VU 2819/14

Sąd Okręgowy – V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w LegnicyLegnica2015-02-10
SAOSubezpieczenia społeczneustalanie podstawy wymiaru składekŚredniaokręgowy
dietyzlecenieskładki ZUSpodstawa wymiarupraca za granicąrozporządzenie składkowepodróż służbowakoszty uzyskania przychodu

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie przedsiębiorcy od decyzji ZUS, uznając, że diety wypłacane zleceniobiorcom za pracę za granicą, niepowiązane z kosztami wyżywienia i zakwaterowania, stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Przedsiębiorca zwrócił się do ZUS o interpretację przepisów dotyczących zwolnienia z podstawy wymiaru składek diet wypłacanych zleceniobiorcom za pracę za granicą. ZUS uznał stanowisko przedsiębiorcy za nieprawidłowe, argumentując, że proponowana konstrukcja diety nie spełnia wymogów rozporządzenia o podróżach służbowych. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko ZUS, stwierdzając, że diety te, niepowiązane z kosztami wyżywienia i zakwaterowania, a jedynie z faktycznym wykonywaniem pracy, stanowią przychód i tym samym podstawę wymiaru składek.

Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa dotyczących ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Wnioskodawczyni, M. T., prowadząca działalność gospodarczą, planowała zatrudniać zleceniobiorców do montażu i demontażu konstrukcji stalowych, zlecając im pracę także za granicą (Belgia, Holandia). W umowach zlecenia zamierzała wypłacać zleceniobiorcom diety za każdy dzień pracy poza granicami kraju, niepowiązane z wyżywieniem i zakwaterowaniem, ale z faktycznym wykonywaniem pracy. Wnioskodawczyni stała na stanowisku, że takie diety powinny być zwolnione z podstawy wymiaru składek na podstawie § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. (rozporządzenie składkowe), argumentując, że pojęcie diety w tym kontekście należy rozumieć szerzej, potocznie, a nie tylko w rozumieniu przepisów o podróżach służbowych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał to stanowisko za nieprawidłowe, wskazując, że proponowana konstrukcja diety jest niezgodna z zasadami jej ustalania wynikającymi z rozporządzenia o podróżach służbowych, a w konsekwencji świadczenie to będzie stanowiło podstawę wymiaru składek. Sąd Okręgowy w Legnicy oddalił odwołanie wnioskodawczyni, podzielając argumentację ZUS. Sąd podkreślił, że diety i inne należności wyłączone z podstawy wymiaru składek to te, które pokrywają zwiększone wydatki związane z podróżą służbową (wyżywienie, noclegi, dojazdy). Proponowana przez wnioskodawczynię dieta, związana z faktycznym wykonywaniem pracy za granicą i niepowiązana z kosztami, stanowi w rzeczywistości przychód i dodatek do wynagrodzenia, a nie zwrot wydatków. Sąd odwołał się również do definicji diety i wynagrodzenia ze Słownika Języka Polskiego PWN, wskazując, że proponowane świadczenie bliższe jest pojęciu wynagrodzenia. Ponadto, sąd zwrócił uwagę, że odmienne traktowanie zleceniobiorców w tym zakresie prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania tej formy zatrudnienia w stosunku do pracowników, co jest sprzeczne z celem ustawodawcy dążącym do ujednolicenia zasad ustalania podstawy wymiaru składek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, takie diety stanowią przychód i podlegają oskładkowaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że diety wypłacane zleceniobiorcom za pracę za granicą, niepowiązane z kosztami wyżywienia i noclegu, a jedynie z faktycznym wykonywaniem pracy, stanowią w rzeczywistości dodatek do wynagrodzenia, a nie zwrot wydatków związanych z podróżą służbową. W związku z tym nie spełniają one przesłanek do wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

Strony

NazwaTypRola
M. T.osoba_fizycznawnioskodawczyni
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (11)

Główne

u.s.d.g. art. 10 § 1

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

rozporządzenie składkowe art. 2 § 1 pkt 15

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Przepis ten ma zastosowanie do diet i innych należności wypłacanych pracownikom na pokrycie zwiększonych wydatków związanych z podróżą służbową. W przypadku zleceniobiorców stosuje się go odpowiednio, ale tylko jeśli dieta faktycznie pokrywa takie wydatki, a nie stanowi dodatku do wynagrodzenia.

Pomocnicze

k.p. art. 77 5 § 1

Kodeks pracy

rozporządzenie o podróżach służbowych

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej

ustawa systemowa art. 18 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Definiuje przychód jako podstawę wymiaru składek, odsyłając do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

ustawa systemowa art. 18 § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Określa zasady ustalania podstawy wymiaru składek dla zleceniobiorców, gdy odpłatność jest określona kwotowo.

u.p.d.o.f. art. 12 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

k.c. art. 735 § 1 i 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 487 § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dieta wypłacana zleceniobiorcom za pracę za granicą, niepowiązana z kosztami wyżywienia i zakwaterowania, a jedynie z faktycznym wykonywaniem pracy, stanowi przychód i podlega oskładkowaniu. Konstrukcja proponowanej diety jest niezgodna z zasadami ustalania diet wynikającymi z rozporządzenia o podróżach służbowych. Potoczne rozumienie diety jako wynagrodzenia za pracę za granicą, a nie zwrotu wydatków, jest błędne w kontekście przepisów o ubezpieczeniach społecznych. Odmienne traktowanie zleceniobiorców w zakresie diet prowadziłoby do nieuzasadnionego uprzywilejowania tej formy zatrudnienia.

Odrzucone argumenty

Diety wypłacane zleceniobiorcom za pracę za granicą, niepowiązane z wyżywieniem i zakwaterowaniem, a jedynie z faktycznym wykonywaniem pracy, powinny być zwolnione z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia składkowego. Pojęcie diety na gruncie przepisów prawa pracy i rozporządzenia o podróżach służbowych nie może być stosowane wprost do umów cywilnoprawnych. Decyzja ZUS narusza przepisy k.p.a. dotyczące uzasadnienia prawnego decyzji.

Godne uwagi sformułowania

dieta w jego rozumieniu oraz w rozumieniu rozporządzenia o podróżach służbowych i w świetle art. 77 5 § 1 k.p. dotyczy jedynie diet przyznawanych pracownikom, a definicje diety tam zawarte nie można stosować wprost do diet ustalonych w umowach cywilnoprawnych dieta w rozumieniu tego rozporządzenia i przepisów kodeksu pracy generalnie stanowi należność przysługującą pracownikowi w związku ze zwrotem wydatków z tytułu wyżywienia i noclegu za granicą w czasie podróży służbowej Tak rozumiane należności przeznaczone na pokrycie oczywiście zwiększonych kosztów utrzymania i noclegów za granicą nie można uznać za elementy wynagrodzenia za pracę wykonaną dieta na warunkach proponowanych przez wnioskodawczynię, stanowiłaby w rzeczywistości przychód, który zgodnie z art. 18 ust.1 ustawy System ubezpieczeń społecznych stanowi podstawę wymiary składek dieta proponowana przez wnioskodawczynię nie będzie powiązana z wyżywieniem i zakwaterowaniem, ale z faktycznym wykonywaniem zleceń na terenie innego niż Polska kraju, to zdecydowanie bliższa jest potocznemu pojęciu wynagrodzenia.

Skład orzekający

Krzysztof Główczyński

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "interpretacja przepisów dotyczących oskładkowania diet wypłacanych zleceniobiorcom za pracę za granicą."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej konstrukcji diety niepowiązanej z kosztami wyżywienia i zakwaterowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu oskładkowania świadczeń wypłacanych pracownikom delegowanym za granicę, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i pracowników.

Diety za pracę za granicą – kiedy ZUS uzna je za przychód?

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VU 2819/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy – V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Krzysztof Główczyński Protokolant : Magdalena Pańków po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 roku w Legnicy sprawy z wniosku M. T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawnych na skutek odwołania M. T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 4 lipca 2014 roku znak (...) I. oddala odwołanie, II. zasądza od wnioskodawczyni na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt VU 2819/14 UZASADNIENIE Decyzją nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. uznał stanowisko przedsiębiorcy (...) przedstawione we wniosku złożonym w dniu 09 czerwca 2014 r. w sprawie ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych zleceniobiorców za nieprawidłowe. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawczyni domagała się wydania pisemnej interpretacji w trybie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej przyszłego stanu faktycznego, dotyczącego wykładni i stosowania art. 18 ust.3 , w zw. z § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe („rozporządzenie składkowe”). Podała, że nie wyklucza rozpoczęcia świadczenia usług, polegających na montażu i demontażu konstrukcji stalowych (rusztowań). W ramach prowadzonych przez siebie przyszłych usług wnioskodawczyni zawierać będzie z osobami fizycznymi umowy zlecenia. Miejscem lokalizacji zlecenia będzie jednocześnie Polska, Belgia bądź Holandia- miejsce inne niż miejsce zamieszkania bądź siedziba wnioskodawcy. Z uwagi na fakt, iż umowa zlecenia będzie wykonywana poza miejscem zamieszkania zleceniobiorcy oraz poza miejscem siedziby zleceniodawcy, w umowach zlecenia zawieranych ze zleceniobiorcami oprócz zasadniczego wynagrodzenia zleceniobiorcy, za każdy dzień świadczenia usług poza granicami kraju będzie przyznana dieta. Dieta ta nie będzie powiązana z wyżywieniem i zakwaterowaniem, ale z faktycznym wykonywaniem pracy na terenie innego niż Polska kraju. Powyższe diety wnioskodawczyni zamierza wypłacać do wysokości, a nie na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (dalej: „rozporządzeniu o podróżach służbowych”), ale na zasadach określonych w umowie bądź ogólnych warunkach umownych (OWU), stanowiących wiążący załącznik do umowy zlecenia. Zatem przepisy OWU bądź samej umowy zlecenia będą wiązały możliwość naliczenia diet z faktycznymi dniami pracy poza granicami kraju, a nie gotowością do wykonania zleconej usługi, z tym nadto zastrzeżeniem, że za cały dzień wykonania zadania poza granicami kraju zleceniobiorca nie otrzyma diety wyższej niż określonej w rozporządzeniu o podróżach służbowych. Wnioskodawczyni posiadała wątpliwość, czy diety, wypłacone zleceniobiorcy na warunkach określonych wyżej za wykonywania pracy poza granicami kraju, będą zwolnione z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W ocenie wnioskodawczyni w.w. przepis rozporządzenia będzie miał zastosowanie do planowanych diet, ponieważ dieta w jego rozumieniu oraz w rozumieniu rozporządzenia o podróżach służbowych i w świetle art. 77 5 § 1 k.p. dotyczy jedynie diet przyznawanych pracownikom, a definicje diety tam zawarte nie można stosować wprost do diet ustalonych w umowach cywilnoprawnych, w oparciu o zasadę swobody umów, które należy rozumieć w tym ostatnim wypadku szerzej, bo potocznie, tj. jako zryczałtowana należność za każdy dzień wykonywania zlecenia poza granicami kraju. Z kolei podróżą służbową w przypadku zleceniobiorcy będzie każdy wyjazd na polecenie zleceniodawcy za granicę. Ponadto, w ocenie wnioskodawczyni, ustawodawca w § 2 ust. 1 pkt 15 w.w. rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r., użył sformułowania „dieta” w znaczeniu wyżej wskazanym potocznym, a odesłanie do rozporządzenia o podróżach służbowych, zawarte w tym przepisie, nastąpiło tylko w zakresie wysokości należności z tytułu podróży służbowych tak wskazanych, a nie zasad ich przyznawania, czy definicji. W związku z tym prawidłowe, zdaniem wnioskodawczyni, jest odpowiednie zastosowanie § 2 ust. 1 pkt 15 w.w. rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. do diet przyznawanych przez zleceniodawcę na w.w. warunkach, w oparciu o normę z § 5 ust 2 tego rozporządzenia, zgodnie z którą przepisy § 2-4 tego rozporządzenia stosuje się odpowiednio przy ustalaniu podstawy wymiaru składek członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych powyższe stanowisko wnioskodawczyni uznał za nieprawidłowe, argumentując, że przepis § 2 ust. 1 pkt 15 w.w. rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. odsyła do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013r w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej w pełnym zakresie. Powyższe oznacza, iż przedmiotowe wyłączenie ma odpowiednie zastosowanie do zleceniobiorców, jeżeli stosowne postanowienia zawartych z nimi umów lub przepisy odrębne przewidują zwrot tych należności, na zasadach przewidzianych w w.w. rozporządzeniu o podróży służbowej. Jako że w opisie stanu faktycznego wnioskodawczyni wskazała, iż z treści umów zlecenia zawieranych ze zleceniobiorcami wynikać będzie, że oprócz zasadniczego wynagrodzenia zleceniobiorcy, za każdy dzień świadczenia usług poza granicami kraju będzie przyznana dieta w zryczałtowanej wysokości, nie powiązanej z wyżywieniem i zakwaterowaniem, ale faktycznym wykonywaniem pracy na terenie innego niż Polska kraju, organ ubezpieczeniowy stwierdził, że konstrukcja tak przedstawionej diety jest niezgodna z zasadami jej ustalania wynikającymi ze wskazanego powyżej rozporządzenia, a w konsekwencji świadczenie pieniężne przysługujące zleceniobiorcy, jako nie spełniające przesłanek zawartych w 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe - będzie stanowiło podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Ponadto Organ zastrzegł, powołując się na treść art. 83 d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , że nie jest uprawniony do rozstrzygania w trybie art. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej , czy zleceniobiorca wykonuje umowę zlecenia poza miejscowością, w której znajduje się siedziba zleceniodawcy przebywa w podróży służbowej, bowiem powyższe nie jest zagadnieniem z zakresu zastosowania przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i Zakład nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia tej kwestii poprzez wydanie pisemnej interpretacji. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawczyni M. T. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając: 1. naruszenie § 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie art. 10 ust. 5 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 107 § 1 i 3 ustawy z dn. 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego („ k.p.a. ”) poprzez niedopełnienie nałożonego przepisami prawa obowiązku uzasadnienia prawnego decyzji, a w szczególności nie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji; 3. naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 5 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2004 r. nr 173, poz. 1807 z późn. zm.) w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. , gdyż niedopełnienie nałożonego przepisami prawa obowiązku uzasadnienia prawnego decyzji narusza zasadę praworządności; 4. naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 5 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 173, poz. 1807 z późn. zm.) w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. , gdyż niedopełnienie nałożonego przepisami prawa obowiązku uzasadnienia prawnego decyzji narusz zasadę pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej. Uzasadniając powyższe zarzuty wnioskodawczyni powieliła argumentacje wskazaną we wniosku z dnia 9 czerwca 2014 r., a nadto wyraziła przekonanie, że pojęcie „diety” na gruncie k.p. , rozporządzenia o podróżach służbowych oraz rozporządzenia składkowego w żaden sposób nie jest bezpośrednio powiązane z konsumpcją (wyżywieniem), ale wykonywaniem czynności poza stałym miejscem wykonywania pracy bądź na terenie innego kraju i jej celem jest zrekompensowanie pobytu poza stałym miejscem świadczenia usług. Tym samym zleceniodawca wypłaci „diety”, które jednak nie są dietami w tego słowa znaczeniu nadanym przez rozporządzenie o podróżach służbowych, gdyż nie są wypłacane pracownikowi w rozumieniu przepisów kodeksu pracy . Skoro jednak 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia składkowego zastosowanie ma „odpowiednie” do zleceniobiorcy, to tym samym należy uznać, że takie „diety” nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Przepis 2 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia składkowego ma zastosowanie do zleceniobiorcy, który otrzymuje „diety” z tytułu podróży służbowej. Zleceniobiorca nie może być w podróży służbowej w znaczeniu nadanym tej instytucji prawnej przez k.p. ani otrzymywać diety na zasadach wynikających z przepisów rozporządzenia składkowego, gdyż nie jest pracownikiem w rozumieniu kodeksu pracy . Z tego też powodu podróży służbowej zleceniobiorcy nie można oceniać z punktu widzenia przepisów prawa pracy. Jeżeli więc zleceniodawca nie uwzględni w podstawie wymiaru składek „diet” wypłaconych z tytułu podróży zleceniobiorcy za każdy dzień pracy wykonywanej poza granicami kraju, to nie ma podstaw do zakwestionowania takiego postępowania z tego powodu, że w danej sytuacji nie były spełnione kryteria, jakie dieta oraz podróż służbowa w rozumieniu szeroko rozumianych przepisów prawa pracy spełniać powinna. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. T. prowadzi działalność pozarolniczą pod firmą (...) . Swoją działalność planuje rozszerzyć o świadczenie usług, polegających na montażu i demontażu konstrukcji stalowych (rusztowań). W ramach prowadzonych przez siebie przyszłych usług wnioskodawczyni zawierać chce z osobami fizycznymi umowy zlecenia. Miejscem lokalizacji zlecenia będzie jednocześnie Polska, Belgia bądź Holandia- miejsce inne niż miejsce zamieszkania bądź siedziba wnioskodawcy. Z uwagi na fakt, iż umowa zlecenia będzie wykonywana także za granicą, w umowach zlecenia zawieranych ze zleceniobiorcami oprócz zasadniczego wynagrodzenia zleceniobiorcy, za każdy dzień świadczenia usług poza granicami kraju będzie przyznana dieta, niepowiązana z wyżywieniem i zakwaterowaniem, ale z faktycznym wykonywaniem pracy na terenie innego niż Polska kraju. Dnia 9 czerwca 2014 r., wnioskodawczyni, działając jako przedsiębiorca, złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wniosek o interpretację przepisu § 2 ust. l pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. We wniosku o interpretację zawarła pytanie: 1. Czy wypłacone diety zleceniobiorcy na warunkach określonych w podanym stanie faktycznym za każdy dzień wykonywania pracy poza granicami kraju będą zwolnione z podstawy wymiary składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie § 2 ust. l pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Sąd zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Wniosek o wydanie interpretacji może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji jest obowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie (ust. 3). Zatem zakres i przedmiot sprawy o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa zakreśla treść wniosku wszczynającego postępowanie, a rolą organu prowadzącego to postępowanie jest ocena stanowiska strony w spornej kwestii, nie zaś przedstawianie poglądów i wykładni przepisów odnoszących się do różnych sytuacji faktycznych. Istotą tego postępowania jest uzyskanie przez stronę wyjaśnienia treści przepisów prawa, na które wnioskodawca się powołuje i ich zastosowania w odniesieniu do indywidualnej sytuacji wskazanej we wniosku. W ocenie Sądu stanowisko organu rentowego jest prawidłowe i wystarczająco uzasadnione. Słusznie organ ten wskazał, że odpowiednie stosowanie przepisu § 2 ust 1 pkt 15 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do diet przyznawanych zleceniobiorcom wymaga ustalenia, czy dieta ta odpowiada diecie w rozumieniu rozporządzenia o podróży służbowej. Dieta w rozumieniu tego rozporządzenia i przepisów kodeksu pracy generalnie stanowi należność przysługującą pracownikowi w związku ze zwrotem wydatków z tytułu wyżywienia i noclegu za granicą w czasie podróży służbowej. Z założenia, jej wysokość powinna korelować z przybliżoną wysokością wydatków generowanych przez podróże służbowe. Tak rozumiane należności przeznaczone na pokrycie oczywiście zwiększonych kosztów utrzymania i noclegów za granicą nie można uznać za elementy wynagrodzenia za pracę wykonaną, stanowiące koszty uzyskania przychodów z tytułu wykonywanego zatrudnienia, gdyż w zasadzie są niezależne od pracy wykonanej w trakcie podróży służbowej. W tym miejscu dla porządku trzeba przypomnieć, że podróżą służbową jest wykonywanie na polecenie pracodawcy określonego zadania poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy lub stałe miejsce pracy pracownika, w terminie i miejscu określonym w poleceniu wyjazdu służbowego. Typowa podróż służbowa charakteryzuje się tym, że w kompleksie obowiązków pracownika stanowi zjawisko nadzwyczajne (wyjątkowe), a czas podróży z założenia nie musi i nie ma być w pełni wykorzystany do wykonywania pracy w interesie podmiotu zatrudniającego. Na czas podróży służbowej składają się w istocie: czas podróży sensu stricto (czas przejazdu w obie strony oraz czas pobytu) a także czas faktycznego wykonywania zadania. W razie odbywania typowej podróży służbowej dochodzi zatem do wskazania przejściowego „innego miejsca wyznaczonego do wykonywania pracy”. Istotne są też uwagi Sądu Najwyższego, zawarte w wyroku z dnia 30 maja 2001 r., I PKN 424/00, że podróżą służbową poza granice kraju jest wykonywanie zadania określonego przez pracodawcę poza miejscowością, w której znajduje się stałe miejsce pracy pracownika. Zdaniem Sądu tylko diety i inne należności wypłacane na pokrycie zwiększonych wydatków na wyżywienie, noclegi i dojazdy i będące tym samym konsekwencją tych wydatków, należy wyłączyć z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w oparciu o § 2 ust 1 pkt 15 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe . Tymczasem konstrukcja diety, proponowana przez wnioskodawczynię, wskazuje na zupełnie odmienny charakter tego świadczenia. Wnioskodawczyni twierdzi, że dieta związana byłaby z faktycznym wykonywaniem usług za pracę za granicą, a jej wysokość nie byłaby uzależniona od zwiększonych wydatków wyżywienia i noclegu. Wypłacana byłaby „do wysokości” ustalonej w umowie zlecenia lub ogólnych warunkach umów zlecenia obowiązujących w przedsiębiorstwie wnioskodawczyni. Ostateczna wysokość diet zależałaby od czasu rzeczywistej pracy za granicą za każdy dzień, z tym że za cały dzień wykonywania zadania poza granicami kraju zleceniobiorca otrzyma dietę nie wyższą, niż określoną w rozporządzeniu o podróżach służbowych. Tak określona dieta, zdaniem Sądu, stanowi w rzeczywistości przychód, który zgodnie z art. 18 ust.1 ustawy System ubezpieczeń społecznych stanowi podstawę wymiary składek. Art. 4 pkt 9 ustawy systemowej definiując przychód odsyła do pojęcia przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu m.in. zatrudnienia w ramach stosunku pracy, jak i z tytułu umowy zlecenia. Przychodem w rozumieniu w.w. przepisów podatkowych są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za nie wykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych ( art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -(t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.)). Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się na podstawie w.w. zasad, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie ( art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Mając na uwadze treść art. 735 § 1 i2 k.c. w zw. z art. 487 § 2 k.c. i art. 353 1 k.c. wynagrodzenie z odpłatnej umowy zlecenia może być określone w dowolny sposób, w tym składać się z różnorodnych elementów, lecz ogólną zasadą jest, że wynagrodzenie to powinno odpowiadać wykonanej pracy. Każda należność przewidziana w umowie zlecenia dla zleceniobiorcy, zależna od rozmiaru lub sposobu wykonania zleconego zadania, traktować należy jako składnik wynagrodzenia na mocy przepisów Kodeksu Cywilnego i jednocześnie jako przychód w rozumieniu w.w. przepisów podatkowych i ustawy systemowej. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, dieta na warunkach proponowanych przez wnioskodawczynię, stanowiłaby w rzeczywistości ekwiwalent za wykonaną za granicą pracę zleceniobiorcy, w formie dodatku do wynagrodzenia, ustalonego, zgodnie z zasadą swobody umów, jako gratyfikacja za wyżej wycenianą pracę poza granicami Polski. Niejasne jest przy tym nieskorzystanie przez nią z możliwości sięgnięcia do konstrukcji diety z rozporządzenia, możliwe odpowiednio w przypadku umów cywilnoprawnych. Zatem głównym celem diety wnioskodawczyni, w świetle przedstawionych przez nią planowanych regulacji, jest uzupełnienie wynagrodzenia za pracę w danych warunkach, a nie zwrot wydatków związanych z wykonaniem zleconego zadania za granicą. Taki rzeczywisty cel przedmiotowej diety wynika nie tylko z językowej wykładni przedstawionego zarysu umownych warunków przyznawania diety, ale także z ogólnej konstrukcji proponowanej umowy zlecenia. Wynika z niej bowiem, że Belgię i Holandię określono jako stałe miejsce wykonania zleconych prac. Tym samym generalnie wątpliwym staje się sięganie do konstrukcji diety z tytułu podróży służbowej zleceniobiorcy. Odnosząc się nadto do perswadowanej przez wnioskodawczynię wykładni pojęcia diety przysługującej zleceniodawcy i „odpowiedniego” stosowania § 2 ust. l pkt 15 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. do diet z umowy zlecenia, należy wskazać, nie jest ona zgodna ani z prawidłowymi zasadami wykładni językowej, ani systemowej i celowościowej. Zdaniem Sądu przede wszystkim sięgnięcie do właściwego „potocznego” rozumienia pojęcia diety i wynagrodzenia, czyni twierdzenia wnioskodawczyni nietrafnymi. Zgodnie bowiem z internetowym Słownikiem Języka Polskiego PWN „dietą” jest: wynagrodzenie z tytułu pełnienia szczególnej funkcji, bądź: suma przeznaczona na koszty utrzymania w podróży służbowej. Z kolei przez „wynagrodzenie” rozumieć należy zapłatę za pracę. Skoro zatem dieta proponowana przez wnioskodawczynię nie będzie powiązana z wyżywieniem i zakwaterowaniem, ale z faktycznym wykonywaniem zleceń na terenie innego niż Polska kraju, to zdecydowanie bliższa jest potocznemu pojęciu wynagrodzenia. Ponadto odmienne interpretowanie pojęcia diety i podróży osoby świadczącej usługi od diety dla pracownika i jego podróży służbowej, prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego uprzywilejowanie w tym zakresie tej pierwszej formy zatrudnienia, co w żadnym razie nie odpowiada standardom konstytucyjnym (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie P 16/09, OTK-A 2010/2/12, Dz.U.2010/31/167). Założeniem ogólnym ustawodawcy (wyrażonym m.in. w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r.) jest bowiem ujednolicenie zasad dotyczących wyłączeń z podstawy wymiaru składek niektórych należności otrzymywanych przez osoby wykonujące pracę (czy to na podstawie umowy o pracę czy też umowy cywilnoprawnej). Interpretacja przedstawiona przez wnioskodawczynię wskazująca na szersze pojęcie diety i podróży służbowej zleceniobiorców sugeruje tymczasem uprzywilejowanie osób świadczących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, co byłoby całkowicie niezrozumiałe i sprzeczne z systemowo wspieranym modelem zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Wobec powyższego za prawidłową należało uznać interpretację organu rentowego, że do przedmiotowej diety, jako należności ustalonej wbrew odpowiednim zasadom dotyczącym diet pracownika z rozporządzenia, nie ma zastosowania § 2 ust. l pkt 15 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Odnosząc się na koniec do argumentacji odwołującej się, dotyczącej wydania przez organ rentowy decyzji z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego , należy wskazać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisy kodeksu postępowania cywilnego , a nie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego , w związku z czym nie ma możliwości badania w świetle przepisów tego kodeksu prawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji. Sąd ubezpieczeń społecznych - jako sąd powszechny - może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego, jako przedmiotu odwołania. Stwierdzenie takiej wady następuje jednak tylko dla celów postępowania cywilnego i ze skutkami dla tego tylko postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI