WA 26/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Wojskowej rozpoznał apelację obrońcy ppłk. Mariusza B. od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 6 kwietnia 2006 r., który umorzył postępowanie karne wobec oskarżonego o pięć czynów z art. 231 § 1 k.k. Oskarżony, jako funkcjonariusz publiczny (dowódca kompanii medycznej, szef służby zdrowia), miał wykorzystywać podległych żołnierzy zasadniczej służby wojskowej do odpłatnych prac remontowych i gospodarczych na terenie swojej posesji, działając tym samym na szkodę interesu publicznego. Apelacja zarzucała błąd w ustaleniach faktycznych i obrazę przepisów postępowania, argumentując, że żołnierze pracowali dobrowolnie, w czasie wolnym i za wynagrodzeniem, co nie wyczerpuje znamion przestępstwa. Sąd Najwyższy uznał jednak, że nawet jeśli prace odbywały się w czasie wolnym i za zgodą żołnierzy, to zatrudnianie ich do prywatnych celów przez przełożonego stanowi przekroczenie uprawnień i działanie na szkodę interesu publicznego. Sąd podkreślił, że żołnierze zasadniczej służby wojskowej, nawet w czasie wolnym, podlegają porządkowi dnia ustalonym przez dowódcę, a ograniczenie ich czasu wolnego może nastąpić tylko z ważnych przyczyn służbowych. Oskarżony, kierując się interesem prywatnym, naruszył te zasady. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, jednocześnie wskazując, że zachowanie oskarżonego nie stanowiło przestępstwa z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynów, co zostało obszernie uzasadnione przez sąd pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 231 § 1 k.k. w kontekście przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego (żołnierza zawodowego) w zakresie wykorzystania podległych żołnierzy do prac prywatnych, nawet za ich zgodą i wynagrodzeniem, a także znaczenie czasu wolnego i porządku dnia w wojsku.
Dotyczy specyficznej sytuacji w wojsku i interpretacji art. 231 § 1 k.k. w kontekście służby wojskowej. Umorzenie postępowania z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną może ograniczać siłę dowodową w innych sprawach o podobnym charakterze, ale bez tego elementu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zatrudnienie przez żołnierza zawodowego podległych mu żołnierzy zasadniczej służby wojskowej do prywatnych celów, nawet za ich zgodą i wynagrodzeniem, stanowi przekroczenie uprawnień i działanie na szkodę interesu publicznego w rozumieniu art. 231 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi przekroczenie uprawnień i działanie na szkodę interesu publicznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że żołnierze zasadniczej służby wojskowej, nawet w czasie wolnym, podlegają porządkowi dnia ustalonym przez dowódcę, a ograniczenie ich czasu wolnego może nastąpić tylko z ważnych przyczyn służbowych. Zatrudnianie ich do prywatnych celów przez przełożonego, nawet za zgodą i wynagrodzeniem, narusza te zasady i stanowi przekroczenie uprawnień oraz działanie na szkodę interesu publicznego.
Czy fakt, że żołnierze pracowali dobrowolnie, po godzinach służbowych i za wynagrodzeniem, wyklucza popełnienie przestępstwa z art. 231 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie wyklucza formalnego wypełnienia znamion czynu, choć ma znaczenie przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że dobrowolność pracy, wynagrodzenie i wykonywanie jej w czasie wolnym nie zmieniają faktu formalnego przekroczenia uprawnień i działania na szkodę interesu publicznego. Te okoliczności mają znaczenie przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu, co w tym przypadku doprowadziło do umorzenia postępowania z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| ppłk. Mariusz B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| st. szer. Grzegorz P. | osoba_fizyczna | żołnierz |
| st. szer. Grzegorz S. | osoba_fizyczna | żołnierz |
| st. szer. Tomasz B. | osoba_fizyczna | żołnierz |
| st. szer. Adam M. | osoba_fizyczna | żołnierz |
| st. szer. Marcin S. | osoba_fizyczna | żołnierz |
| obrońca ppłk. Mariusza B. | inne | obrońca |
| Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (5)
Główne
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza publicznego, działające na szkodę interesu publicznego lub prywatnego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności wyłączające ściganie, w tym znikoma społeczna szkodliwość czynu.
k.k. art. 1 § § 2
Kodeks karny
Zasada subsydiarności karalności – czyn nie stanowi przestępstwa, gdy społeczna szkodliwość jest znikoma.
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej
W sprawie wykonywania pracy zarobkowej przez żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 127, poz. 1324 z 2004 r.) - wymaga zgody dowódcy i spełnienia wymogów dotyczących kwalifikacji i prestiżu zawodu.
Regulamin ogólny Sił Zbrojnych RP § Rozdział IV, pkt 124
Określa zasady dotyczące czasu wolnego żołnierzy i ograniczeń w tym zakresie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zatrudnianie żołnierzy do prywatnych celów, nawet za zgodą i wynagrodzeniem, stanowi przekroczenie uprawnień. • Takie zatrudnienie, nawet w czasie wolnym, narusza porządek dnia w jednostce wojskowej i ogranicza czas wolny żołnierzy z ważnych przyczyn służbowych. • Działanie w interesie prywatnym, naruszające zasady funkcjonowania wojska, jest działaniem na szkodę interesu publicznego. • Znikoma społeczna szkodliwość czynu uzasadnia umorzenie postępowania.
Odrzucone argumenty
Żołnierze pracowali dobrowolnie, w czasie wolnym i za wynagrodzeniem, co nie wyczerpuje znamion przestępstwa. • Brak przepisu zakazującego zatrudniania żołnierzy przez ich przełożonych. • Brak działania na szkodę interesu publicznego lub prywatnego.
Godne uwagi sformułowania
Zatrudnienie przez żołnierza podwładnych żołnierzy zasadniczej służby wojskowej do prywatnych celów, nawet za ich zgodą i wynagrodzeniem, jeżeli następuje w czasie, w którym obowiązani są oni pozostawać w jednostce wojskowej (wyznaczonym miejscu przebywania), chociażby był to czas wolny od zajęć służbowych, stanowi przekroczenie uprawnień przełożonego i działanie na szkodę interesu publicznego w rozumieniu art. 231 § 1 k.k. • Źródeł uprawnień i obowiązków funkcjonariusza publicznego szukać należy gdzieś indziej. Mogą nimi być zarówno ogólne reguły postępowania z określonym dobrem (w sprawie niniejszej – interesem służby wojskowej i obowiązujących zasad z nią związanych), bądź także obowiązki służbowe wynikające z ich istoty. • Oskarżony nie tylko ten porządek naruszył, ale również – co szeroko eksponuje Sąd w zaskarżonym wyroku – pozbawił tych żołnierzy wypoczynku, najmując ich do pracy. • Ograniczenie czasu wolnego żołnierza może nastąpić tylko w wyjątkowych sytuacjach z ważnych przyczyn służbowych.
Skład orzekający
J. Steckiewicz
przewodniczący-sprawozdawca
A. Kapłon
członek
E. Matwijów
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 231 § 1 k.k. w kontekście przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego (żołnierza zawodowego) w zakresie wykorzystania podległych żołnierzy do prac prywatnych, nawet za ich zgodą i wynagrodzeniem, a także znaczenie czasu wolnego i porządku dnia w wojsku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w wojsku i interpretacji art. 231 § 1 k.k. w kontekście służby wojskowej. Umorzenie postępowania z uwagi na znikomą szkodliwość społeczną może ograniczać siłę dowodową w innych sprawach o podobnym charakterze, ale bez tego elementu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, że nawet rutynowe czynności, jak zatrudnianie do prac domowych, mogą mieć poważne konsekwencje prawne dla funkcjonariuszy publicznych, zwłaszcza w specyficznych strukturach jak wojsko. Podkreśla znaczenie przestrzegania zasad i interesu publicznego.
“Czy wykorzystanie żołnierzy do prac w ogrodzie to przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice uprawnień dowódcy.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.