WA 21/05

112  
   
WYROK Z DNIA 18 SIERPNIA 2005 R.  
WA 21/05  
   
Złożenie nieprawdziwego oświadczenia w postępowaniu o nabycie lokalu 
mieszkalnego od Agencji Mienia Wojskowego na podstawie ustawy z dnia 22 
czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej 
(Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368), również w brzmieniu aktualnie 
obowiązującym (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398), nie wyczerpuje znamienia 
strony przedmiotowej przestępstwa określonego w art. 233 § 1 w zw. z art. 233 
§ 6 k.k., ponieważ żaden przepis ustawy nie przewiduje pod rygorem 
odpowiedzialności karnej możliwości odbierania od nabywcy oświadczenia o 
jego sytuacji mieszkaniowej.  
   
Przewodniczący: sędzia SN J. Steckiewicz (sprawozdawca).  
Sędziowie SN: A. Kapłon, W. Maciak.  
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk W. 
Marcinkowski.  
   
Sąd Najwyższy w sprawie płk. rez. Stanisława P., oskarżonego o popełnienie 
przestępstwa określonego w art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 233 § 6 k.k., po 
rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2005 r. apelacji, 
wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 
14 czerwca 2005 r.,  
   
– zmienił zaskarżony wyrok i płk. rez. Stanisława P. uniewinnił od przypisanego mu 
przestępstwa (...).  
   
U z a s a d n i e n i e :   
   
Wojskowy Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 14 czerwca 2005 r. uznał płk. 
rez. Stanisława Zygmunta P. za winnego tego, że: „w dniu 23 marca 2003 r. w 
siedzibie Oddziału Terenowego Nr 1 Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., w 
toku postępowania dotyczącego wykupu zajmowanej przez siebie kwatery stałej w 
W., będąc uprzedzony przez pracownika wspomnianej WAM o odpowiedzialności 
karnej za złożenie fałszywego zeznania oraz podanie pisemnych oświadczeń pod 
rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z treści art. 75 § 2 k.p.a., złożył 
niezgodne 
z 
prawdą 
pisemne 
oświadczenie 
zaprzeczające 
posiadaniu 
własnościowego 
spółdzielczego 
prawa 
do 
lokalu 
spółdzielczego, 
domu 
mieszkalnego lub innego lokalu mieszkalnego”, tj. popełnienia przestępstwa 
określonego w art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 233 § 6 k.k., po czym na podstawie art. 
59 k.k. odstąpił od wymierzenia kary.  
Apelację od tego orzeczenia wniósł obrońca i zarzucił:  
1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, który miał 
wpływ na jego treść przez przyjęcie, że świadek Małgorzata S. odbierając od 
oskarżonego oświadczenie, działała w zakresie swoich uprawnień, skutecznie 
uprzedziła go o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz że 
treść oświadczenia mogła służyć za dowód w toczącym się postępowaniu;  

2) obrazę przepisów prawa materialnego przez uznanie oskarżonego za winnego 
popełnienia przypisanego mu przestępstwa. Podnosząc te zarzuty, obrońca wniósł o 
uniewinnienie płk. rez. Stanisława P. W uzasadnieniu środka odwoławczego, jego 
autor wskazał na następujące okoliczności, które doprowadziły do błędnych ustaleń 
faktycznych;  
a) w chwili składania przez oskarżonego oświadczenia nie toczyło się już 
postępowanie administracyjne, bowiem decyzja, którą zainteresowany był 
oskarżony, została już podjęta;  
b) osoba odbierająca oświadczenie na wręczonym mu formularzu nie podała 
brzmienia przepisów, które w nim wymieniono, a tym samym oskarżony nie był 
dostatecznie poinformowany za co grozi mu odpowiedzialność karna oraz że 
przysługuje mu prawo odmowy podpisania oświadczenia oraz i to, że może być ono 
odebrane tylko na jego wniosek (art. 75 § 2 k.p.a.). W tej sytuacji – jak pisze 
obrońca – oświadczenie zostało na oskarżonym wymuszone;  
c) zeznania świadka Małgorzaty S. były niekonsekwentne, a zatem nie mogły 
być podstawą ustalenia, że rzeczywiście uprzedziła oskarżonego o grożącej mu 
odpowiedzialności karnej.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.  
Apelacja jest zasadna. Głównym powodem podjętego przez Sąd Najwyższy 
rozstrzygnięcia był fakt, że złożenie przez oskarżonego inkryminowanego 
oświadczenia, chociaż ewidentnie nieprawdziwego, nie mogło spowodować skutku 
w postaci odpowiedzialności karnej.  
Ponieważ ustalenie tej okoliczności było wystarczające do wydania orzeczenia, 
stosownie do art. 436 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznając apelację, ograniczył się 
tylko do tej kwestii, inne zaś uznał za bezprzedmiotowe.  
Konstatacja, że zachowanie płk. rez. Stanisława P. nie było kryminalizowane 
wynika z analizy zarówno przepisów karnych (art. 233 § 6 k.k.), jak i z zakresu 
postępowania administracyjnego (art. 75 § 2 k.p.a.).  
Przestępstwo określone w art. 233 § 6 k.k. polega na złożeniu fałszywego 
oświadczenia, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia 
pod rygorem odpowiedzialności karnej. Oznacza to, że odpowiedzialności takiej nie 
podlega osoba, która składa nieprawdziwe oświadczenie, do którego zobowiązuje ją 
akt prawny niższego rzędu (patrz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 
1999 r., I KZP 22/99, OSNKW 1999, z. 9–10, poz. 51).  
Tym bardziej, a tak jest w rozpoznawanej sprawie, odpowiedzialności karnej z 
art. 233 § 6 k.k. nie podlega osoba, którą do złożenia oświadczenia zobowiązał 
organ administracji nie tylko na podstawie aktu prawnego o randze podustawowej, 
ale – jak wynika z zebranych dowodów – bez podstawy prawnej.  
Nie ulega wątpliwości, że lokale mieszkalne, w stosunku do których Wojskowa 
Agencja Mieszkaniowa wykonuje w imieniu Skarbu Państwa prawo własności lub 
inne prawa rzeczowe, mogą być zbywane na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 
1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, według zasad 
określonych w jej rozdziale 6 – i tak też było w niniejszej sprawie.  
Wymienioną ustawę wielokrotnie nowelizowano, przy czym w okresie objętym 
zarzutem obowiązywał tekst w brzmieniu zamieszczonym w Obwieszczeniu 
Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 marca 2002 r. (Dz.U. Nr 42, 
poz. 368) w sprawie ogłoszenia jedno-litego tekstu ustawy o zakwaterowaniu Sił 
Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.  
Należy też dodać, że przy sprzedaży kwater lub lokali mieszkalnych 

znajdujących się w zasobach Agencji Mienia Wojskowego stosowano również 
przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących 
własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z 
udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań 
będących własnością Skarbu Państwa (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 24 i Nr 102, poz. 
1118).  
Ustawy te nie obligowały nabywcy lokalu do składania oświadczenia, że jemu 
lub małżonkowi „nie przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu mieszkaniowego 
oraz że nie są właścicielami domu mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego”.  
Na marginesie należy dodać, że również (nawet) obowiązujące wówczas 
rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 marca 1996 r. w sprawie 
szczegółowych zasad i trybu sprzedaży osobnych kwater stałych (Dz.U. Nr 32, poz. 
141) nie nadawały organowi sprzedającemu takiego uprawnienia.  
Sąd w zaskarżonym wyroku, uzasadniając przyjętą przez siebie kwalifikację 
prawną czynu, skoncentrował się wyłącznie na wykazaniu, że pracownik 
Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przedkładając oskarżonemu do podpisania 
oświadczenie był osobą uprawnioną do tej czynności oraz że – pomimo 
rozbieżności w zeznaniach – skutecznie pouczył go o odpowiedzialności za podanie 
w nim nieprawdy, nawet jeżeli to „pouczenie nie było bardzo szczegółowe i mogło 
pozostawiać margines do ewentualnych pytań ze strony osoby zainteresowanej”.  
W swoich rozważaniach sąd pominął jednak rzecz kardynalną, a mianowicie 
istotną odrębność pomiędzy zeznaniem a oświadczeniem polegającą na tym, że do 
odpowiedzialności za złożenie fałszywego oświadczenia nie wystarcza okoliczność, 
że miało ono miejsce w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, ale 
jeszcze warunkiem dodatkowym jest to, by przepis ustawy przewidywał możliwość 
odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej.  
Należy dodać, że musi to być przepis wynikający z ustawy, na podstawie której 
prowadzone jest postępowanie administracyjne, a więc niewystarczające jest 
powoływanie się wyłącznie na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego 
(art. 75 § 2 k.p.a.).  
Jako przykład ustaw, które przewidują możliwość odbierania oświadczeń pod 
rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń można 
wskazać: ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz.U. z 2005 r. 
Nr 8, poz. 60 (art. 180 § 2), czy ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu 
prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, 
Dz.U. Nr 106, poz. 679 ze zm. (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 i 2).  
Wobec powyższego, w pełni uzasadniona jest konstatacja, że odebranie od 
oskarżonego oświadczenia o treści, którą przedstawiono mu na specjalnym 
formularzu do podpisania na pewno nie miało ustawowej podstawy, a wręcz – 
bowiem nie wskazuje na to żaden dowód – nie było do tej czynności jakiegokolwiek 
umocowania; tym samym przypisanie oskarżonemu przestępstwa określonego w art. 
233 § 1 w zw. z art. 233 § 6 k.k. było nietrafne.  
Kwestię oświadczeń stron w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 75 § 2 
k.p.a. Dopuszczalność odebrania od strony oświadczenia jest uzależniona od 
łącznego wystąpienia dwóch przesłanek, a mianowicie: przepis prawa nie wymaga 
urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze 
zaświadczenia właściwego organu administracji oraz strona zgłosi wniosek, że chce 
złożyć oświadczenie (szerzej na ten temat patrz np. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. 
Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz 7, Warszawa 

2005, s. 395).  
W doktrynie podkreśla się dobitnie, że w złożeniu oświadczenia wymagana jest 
aktywność petenta, który ze względu na swój interes prawny zamierza udowodnić 
określony fakt lub stan prawny i wówczas zwraca się do organu prowadzącego 
postępowanie z żądaniem przyjęcia swojego oświadczenia złożonego pod rygorem 
odpowiedzialności za fałszywe zeznania, jako środka dowodowego (patrz np. D. 
Dawidowicz: Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 113).  
W sprawie niniejszej rzecz wyglądała zgoła odwrotnie, bo to oskarżony został 
przez pracownika Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zobowiązany do złożenia 
zacytowanego wyżej oświadczenia, przy czym – co może dziwić jako brak 
konsekwencji – jego niepodpisanie nie miałoby wpływu na podjętą już decyzję 
administracyjną (patrz zeznania świadka Mirosława K., wicedyrektora Oddziału 
WAM).  
W podsumowaniu można stwierdzić, że:  
Złożenie nieprawdziwego oświadczenia w postępowaniu o nabycie lokalu 
mieszkalnego od Agencji Mienia Wojskowego na podstawie ustawy z dnia 22 
czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 
z 2002 r. Nr 42, poz. 368), również w brzmieniu aktualnie obowiązującym (Dz.U. z 
2005 r. Nr 41, poz. 398), nie wyczerpuje znamienia strony przedmiotowej 
przestępstwa określonego w art. 233 § 1 w zw. z art. 233 § 6 k.k., ponieważ żaden 
przepis ustawy nie przewiduje pod rygorem odpowiedzialności karnej możliwości 
odbierania od nabywcy oświadczenia o jego sytuacji mieszkaniowej.