WA 2/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła apelacji prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W., który uniewinnił pułkownika S. W. od zarzutu popełnienia zbrodni komunistycznej. Oskarżony miał w okresie stanu wojennego, jako Szef Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w R., nie dopełnić obowiązków i nie wyrazić zgody na uchylenie aresztu M. R., mimo stwierdzonych przeciwwskazań medycznych, przez co bezprawnie pozbawił go wolności ze szczególnym udręczeniem i naraził na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Prokurator w apelacji zarzucił m.in. obrazę przepisów k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów, w tym zeznań świadków i dokumentacji medycznej. Sąd Najwyższy, po analizie zarzutów, uznał je za niezasadne. Wskazał, że kluczowe dla oceny odpowiedzialności oskarżonego było ustalenie, jakim zasobem informacji dysponował on co do stanu zdrowia M. R. Sąd uznał, że oskarżony nie dysponował informacjami wskazującymi na stan bezpośredniego zagrożenia życia osadzonego, a informacje, które posiadał, koncentrowały się na stanie jego zdrowia psychicznego. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok uniewinniający, obciążył Skarb Państwa kosztami procesu za postępowanie odwoławcze i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego opłatę za czynności adwokackie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie zakresu odpowiedzialności funkcjonariuszy państwa komunistycznego w kontekście stanu wojennego, ocena dowodów w sprawach o zbrodnie komunistyczne, interpretacja przepisów dotyczących tymczasowego aresztowania i obowiązku opieki nad osadzonymi.
Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu historycznego (stan wojenny) i konkretnych okoliczności faktycznych. Interpretacja przepisów k.p.k. z 1969 r. może mieć ograniczone zastosowanie do obecnego stanu prawnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy funkcjonariusz państwa komunistycznego, sprawujący funkcję Szefa Wojskowej Prokuratury Garnizonowej, ponosi odpowiedzialność karną za nieuchylenie środka zapobiegawczego (aresztu) wobec osoby chorej, mimo stwierdzonych przeciwwskazań medycznych, co naraziło ją na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oskarżony nie ponosi odpowiedzialności karnej, ponieważ nie dysponował informacjami wskazującymi na stan bezpośredniego zagrożenia życia osadzonego, a informacje, które posiadał, koncentrowały się na stanie jego zdrowia psychicznego, a nie somatycznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe dla oceny odpowiedzialności oskarżonego było ustalenie, jakim zasobem informacji co do stanu zdrowia M. R. dysponował on, podejmując decyzję. Analiza dowodów wykazała, że oskarżony nie był informowany o stanie bezpośredniego zagrożenia życia osadzonego, a informacje, które posiadał, dotyczyły głównie podejrzenia choroby psychicznej, co uzasadniało skierowanie do szpitala psychiatrycznego, a niekoniecznie natychmiastowe uchylenie aresztu.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody, w tym zeznania świadków i dokumentację medyczną, przy ustalaniu stanu zdrowia osadzonego i świadomości oskarżonego co do tego stanu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody, a zarzuty apelacji dotyczące dowolnej oceny dowodów są niezasadne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo analizował zarzuty apelacji dotyczące naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. W odniesieniu do zeznań świadka J. O., sąd uznał, że jego przekonanie o stanie zdrowia osadzonego było uzasadnione zebranymi informacjami, a oskarżony nie został poinformowany o stanie pilnej potrzeby przewiezienia osadzonego do szpitala. W odniesieniu do dokumentacji medycznej, sąd stwierdził, że nie można było ustalić jej zawartości ani tego, czy dotarła do prokuratury i została okazana oskarżonemu.
Czy opinia służbowa oskarżonego z okresu stanu wojennego oraz okoliczności dotyczące stosowania tymczasowego aresztowania wobec M. R. uzasadniają przyjęcie, że zaangażowanie oskarżonego miało podstawę ideologiczną, a nie merytoryczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, teza o ideologicznej podstawie działania oskarżonego nie zasługuje na uwzględnienie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że opinia służbowa, nawet wskazująca na zaangażowanie w realizację zadań stanu wojennego, nie dowodzi, że wszystkie czynności służbowe były oparte na przesłankach ideologicznych. Ponadto, z zeznań świadka T. C. nie wynikało, aby oskarżony podnosił argumenty natury ideologicznej, a decyzja o zastosowaniu aresztu nie była całkowicie bezpodstawna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. R. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| Prokurator Instytutu Pamięci Narodowej | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 165 § 2
Kodeks karny
Zbrodnia komunistyczna w formie stosowania represji wobec jednostki i naruszenia prawa człowieka do wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz humanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności.
k.k. art. 160 § 2
Kodeks karny
Zbrodnia przeciwko ludzkości w postaci poważnego prześladowania osób z powodu przynależności do określonej grupy politycznej.
k.k. art. 10 § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji przepisów (w zb.).
k.k. art. 2 § 1
Kodeks karny
Zasada działania ustawy karnej (w zb.).
u.IPN art. 2 § 1
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Definicja zbrodni komunistycznych.
u.IPN art. 3
Ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu
Zakres działania Instytutu Pamięci Narodowej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 213
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek opieki nad osobą pozbawioną wolności.
k.p.k. art. 218 § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek niezwłocznego uchylenia środka zapobiegawczego.
k.p.k. art. 7 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględnienia wszystkich dowodów przy wydawaniu orzeczenia.
k.p.k. art. 209
Kodeks postępowania karnego
Podstawy stosowania tymczasowego aresztowania (z 1969 r.).
k.p.k. art. 448 § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oskarżony nie dysponował informacjami wskazującymi na stan bezpośredniego zagrożenia życia osadzonego. • Informacje posiadane przez oskarżonego dotyczyły głównie podejrzenia choroby psychicznej, co uzasadniało skierowanie do szpitala psychiatrycznego. • Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody, a zarzuty apelacji dotyczące dowolnej oceny dowodów są niezasadne.
Odrzucone argumenty
Zarzuty apelacji prokuratora dotyczące dowolnej oceny zeznań świadka J. O. w kwestii stanu zdrowia M. R. • Zarzuty apelacji dotyczące dowolnego odmówienia wiarygodności wpisowi prokuratora T. C. w aktach nadzoru. • Zarzuty apelacji dotyczące dowolnego przyjęcia, że stan zdrowia somatycznego pokrzywdzonego nie był powodem uchylenia aresztu. • Zarzuty apelacji dotyczące nie dania wiary zeznaniom świadka T. C. co do spotkania z M. R. • Zarzuty apelacji dotyczące dowolnego przyjęcia pozytywnej opinii służbowej oskarżonego i pominięcia opinii z okresu stanu wojennego. • Zarzuty apelacji dotyczące błędnego ustalenia zasadności zastosowania i dalszego stosowania tymczasowego aresztowania wobec M. R.
Godne uwagi sformułowania
dla oceny zakresu odpowiedzialności tego oskarżonego decydujące znaczenie ma ustalenie, jakim zasobem informacji co do stanu zdrowia M. R. dysponował oskarżony • nie można zasadnie ustalić, iż dotarła do prokuratury i jaka była jej zawartość • nie można też, wobec ustaleń dokonanych w sprawie przyjąć, iż dokumentacja ta, bądź jej część, zostały ujawnione oskarżonemu • nie można zasadnie stwierdzić, że polecenie wydane przez oskarżonego, wbrew propozycji prokuratora referenta, o zastosowaniu wobec M. R. tymczasowego aresztowania, było całkowicie bezpodstawne i w sposób rażący naruszało dyspozycję art. 209 k.p.k. z 1969 r.
Skład orzekający
Andrzej Tomczyk
przewodniczący
Marian Buliński
członek
Marek Pietruszyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie zakresu odpowiedzialności funkcjonariuszy państwa komunistycznego w kontekście stanu wojennego, ocena dowodów w sprawach o zbrodnie komunistyczne, interpretacja przepisów dotyczących tymczasowego aresztowania i obowiązku opieki nad osadzonymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu historycznego (stan wojenny) i konkretnych okoliczności faktycznych. Interpretacja przepisów k.p.k. z 1969 r. może mieć ograniczone zastosowanie do obecnego stanu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zbrodni komunistycznej i odpowiedzialności funkcjonariusza państwa w okresie stanu wojennego, co jest tematem o dużym znaczeniu historycznym i społecznym. Analiza prawna decyzji o areszcie i stanie zdrowia osadzonego jest ciekawa dla prawników specjalizujących się w prawie karnym.
“Czy pułkownik z czasów stanu wojennego odpowie za zbrodnię komunistyczną? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.