WK 22/04

29  
   
POSTANOWIENIE SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW Z DNIA 18 STYCZNIA 
2005 R.  
WK 22/04  
   
Art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 r. stanowiący, że organy 
władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zawiera normę 
zakazującą domniemywania kompetencji takiego organu i tym samym 
nakazuje, by wszelkie działania organu władzy publicznej były oparte na 
wyraźnie określonej normie kompetencyjnej. Zatem, Naczelny Prokurator 
Wojskowy, aby wnieść kasację szczególną do Izby Wojskowej Sądu 
Najwyższego w takiej sprawie podlegającej orzecznictwu sądów wojskowych, w 
której do pełnienia funkcji prokuratora oraz oskarżyciela publicznego 
powołani są wyłącznie prokuratorzy IPN, a nie podlegający mu prokuratorzy 
wojskowi, musiał wykazać istnienie szczególnej normy kompetencyjnej, 
uprawniającej go do działania poza zakresem swojej właściwości, nie zaś 
poprzestawać tylko na stwierdzeniu braku zakazu takiego działania w 
normach zawierających jego kompetencje ogólne.  
   
Przewodniczący: Prezes SN J. Godyń.  
Sędziowie SN: A. Kapłon, S. Kosmal, W. Maciak,  
M. 
Pietruszyński, 
J. 
Steckiewicz, 
A. 
Tomczyk 
(sprawozdawca).  
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. 
Ciepłowski.  
   
Sąd Najwyższy w sprawie Tadeusza N., wobec którego umorzono postępowanie 
karne, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 18 stycznia 2005 r. 
kasacji, wniesionej 
przez Zastępcę Prokuratora Generalnego Naczelnego 
Prokuratora Wojskowego od postanowienia Sądu Najwyższego w Izbie Wojskowej 
z dnia 8 czerwca 2004 r., pozostawiającego kasację bez rozpoznania,  
   
o d d a l i ł  kasację (...)  
   
Z  u z a s a d n i e n i a :   
   
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2004 r. Sąd Najwyższy w Izbie Wojskowej 
pozostawił bez rozpoznania kasację Naczelnego Prokuratora Wojskowego, 
wniesioną od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 grudnia 2003 
r., mocą którego umorzono postępowanie karne wobec płk. w st. spocz. Tadeusza 
N., oskarżonego o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k. w zb. z art. 189 § 2 k.k. w zw. z 
art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – 
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.  
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wywiedziono, że „wynikające z treści art. 
657 § 1 k.p.k. oraz art. 672a k.p.k. uprawnienie Naczelnego Prokuratora 
Wojskowego do wniesienia kasacji przewidzianej w art. 521 k.p.k., przysługuje mu 
jedynie w tych sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, w 
których zgodnie z treścią art. 657 § 2 k.p.k., właściwi do pełnienia funkcji 

prokuratora oraz oskarżyciela publicznego są prokuratorzy wojskowi. Nie odnosi się 
ono zatem do tych spraw podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, w 
których na podstawie przepisu szczególnego, a mianowicie art. 45 ust. 2 ustawy o 
Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi 
Polskiemu, do pełnienia wymienionych funkcji powołani są wyłącznie prokuratorzy 
IPN”.  
Orzeczenie to, na niekorzyść Tadeusza N., na podstawie art. 521 k.p.k. w zw. z 
art. 657 § 1 k.p.k. i w zw. z art. 672 a k.p.k., a także art. 425 § 2 k.p.k. – zaskarżył 
kasacją Zastępca Prokuratora Generalnego. Naczelny Prokurator Wojskowy 
zarzucił: „rażącą obrazę prawa karnego procesowego, a to art. 531 § 1 k.p.k. w zw. 
z art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 521 k.p.k. w zw. z art. 657 § 1 k.p.k. i art. 672a k.p.k., 
przez błędne uznanie, że Naczelny Prokurator Wojskowy nie dysponuje 
uprawnieniami do wniesienia kasacji określonej w art. 521 k.p.k. w sprawach 
podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, w których na podstawie przepisu 
szczególnego, a mianowicie art. 45 ust. 2 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – 
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, funkcje prokuratora 
oraz oskarżyciela pełnią prokuratorzy IPN, podczas gdy uprawnienie do wniesienia 
w wymienionych sprawach kasacji przewidzianej w art. 521 k.p.k. przysługuje 
Zastępcy Prokuratora Generalnego – Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu na 
podstawie art. 672 a k.p.k. (samodzielna podstawa do wniesienia kasacji 
nadzwyczajnej), jak również art. 657 § 1 k.p.k. w zw. z art. 521 k.p.k., w świetle 
którego Naczelny Prokurator Wojskowy dysponuje w sprawach podległych 
orzecznictwu sądów wojskowych uprawnieniami procesowymi Prokuratora 
Generalnego, oraz w konsekwencji pozostawienie kasacji bez rozpoznania, co miało 
istotny wpływ na treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2004 r. 
przez to, że uniemożliwiło rozpoznanie kasacji Zastępcy Prokuratora Generalnego – 
Naczelnego Prokuratora Wojskowego, działającego w postępowaniu kasacyjnym 
(art. 521 k.p.k.), jako rzecznik prawidłowego funkcjonowania wymiaru 
sprawiedliwości w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych i w 
tym zakresie będącego rzecznikiem interesu społecznego od wyroku Wojskowego 
Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 grudnia 2003 r.”. Wniósł o uchylenie 
przedmiotowego postanowienia Izby Wojskowej Sądu Najwyższego w całości i 
przekazanie sprawy temu Sądowi w celu rozpoznania kasacji Zastępcy Prokuratora 
Generalnego 
– 
Naczelnego 
Prokuratora 
Wojskowego 
od 
wyroku 
sądu 
odwoławczego – Wojskowego Sądu Okręgowego w W.  
W uzasadnieniu tego – kolejnego w tej sprawie – nadzwyczajnego środka 
zaskarżenia, 
po 
szczegółowym 
przytoczeniu 
dotychczasowego 
przebiegu 
postępowania podniesiono m.in., że stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w 
zaskarżonym postanowieniu nie znajduje prawnego uzasadnienia i nie jest trafne, 
ponieważ:  
a) na podstawie art. 657 § 1 k.p.k. Naczelny Prokurator Wojskowy posiada w 
sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych uprawnienia procesowe 
Prokuratora Generalnego, a więc również uprawnienie do wniesienia kasacji 
nadzwyczajnej,  
b) niezależnie od wyżej wskazanych uprawnień, Naczelny Prokurator Wojskowy 
posiada samodzielne uprawnienie do wniesienia kasacji przewidzianej w art. 521 
k.p.k., na podstawie art. 672a k.p.k.,  
c) z żadnego innego przepisu Kodeksu postępowania karnego nie wynika, by to 
uprawnienie Naczelnego Prokuratora Wojskowego doznawało jakiegokolwiek 

ograniczenia,  
d) analiza przepisów ustawy o IPN i ustawy o Prokuraturze pokazuje, że nie 
wprowadzają one regulacji, które pozwalałyby na rozstrzygnięcie, iż przewidziane 
w Kodeksie postępowania karnego uprawnienia Naczelnego Prokuratora 
Wojskowego do wniesienia kasacji nadzwyczajnej (art. 672a k.p.k. i art. 657 § 1 
k.p.k. w zw. z art. 521 k.p.k.) doznają tymi przepisami jakiegokolwiek ograniczenia.  
Jednocześnie autor kasacji precyzuje, że – w związku z treścią ustaw o IPN i o 
Prokuraturze – „... jest oczywiste, iż Naczelny Prokurator Wojskowy nie może 
korzystać z uprawnień procesowych w postępowaniu przygotowawczym 
prowadzonym przez prokuratora IPN w sprawie podległej orzecznictwu sądów 
wojskowych, ani ingerować w realizowanie przez prokuratora IPN funkcji 
oskarżyciela publicznego w postępowaniu sądowym, toczącym się przed sądami 
wojskowymi, zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, jak również przez 
Sądem Najwyższym w postępowaniu kasacyjnym”.  
Wreszcie, w końcowym fragmencie uzasadnienia kasacji, wskazano na 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2003 r. WZ 11/03 (OSNKW 
2003, z. 7–8, poz. 68), w którym Sąd ten rozstrzygał w przedmiocie zażalenia na 
zarządzenie upoważnionego sędziego odmawiające przyjęcia kasacji wniesionej 
przez Dyrektora Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi 
Polskiemu i uznał, że „ upoważniony sędzia SN trafnie zauważył, iż uprawnienie do 
wniesienia kasacji w trybie art. 521 k.p.k. w tego rodzaju sprawach ma, oprócz 
Rzecznika Praw Obywatelskich, Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny, 
a na podstawie art. 657 § 1 k.p.k. – także Naczelny Prokurator Wojskowy” (cyt. z 
kasacji). Stwierdzono też, że „stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiotowej 
kwestii znalazło poparcie w doktrynie”.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Kasacja nie jest zasadna. Podniesiony w niej zarzut oraz poszczególne tezy 
uzasadnienia nie podważają słuszności rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym 
postanowieniu, ani nie obalają argumentacji jego uzasadnienia, którą Sąd 
Najwyższy w tym składzie w pełni akceptuje.  
Analiza treści zarzutu zawartego w kasacji Zastępcy Prokuratora Generalnego 
Naczelnego Prokuratora Wojskowego oraz jego uzasadnienia prowadzi do wniosku, 
że – poza negacją stanowiska prezentowanego w zaskarżonym postanowieniu i 
wyrażeniu poglądu zupełnie odmiennego – nie podniesiono żadnego argumentu 
natury prawnej, który ów pogląd mógłby podeprzeć. Za taki przecież nie można 
uważać twierdzenia, że podstawą, źródłem uprawnień Naczelnego Prokuratora 
Wojskowego do wnoszenia kasacji szczególnych w sprawach podlegających 
orzecznictwu sądów wojskowych jest art. 657 § 1 k.p.k. w zw. z art. 521 k.p.k. oraz 
art. 672a k.p.k. Aktualnie bowiem ani w doktrynie (poza postulatami de lege 
ferenda ), ani w orzecznictwie nie jest kwestionowana zasada, w świetle której 
Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu przysługuje uprawnienie do wniesienia 
kasacji przewidzianej w art. 521 k.p.k. Zasady tej nie kwestionuje również Sąd 
Najwyższy w zaskarżonym postanowieniu. Analiza jednak przepisów procedury 
karnej oraz ustaw o Prokuraturze oraz o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji 
Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wskazuje, że zasada ta doznaje 
pewnych ograniczeń, ponieważ nie we wszystkich sprawach Naczelny Prokurator 
Wojskowy posiada to uprawnienie. Twierdząc, że uprawnienie płynące z norm 
wynikających z przepisów art. 657 § 1 k.p.k. w zw. z art. 521 k.p.k. i art. 672a k.p.k. 
nie doznaje ograniczeń, ani na gruncie ustawy o Prokuraturze, ani na gruncie ustawy 

o IPN, autor kasacji zdaje się pomijać, iż zasadniczym ograniczeniem jest rozmiar 
kompetencji wyznaczony ramami właściwości organu wynikającymi bądź z 
przepisów proceduralnych, bądź ustrojowych, bądź też z jednych i drugich. A 
przecież oczywiste jest, że między prokuratorem wojskowym a prokuratorem 
powszechnym oraz prokuratorem Instytutu Pamięci Narodowej nie istnieje zasada 
indyferencji. Barierą są tu przepisy art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o 
Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi 
Polskiemu w brzmieniu ustalonym nowelą z dnia 9 kwietnia 1999 r. (dla 
prokuratora wojskowego i prokuratora powszechnego), art. 657 § 2 i 3 k.p.k. (dla 
prokuratora powszechnego i prokuratora IPN z wyjątkiem spraw podlegających 
orzecznictwu sądów wojskowych o czyny z art. 1 pkt 1 lit. a ustawy o IPN). I 
chociaż wprost takiego przepisu nie ma w odniesieniu do prokuratora 
powszechnego – oczywiste jest, że ani prokurator IPN (z wyłączeniem sytuacji 
wskazanej w art. 45 ust. 2 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej ...), ani 
prokurator wojskowy nie jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych 
w postępowaniu przed sądem powszechnym (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 
dnia 18 maja 1978 r., VII KZP 10/78, OSNKW 1978, z. 6, poz. 62, zachowującą 
aktualność na gruncie obecnie obowiązujących przepisów). Na pewno żaden z 
prokuratorów wyodrębnionych pionów prokuratury nie może dokonywać czynności 
procesowych w postępowaniach prowadzonych przez pozostałych, a co jest 
dopuszczalne i praktycznie stosowane w ramach tych wyodrębnionych pionów. Tej 
prawidłowości nie kwestionuje też autor kasacji, przyznając, że nie może korzystać 
z kompetencji procesowych Prokuratora Generalnego w celu ingerowania w 
postępowanie prowadzone przez prokuratora IPN w sprawie podlegającej 
orzecznictwu sądów wojskowych, niezależnie od etapu tego postępowania. 
Niezrozumiałe jest więc twierdzenie, że kompetencję tę posiada przy wnoszeniu 
kasacji szczególnej. Wprawdzie w uzasadnieniu rozpoznawanej kasacji wywodzi 
się, że (o czym już wspomniano wyżej) uprawnienia Naczelnego Prokuratora 
Wojskowego, przewidziane w Kodeksie postępowania karnego, nie doznają 
ograniczeń przepisami ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej... ani przepisami 
ustawy o Prokuraturze, ale jest to spostrzeżenie pozostające w sprzeczności z 
przepisem art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (co sygnalizował też Sąd 
Najwyższy w zaskarżonym postanowieniu) stanowiącym, iż „organy władzy 
publicznej działają na podstawie i w granicach prawa”. Normę zawartą w tym 
przepisie należy odczytywać jako zakaz domniemywania kompetencji organu, a 
więc nakaz, dyrektywę „...interpretacji przepisów kompetencyjnych w sposób ścisły 
i z odrzuceniem w odniesieniu do organów władzy publicznej zasady: co nie jest 
zakazane, jest dozwolone” (cytat z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 
maja 2002 r., K. 20/01, OTK-A 2002 r., z. 3, poz. 34). Innymi słowy, Naczelny 
Prokurator Wojskowy chcąc skorzystać z uprawnień Prokuratora Generalnego bądź 
wykorzystać uprawnienia własne, musiałby znaleźć normę kompetencyjną, 
pozwalającą na wnoszenie kasacji szczególnej w sprawie zastrzeżonej do wyłącznej 
kompetencji prokuratora IPN, nie zaś poprzestać na stwierdzeniu braku ograniczeń. 
Takiej kompetencji, co wykazano w zaskarżonym postanowieniu, nie zawierają 
przepisy, na które powołuje się autor kasacji.  
Jedynie na marginesie tych wywodów stwierdzić należy, że taką kompetencję ma 
Prokurator Generalny i odnotować wypada, iż prawidłowo postąpił Dyrektor 
Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu – Zastępca 
Prokuratora Generalnego, kiedy zwrócił się do Prokuratora Generalnego o 

wzruszenie prawomocnego wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 3 
grudnia 2003 r.  
Odnosząc się w dalszym ciągu do argumentacji zawartej w uzasadnieniu kasacji, 
zgodzić się należy ze stwierdzeniem, że Zastępca Prokuratora Generalnego 
Naczelny Prokurator Wojskowy jest w postępowaniu kasacyjnym – podobnie jak 
Prokurator Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich – szczególnym podmiotem, 
jest rzecznikiem interesu społecznego. Bycie owym rzecznikiem interesu 
społecznego zaczyna się jednak w momencie skutecznego wniesienia kasacji, a 
więc uczynienia z niej przedmiotu rozpoznania przez właściwy organ, czyli z chwilą 
zrealizowania uprawnienia rzeczywiście przysługującego temu szczególnemu 
podmiotowi. Bycie więc rzecznikiem interesu społecznego nie może kreować 
uprawnienia do wniesienia kasacji szczególnej podmiotu, który tych uprawnień nie 
posiada.  
Wreszcie, na zakończenie analizy argumentacji rozpoznawanej kasacji, odnieść 
się wypada do powołania się na prezentowane w jej uzasadnieniu stanowisko Sądu 
Najwyższego, wyrażone w postanowieniu z dnia 23 maja 2003 r. (WZ 11/03), z 
którego miałoby wynikać przyznanie uprawnienia do wniesienia kasacji szczególnej 
w sprawach zastrzeżonych do wyłącznej właściwości prokuratora IPN, a 
podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, Naczelnemu Prokuratorowi 
Wojskowemu. Prezentując stanowisko Sądu Najwyższego, autor kasacji in extenso 
przytoczył, ale bez cudzysłowu, fragment wypowiedzi zawarty w uzasadnieniu tego 
orzeczenia, tyle że do tekstu zamieszczonego w kasacji wtrącił wyrazy „w tego 
rodzaju sprawach”, których ani w tekście oryginalnym, ani publikowanym w 
Zbiorze Urzędowym nie ma, a które sugerują, iż owa wypowiedź tyczy nie zasad 
ogólnych (jak było w rzeczywistości), a szczególnej sytuacji procesowej, 
odpowiadającej istniejącej w rozpoznawanej sprawie. To, że tego rodzaju 
manipulacja tekstem, nawet w najlepiej pojętym interesie społecznym, jest 
niedopuszczalna, nie wymaga szerszego uzasadnienia. (...)