WA 1/08

WYROK  Z  DNIA  12  LUTEGO  2008  R. 
WA  1/08 
 
 
Niewykonanie nakazu przewidzianego w art. 304 § 2 k.p.k. może sta-
nowić przestępstwo stypizowane w art. 231 § 1 lub 2 k.k. wówczas, gdy 
funkcjonariusz publiczny zobowiązany na podstawie tego przepisu do de-
nuncjacji nie zawiadamia o przestępstwie ściganym z urzędu, pomimo 
świadomości tego, że je popełniono oraz gdy sam ma świadomość tego, iż 
przekracza uprawnienia lub nie dopełnia obowiązków, i przez to działa na 
szkodę interesu publicznego lub prywatnego. 
 
Przewodniczący:  sędzia SN J. Steckiewicz (sprawozdawca). 
Sędziowie SN: A. Kapłon, J. B. Rychlicki. 
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: 
płk W. Marcinkowski. 
 
Sąd Najwyższy w sprawie płk. Janusza H., wobec którego na pod-
stawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzono postępowanie o czyn określony w 
art. 239 § 1 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej 
na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. apelacji, wniesionych przez prokura-
tora i obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w 
W. z dnia 22 października 2007 r., 
 
z m i e n i ł   zaskarżony wyrok i   u n i e w  i n n i ł   oskarżonego od zarzu-
tu popełnienia przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k. w zb. z art. 231 
§ 1 k.k. (...) 
 

 
 
2 
Z   u z a s a d n i e n i a : 
 
Wyrokiem z dnia 22 października 2007r., Wojskowy Sąd Okręgowy w 
W. na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. umorzył postępowanie wobec płk. 
Janusza H. o czyn określony w art. 239 § 1 k.k. w zb. z art. 231 § 1 k.k., 
polegający na tym, że: „w maju 2003 r. w E. jako Komendant Oddziału 
Żandarmerii Wojskowej w E. z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 
10 k.p.k. i art. 304 § 2 k.p.k. udaremnił wszczęcie postępowania karnego w 
sprawie posiadania bez wymaganego zezwolenia pistoletu Wist 94L – bro-
ni szczególnie niebezpiecznej z uwagi na wyposażenie jej w laserowy 
wskaźnik celu przez gen. dyw. Piotra M., tj. o występek z art. 263 § 2 k.k., a 
następnie nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku powiadomienia wła-
ściwej miejscowo prokuratury powszechnej o uzasadnionym podejrzeniu 
popełnienia przestępstwa z art. 263 § 3 k.k. przez przedstawiciela firmy P. 
sp. z o.o. w Ł., który w dniu 15 września 2000 r. w Ł. wbrew przepisom 
określonym w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji 
(Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 z późn. zm.) w zw. z § 1 pkt 4 rozporzą-
dzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 marca 2000 
r. w sprawie rodzajów szczególnie niebezpiecznych broni i amunicji oraz 
rodzajów broni odpowiadającej celom, w których może być wydane pozwo-
lenie na broń ( Dz. U. z 2000 r., Nr 19, poz. 240 z późn. zm.) sprzedał gen. 
dyw. Piotrowi M. wskazaną broń szczególnie niebezpieczną, na której po-
siadanie nie mogło być wydane pozwolenie, czym działał na szkodę intere-
su publicznego”. 
Apelacje od tego orzeczenia wnieśli prokurator (na niekorzyść) i 
obrońca oskarżonego. 
Prokurator zarzucił: „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za 
podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na mylnym 
przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż czyn popełniony przez oskarżo-

 
 
3 
nego nie stanowi przestępstwa, gdyż jego społeczna szkodliwość jest zni-
koma, co skutkowało umorzeniem postępowania, podczas gdy komplek-
sowa i wnikliwa analiza materiału dowodowego, z uwzględnieniem okolicz-
ności decydujących o karygodności czynu, a zwłaszcza waga naruszonych 
przez sprawcę obowiązków, działającego jako funkcjonariusz publiczny, 
postać zamiaru powiązana z całokształtem okoliczności zdarzenia, doko-
nana w oparciu o zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życio-
wego wskazują jednoznacznie, że ujemna zawartość zarzucanego mu czy-
nu nie jest znikoma”, i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekaza-
nie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. 
Uzasadniając apelację oskarżyciel publiczny przede wszystkim powo-
łał się na funkcję, jaką wówczas pełnił oskarżony, która – w jego przekona-
niu – szczególnie zobowiązywała go do znajomości i egzekwowania prawa. 
Jego bezczynność podważała zaufanie do całej Żandarmerii, a to w połą-
czeniu z charakterem zarzucanego czynu w żadnej mierze nie uzasadniało 
podjętego rozstrzygnięcia. 
Obrońca w swojej apelacji zarzucił: 
„1. obrazę prawa materialnego, art. 239 § 1 k.k. w zb. z art.231 § 1 k.k., 
przez przyjęcie, że oskarżony wyczerpał swoim zachowaniem dyspozycję 
tych przepisów, 
2. obrazę prawa procesowego, art. 424 § 1 k.p.k., polegającą na sprzecz-
ności pomiędzy sentencją wyroku, w której uznano oskarżonego za winne-
go popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, a jego uzasadnieniem, 
gdzie wywiedziono, że swoim zachowaniem nie wyczerpał on jego zna-
mion”. 
Podnosząc te zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i unie-
winnienie płk. Janusza H. 
W uzasadnieniu apelacji jej autor stwierdził, że oskarżonemu nie 
można było przypisać popełnienia przestępstwa niedopełnienia obowiąz-

 
 
4 
ków, bowiem nie wiedział, że gen. dyw. Piotr M. popełnił przestępstwo; 
działał bowiem w nieświadomości ,iż wymieniony posiadał bez wymagane-
go zezwolenia broń palną. Obrońca wskazał też, że gen. dyw. Piotr M. zo-
stał uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 
263 § 2 k.k. 
Przed podaniem argumentów uzasadniających podjęte przez Sąd 
Najwyższy rozstrzygnięcie niezbędne jest przedstawienie następujących 
faktów. 
Oskarżony płk Janusz H. w okresie objętym zarzutem był Komendan-
tem Oddziału Żandarmerii Wojskowej w E. W dniu 2 maja 2003 r. w Jedno-
stce Wojskowej (...) w E. zarządzono przegląd sposobu przechowywania 
prywatnej broni i  amunicji  żołnierzy zawodowych. Kontroli poddano  m. in. 
sposób zabezpieczenia pistoletów, których właścicielem był gen. dyw. Piotr 
M. – wcześniej dowódca wspomnianej Jednostki Wojskowej. W czasie kon-
troli poza właścicielem broni obecni byli: aktualny dowódca Jednostki Woj-
skowej oraz oskarżony, który uznał, że z uwagi na rangę kontrolowanego, 
wymagają tego „zasady kurtuazji”. Przeprowadzający kontrolę  stwierdził i 
poinformował oskarżonego, o tym, że jeden z pistoletów, Wist 94 L, wypo-
sażony jest w laserowy wskaźnik celu, a to – jego zdaniem – wykluczało 
możliwość uzyskania pozwolenia na jego posiadanie, bowiem broń taka 
uznawana jest za szczególnie niebezpieczną. Indagowany na tę okolicz-
ność gen. dyw. Piotr M. wyjaśnił, zgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, 
że inkryminowaną broń, za zgodą odpowiednich organów wojskowych, ku-
pił od jej producenta (dysponował odpowiednią fakturą), a następnie fakt 
ten zgłosił i pistolet został zaewidencjonowany przez wpisanie broni do le-
gitymacji jej posiadacza. Gen. dyw. Piotr M. stwierdził też, że z uwagi na 
okoliczności nabycia pistoletu i zalegalizowania tej transakcji, nie miał 
świadomości, że posiada go niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Na-

 
 
5 
leży też podkreślić, że broń, o której mowa, była zabezpieczona prawidło-
wo i nikt postronny nie miał do niej dostępu. 
Po uzyskaniu tych informacji oskarżony płk Janusz H. poradził doko-
nać demontażu laserowego wskaźnika celu, co też zostało dokonane w 
zakładzie rusznikarskim w dniu 7 maja 2003 r. 
Oskarżony płk Janusz H. nie przyznawał się do przedstawionego mu 
zarzutu wyjaśniając, że nie miał świadomości – z uwagi na towarzyszące 
zdarzeniu okoliczności, iż gen. dyw. Piotr M. popełnił przestępstwo. Pozo-
stawał w przekonaniu, że zaistniał jedynie problem techniczny związany z 
dodatkowym wyposażeniem pistoletu i dlatego po zapewnieniu, że zosta-
nie ono usunięte, uznał sprawę za zakończoną. Zagadnienia w ogóle nie 
oceniał w kategoriach prawnych. Sam również, jak twierdził kategorycznie, 
nie miał świadomości, że popełnia jakiekolwiek przestępstwo. 
Nawiązując do apelacji obrońcy, przede wszystkim należy stwierdzić, 
że powstanie obowiązku zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa uza-
leżnione jest głównie od dwóch przesłanek. Pierwszej, w postaci istnienia 
okoliczności wskazujących na popełnienie przestępstwa ściganego z urzę-
du oraz drugiej, „dowiedzenia się” przez instytucje wymienione w art. 304 § 
2 k.p.k. (mówiąc ściślej – jej funkcjonariuszy) o popełnieniu tego przestęp-
stwa. Owo  „dowiedzenie się” powinno nastąpić w związku z prowadzoną 
przez nie działalnością, a ponadto osoby działające w ramach instytucji 
państwowej lub samorządowej muszą mieć świadomość, że rzeczywiście 
zostało popełnione przestępstwo. Osoba lub organ reprezentujący instytu-
cję państwową lub samorządową nie mogą zatem każdej uzyskanej wia-
domości uważać za  „dowiedzenie się o popełnieniu przestępstwa” w ro-
zumieniu art. 304 § 2 k.p.k. Wobec powyższego, brak tych przesłanek 
sprawia, że nie można przyjmować powstania obowiązku zawiadomienia o 
jego popełnieniu (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1962 
r., III K 989/61, NP 1962, nr 12, s. 1693). 

 
 
6 
W nawiązaniu do ustalonych w sprawie faktów niezbędne jest też 
podkreślenie, że oskarżony krytycznego dnia był „prywatnie” na terenie ko-
szar i nie prowadził wówczas żadnej działalności ani jej nie nadzorował. 
To po pierwsze. Po drugie, aby można było przypisać popełnienie 
przestępstwa określonego w art. 231 § 1 lub 2 k.k. konieczne jest też usta-
lenie strony podmiotowej w odniesieniu do całości zachowania sprawcy 
opisanego w powołanym przepisie. A zatem, funkcjonariusz publiczny musi 
obejmować swoim zamiarem zarówno przekroczenie uprawnień lub niedo-
pełnienie obowiązków, jak i to, że działa na szkodę interesu publicznego 
lub prywatnego  (patrz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2003 r., 
WK 3/03, OSNKW 2003, z. 5-6, poz.53). 
Podsumowując, niewykonanie nakazu  przewidzianego w art. 304 § 2 
k.p.k. może stanowić przestępstwo stypizowane w art. 231 § 1 lub 2 k.k. 
wówczas, gdy funkcjonariusz publiczny zobowiązany na podstawie tego 
przepisu do denuncjacji nie zawiadamia o przestępstwie ściganym z urzę-
du pomimo świadomości tego, że je popełniono oraz gdy sam ma świado-
mość tego, iż przekracza uprawnienia lub nie dopełnia obowiązków, i przez 
to działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego  
Odnosząc przedstawione kwestie do realiów rozpoznawanej sprawy, 
płk. Janusza H. należało uniewinnić z uwagi na niewypełnienie znamion 
powołanych w zarzucie przepisów. Przede wszystkim, zaś dlatego, że zbyt 
formalne i oderwane od realiów sprawy było ustalenie Sądu pierwszej in-
stancji, iż oskarżony z racji wykonywanych obowiązków służbowych, po 
poinformowaniu go o przebiegu kontroli, powinien wiedzieć, że gen. dyw. 
Piotr M. popełnił przestępstwo nielegalnego posiadania broni. Wbrew temu 
stwierdzeniu, które zresztą wyczerpuje całość argumentacji Sądu pierwszej 
instancji  w tej kwestii, istnieją co najmniej poważne wątpliwości, że oskar-
żony płk Janusz H. rzeczywiście miał realne podstawy, aby tak sądzić. Za 
prawdziwością jego wyjaśnień (których zresztą nie zdezawuowano) prze-

 
 
7 
mawiają bowiem przedstawione wyżej fakty, dotyczące okoliczności naby-
cia i zalegalizowania  pistoletu Wist 94 L, a także dalsze postępowanie 
związane z usunięciem dodatkowego wyposażenia pistoletu (założonego 
fabrycznie). Postępowanie w tej mierze było jawne, zostało przeprowadzo-
ne w uprawnionym do tego warsztacie, co niewątpliwie świadczy, że nie 
chciano niczego ukrywać, a całą sprawę traktowano rzeczywiście jako pro-
blem techniczny. 
Podobnie ma się rzecz, jeżeli chodzi o świadomość oskarżonego do-
tyczącą tego, że to on popełnia przestępstwo, uchylając się od złożenia 
zawiadomienia, o którym mowa w art. 304 k.p.k.; nie można bowiem, bez 
obawy popełnienia błędu, obalić jego wyjaśnień, w których stanowczo 
twierdził, że nie zdawał sobie z tego sprawy. Nawet, gdyby przyjąć, że były 
wątpliwości co do rzeczywistego stanu świadomości oskarżonego, to i tak 
należałoby postąpić zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 5 § 2 k.p.k. 
Sąd w zaskarżonym wyroku – w zasadzie – w ogóle nie zajął się 
rozważaniami, czy (ewentualne) niedopełnienie obowiązków służbowych 
przez płk. Janusza H. groziło szkodą dla interesu publicznego lub prywat-
nego. Chociaż przestępstwo określone w art. 231 k.k. nie wymaga żadne-
go skutku, jako warunku odpowiedzialności, to jednak ewentualna szkoda 
nie może być iluzoryczna, a taka jawi się, jeżeli przeanalizuje się stan fak-
tyczny sprawy. Przede wszystkim, broń nie była w żaden sposób dostępna 
dla osób postronnych, a jej właściciel, gdy poinformowano go, że wyposa-
żenie pistoletu jest niedopuszczalne, niezwłocznie usunął i zneutralizował 
feralny celownik. Na marginesie, nie sposób podzielić poglądu zawartego 
w apelacji prokuratora – z uwagi na jego ogólnikowość – że oskarżony 
swoim zaniechaniem „podważył zaufanie do fachowości Żandarmerii Woj-
skowej”. Niebezpieczeństwo powstania szkody musi być bowiem realne, a 
nie tylko potencjalne lub ogólne (patrz postanowienie Sądu Najwyższego z 
dnia 9 grudnia 2002r, IV KKN 514/99, LEX nr 75505).  

 
 
8 
Powyższe rozważania – mutatis mutandis – odnoszą się również do 
przedstawionego oskarżonemu zarzutu niepowiadomienia prokuratury o 
popełnieniu przestępstwa określonego w art. 263 § 3 k.k., przez przedsta-
wiciela firmy, która sprzedała pistolet Wist  94 L (...).