucją został zastosowany w orzeczeniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał art. 8 ust. 1a ustawy lutowej za niezgodny z Konstytucją. Ponieważ Wojskowy Sąd Okręgowy w zaskarżonym wyroku powołał się na ten przepis i ograniczył wysokość zasądzonego świadczenia, Sąd Najwyższy uznał, że istnieją podstawy do wznowienia postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

wznowienie postępowania i uchylenie wyroku

Strona wygrywająca

Z. L.

Strony

NazwaTypRola
Z. L.osoba_fizycznawnioskodawca
Skarb Państwaorgan_państwowypozwanego

Przepisy (4)

Główne

Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm. art. 8 § ust. 1 i 1a

Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

Art. 8 ust. 1a został uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 540 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych faktów lub dowodów wskazujących na popełnienie przestępstwa lub niewinność skazanego, a także w przypadku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.

k.p.k. art. 547 § § 2

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.k. art. 305

Kodeks karny

Przepis, na podstawie którego pierwotnie skazano Z. L. (z 1969 r.).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 21/09 jako podstawa do wznowienia postępowania. Zastosowanie przez WSO przepisu uznanego za niezgodny z Konstytucją. Ograniczenie wysokości zasądzonego świadczenia przez WSO z uwagi na ten przepis.

Godne uwagi sformułowania

„łączną wysokość poniesionych strat z obu tych tytułów z pewnością należałoby wycenić znacznie powyżej zasądzonych 25 000 zł, lecz Sąd nie mógł tego uczynić wobec wskazania ustawodawcy, że te należności można przyznać jedynie do takiej maksymalnej kwoty, co też Sąd uczynił”

Skład orzekający

Wiesław Błuś

przewodniczący

Marian Buliński

sprawozdawca

Jerzy Steckiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Podstawy i skutki wznowienia postępowania w oparciu o wyroki Trybunału Konstytucyjnego, interpretacja przepisów dotyczących odszkodowań za represje komunistyczne."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą lutową i wyrokiem TK P 21/09.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odszkodowania za niesłuszne skazanie w czasach PRL i pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na prawomocne wyroki sądowe, nawet po latach.

Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego może zmienić przeszłość? Sąd Najwyższy wznowił sprawę o odszkodowanie za niesłuszne skazanie z PRL.

Dane finansowe

WPS: 25 000 PLN

odszkodowanie i zadośćuczynienie: 25 000 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt: WO 1/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 lutego 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wiesław Błuś (przewodniczący) SSN Marian Buliński (sprawozdawca) SSN Jerzy Steckiewicz Protokolant : Anna Krawiec w sprawie Z. L. o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia za niesłuszne skazanie wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego z dnia 7 stycznia 1982 r., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 25 lutego 2013 r. wniesionego przez obrońcę wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego z dnia 16 czerwca 2010 r., o zasądzeniu na podstawie art. 8 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zm.) kwoty 25 tyś. złotych łącznie tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania wyroku Sądu Okręgu Wojskowego z dnia 7 stycznia 1982 r. 1. wznawia postępowanie i uchyla wyrok Wojskowego Sądu Okręgowego z dnia 16 czerwca 2010 r., a sprawę przekazuje temuż Sądowi do ponownego rozpoznania; 2. zarządza zwrot opłaty od wniosku wniesionej przez Z. L. UZASADNIENIE 2 Wyrokiem Sądu Okręgu Wojskowego w /…/ z dnia 7 stycznia 1982 r. szer. Z. L. został skazany za popełnienie przestępstwa określonego w art. 305 k.k. z 1969 r. na karę 3 lat pozbawienia wolności i pozbawienie praw publicznych na okres 2 lat. Postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r. Wojskowy Sąd Okręgowy stwierdził nieważność wydanego wobec Z. L. wyroku Sądu Okręgu Wojskowego z dnia 7 stycznia 1982 r. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2010 r. Wojskowy Sąd Okręgowy, na mocy art. 8 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz .U. Nr 34, poz. 149 ze zm.) zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Z. L. kwotę 25 000 złotych łącznie tytułem odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wynikłe z wykonania wyroku Sądu Okręgu Wojskowego z dnia 7 stycznia 1982 r. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 22 lipca 2010r. W dniu 14 stycznia 2013 r. wpłynął do Sądu Najwyższego wniosek obrońcy Z. L. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego z dnia 16 czerwca 2010 r. w oparciu o art. 540 § 2 k.p.k., a następnie na mocy art. 547 § 2 k.p.k. o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Wniosek ten, zdaniem obrońcy, uzasadniony jest wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2011 r. (P 21/09). W tej sytuacji Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W wyroku z dnia 1 marca 2011 r. (P 21/09) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 8 ust. 1a cyt. ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 2 oraz z art. 41 ust. 5 w związku z art. 77 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz jest niezgodny z art. 31 ust. 1 i 2, a także z art. 77 ust. 2 Konstytucji. W uzasadnieniu swego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny uznał, że dla spraw rozstrzygniętych już na podstawie art. 8 ust. 1 znowelizowanej ustawy lutowej istnieje możliwość wznowienia postępowania pod 3 warunkiem, że po rozstrzygnięciu tych spraw zastosowanie znalazły art. 8 ust.1a lub art. 8 ust. 1d ustawy lutowej. W przedmiotowej sprawie Wojskowy Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 16 czerwca 2010 r. nie tylko powołał się na art. 8 ust. 1a cyt. ustawy, lecz w uzasadnieniu swego orzeczenia wprost stwierdził, że „łączną wysokość poniesionych strat z obu tych tytułów z pewnością należałoby wycenić znacznie powyżej zasądzonych 25 000 zł, lecz Sąd nie mógł tego uczynić wobec wskazania ustawodawcy, że te należności można przyznać jedynie do takiej maksymalnej kwoty, co też Sąd uczynił” (k. 4 uzasadnienia). Mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz przesłanki, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji, przy rozważaniu wysokości zasądzonego odszkodowania i zadośćuczynienia, należało wznowić postepowanie w sprawie zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia dla Z. L. (art. 540 § 2 k.p.k.), a następnie uchylić orzeczenie Wojskowego Sądu Okręgowego z dnia 16 czerwca 2010 r. i sprawę przekazać temuż Sądowi do ponownego rozpoznania (art. 547 § 2 k.p.k.). I tak też Sąd Najwyższy uczynił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI