WA 25/08

WYROK Z DNIA 10 LIPCA 2008 R WA 25/08 Jeżeli karą wskazaną we wniosku, o którym mowa w art. 335 § 1 k.p.k., jest kara ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania pracy na cele społeczne „w odpowiednim zakładzie pracy”, to bez uzgodnionej przez prokuratora z oskarżonym stosownej modyfikacji wniosku, orzecze- nie przez sąd, że obowiązek ten ma być wykonywany w innych placów- kach, organizacjach lub instytucjach wymienionych w art. 35 § 1 k.k., sta- nowi niedopuszczalne w trybie określonym w art. 343 k.p.k. wyjście poza ramy uzgodnienia. Przewodniczący: sędzia SN J. Steckiewicz. Sędziowie SN: J. B. Rychlicki, W. Maciak (sprawozdawca). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Żak Sąd Najwyższy, w sprawie Janusza M. i Piotra N., oskarżonych o po- pełnienie przestępstw określonych w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozpra- wie w dniu 10 lipca 2008 r. apelacji, wniesionej przez prokuratora na ko- rzyść oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 8 kwietnia 2008 r., u c h y l i ł zaskarżony wyrok w części dotyczącej Janusza M. i Piotra N. i sprawę w tym zakresie p r z e k a z a ł do ponownego rozpoznania przez Wojskowy Sąd Okręgowy w W. 2 Z u z a s a d n i e n i a : Wojskowy Sąd Okręgowy w W., wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu aktu oskarżenia, który zawierał wniosek o rozpatrzenie sprawy bez przeprowadzenia rozprawy i wymierzenie oskar- żonym uzgodnionych kar w trybie art. 335 § 1 k.p.k., oprócz trzech innych osób oskarżonych w tej sprawie, wymierzył oskarżonym Januszowi M. i Piotrowi N., za przestępstwa określone w art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. kary 12 miesięcy ograniczenia wolności z ob- owiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele spo- łeczne w odpowiednim zakładzie, placówce służby zdrowia, opieki spo- łecznej, organizacji lub instytucji niosącej pomoc charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej, w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby, z orzecze- niem na podstawie art. 71 § 1 k.k. grzywny w wymiarze 100 stawek dzien- nych po 20 zł każda oraz na podstawie art. 46 § 1 k.k. środek karny na rzecz pokrzywdzonego – Oddział Gospodarczy JW. (...) w M. kwoty 785,20 zł. Wyrok ten apelacją na korzyść oskarżonych Janusza M. i Piotra N. zaskarżył prokurator Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w E. Zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: „- obrazę przepisów postępowania – art. 335 § 1 k.p.k. oraz art. 343 § 7 k.p.k., która miała wpływ na treść orzeczenia poprzez rozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji na posiedzeniu sprawy osób cywilnych Janusza M. i Piotra N. i skazanie ich z jednoczesnym dokonaniem zmiany we wniosku prokuratora w akcie oskarżenia bez uzgodnienia tego z oskarżonymi oraz oskarżycielem publicznym i w konsekwencji rozszerzenie uzgodnionego w trybie dobrowolnego poddania się karze sposobu wykonywania kary ogra- niczenia wolności, poprzez wskazanie obok uzgodnionego zakładu pracy, 3 także nieuzgodnionych z oskarżonymi: placówki służby zdrowia, opieki społecznej, organizacji lub instytucji niosącej pomoc charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej; - obrazę przepisów prawa materialnego art. 71 § 1 k.k. poprzez orzeczenie przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary ograniczenia wolności grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 20 zł każda, kiedy z treści przepisu art. 71 § 1 k.k. wynika, iż zawieszając wykonanie kary ogranicze- nia wolności Sąd może orzec grzywnę w wysokości do 90 stawek dzien- nych”, rzecznik oskarżenia wniósł o „uchylenie wyroku w części dotyczącej Janu- sza M. i Piotra N. oraz przekazanie sprawy w tej części do ponownego roz- poznania przez Sąd pierwszej instancji”. W tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Apelacja prokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w E. jest zasadna i powinna być uwzględniona. Na wstępie dalszych rozważań dotyczących wniosku prokuratora o wydanie wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonymi kar lub środka karnego za występek zagrożony karą nieprzekraczającą 10 lat pozbawienia wolności bez przeprowadzenia rozprawy, określonego w art. 335 § 1 k.p.k., a którego obrazę zarzuca oskarżyciel w apelacji, podkreślić należy, iż w dotychczasowych judykatach Sądu Najwyższego w tym przedmiocie podkreślano, że zawarte w art. 343 § 1 k.p.k. sformułowanie „uwzględniając wniosek”, zwłaszcza w powiązaniu z unormowaniami za- wartymi w jego § 6 i § 7, oznacza dla sądu orzekającego obowiązek roz- strzygnięcia zgodnie z treścią wniosku określonego przez oskarżyciela pu- blicznego w trybie art. 335 k.p.k., a będącego wynikiem stosownego poro- zumienia z oskarżonym w zakresie kary i środków karnych. Niedopusz- czalne jest natomiast wydanie rozstrzygnięcia odbiegającego w treści od uzgodnień dokonanych w trybie art. 335 § 1 k.p.k., bowiem gdy sąd uzna, 4 że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w takim kształcie, jaki nadał mu prokurator, a jednocześnie nie wyraża on woli (oczywiście po stosow- nym porozumieniu z oskarżonym) jego modyfikacji, powinien skierować sprawę do rozpoznania na zasadach ogólnych (por. wyroki Sądu Najwyż- szego: z dnia 29 stycznia 2008, IV KK 496/07, Lex nr 361683, z dnia 25 października 2007, IV KK 334/07, Lex nr 323645 czy z dnia 22 sierpnia 2007, III KK 171/07, Lex nr 310215). W rozpoznawanej sprawie prokurator w części dotyczącej oskarżo- nych Janusza M. i Piotra N. złożył wnioski o skazanie ich bez przeprowa- dzenia rozprawy na uzgodnione z nimi kary, tj. 12 miesięcy ograniczenia wolności, polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolo- wanej pracy na cele społeczne, wskazanej przez Sąd w odpowiednim za- kładzie pracy, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata, z orzeczeniem na podstawie art. 71 § 1 k.k. grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych po 20 zł każda oraz na podstawie art. 46 § 1 k.k. środek karny w postaci obowiązku naprawienia wyrządzonej szko- dy w części poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty po 785,20 zł. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznając obu oskarżonych za winnych za- rzucanych im czynów, skazał ich na uzgodnione wcześniej i wnioskowane w akcie oskarżenia kary. Jednakże określając sposób wykonania kary ograniczenia wolności, Sąd meriti, wbrew ugodzie zawartej z oskarżonymi, orzekając 20 godzin pracy w stosunku miesięcznym, rozszerzył katalog podmiotów, w których te prace miałyby być ewentualnie przez oskarżonych wykonywane, o placówki służby zdrowia, opieki społecznej, organizacje lub instytucje niosące pomoc charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej. Dokonując tej zmiany, Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu za- skarżonego wyroku stwierdził, że „przytoczenie w części dyspozytywnej wyroku pełnego brzmienia przepisu art. 35 § 1 k.k. w żaden sposób nie na- 5 rusza zawartej przez strony «ugody», gdyż treść tego przepisu jedynie pre- cyzuje na jaki cel społeczny może być świadczona praca”. Otóż, w ocenie Sądu Najwyższego, ze stanowiskiem zeprezentowa- nym w zaskarżonym wyroku nie można się zgodzić. Skoro bowiem w zawartej ugodzie oskarżeni poddali się dobrowolnie karze ograniczenia wolności, która miałaby być wykonywana jedynie w za- kładzie pracy, a sąd w orzeczeniu rozszerzył katalog podmiotów, w których ta kara miałaby być wykonywana, o inne określone w art. 35 § 1 k.k. pla- cówki, organizacje i instytucje, to jest to wyjście przez Sąd poza ramy za- wartej przez prokuratora z oskarżonymi ugody, a tym samym obraza art. 335 § 1 k.p.k. i art. 343 § 7 k.p.k., a nie tylko doprecyzowanie na jaki cel społeczny może być świadczona praca. Nietrudno bowiem sobie wyobrazić, że oskarżeni zawierając ugodę z prokuratorem chcieli, aby ewentualne wykonanie wymierzonej kary nastąpi- ło w określonym zakładzie pracy, a nie w placówce służby zdrowia lub in- stytucji niosącej pomoc charytatywną. Dlatego też dla Sądu Najwyższego nie ulega wątpliwości, że w roz- poznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji „nie doprecyzował” możliwości wykonania orzeczonej w stosunku do obu oskarżonych kary ograniczenia wolności, a w sposób zdecydowany rozszerzył, wbrew ugodzie zawartej pomiędzy stronami, katalog podmiotów, w których kara ta mogłaby być wy- konywana. Już w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd meriti dostrzegł, że orzekając w stosunku do oskarżonych Janusza M. i Piotra N., w ślad za propozycją zawartą we wniosku prokuratora, a czego też nie zauważyli obrońcy tych oskarżonych, 100 stawek dziennych grzywny, podczas gdy z treści art. 71 § 1 k.k. wynika, że zawieszając wykonanie kary ograniczenia wolności sąd może orzec grzywnę w wysokości do 90 stawek dziennych, dopuścił się tym obrazy prawa materialnego określonego w tym przepisie. 6 W omawianej sytuacji nie ulega wątpliwości, że wadliwy w tym zakre- sie wniosek prokuratora, nie zmodyfikowany przez Sąd w trakcie posiedze- nia, doprowadził do orzeczenia w zaskarżonym wyroku, z obrazą art. 71 § 1 k.k. i wbrew dyspozycji tego przepisu, grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych (...).