WA 27/08

WYROK Z DNIA 29 LIPCA 2008 R WA 27/08 Do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 60 § 1 k.k. lub art. 60 § 2 pkt 1 i 2 k.k. nie wystarcza, że sprawca jest młodociany lub że pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, albo że ten na- prawił szkodę wyrządzoną przestępstwem. Może ono bowiem nastąpić do- piero, gdy przemawia za nim ocena całokształtu okoliczności przedmiotowo  podmiotowych ustalonych w sprawie, w powiązaniu z pozostałymi oko- licznościami wskazanymi w wymienionych przepisach. Przewodniczący: sędzia SN A. Kapłon. Sędziowie SN: A. Tomczyk, W. Maciak (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Balcerak. Sąd Najwyższy, w sprawie szer. rez. Artura K., szer. rez. Łukasza K., szer. rez. Marka C., oskarżonych o popełnienie przestępstw określonych w art. 338 § 2 k.k. i art. 280 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 29 lipca 2008 r., apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 kwietnia 2008 r., u t r z y m a ł w mocy zaskarżony wyrok (...). U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 kwietnia 2008 r., szer. rez. Artur K., szer. rez. Łukasz K. i szer. rez. Marek C. uznani 2 zostali za winnych tego, że „w dniu 12 stycznia 2007 r. około godz. 1945 samowolnie oddalili się z terenu macierzystej JW. (...) w M. i bezprawnie poza nią pozostawali przez okres krótszy niż 14 dni, tj. do dnia 17 stycznia 2007 r. do godz. 1030 , kiedy to zostali zatrzymani w S. przez funkcjonariu- szy z Komendy Powiatowej w S.”, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 338 § 2 k.k. Ponadto wyrokiem tym, każdy z wymienionych uznany został za win- nego popełnienia przestępstwa określonego w art. 280 § 2 k.k., polegają- cego na tym, że w dniu 15 stycznia 2008 r. około godz. 2210 w S., działając wspólnie i w porozumieniu, używając przemocy wobec Grzegorza Z. w ten sposób, że po przewróceniu go na ziemię, kopali go po całym ciele, w wy- niku czego Grzegorz Z. doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia głowy z raną tłuczoną, a także potłuczenia ogólnego, zwłaszcza klatki piersiowej, pleców i brzucha, a następnie po włożeniu przez szer. rez. Łukasza K. po- krzywdzonemu noża do ust i grożąc jego użyciem, dokonali zaboru telefo- nu komórkowego marki Sony CMDJ-5m o wartości 80 zł, paczki papiero- sów marki LM o wartości 5,85 zł, puszki piwa marki „Złoty Kur” wartości 2 zł oraz pieniędzy w kwocie nie mniejszej niż 80 zł, tj. mienia o łącznej warto- ści 167,85 zł. na szkodę pokrzywdzonego Grzegorza Z. Za pierwszy z tych czynów - przestępstwo z art. 338 § 2 k.k. – każdy z oskarżonych skazany został na karę miesiąca pozbawienia wolności, na- tomiast za zbrodnię z art. 280 § 2 k.k. wszystkim oskarżonym wymierzono kary po 3 lata pozbawienia wolności. Jako karę łączną Wojskowy Sąd Okręgowy w W. wobec oskarżonych szer. rez. Artura K., szer. rez. Łukasza K. i szer. rez. Marka C., orzekł w miejsce kar jednostkowych – po 3 lata pozbawienia wolności. Apelacje od tego orzeczenia wnieśli obrońcy wszystkich oskarżonych i w zasadzie dotyczyły one niewspółmiernej surowości wymierzonych za- skarżonym wyrokiem kar, wynikającej z niezastosowania przez Sąd pierw- 3 szej instancji, wobec każdego z oskarżonych, nadzwyczajnego złagodze- nia kary. I tak, obrońca szer. rez. Artura K., zarzucając zaskarżonemu orze- czeniu: „1. naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozważenie przez sąd wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego szer. Artura K., 2. naruszenie przepisów postępowania, poprzez brak zastosowania insty- tucji indywidualizacji odpowiedzialności karnej osób współdziałających w przestępstwie w zakresie uwzględnienia okoliczności osobistych przy wy- miarze kary (niezastosowanie art. 55 k.k.), 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a polegający na przyjęciu, iż jedyną okolicznością łagodzącą przemawiają- cą na korzyść oskarżonego szer. Artura K. było spontaniczne przyznanie się do popełnienia zarzucanych mu czynów jak i fakt szczerej skruchy, po- partej zawartą w toku postępowania mediacyjnego ugodą z pokrzywdzo- nym”, wniósł o „zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie instytucji nad- zwyczajnego złagodzenia kary i wymierzenie oskarżonemu kary o charak- terze wolnościowym, ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i prze- kazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania”. Obrońca szer. rez. Łukasza K., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi: „- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na oczywiście niezasadnym ustaleniu, iż nie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek przemawiający za po- trzebą zastosowania w oparciu o treść art. 60 § 2 k.k. nadzwyczajnego zła- godzenia kary, w szczególności w sytuacji gdy nastąpiło pojednanie po- między oskarżonym a pokrzywdzonym przewidziane w pkt 1 wskazanego wyżej przepisu, 4 - rażącą niewspółmierność orzeczonej kary, wyrażającą się w orzeczeniu rażąco surowej kary jednostkowej pozbawienia wolności za przestępstwo z art. 280 § 2 k.k. bez zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary co skutkowało orzeczeniem rażąco surowej kary łącznej pozbawienia wolności i niemożliwością warunkowego zawieszenia wykonania tak orze- czonej kary”, wniósł „o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu znacznie łagodniejszej kary pozbawienia wolności za czyn z art. 280 § 2 k.k., a więc kary z zastosowaniem instytucji nadzwyczajnego złagodzenia w oparciu o przepis art. 60 § 2 k.k., w wysokości umożliwiają- cej warunkowe zawieszenie jej wykonania oraz w rezultacie łagodniejszej kary łącznej pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wyko- nania”. Natomiast obrońca szer. rez. Marka C., zarzucając temu wyrokowi: „ 1. obrazę prawa karnego materialnego, tj. art. 60 § 2 k.k. wyrażającą się w braku zastosowania w stosunku do oskarżonego Marka C. dobrodziej- stwa nadzwyczajnego złagodzenia kary, co do kary za czyn II aktu oskar- żenia w sytuacji kiedy pokrzywdzony pojednał się z nim, a także z innymi współoskarżonymi, szkoda wyrządzona przestępstwem została w całości naprawiona, krzywda wyrządzona pokrzywdzonemu została w pełni zaspo- kojona; kiedy oskarżony nie utrudniał postępowania, a wręcz przyczynił się do wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych zdarzenia istotnych dla rozstrzygnięcia oraz kiedy tenże oskarżony reprezentował w toku procesu postawę właściwej negatywnej oceny swojego postępowania co do czynów objętych aktem oskarżenia, 2. rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności, orzeczonej w sto- sunku do oskarżonego Marka C., zarówno w przypadku kary jednostkowej za czyn opisany w pkt. 2 aktu oskarżenia oraz co do kary łącznej pozba- wienia wolności – w rozmiarze 3 lat pozbawienia wolności – bez ich istot- nego złagodzenia stosownie do zasad określonych w art. 60 § 6 pkt 1 k.k., 5 przy zastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, w rozu- mieniu art. 60 § 2 pkt 1 k.k.”, wniósł „o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu – szer. rez. Markowi C. za czyn 2 aktu oskarże- nia kary jednego roku pozbawienia wolności, po zastosowaniu złagodzenia kary w oparciu o art. 60 § 2 ust. 1 k.k. w zw. z art. 60 § 6 ust. 1 k.k., a na- stępnie wymierzenie mu na podstawie art. 85 k.k. i art. 86 § 6 k.k. kary łącznej pozbawienia wolności w rozmiarze 1 roku”. W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy, orzekając jako instancja apela- cyjna zważył, co następuje. Apelacje obrońców wszystkich trzech nieprawomocnie skazanych w rozpoznawanej sprawie nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Oceniając bowiem całokształt materiału dowodowego w przedmioto- wej sprawie, nie można się zgodzić z podniesionymi w apelacjach przez poszczególnych obrońców zarzutami, że Sąd pierwszej instancji w zaskar- żonym wyroku nie rozważył wszystkich okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonych, czym dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegającego na oczywiście nieza- sadnym, zdaniem skarżących, ustaleniu, iż nie zachodzi szczególnie uza- sadniony wypadek przemawiający za potrzebą zastosowania, w oparciu o art. 60 § 2 k.k., nadzwyczajnego złagodzenia kary, co w efekcie doprowa- dziło do wymierzenia oskarżonym rażąco surowych kar za przestępstwo z art. 280 § 2 k.k. W sytuacji zaś, gdy art. 60 § 1 i 2 k.k. daje sądowi możliwość, a nie nakłada nań obowiązku, w wypadkach tam wymienionych stosowania wo- bec sprawcy przestępstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary, w ocenie Sądu Najwyższego, zupełnym nieporozumieniem jest zarzut obrazy prawa karnego materialnego, tj. art. 60 § 2 k.k. Wbrew twierdzeniom obrońców, w ocenie instancji odwoławczej, Sąd meriti w sposób szczegółowy przeanalizował wszystkie występujące w tej 6 sprawie okoliczności, a więc zarówno te przemawiające na korzyść oskar- żonych, jak i ich obciążające, a stanowisko swoje w tym względzie drobia- zgowo przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zdaniem Sądu Najwyższego nie można przykładać nadmiernej wagi do takich elementów zachowania oskarżonych po popełnionym przestęp- stwie, jak pojednanie się z pokrzywdzonym czy naprawienie szkody wyrzą- dzonej przypisanym czynem, a nie dostrzegać brutalnego charakteru, za- planowanego wcześniej i dokonanego z niskich pobudek, pod wpływem alkoholu i przy użyciu niebezpiecznych przedmiotów - jak nóż i buty żoł- nierskie – rozboju na przypadkowym przechodniu. Do zastosowania, wynikającej z treści art. 60 § 1 k.k. lub art. 60 § 2 pkt 1 i 2 k.k., możliwości nadzwyczajnego złagodzenia kary nie wystarcza jedynie to, że sprawcą jest młodociany lub to, że pokrzywdzony pojednał się ze sprawcą, albo ten naprawił szkodę wyrządzoną przestępstwem. Do- piero ocena całokształtu okoliczności przedmiotowo-podmiotowych ustalo- nych w sprawie w powiązaniu z wymienionymi wyżej okolicznościami, daje możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w tych przepisach. Takiej całościowej i trafnej, zdaniem instancji odwoławczej, oceny dokonał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, uznając przy in- dywidualnej ocenie postawy każdego z oskarżonych w przypisanym im zdarzeniu, że żaden z nich nie zasługuje na zastosowanie dobrodziejstwa wynikającego z treści art. 60 § 1 i 2 k.k. Jeśli się przy tym zważy, że każdemu z oskarżonych, za czyn z art. 280 § 2 k.k. wymierzona została kara w dolnej granicy jej ustawowego za- grożenia, to również podniesiony w apelacjach zarzut rażącej surowości wymierzonych oskarżonym kar, jawi się jako bezprzedmiotowy. Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.