VU 838/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim rozpoznał sprawę z odwołania ubezpieczonej Z. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o wysokość świadczenia. Ubezpieczona domagała się ponownego ustalenia wysokości swojej emerytury, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który uznał art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r. ZUS odmówił ponownego ustalenia wysokości emerytury, uznając, że wyrok TK nie jest podstawą do zmiany decyzji. Sąd Okręgowy, analizując przepisy Konstytucji i orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, uznał, że wyrok TK, mimo braku publikacji w Dzienniku Ustaw, ma moc wiążącą i skutkuje obaleniem domniemania konstytucyjności zakwestionowanego przepisu. Sąd stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, gdyż osoby składające wnioski przed 6 czerwca 2012 r. nie mogły przewidzieć negatywnych konsekwencji w postaci pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury powszechnej. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając ubezpieczonej prawo do ustalenia wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy. Wniosek o wypłatę wyrównania emerytury wraz z odsetkami oraz przeprowadzenie zaległych waloryzacji został przekazany do rozpoznania ZUS z uwagi na niewłaściwość sądu w tym zakresie. Sąd orzekł o kosztach postępowania zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie możliwości wzruszenia prawomocnych decyzji ZUS na podstawie wyroków Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowanych, oraz interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa.
Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych, którzy złożyli wnioski o emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i nie mogli przewidzieć skutków art. 25 ust. 1b ustawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisu prawa z Konstytucją, ale nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do wzruszenia prawomocnej decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowany w Dzienniku Ustaw, ma moc wiążącą i skutkuje obaleniem domniemania konstytucyjności zakwestionowanego przepisu, co może stanowić podstawę do ponownego ustalenia świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że moc wiążąca orzeczeń TK wynika z momentu ich ogłoszenia na sali rozpraw, a brak publikacji nie niweczy skutków prawnych, zwłaszcza w kontekście zasady zaufania do państwa i prawa. Przepis art. 114 ustawy emerytalnej, jako nieograniczony terminem, pozwala na uwzględnienie stwierdzonej niekonstytucyjności jako nowej okoliczności.
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie emerytury przed 6 czerwca 2012 r., jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, ponieważ narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, wprowadzając nieprzewidywalne dla ubezpieczonych negatywne konsekwencje w postaci pomniejszenia podstawy wymiaru emerytury powszechnej.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że osoby składające wnioski o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. nie mogły przewidzieć wprowadzenia art. 25 ust. 1b ustawy, który pomniejszał podstawę wymiaru emerytury powszechnej o kwoty pobranych wcześniej świadczeń. Taka legislacja narusza zasadę pewności prawa i zaufania do państwa.
Czy sąd powszechny może rozstrzygać o żądaniach, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji organu rentowego?
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych ma charakter kontrolny wobec decyzji organu rentowego. Sąd nie może rozstrzygać o żądaniach zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 477^9 i 477^14 k.p.c. oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując, że przedmiotem rozpoznania sądu jest decyzja organu rentowego, a nie nowe żądania zgłoszone przez stronę w toku postępowania sądowego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. R. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.e.r. FUS art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r. Narusza zasadę zaufania do państwa i prawa.
u.e.r. FUS art. 114
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi podstawę do ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości w przypadku ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności, w tym stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w odpowiednim dzienniku urzędowym.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 10 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją w odniesieniu do osób składających wnioski przed 6 czerwca 2012 r. • Naruszenie zasady zaufania do państwa i prawa przez wprowadzenie nieprzewidywalnych negatywnych konsekwencji dla ubezpieczonych. • Możliwość wzruszenia decyzji ZUS na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej w związku ze stwierdzoną niekonstytucyjnością przepisu.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS, że wyrok TK nie jest podstawą do zmiany decyzji, ponieważ nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. • Ograniczone rozumienie przez ZUS przesłanek do ponownego ustalenia świadczenia na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
Wyrok ten nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw (okoliczność bezsporna). • moc wiążąca rozumiana jest jako związanie orzeczeniem wszystkich podmiotów prawa, nie wyłączając obywateli • stabilizacja systemu prawnego oraz przewidywalność przyszłych rozstrzygnięć organów państwa, musi wziąć górę nad zapewnieniem procedury sanacji potencjalnych wad • moc powszechnie obowiązująca wiąże także Trybunał w ramach wykonywanych kompetencji • już samo ogłoszenie wyroku Trybunału na sali sądowej powoduje zniesienie domniemania konstytucyjności zakwestionowanych norm. • przepisy uznane mocą wyroku za niekonstytucyjne nie mogą być dalej stosowane • doszło do złamania zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. • nie mieli oni możliwości zrzeczenia się prawa do wcześniejszej emerytury. • przepis art. 114 ustawy o emeryturach i rentach traktuje się bowiem jako podstawę prawną dla weryfikacji i wzruszalności decyzji organów rentowych • stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu jest okolicznością nową w rozumieniu powyższej regulacji
Skład orzekający
Agnieszka Leżańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie możliwości wzruszenia prawomocnych decyzji ZUS na podstawie wyroków Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowanych, oraz interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy ubezpieczonych, którzy złożyli wnioski o emeryturę przed 6 czerwca 2012 r. i nie mogli przewidzieć skutków art. 25 ust. 1b ustawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, które ma wpływ na prawa wielu emerytów i pokazuje, jak sądy interpretują jego skutki prawne, nawet w przypadku braku publikacji.
“Wyrok TK zmienia zasady naliczania emerytur – nawet bez publikacji w Dzienniku Ustaw!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.