WK 10/04

71  
   
WYROK Z DNIA 18 MAJA 2004 R.  
WK 10/04  
   
Konduktor rewizyjny Zakładu Przewozów Regionalnych Polskich Kolei 
Państwowych nie jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 115 § 
13 k.k., jak również nie korzysta z ochrony prawnokarnej funkcjonariusza 
publicznego na podstawie ustawy szczególnej.  
   
Przewodniczący: sędzia SN W. Błuś (sprawozdawca).  
Sędziowie SN: E. Matwijów, B. Rychlicki.  
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Żak.  
   
Sąd Najwyższy w sprawie szer. rez. Tomasza B., skazanego za popełnienie 
przestępstwa określonego w art. 222 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na 
rozprawie w dniu 18 maja 2004 r. kasacji na korzyść, wniesionej przez Naczelnego 
Prokuratora Wojskowego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w Z. z 
dnia 3 października 2003 r.,  
   
u c h yl i ł  
zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojskowemu Sądowi 
Garnizonowemu w Z. do ponownego rozpoznania.  
   
U z a s a d n i e n i e :   
   
Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Z. z dnia 3 października 2003 
r., szer. rez. Tomasz B. został uznany za winnego tego, że „w dniu 8 sierpnia 2003 r. 
około godz.4 30 w pociągu relacji Poczdam-Kraków po minięciu stacji B., będąc w 
stanie nietrzeźwości (2,03‰ alkoholu w wydychanym powietrzu) naruszył 
nietykalność cielesną funkcjonariusza publicznego – konduktora tego pociągu 
Eugeniusza G. w ten sposób, że uderzył go pięścią w twarz, nie powodując u niego 
żadnych obrażeń ciała, a następnie po wyjściu na korytarz wagonu chwycił go za 
koszulę, wyrywając z niej trzy guziki”, tj. popełnienia przestępstwa określonego w 
art. 222 § 1 k.k., i za to skazany na karę 4 miesięcy pozbawienia wolności z 
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz 
karę grzywny w wysokości 50 stawek dziennych, przy przyjęciu jednej stawki za 
równoważną kwocie 10 zł.  
Wyrok zapadł w trybie art. 343 k.p.k. Strony nie wnosiły o sporządzenie 
uzasadnienia i orzeczenie uprawomocniło się przed sądem pierwszej instancji.  
Kasację na korzyść skazanego od tego orzeczenia wniósł Naczelny Prokurator 
Wojskowy i zarzucając wyrokowi Wojskowego Sądu Garnizonowego w Z. „rażącą 
obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 222 § 1 k.k., poprzez 
niezasadne przypisanie szer. rez. Tomaszowi B. kwalifikowanego przestępstwa 
polegającego na naruszeniu nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego i w 
konsekwencji skazanie tego żołnierza z art. 222 § 1 k.k., choć faktycznie popełniony 
czyn stanowił występek z art. 217 § 1 k.k., albowiem pokrzywdzony w niniejszej 
sprawie, Eugeniusz G. – konduktor rewizyjny w Zakładzie Przewozów 
Regionalnych Polskich Kolei Państwowych w L. – nie jest funkcjonariuszem 
publicznym i zgodnie z ustawową definicją przyjętą przez ustawodawcę w art. 115 

§ 13 k.k., wymieniony nie posiadał tego przymiotu oraz nie mógł korzystać z 
ochrony prawnej przewidzianej w powołanym przepisie ustawy karnej, przy czym 
uchybienie to miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia”, wniósł o 
uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji 
do ponownego rozpoznania.  
Po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej podtrzymującego 
kasację i wnioski w niej zawarte Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Kasacja Naczelnego Prokuratora Wojskowego jest zasadna w stopniu 
oczywistym i dlatego należało ją uwzględnić. Wprawdzie akta sprawy będącej 
przedmiotem kasacji nie zawierają uzasadnienia orzeczenia, co jest rezultatem braku 
wniosku stron o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia oraz obowiązującej od dnia 1 
lipca 2003 r. znowelizowanej treści art. 672 k.p.k., zezwalającej sądowi 
wojskowemu na odstąpienie od zasady sporządzania uzasadnienia wyroku z urzędu, 
to jednak przypisanie skazanemu czynu z art. 222 § 1 k.k., w ustalonym i 
niekwestionowanym przez strony stanie faktycznym, stanowi tak rażące naruszenie 
prawa materialnego, że nie było potrzeby zwracania się do sądu pierwszej instancji, 
w trybie art. 449 a k.p.k., o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku.  
Pokrzywdzony działaniem szer. rez. Tomasza B. Eugeniusz G. był w dniu 8 
sierpnia 2003 r. konduktorem rewizyjnym w Zakładzie Przewozów Regionalnych 
Polskich Kolei Państwowych w L. Jak słusznie podnosi autor kasacji, z tej 
okoliczności nie można było wywieść, że był on wówczas funkcjonariuszem 
publicznym, o którym mowa w art. 222 § 1 k.k. O tym kto może korzystać z 
ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych decyduje art. 115 § 
13 k.k. oraz treść uregulowań zawartych w aktach prawnych o randze ustawy. I tak, 
wprawdzie Polskie Koleje Państwowe są spółką Skarbu Państwa, ale konduktor 
rewizyjny wykonuje (...) wyłącznie czynności usługowe (art. 115 § 13 pkt 4 k.k.). 
W tej sytuacji ustawa – Kodeks karny nie zapewnia osobom będącym konduktorami 
rewizyjnymi ochrony przewidzianej w art. 222 § 1 k.k. Nie oznacza to jednak, jak 
chce tego autor kasacji, że „kazuistycznie ustanowiona w tym przepisie lista osób, 
którym przyznano status funkcjonariuszy publicznych musi być traktowana jako 
pełna i niepodlegająca uzupełnieniu w drodze wykładni rozszerzającej czy też 
analogii, gdyż skutkiem takiego zabiegu byłoby niemające oparcia w ustawie 
zaostrzenie odpowiedzialności karnej w przypadku popełnienia przestępstwa na 
szkodę osoby, której nie przysługuje szczególna ochrona prawna”. Pamiętać trzeba 
bowiem, że obowiązują ustawy, które zapewniają określonym w tych aktach 
prawnych osobom ochronę prawną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych 
(por. postanowienie SN z dnia 2 września 2000 r., I KZP 26/2000, OSNKW 2000, z. 
9–10, poz. 88 ). Z tych powodów należało zbadać czy konduktor rewizyjny nie 
korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na 
mocy innych ustaw. Analiza ustaw regulujących kwestie związane z transportem 
kolejowym, w szerokim znaczeniu, a mianowicie: z dnia 15 listopada 1984 r. – 
Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 r., Nr 50, poz. 601 ze zm.), z dnia 8 września 
2000 r. o komercjalizacji, rekonstrukcji i prywatyzacji przedsiębiorstwa 
państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) oraz z 
dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz. 789 ze zm.) nie 
pozwala na ustalenie, że ochrona prawna, o której była mowa wyżej, przysługuje 
konduktorowi rewizyjnemu.  
W tej sytuacji sąd pierwszej instancji przypisując oskarżonemu popełnienie 
przestępstwa określonego w art. 222 § 1 k.k., polegającego na naruszeniu 

nietykalności cielesnej konduktora rewizyjnego, dopuścił się obrazy prawa 
materialnego, o której mowa w art. 438 pkt 1 k.p.k., bowiem osobie tej nie 
przysługuje ochrona prawna przewidziana dla funkcjonariusza publicznego, 
określona w przepisach zarówno Kodeksu karnego, jak i innych ustaw.  
Z tych względów należało uchylić zaskarżony wyrok i sprawę przekazać sądowi 
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.