VI Ka 424/19

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2019-07-17
SAOSKarneprzestępstwa przeciwko mieniuŚredniaokręgowy
prawo karneoszustwowyłudzenie kredytuprawo do obronyobrońca z urzędubezwzględna przyczyna odwoławczauchylenie wyrokuponowne rozpoznanie

Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego z powodu braku obligatoryjnego obrońcy dla oskarżonego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał apelację obrońcy oskarżonego A. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu. Sąd odwoławczy, stosując art. 439 § 1 pkt 10 kpk, uchylił zaskarżony wyrok z powodu stwierdzenia uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą – braku obligatoryjnego obrońcy dla oskarżonego, mimo istnienia opinii wskazującej na potrzebę takiej obrony. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy, rozpoznał apelację obrońcy oskarżonego A. P. od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu. Sąd Rejonowy uznał oskarżonego za winnego popełnienia siedmiu przestępstw, w tym oszustwa i wyłudzenia kredytu, działając w krótkich odstępach czasu i z wykorzystaniem tej samej sposobności, będąc uprzednio skazanym. Na skutek apelacji obrońcy, Sąd Okręgowy stwierdził uchybienie stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 10 kpk, a mianowicie brak obligatoryjnego obrońcy dla oskarżonego. Mimo istnienia opinii sądowo-psychiatrycznej z 2010 roku wskazującej na ograniczone zaburzenia osobowości oskarżonego i potrzebę obrony, obrońca nie został mu wyznaczony w postępowaniu przygotowawczym ani sądowym przed wydaniem wyroku. Sąd Okręgowy uznał, że naruszenie to godziło w prawo oskarżonego do obrony i mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. W związku z tym, na mocy art. 439 § 1 pkt 10 kpk, uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania. Zasądzono również koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, brak obligatoryjnego obrońcy dla oskarżonego, gdy jego udział jest wymagany przez prawo (np. ze względu na stan zdrowia psychicznego), stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy powołał się na art. 439 § 1 pkt 10 kpk, który stanowi, że sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli oskarżony nie miał obrońcy w wypadku istnienia uzasadnionej wątpliwości co do jego stanu psychicznego pozwalającego na samodzielną obronę. W analizowanej sprawie istniała opinia wskazująca na potrzebę obrony, a obrońca nie został wyznaczony, co naruszyło prawo do obrony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

oskarżony A. P.

Strony

NazwaTypRola
A. P.osoba_fizycznaoskarżony
Anna Arabskaorgan_państwowyprokurator
S. R.osoba_fizycznaobrońca z urzędu

Przepisy (13)

Główne

k.p.k. art. 439 § 1 pkt 10

Kodeks postępowania karnego

Bezwzględna przyczyna odwoławcza - brak obligatoryjnego obrońcy.

Pomocnicze

k.p.k. art. 79 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania karnego

Obligatoryjna obrona w przypadku wątpliwości co do stanu psychicznego oskarżonego.

k.p.k. art. 78 § 1

Kodeks postępowania karnego

Wyznaczenie obrońcy na wniosek.

k.k. art. 297 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo wyłudzenia kredytu.

k.k. art. 286 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo oszustwa.

k.k. art. 11 § 2

Kodeks karny

Zbieg przepisów.

k.k. art. 64 § 1

Kodeks karny

Recydywa.

k.k. art. 13 § 1

Kodeks karny

Usществienie przestępstwa.

k.k. art. 11 § 3

Kodeks karny

Kwalifikacja z najsurowszego przepisu.

k.k. art. 91 § 1

Kodeks karny

Czyn ciągowy.

k.k. art. 53 § 1

Kodeks karny

Cele i zasady wymiaru kary.

k.k. art. 62

Kodeks karny

Przepis dotyczący narkotyków (nieadekwatny w tym kontekście, prawdopodobnie błąd w apelacji).

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 18 § 1

Podstawa do zasądzenia kosztów pomocy prawnej z urzędu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak obligatoryjnego obrońcy dla oskarżonego, mimo istnienia opinii wskazującej na potrzebę takiej obrony, stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 kpk.

Godne uwagi sformułowania

uchyla zaskarżony wyrok co do oskarżonego A. P. i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania uchylił zaskarżony wyrok z powodu stwierdzenia uchybienia o charakterze tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 10 kpk uchybienie to skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania uchylenie to dokonywane jest na korzyść oskarżonego

Skład orzekający

Krzysztof Ficek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 439 § 1 pkt 10 kpk w kontekście prawa do obrony i obligatoryjnego udziału obrońcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie brak obrońcy wynika z zaniedbań proceduralnych sądu pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje fundamentalne znaczenie prawa do obrony w polskim procesie karnym i konsekwencje jego naruszenia, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych wymiarem sprawiedliwości.

Brak obrońcy to wyrok uchylony! Jak błąd proceduralny może zniweczyć postępowanie karne?

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygnatura akt VI Ka 424/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach, Wydział VI Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący sędzia Krzysztof Ficek Protokolant Dominika Koza przy udziale Anny Arabskiej Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Z. po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2019 r. sprawy A. P. ur. (...) w Z. syna K. i B. oskarżonego z art. 297 § 1 kk oraz art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk , art. 297 § 1 kk oraz art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk przy zast. art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 5 lutego 2019 r. sygnatura akt II K 2167/18 na mocy art. 439 § 1 pkt 10 kpk 1. uchyla zaskarżony wyrok co do oskarżonego A. P. i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz r. pr. S. R. kwotę 442,80 zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy) obejmującą kwotę 82,80 zł (osiemdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) podatku VAT za sporządzenie apelacji. Sygn. akt: VI Ka 424/19 UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 5 lutego 2019 r. w sprawie o sygnaturze II K 2167/18 uznano A. P. za winnego tego, że działając w krótkich odstępach czasu i z wykorzystaniem takiej samej sposobności, a także w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, dopuścił się ciągu siedmiu przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny co do któregokolwiek z nich, a każdego z tych przestępstw dopuścił się będąc uprzednio prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie o sygn. III K 145/02 za przestępstwo z art. 280 § 2 kk na karę trzech lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od dnia 01 października 2002 r. do dnia 01 kwietnia 2006 r., tj. winnego siedmiu przestępstw, z których pierwsze sześć wyczerpuje znamiona występków z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk przy zast. art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk , zaś siódmy wyczerpuje znamiona występku z art. 297 § 1 kk w zw. z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 kk przy zast. art. 11 § 2 kk w zw. z art. 64 § 1 kk i za to na mocy art. 286 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk w zw. z art. 91 § 1 kk skazano A. P. na jedną karę pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat. Wyrok zaskarżyła obrońca oskarżonego w części tj. w pkt 1 i 3 na korzyść oskarżonego zarzucając mu rażącą niewspółmierność kary w wymiarze 2 lat bezwzględnego pozbawienia wolności jako nieadekwatnej do celów kary oraz pozostałych zasad określonych w art. 53 § 1 kk . Podnosząc powyższe wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary w niższym wymiarze z uwzględnieniem dyspozycji art. 62 kk , tj. z określeniem rodzaju i typu zakładu karnego w którym skazany będzie miał odbywać karę, jednocześnie orzekając system terapeutyczny jej wykonania, ewentualnie o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu. Sąd Okręgowy stwierdził, co następuje. Sąd odwoławczy nie odnosił się merytorycznie do zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego A. P. . Rozpoznanie środka odwoławczego dotyczącego tego oskarżonego zostało bowiem, stosownie do przepisu art. 436 kpk , ograniczone do stwierdzenia uchybienia o charakterze tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 10 kpk - niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie m.in. jeżeli oskarżony nie miał obrońcy w wypadku istnienia uzasadnionej wątpliwości czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzeniu obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny tj. w sytuacji, o jakiej mowa w art. 79 § 1 pkt 4 kpk . Po przeprowadzeniu analizy akt przedmiotowej sprawy należało zauważyć, że zgodnie z opinią sądowo-psychiatryczną z dnia 25 listopada 2010 r. (k. 397-399) przeprowadzoną na etapie postępowania przygotowawczego dotyczącą stanu zdrowia psychicznego i poczytalności A. P. u oskarżonego stwierdzono ograniczone zaburzenia osobowości, pozwalające mu na udział w czynnościach procesowych w obecności obrońcy. Wobec treści wyżej przytoczonej opinii należało wyznaczyć oskarżonemu obrońcę z urzędu, jednakże nie został on wyznaczony w postępowaniu przygotowawczym, a w postępowaniu sądowym na wniosek oskarżonego dopiero w dniu 26 lutego 2019 r. (k. 749) na podstawie art. 78 § 1 kpk , już po wydaniu wyroku w przedmiotowej sprawie. Należy zauważyć, że zgodnie z opinią sądowo-psychiatryczną z dnia 25 listopada 2010 r., która nie została w dalszej części postępowania przygotowawczego jak i sądowego podważona, należało wyznaczyć oskarżonemu A. P. obrońcę z urzędu na podstawie art. 79 § 1 pkt 4 kpk – obrona obligatoryjna, czego jednak nie uczyniono. Należało zatem uznać, że zaistniałe uchybienie godziło w prawo oskarżonego do obrony i mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Uchybienie to skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skoro obrońca oskarżonego (którego oskarżony nie miał) nie brał udziału w czynności procesowej, w której jego udział był obowiązkowy w myśl art. 439 § 1 pkt 10 kpk , wyrok dotyczący tego oskarżonego podlega uchyleniu niezależnie od wpływu stwierdzonego uchybienia na treść orzeczenia. Uchylenie to dokonywane jest na korzyść oskarżonego, gdyż tylko na jego korzyść wniesiono apelację i jego sytuacja prawna po przeprowadzeniu ponownego postępowania nie będzie mogła ulec pogorszeniu. Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Zabrzu do ponownego rozpoznania. Sąd ponownie rozpoznający sprawę powinien, wystrzegać się wszelkich uchybień proceduralnych. Wobec zgłoszenia przez obrońcę wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zgodnie zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz r.pr. S. R. wspomniane koszty na podstawie § 18 ust. 1 Rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu podwyższając ją o stawkę podatku od towarów i usług.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI