VU 3093/14

Sygn. akt VU 3093/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy – V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Krzysztof Główczyński Protokolant : Magdalena Pańków po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 roku w Legnicy sprawy z wniosku M. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o odstąpienie od zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na skutek odwołania M. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 24 września 2014 roku znak (...) zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 24 września 2014 roku, znak (...) w ten sposób, że uchyla nałożony na M. M. obowiązek zwrotu błędnie uznanych za nienależnie pobrane świadczeń za okres od 01 września 2013 roku do 31 sierpnia 2014 roku w kwocie 10 053, 60 zł. Sygn. akt VU 3093/14 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia 24 września 2014 r. zobowiązał wnioskodawczynię M. M. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 01 września 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. w kwocie 10.053,60 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji M. M. wniosła o odstąpienie od żądania zwrotu określonej decyzją kwoty. Wnioskodawczyni wskazała, że przyznana decyzją Prezesa ZUS w drodze wyjątku renta rodzinna była płatna do rąk jej matki, a po uzyskaniu przez nią pełnoletności, do jej rąk. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wniósł o oddalenie odwołania. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podał, iż decyzją Prezesa ZUS z dnia 29 października 2010 r. przyznano prawo do renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej M. M. . Świadczenie to wypłacano do rąk M. W. , matki wnioskodawczyni. W decyzji pouczono, iż renta rodzinna wyjątkowa przysługuje pod warunkiem kontynuowania nauki w systemie dziennym, natomiast po osiągnięciu 18 lat życia świadczenie nie przysługuje w razie osiągania przychodu z tytułu wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności pozarolniczej. Z uwagi na osiągnięcie pełnoletności, decyzją z dnia 13 stycznia 2012 r. podjęto wypłatę świadczenia do rąk M. M. od 01 lutego 2012 r. W okresie od 01 września 2011 r. do 14 czerwca 2013 r. wnioskodawczyni uczęszczała do (...) Szkoły Zawodowej o specjalności kucharz małej gastronomii prze Zespole Szkół (...) w Z. . W dniu 09 września 2013 r. ubezpieczona przedłożyła zaświadczenie, że jest uczniem klasy I Liceum (...) w Z. . Decyzją z 10 września 2013 r. podjęto ponownie wypłatę renty rodzinnej w drodze wyjątku. W dniu 11 września 2013 r. organ rentowy uzyskał informację z Zespołu Szkół (...) w Z. , że wnioskodawczyni od 07 września 2013 r. rozpoczęła naukę w Liceum (...) w systemie zaocznym. Decyzją z 12 września 2014 r. organ rentowy wstrzymał wypłatę świadczenia od dnia 01 września 2014 r. ponieważ M. M. nie kontynuuje nauki w systemie dziennym. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. M. , ur. (...) , pełnoletność uzyskała w dniu (...) Uwzględniając wniosek M. W. , decyzją z dnia 29 października 2010 r. Prezes ZUS przyznał w drodze wyjątku rentę rodzinną dla małoletniej jej córki M. M. do 30 czerwca 2014 r., pod warunkiem kontynuowania nauki systemem dziennym. Pismem z dnia 08 listopada 2010 r. organ rentowy zawiadomił M. W. , iż realizując decyzję Prezesa ZUS, podejmuje wypłatę świadczenia od 01 października 2010 r. oraz, że do renty rodzinnej uprawniona jest M. do 30 czerwca 2014 r. Decyzją z dnia 13 stycznia 2012 r. organ rentowy podjął z dniem 01 lutego 2012 r. wypłatę przysługującej wnioskodawczyni w związku z osiągnięciem pełnoletności renty rodzinnej do jej rąk. Decyzję tę wydano na zawierającym standardowe pouczenie druku. Pismem z dnia 18 stycznia 2012 r. Oddział ZUS w L. poinformował M. M. , że przyznane jej w drodze wyjątku przez Prezesa ZUS świadczenie nie przysługuje w razie osiągania przychodu z tytułu wykonywania pracy zarobkowej albo przychodów z innych źródeł, np. prowadzenia pozarolniczej działalności, wynajmu pokoi, produkcji rolnej, pracy dorywczej lub innej, pobierania innych świadczeń rentowych, zasiłków, otrzymywania alimentów, itd. Uprzedził także wnioskodawczynię, że w razie osiągania takich przychodów, organ rentowy zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych spowoduje wstrzymanie wypłaty świadczenia. Zgodnie z treścią informacji, wnioskodawczyni została zobowiązana niezwłocznie poinformować ZUS o osiąganiu wskazanych przychodów oraz, została pouczona, iż w myśl art. 138 ust. 1 wymienionej ustawy, osoba która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. W dniu 11 września 2013 r. organ rentowy otrzymał zaświadczenie, w którym Zespół Szkół (...) w Z. podał, iż M. M. była uczennicą Zespołu Szkół (...) w Z. w roku szkolnym 2012/2013 i uczęszczała do klasy drugiej – (...) Szkoły Zawodowej – kucharz małej gastronomii od dnia 02 września 2011 r. do 14 czerwca 2013 r. oraz, że obecnie jest uczennicą klasy I Liceum (...) w systemie zaocznym – w roku szkolnym 2013/2014, od 07 września 2013 r. Decyzją z dnia 12 września 2014 r. organ rentowy z urzędu od 01 września 2014 r. wstrzymał wypłatę renty rodzinnej, gdyż ubezpieczona nie kontynuuje nauki w systemie dziennym, zaś decyzją z dnia 24 września 2014 r. zobowiązał wnioskodawczynię M. M. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 01 września 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. w kwocie 10.053,60 zł. (n i e s p o r n e) Sąd zważył co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Istota prawy sprowadza się do oceny, czy w ustalonym w niej niespornym stanie faktycznym M. M. pobrała nienależne świadczenie i w związku z tym jest zobowiązana do jego zwrotu. Trafnie w uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał, iż zgodnie z art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Stosownie zaś do art. 138 ust. 2 ustawy emerytalnej, za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust. 1 uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania, 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia. Odnosząc wskazany wyżej stan prawny do ustalonego w sprawie stanu faktycznego należy stwierdzić, iż pobrane przez M. M. świadczenie nie jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 138 ust. 2 ustawy emerytalnej. Należy bowiem zauważyć, iż jakkolwiek wypłata określonego zaskarżoną decyzją świadczenia zaistniała na skutek szczególnej okoliczności powodującej ustanie prawa do świadczenia ale wnioskodawczyni nie została pouczona o tej szczególnej okoliczności i tym samym nie była pouczona o braku prawa do pobierania renty. Adresatem decyzji Prezesa ZUS z dnia 29 października 2010 r. o przyznaniu na małoletnią wówczas wnioskodawczynię w drodze wyjątku renty rodzinnej, uzależniającej wypłatę świadczenia od kontynuowania nauki w systemie dziennym była nie M. M. , wówczas nieletnia, a jej matka M. W. . Poza decyzją Prezesa ZUS żadna z później wydanych w przedmiocie prawa do renty rodzinnej wyjątkowej decyzja organu rentowego nie określa jako warunku wypłaty świadczenia kontynuowania nauki systemem dziennym. W szczególności zastrzeżenia kontynuowania nauki w takim systemie nie zawiera doręczona ubezpieczonej w związku z osiągnięciem przez nią pełnoletności decyzja z dnia 13 stycznia 2012 r. w przedmiocie podjęcia wypłaty renty rodzinnej wyjątkowej do rąk M. M. . Decyzja ta, podobnie jak i udzielona wnioskodawczyni informacja z dnia 18 stycznia 2012 r. o okolicznościach wyłączających prawo do renty, a także późniejsza decyzja o podjęciu wypłaty renty rodzinnej z dnia 10 września 2013 r. zawierają jedynie standardowe pouczenie o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczeń. Niewątpliwie jednak w sytuacjach szczególnych skuteczne pouczenie musi wyjść poza standardowy szablon (por. Komentarz do art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Marcin Bartnicki, wraz z przytoczonymi w nim orzeczeniami Sądu Najwyższego). O zawartym w decyzji Prezesa ZUS o przyznaniu w drodze wyjątku renty rodzinnej zastrzeżeniu poinformowana została nie wnioskodawczyni, w chwili wydania decyzji nieletnia, a tylko i wyłącznie jej matka. Wnioskodawczyni nigdy nie uzyskała takiej jak jej matka informacji. W świetle powyższych rozważań uzasadniony jest zatem wniosek, że organ rentowy udzielił M. M. niepełnego w okolicznościach sprawy pouczenia. Wnioskodawczyni nie została bowiem pouczona, że przyznana jej w drodze wyjątku renta rodzinna przysługuje jedynie w razie kontynuowania nauki systemem dziennym. Należy przy tym zauważyć, iż ponad wszelką wątpliwość nie zachodzi żadna ze wskazanych w udzielonych jej pouczeniach okoliczność powodująca ustanie prawa do renty lub jej wypłaty. Powyższe rozważania uzasadniają zatem ocenę, że określone zaskarżoną decyzją świadczenie nie jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 138 ust. 2 ustawy emerytalnej albowiem M. M. nie została pouczona o konieczności kontynuowania nauki systemem dziennym jako okoliczności powodującej ustanie prawa do renty. Skoro świadczenie to nie jest nienależne, to na podstawie art. 138 ust. 1 ustawy emerytalnej wnioskodawczyni nie jest obowiązana do jego zwrotu. Ponad wszelką wątpliwość informację o kontynuowaniu nauki w systemie zaocznym od 07 września 2013 r. organ rentowy uzyskał już w dniu 11 września 2013 r. Pomimo takiej informacji niezwłocznie nie wstrzymał wypłaty renty choć miał taką niczym nieograniczoną możliwość. Uczynił to dopiero po roku, wydając decyzję o wstrzymaniu wypłaty renty rodzinnej z dnia 12 września 2014 r. Zatem wypłata renty jest wynikiem ewidentnego błędu organu rentowego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. uwzględnił uzasadnione odwołanie i orzekł co do istoty sprawy.