(W. 3/92)
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuTrybunał Konstytucyjny rozpatrzył wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o ustalenie powszechnie obowiązującej wykładni art. 27a Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestią sporną było, czy organy gminy podlegają wyłączeniu od załatwienia sprawy tylko wtedy, gdy wynik sprawy bezpośrednio dotyczy interesów prawnych i obowiązków gminy jako osoby prawa cywilnego, czy także wtedy, gdy dotyczy jedynie interesu faktycznego gminy. Wniosek argumentował za zawężającą interpretacją, wskazując na potencjalną dezorganizację samorządu przy szerokim ujęciu. Trybunał, analizując podwójną rolę gminy jako podmiotu prawa publicznego i cywilnego, historyczny kontekst wprowadzenia art. 27a kpa oraz zasadę "Ne quis iudex in propria causa", uznał, że organy gminy podlegają wyłączeniu od załatwienia sprawy rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, jeżeli przedmiotem tej sprawy jest stosunek cywilnoprawny, którego gmina jest stroną. Wykładnia ta ma na celu zapewnienie równości podmiotów w stosunkach cywilnoprawnych i zapobieganie sytuacji, w której strona stosunku cywilnoprawnego posiadałaby jednocześnie władcze kompetencje do jednostronnego rozstrzygania sprawy administracyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu wyłączenia organów gminy w postępowaniu administracyjnym, gdy gmina jest stroną stosunku cywilnoprawnego.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy gmina jest stroną stosunku cywilnoprawnego, a sprawa administracyjna dotyczy tego stosunku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organy gminy podlegają wyłączeniu od załatwienia sprawy administracyjnej tylko wówczas, gdy wynik sprawy będzie bezpośrednio dotyczył interesów prawnych i obowiązków gminy jako osoby prawa cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy gminy podlegają wyłączeniu od załatwienia sprawy rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, jeżeli przedmiotem sprawy jest stosunek cywilnoprawny, którego gmina jest stroną.
Uzasadnienie
Trybunał uznał, że wyłączenie organu gminy ma miejsce, gdy wynik sprawy administracyjnej bezpośrednio rzutuje na pozycję gminy jako strony stosunku cywilnoprawnego, co wynika z podwójnej roli gminy i zasady równości stron w prawie cywilnym.
Czy organy gminy podlegają wyłączeniu od załatwienia sprawy administracyjnej także wówczas, gdy wynik sprawy będzie dotyczył jedynie interesu faktycznego gminy jako osoby prawa cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy gminy nie podlegają wyłączeniu, gdy wynik sprawy dotyczy jedynie interesu faktycznego gminy, a nie bezpośrednio stosunku cywilnoprawnego, którego gmina jest stroną.
Uzasadnienie
Decyzje dotyczące interesu faktycznego, takie jak podatki czy opłaty lokalne, nie kształtują stosunków cywilnoprawnych, w których gmina jest stroną, dlatego nie zachodzi podstawa do wyłączenia organu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| organy gminy | instytucja | organ rozpatrujący sprawę |
| gmina | instytucja | strona potencjalnie wyłączona |
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokurator Generalny | organ_państwowy | przedstawiający stanowisko |
| Prezes NSA | organ_państwowy | opiniujący |
| Szef Urzędu Rady Ministrów | organ_państwowy | opiniujący |
Przepisy (6)
Główne
k.p.a. art. 27a
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy gminy podlegają wyłączeniu od załatwienia sprawy rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, jeżeli przedmiotem sprawy jest stosunek cywilnoprawny, którego gmina jest stroną.
Pomocnicze
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania, która musi mieć interes prawny lub obowiązek.
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości
Przywołana jako przykład ustawy szczególnej kreującej kompetencje organów gminy.
Ustawa o dochodach gmin i zasadach subwencjonowania... art. 1
Przywołana w kontekście interesu faktycznego gminy.
Ustawa o samorządzie terytorialnym
Przywołana w kontekście podmiotowości cywilnoprawnej gminy.
Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Przywołana w kontekście kreowania własności komunalnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gmina jako strona stosunku cywilnoprawnego nie powinna mieć władczych kompetencji do rozstrzygania spraw administracyjnych, które ten stosunek kształtują. • Zasada "Ne quis iudex in propria causa" wymaga wyłączenia organu, gdy strony i sędziego są tą samą osobą lub podmiotem. • Podwójna rola gminy (publicznoprawna i cywilnoprawna) wymaga rozróżnienia sytuacji, w których jej interesy są bezpośrednio zagrożone w stosunku cywilnoprawnym.
Odrzucone argumenty
Organy gminy powinny być wyłączane tylko w przypadku bezpośredniego naruszenia interesów prawnych, a nie faktycznych. • Sprawy podatkowe i opłaty lokalne dotyczą interesu faktycznego gminy i nie powinny prowadzić do jej wyłączenia.
Godne uwagi sformułowania
organy gminy podlegają na podstawie art. 27a Kodeksu postępowania administracyjnego wyłączeniu od załatwienia sprawy rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej, jeżeli przedmiotem sprawy jest stosunek cywilnoprawny, którego gmina jest stroną. • Nie do przyjęcia jest bowiem, by strona stosunku cywilnoprawnego upoważniona do działań władczych w formie decyzji administracyjnej będącej jednostronnym rozstrzygnięciem względnie niezależnym od woli adresata, przekształcała stosunek cywilnoprawny, którego cechą jest równorzędność podmiotów. • Zgodnie z regułą "Ne quis iudex in propria causa" role strony i sędziego w konkretnym postępowaniu są niepołączalne, a skutkiem ich połączenia powinno być wyłączenie się organu gminy w sprawie, której przedmiotem jest stosunek cywilnoprawny z udziałem danej gminy.
Skład orzekający
Mieczysław Tyczka
przewodniczący
Kazimierz Działocha
członek
Tomasz Dybowski
członek
Henryk Groszyk
sprawozdawca
Wojciech Łączkowski
członek
Remigiusz Orzechowski
członek
Ferdynand Rymarz
członek
Janina Zakrzewska
członek
Andrzej Zoll
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu wyłączenia organów gminy w postępowaniu administracyjnym, gdy gmina jest stroną stosunku cywilnoprawnego."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy gmina jest stroną stosunku cywilnoprawnego, a sprawa administracyjna dotyczy tego stosunku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą samorządów, która ma bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie administracji i prawa cywilnego.
“Kiedy gmina nie może orzekać? Wykładnia art. 27a kpa przez Trybunał Konstytucyjny.”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.