VU 1925/12

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w LegnicyLegnica2013-02-13
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
ZUSSKOKemeryturanienależne świadczeniazwrot środkówprawo ubezpieczeń społecznychśmierć świadczeniobiorcystałe zlecenie

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej od decyzji ZUS nakazującej zwrot nienależnie wypłaconej emerytury, uznając, że realizacja stałego zlecenia na rzecz zmarłego nie zwalnia kasy z obowiązku zwrotu środków.

Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa (SKOK) wniosła odwołanie od decyzji ZUS nakazującej zwrot 208,32 zł nienależnie wypłaconej emerytury L.R. po jego śmierci. SKOK argumentowała, że środki te zostały wypłacone w ramach stałego zlecenia przed otrzymaniem wniosku z ZUS i nie powinna być obciążona obowiązkiem zwrotu. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, stwierdzając, że realizacja stałego zlecenia na rzecz zmarłego nie stanowi wypłaty na rzecz 'innej osoby uprawnionej' w rozumieniu przepisów, a tym samym SKOK nie spełniła przesłanek zwalniających ją z obowiązku zwrotu świadczenia.

Sprawa dotyczyła odwołania Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej (SKOK) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) nakazującej zwrot kwoty 208,32 zł, która została nienależnie wypłacona jako emerytura L. R. po jego śmierci. L. R. zmarł 26 lipca 2012 r., jednak ZUS przelał na jego rachunek bankowy w SKOK świadczenie emerytalne za sierpień 2012 r. w kwocie 915,68 zł. Po zwróceniu przez SKOK części środków (707,36 zł), pozostała do zwrotu kwota 208,32 zł. SKOK wniosła o zmianę decyzji ZUS, argumentując, że wypłaciła pozostałą kwotę 10 sierpnia 2012 r. w ramach stałego zlecenia klienta, zanim otrzymała wniosek z ZUS (wpłynął 18 sierpnia 2012 r.). Podkreślono, że realizowano jedynie zobowiązania wobec posiadacza rachunku. ZUS podtrzymał swoje stanowisko, wskazując, że śmierć świadczeniobiorcy powoduje ustanie prawa do świadczenia, a wypłacone po tym terminie środki są nienależne. Sąd Okręgowy w Legnicy oddalił odwołanie SKOK. Sąd uznał, że zgodnie z art. 138a ustawy o emeryturach i rentach FUS, SKOK jest zobowiązana do zwrotu świadczeń przekazanych na rachunek po śmierci świadczeniobiorcy. Analizując art. 14 ust. 3 ustawy o SKOK, który przewiduje zwolnienie z obowiązku zwrotu, jeśli kasa przed otrzymaniem wniosku ZUS dokonała wypłat innym uprawnionym osobom i poinformowała o tym ZUS, sąd stwierdził, że SKOK nie spełniła tych przesłanek. Wypłata środków w ramach stałego zlecenia na rachunek zmarłego nie jest traktowana jako wypłata na rzecz 'innej osoby uprawnionej'. Tym samym, SKOK była zobowiązana do zwrotu kwoty 208,32 zł.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, realizacja stałego zlecenia na rzecz zmarłego nie jest traktowana jako wypłata na rzecz 'innej osoby uprawnionej' w rozumieniu przepisów ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, co oznacza, że kasa nie spełnia przesłanek zwalniających ją z obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo wypłaty środków w ramach stałego zlecenia przed otrzymaniem wniosku z ZUS, SKOK nie spełniła przesłanki wypłaty na rzecz 'innej osoby uprawnionej', co jest warunkiem zwolnienia z obowiązku zwrotu. Śmierć świadczeniobiorcy powoduje ustanie prawa do świadczenia, a wypłacone po tym środki są nienależne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

Strony

NazwaTypRola
Spółdzielcza (...) w O.innewnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.organ_państwowyorgan rentowy
L. R.osoba_fizycznaświadczeniobiorca

Przepisy (4)

Główne

ustawa emerytalna art. 138a

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Spółdzielcza kasa oszczędnościowo – kredytowa jest zobowiązana zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo - kredytowej za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy.

ustawa o SKOK art. 14 § ust. 3

Ustawa o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych

Kasa jest zwolniona od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty świadczeń, jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu rentowego dokonała z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym organ rentowy, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty.

Pomocnicze

ustawa emerytalna art. 101 § pkt 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Śmierć osoby uprawnionej do emerytury powoduje ustanie prawa do świadczenia.

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia odwołania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć świadczeniobiorcy powoduje ustanie prawa do świadczenia. Emerytura wypłacona po miesiącu śmierci świadczeniobiorcy jest świadczeniem nienależnym. Realizacja stałego zlecenia z rachunku zmarłego nie jest wypłatą na rzecz 'innej osoby uprawnionej' w rozumieniu art. 14 ust. 3 ustawy o SKOK. SKOK nie spełniła łącznie obu przesłanek z art. 14 ust. 3 ustawy o SKOK, co uniemożliwia zwolnienie z obowiązku zwrotu.

Odrzucone argumenty

SKOK dokonała wypłaty kwoty 208,32 zł przed otrzymaniem wniosku z ZUS. Wypłata nastąpiła w ramach stałego zlecenia klienta, realizując zobowiązania wobec posiadacza rachunku. SKOK poinformowała organ rentowy o wypłacie spornej kwoty w terminie krótszym niż 30 dni.

Godne uwagi sformułowania

Emerytura wypłacona przez organ rentowy za miesiące przypadające po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, ma zatem charakter świadczenia wypłaconego nienależnie. Wypłata spornej kwoty z konta zmarłego świadczeniobiorcy w związku z realizacją stałego zlecenia na konto w (...) prowadzone dla L. R. , nie jest bowiem wypłatą na rzecz innej osoby uprawnionej, o której mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych.

Skład orzekający

Regina Stępień

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń przez SKOK po śmierci świadczeniobiorcy, zwłaszcza w kontekście realizacji stałych zleceń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji SKOK i przepisów dotyczących tych instytucji; nie dotyczy bezpośrednio banków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z wypłatą świadczeń po śmierci klienta i odpowiedzialnością instytucji finansowych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych i prawie bankowym.

Czy stałe zlecenie zmarłego zwalnia SKOK z obowiązku zwrotu emerytury? Sąd rozstrzyga.

Dane finansowe

WPS: 208,32 PLN

zwrot nienależnie wypłaconej emerytury: 208,32 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt : VU 1925/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 lutego 2013 roku Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Regina Stępień Protokolant : Ewelina Trzeciak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2013 r. w Legnicy sprawy z wniosku Spółdzielczej (...) w O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o odstąpienie od żądania do zwrotu nienależnie wypłaconej emerytury L. R. na skutek odwołania Spółdzielczej (...) w O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 25 września 2012 roku znak (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia 25 września 2012r. znak: (...) zobowiązał Spółdzielczą (...) w O. do zwrotu nienależnych świadczeń w kwocie 208,32zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ rentowy podał, że na rachunek bankowy L. R. , który zmarł w dniu 26 lipca 2012r. przekazano świadczenie emerytalne w kwocie 915,68zł za miesiąc sierpień 2012r., tj. za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. W dniu 05 września 2012r. na rachunek ZUS została zwrócona przez (...) kwota 707, 36zł. Do zwrotu pozostała kwota 208,32zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Spółdzielcza (...) w O. , wnosząc o jej zmianę i odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie wypłaconej emerytury L. R. . Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił naruszenie art. 138a ustawy emerytalnej oraz art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1995r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych . Skarżący wskazał, iż spełnił wszystkie przesłanki uzasadniające zwolnienie go z obowiązku żądania zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia. Po pierwsze, (...) dokonała wypłaty kwoty 208,32zł przed otrzymaniem wniosku z ZUS – wniosek ten bowiem wpłynął do skarżącego w dniu 18 sierpnia 2012r., podczas gdy wypłaty w/w dokonano w dniu 10 sierpnia 2012r. Ponadto, (...) przekazała wskazaną część nadpłaconego świadczenia, realizując jedynie zobowiązania wobec posiadacza rachunku, tj. zobowiązania stałe zlecone przez L. R. . Po drugie, skarżący poinformował organ rentowy w terminie krótszym niż 30 dni (od daty otrzymania wniosku o zwrot), że z nadpłaconego świadczenia zostało zrealizowane stałe zlecenie złożone na rachunku zmarłego posiadacza, wskazując jednocześnie podmiot, na rzecz którego została wypłacona sporna kwota, tj. konto w (...) , prowadzone dla L. R. . W odpowiedzi na odwołanie, strona pozwana wniosła o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji zobowiązującej do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia. Dodatkowo, organ rentowy wskazał, iż wola posiadacza rachunku po jego śmierci jest wiążąca jedynie w zakresie dyspozycji art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych . Sąd ustalił następujący stan faktyczny: L. R. , uprawniony do emerytury od 01 marca 2005r., zmarł w dniu 26 lipca 2012r. W dniu 07 sierpnia 2012r. organ rentowy przekazał na rachunek L. R. prowadzonego przez Spółdzielczą (...) w O. kwotę 915,68zł tytułem świadczenia emerytalnego. W piśmie z dnia 03 sierpnia 2012r. organ rentowy zwrócił się do Spółdzielczej (...) o zwrot świadczenia wypłaconego na rzecz L. R. tytułem emerytury za sierpień 2012r. Pismo wpłynęło do (...) w dniu 18 sierpnia 2012r. (...) w O. zwróciła kwotę w wysokości 707,36 zł na rachunek Oddziału ZUS w L. . Natomiast, pozostałe środki, tj. 208,32zł zostały przekazane w dniu 10 sierpnia 2012r., zgodnie z dyspozycją klienta (zlecenie stałe) na rachunek (...) , prowadzony dla L. R. . O powyższym fakcie (...) poinformowała organ rentowy w piśmie z dnia 30 sierpnia 2012r. Decyzją z dnia 25 września 2012r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. zobowiązał Spółdzielczą (...) w O. do zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń w kwocie 208,32zł. Dowód : akta ZUS – decyzja ZUS z dnia 18 marca 2005r. o przyznaniu L. R. prawa do emerytury k. 31, pismo ZUS z dnia 03 sierpnia 2012r. o zwrot świadczenia za sierpień 2012r. k. 65, kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu L. R. , pismo (...) w O. z dnia 30 sierpnia 2012r., decyzja ZUS z dnia 25 września 2012r., zobowiązująca do zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 138a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 162 z 1998r., poz. 1118 ze zm.), dalej „ustawa emerytalna”, spółdzielcza kasa oszczędnościowo – kredytowa jest zobowiązana zwrócić Zakładowi kwoty świadczeń przekazane na rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo - kredytowej za miesiące następujące po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy. Stosownie do art. 14 ust. 3 aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 05 listopada 2009r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych (Dz. U. 2012.855), kasa jest zwolniona od wypłaty pełnej lub częściowej kwoty, o której mowa w ust. 1 pkt 3 (tj. kwoty równej wpłatom na rachunki, dokonanym przez organ rentowy z tytułu świadczeń z ubezpieczeń i zabezpieczeń społecznych, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunków, wskazanej we wniosku organu rentowego skierowanym do kasy, wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat), jeżeli przed otrzymaniem wniosku organu rentowego dokonała z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części, oraz w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym organ rentowy, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty. Spór w sprawie dotyczył kwestii odpowiedzialności (...) za zrealizowanie w dniu 10 sierpnia 2012r. przelewu - zlecenia stałego - przed dniem 18 sierpnia 2012r. tj. przed datą kiedy (...) została poinformowana o śmierci posiadacza rachunku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. twierdził, iż okoliczność, że wypłaty dokonano realizując zlecenie stałe - złożone przez posiadacza za życia - nie zwalnia Kasy od obowiązku zwrotu świadczenia przekazanego na rachunek w (...) za miesiąc następny po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy . W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, (...) , po złożeniu przez organ rentowy wniosku o zwrot nadpłaconych świadczeń, jest zobowiązana, na podstawie art. 138a ustawy emerytalnej, do ich zwrotu organowi wnioskującemu z rachunków zmarłego posiadacza. Jak wynika bowiem z art. 101 pkt 2 ustawy emerytalnej, śmierć osoby uprawnionej do emerytury, powoduje ustanie prawa do świadczenia. Emerytura wypłacona przez organ rentowy za miesiące przypadające po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, ma zatem charakter świadczenia wypłaconego nienależnie. Zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, (...) może zwolnić się od obowiązku zwrotu pełnej lub częściowej kwoty, jeżeli zostaną spełnione łącznie dwie przesłanki: 1) przed otrzymaniem wniosku organu rentowego dokonała z tych rachunków wypłat innym uprawnionym osobom, które to wypłaty nie pozwalają zrealizować wniosku w całości lub części oraz: 2) w ciągu 30 dni od otrzymania wniosku poinformuje o tym organ rentowy, wraz ze wskazaniem osób, które pobrały wypłaty. W realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, że zostały spełnione obie przesłanki wymienione w art. 14 ust. 3 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych . (...) w O. zawiadomiła co prawda w terminie ustawowym organ rentowy o wypłacie spornej kwoty z rachunku L. R. , jednakże, wypłata środków z rachunku nie nastąpiła na rzecz „innej osoby uprawnionej” Wypłata spornej kwoty z konta zmarłego świadczeniobiorcy w związku z realizacją stałego zlecenia na konto w (...) prowadzone dla L. R. , nie jest bowiem wypłatą na rzecz innej osoby uprawnionej, o której mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowych . Tym samym, jak słusznie zauważył organ rentowy, (...) nie spełniła przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie, w związku z czym, jest zobowiązana do zwrotu organowi rentowemu kwoty wskazanej w decyzji, na podstawie art. 138a ustawy emerytalnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 477 ( 14) § 1 kodeksu postępowania cywilnego oddalił odwołanie Spółdzielczej (...) w O. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 25 września 2012r. znak: (...)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI