VU 192/14

Sygn. akt VU 192/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2014 roku Sąd Okręgowy – V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy w składzie: Przewodniczący: SSO Krzysztof Główczyński Protokolant : Magdalena Pańków po rozpoznaniu w dniu 28 października 2014 roku w Legnicy sprawy z wniosku A. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. o przeliczenie emerytury na skutek odwołania A. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 2 stycznia 2014 roku znak (...) I. zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 2 stycznia 2014 roku, znak (...) w ten sposób, że do obliczenia wysokości emerytury A. S. przyjmuje: - przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia z ustaleniami wariantu II opinii biegłej sądowej B. L. z dnia 16 lipca 2014 r., - wskaźnik wartości podstawy wymiaru wynoszący 59, 50 % oraz ustala wysokość emerytury od dnia 20 listopada 2013 r. według wariantu II wskazanej opinii na kwotę 1613, 48 zł, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na rzecz wnioskodawcy kwotę 60 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt VU 192/12 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 2 stycznia 2014 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. przyznał A. S. prawo do emerytury od dnia 20 listopada 2013 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że do ustalenia wysokości świadczenia przyjęto przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia (1991-2013), wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 57,43 %, okresy składkowe w wymiarze 32 lat, 4 miesięcy i 9 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 10 miesięcy i 27 dni. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił przy tym, że za okres zatrudnienia wnioskodawcy w Zakładzie (...) w L. od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 11 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r., z uwagi na brak stosownych zaświadczeń o wynagrodzeniu, przyjęto wynagrodzenie minimalne. Odwołanie od powyżej decyzji złożył A. S. domagając się przeliczenia emerytury przy uwzględnieniu zarobków, jakie osiągał w okresie zatrudnienia w Zakładzie (...) w L. od 16 stycznia 1968 r. do 31 października 1978 r. - w oparciu o dokumenty załączone do wniosku o emeryturę, w których wynagrodzenie za pracę określono stawką godzinową. W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wniósł o jego oddalenie. Wskazał, że A. S. nie udokumentował liczby godzin przepracowanych w czasie zatrudnienia w Zakładzie (...) w L. od 16 stycznia 1968 r. do 31 października 1978 r., a zatem brak było podstaw do przeliczenia emerytury przy uwzględnieniu stawki godzinowej. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. S. , urodzony w dniu (...) , w okresie od 16 stycznia 1968 r. do 31 października 1978 r. był zatrudniony w Zakładzie (...) w L. w pełnym wymiarze czasu na stanowisku kierowcy pojazdów samochodowych. W czasie tego zatrudnienia, w okresie od 24 kwietnia 1968 r. do 10 kwietnia 1970 r. wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę zawodową, przy czym do pracy w Zakładzie (...) w L. powrócił w dniu 21 kwietnia 1970 r. /okoliczności bezsporne/ W spornym okresie wynagrodzenie zasadnicze ubezpieczonego określane było stawką godzinową, która wynosiła: - od dnia 16 stycznia 1968 r. - 5,70 zł/godz.; - od dnia 21 kwietnia 1970 r. - 6,20 zł/godz.; - od dnia 1 kwietnia 1974 r. - 7,00 zł/godz. + 1,00 zł/godz. za rodzaj prowadzonego pojazdu; - od dnia 14 stycznia 1975 r. -7,00 zł/godz. + 1,50 zł/godz. zł za rodzaj prowadzonego pojazdu; - od 1 maja 1978 r. - 9,00 zł/godz. + 1,50 zł/godz. za rodzaj prowadzonego pojazdu. W tym czasie A. S. otrzymywał również stały dodatek: 1) za obsługę radiotelefonu wynoszący: - od dnia 21 października 1971 r. do dnia 28 lutego 1973 r. – 10,00 zł dziennie, przy czym suma dodatków nie mogła przekraczać 900,00 zł miesięcznie; - od dnia 8 września 1976 r. – 10,00 zł dziennie, przy czym suma dodatków nie mogła przekroczyć 1.100,00 zł miesięcznie; 2) za wykonywanie czynności spedycyjnych łącznie z przejęciem odpowiedzialności za konwój przewożonych materiałów wynoszący: - od 1 marca 1973 r. – 30,00 zł dziennie, przy czym suma dodatków nie mogła przekraczać 900,00 zł miesięcznie; - od 1 kwietnia 1974 r. – 28,00 zł dziennie, przy czym suma dodatków nie mogła przekraczać 1.100,00 zł miesięcznie. D o w ó d: akta ubezpieczeniowe: t. II: świadectwo pracy z dnia 02.11.1978r., k. 11;angaż, k. 12, 14, 16, 19, 20-21; pismo o ustaleniu warunków płacy, k. 13, 15, 17-18. W celu ustalenia wysokości wynagrodzenia, jakie wnioskodawca osiągał w okresie zatrudnienia w Zakładzie (...) w L. dokonano ustaleń w zakresie liczby godzin w poszczególnych miesiącach (latach) stosownie do obowiązujących przepisów ustawodawstwa pracy na podstawie kalendarza za poszczególne lata, obliczając w poszczególnych okresach liczby dni pracy od poniedziałku do piątku w rozmiarze 8 godzin oraz w soboty w rozmiarze 6 godzin, tj. 46 godzin tygodniowo, przyjmując za dni pracy wszystkie dni tygodnia, za wyjątkiem :  świąt uznanych ustawowo: niedziele; 1 stycznia – Nowy Rok; 1 maja – Święto Państwowe; pierwszy dzień Wielkiej Nocy; drugi dzień Wielkiej Nocy; pierwszy dzień Zielonych Świątek; dzień Bożego Ciała; 22 lipca – Święto Odrodzenia Polski; 1 listopada – Wszystkich Świętych; 25 grudnia pierwszy dzień Bożego Narodzenia; 26 grudnia drugi dzień Bożego Narodzenia;  dodatkowych dni wolnych od pracy (soboty) na podstawie dekretu Rady Państwa z dnia 20 lipca 1972 r. o dodatkowych dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 29, poz. 203) oraz dekret z dnia 14 lipca 1973 r. o dodatkowych dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 1972 r. Nr 29, poz. 160) - za wyjątkiem dni dodatkowo wolnych od pracy w 1972 r. i 1973 r., ponieważ ich udzielenie pozostawało bez wpływu na normę tygodniową (46 godzin). W związku z powyższym, wymiar czasu pacy ubezpieczonego w spornym okresie kształtował się następująco: 1968 Liczba dni 1970 Liczba dni 1971 Liczba dni pn. – Pt. sobota pn. - pt. sobota pn. - pt. sobota I 11 2 I służba wojskowa do 10.04.1970 r. I 20 5 II 21 4 II II 20 4 III 21 5 III III 23 4 IV 16 3 IV 8 1 IV 21 4 V służba wojskowa od 24.04.1968 r. V 19 5 V 21 4 VI VI 22 4 VI 21 4 VII VII 22 4 VII 21 5 VIII VIII 21 5 VIII 22 4 IX IX 22 4 IX 22 4 X X 22 5 X 21 5 XI XI 21 4 XI 21 4 XII XII 22 3 XII 23 3 ∑ dni 69 14 ∑ dni 179 35 ∑ dni 256 50 ∑ godz. 69x8=552 14x6=84 ∑ godz. 179x8 =1432 35x6=210 ∑ godz. 256x8 =2048 50x6=300 636 1642 2348 Wynagrodzenie 636 x 5,70 = 3.625,20 zł Wynagrodzenie 1642 x 6,20 = 10.180,40 zł Wynagrodzenie 2348 x 6,20 =14.557,60 zł 1972 Liczba dni 1973 Liczba dni 1974 Liczba dni pn. – pt. sobota pn. - pt. sobota pn. - pt. sobota I 21 4 I 22 4 I 22 4 II 21 4 II 20 4 II 20 4 III 23 4 III 22 5 III 21 5 IV 19 5 IV 20 4 IV* 21 4 V 22 4 V 22 4 V 22 3 VI 21 4 VI 20 5 VI 19 5 Vii 21 4 VII 22 3 VII 22 3 VIII 23 4 VIII 23 4 VIII 22 4 IX 21 5 IX 20 5 IX 21 3 X 22 4 X 23 4 X 23 3 XI 21 4 XI 21 4 Xl 20 4 XII 19 5 XII 19 5 XII 20 4 ∑ dni 254 51 ∑ dni 254 51 ∑ dni 253 46 ∑ godz. 254x8 = 2032 51x6=306 ∑ godz. 254x8 = 2032 51x6=306 ∑ godz. 253x8 = 2024 46x6=276 2338 2338 2300 Wynagrodzenie 2338 x 6,20 = 14.495,60 zł Wynagrodzenie 2344 x 6,20 = 14.495,60 zł Wynagrodzenie 582 x 6,20 + 1718 x (7,00+1,00) = 17.352,40 zł * od 01.04,1974 r. zmiana stawki godzinowej 1975 Liczba dni 1976 Liczba dni 1977 Liczba dni pn. - pt sobota pn. - pt. sobota pn. - pt. sobota I* 22 4 I 21 4 I 21 3 II 20 3 II 20 3 II 20 3 III 20 4 III 23 3 III 23 3 IV 22 4 IV 21 3 IV 20 4 V 19 3 V 21 3 V 21 4 VI 21 3 VI 21 3 VI 21 3 VII 21 4 VII 21 4 VII 20 4 VIII 21 8 VIII 22 3 VIII 23 3 IX 22 3 IX 22 3 IX 22 3 X 23 3 X 21 4 X 20 5 XI 20 4 XI 21 3 XI 21 3 XII 21 3 XII 23 2 XII 21 4 ∑ dni 252 41 ∑ dni 257 ∑ dni ∑ dni 253 42 ∑ godz. 252 x 8 = 2016 41 x 6=246 ∑ godz. 257 x 8 = 2056 38 x 6=228 ∑ godz. 253 x 8 = 2024 42 x 6=252 2262 2284 2276 Wynagrodzenie 76 x (7,00+1 ,00)+21 6 x (7,00+1 ,50) = 19.189,00 zł Wynagrodzenie 2284 x 7,00+1,50) = 19.414,00 zł Wynagrodzenie 2276 x (7,00+1,50) = 19.346,00 zł * od 14.01,1975 r. zmiana stawki godzinowej 1978 Liczba dni pn. – pt. sobota I 22 3 II 20 3 III 22 3 IV 20 5 V* 19 4 VI 22 3 VII 21 3 VIII 23 3 IX 21 4 X 22 3 XI Zatrudniony do 31.10.1978 r. XII ∑ dni 272 34 ∑ godz. 212 x 8 = 1696 34 x 6=204 1900 Wynagrodzenie 756 x (7,00+7,50)+1144 x (9,00+1,50) = 18.438,00 zł * od 01.05.1978 r. zmiana stawki godzinowej Wysokość dodatków wypłacanych na rzecz A. S. w spornym okresie kształtowała się natomiast następująco: 1971 Dni robocze Dodatek Miesięcznie kwota I X X X II X X X III X X X IV X X X V X X X VI X X X VII X X X VIII X X X IX X X X X 9 10 90 Xl 25 10 250 XII 26 10 260 RAZEM 40 600 14.557,60 zł + 600,00 zł (wynagrodzenie wg stawki godzinowej + roczna kwota dodatku) = 15.157,60 zł 1972 Dni robocze Dodatek Miesięcznie kwota I 25 10 250 II 25 10 250 III 27 10 270 IV 24 10 240 V 26 10 260 VI 25 10 250 VII 25 10 250 VIII 27 10 270 IX 26 10 260 X 26 10 260 XI 25 10 250 XII 24 10 240 RAZEM 305 3050 14.495,60 zł + 3.050,00 zł (wynagrodzenie roczne ze stawki godzinowej + roczna kwota dodatku) = l7.545,60 zł 1973 Dni robocze Dodatek Miesięcznie kwota I 26 10 260 II 24 10 240 III 27 30 810 IV 24 30 720 V 26 30 780 VI 25 30 750 VII 25 30 750 VIII 27 30 810 IX 25 30 750 X 27 30 810 XI 25 30 750 XII 24 30 720 RAZEM 256 8150 14495,60 zł + 81,50 zł ( wynagrodzenie roczne wg stawki godzinowej + roczna kwota dodatku) = 22.645,60 zł 1974 Dni robocze Dodatek Miesięcznie kwota I 26 30 780 II 24 30 720 III 26 30 780 IV* 25 28 700 V 25 28 700 VI 24 28 672 VII 25 28 700 VIII 26 28 728 IX 24 28 672 X 26 28 728 XI 24 28 672 XII 24 28 672 RAZEM 253 8524 *od 01.04.1974 zmiana kwoty dodatku 17.352,40 zł + 8.524,00 zł (wynagrodzenie roczne wg stawki godzinowej + roczna kwota dodatku) = 25.876,40 zł 1975 Dni robocze Dodatek Miesięcznie kwota I 26 28 728 II 23 28 644 III 24 28 672 IV 26 28 728 V 22 28 616 VI 24 28 672 VII 25 28 700 VIII 24 28 672 IX 25 28 700 X 26 28 728 XI 24 28 672 XII 24 28 672 RAZEM 293 8204 19.189,00 zł + 8.204,00 zł ( wynagrodzenie roczne wg stawki godzinowej + roczna kwota dodatku) = 27.393,00 zł 1976 Dni robocze Dodatki Miesięcznie kwota I 25 28 700 II 23 28 644 III| 26 28 728 IV 24 28 672 V 24 28 672 VI 24 28 672 VII 24 28 672 VIII 25 28 700 IX* 25/20 28/10 700+200=900 X 25 28/10 700+250=950 XI 24 28/10 672+240=912 XII 25 28/10 700+250=950 RAZEM 9172 *od 08.09.1976 r. dodatek za radiotelefon 19.414,00 zł + 9.172,00 zł (wynagrodzenie roczne wg stawki godzinowej + roczna kwota dodatków) = 28.586,00 zł 1977 Dni robocze Dodatki łącznie Miesięcznie kwota I 24 38 912 II 23 38 874 III 26 38 988 IV 24 38 912 V 25 38 950 VI 24 38 912 VII 24 38 912 VIII 26 38 988 IX 25 38 950 X 25 38 950 XI 24 38 912 XII 25 38 950 RAZEM 11210 19.346,00 zł + 11.210,00 zł (wynagrodzenie roczne wg stawki godzinowej + roczna kwota dodatków) = 30.556,00 zł 1978 Dni robocze Dodatki łącznie Miesięcznie kwota I 25 38 950 II 23 38 874 III 25 38 950 IV 25 38 950 V 23 38 874 VI 25 38 950 VII 24 38 912 VIII 26 38 988 IX 25 38 950 X 25 38 950 XI X X X XII X X X RAZEM 246 9348 18.438,00 zł + 9.348,00 zł (wynagrodzenie roczne wg stawki godzinowej + roczna kwota dodatków) = 27.786,00 zł Wynagrodzenie wnioskodawcy - będące sumą wynagrodzenia rocznego ustalonego według stawki godzinowej i rocznej kwoty dodatków - wyniosło: - w 1971r.- 15.157,60 zł; - w 1972 r. - l 7.545,60 zł; - w 1973 r. – 22.645,60 zł; - w 1974 r. - 25.876,40 zł; - w 1975 r.- 27.393,00 zł; - w 1976 r. – 28.586,00 zł; - w 1977 r. – 30.556,00 zł; - w 1978 r. – 27.786,00 zł. W związku powyższym, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, wyliczony z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia (1972-1976, 1996-1998, 2000-2002, 2004-2012) wyniósł 59,50 %. Lp. Za rok kalendarzowy Zarobki-dochód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (w zł) Kwota rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za rok kalendarzowy (w zł) Stosunek podstawy wymiaru składek do przeciętnego wynagrodzenia za rok kalendarzowy (w %) 1 2 3 4 5 (3:4) 1. 1968 3 625,20 25 272,00 14,34 2. 1970 10 180,40 26 820,00 37,96 3. 1971 15 157,60 28 296,00 53,57 4. 1972 17 545,60 30 108,00 58,27 5. 1973 22 645,60 33 576,00 67,44 6, 1974 25 876,00 38 220,00 67,70 7. 1975 27 393,00 46 956,00 58,34 8. 1976 28 586,00 51 372,00 55,64 9. 1977 30 556,00 55 152,00 55,40 10. 1978 27 786,00 58 644,00 47,38 11. 1991 7 106 153,00 21 240 000,00 33,46 12. 1992 17 614 800,00 35 220 000,00 50,01 13. 1993 25 879 200,00 47 940 000,00 53,98 14. 1994 34 489 600,00 63 936 000,00 53,94 15. 1995 4 637,43 8431,44 55,00 16. 1996 5 973,61 10 476,40 57,02 17. 1997 7 190,86 12 743,16 56,43 18. 1998 8 574,99 14 873,88 57,65 19. 1999 10 812,26 20 480,88 52,79 20. 2000 13 270,81 23 085,72 57,48 21. 2001 14 499,25 24 742,20 58,60 22. 2002 15 181,07 25 598,52 59,30 23. 2003 7 034,50 26 417,64 26,63 24. 2004 16 265,14 27 474,84 59,20 24. 2005 16 983,27 28 563,48 59,46 26. 2006 17 770,40 29 726,76 59,78 27. 2007 19 008,42 32 292,36 58,86 28. 2008 20 928,56 35 326,56 59,24 29. 2009 22 989,60 37 235,52 61,74 30. 2010 22 651,20 38 699,76 58,53 31. 2011 24 184,40 40 794,24 59,28 32. 2012 25 387,20 42 260,04 60,07 D o w o d y: opinia biegłego z zakresu ubezpieczeń społecznych z dnia 16.07.2014r., k. 65-84; opinia uzupełniająca dnia 03.10.2014r., k. 134-140. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie A. S. podlegało uwzględnieniu w części. Zgodnie z treścią art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 j.t.) wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 , od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15 , jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego: 1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia, 2) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176, 3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty - a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w przepisie art. 15 wskazanej ustawy mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia. Podstawa wymiaru emerytury lub renty, ustalona na zasadach określonych w ust. 1 i 2, podlega wszystkim waloryzacjom przysługującym do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie tej podstawy. Z treści art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej wynika zaś, że podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Zgodnie z art. 15 ust. 2a ustawy emerytalnej jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Jeżeli pracownik nie może udowodnić wysokości uzyskanego wynagrodzenia, a z dokumentów (np. ze świadectwa pracy) wynika, że pozostawał w zatrudnieniu w ramach stosunku pracy przez cały rok kalendarzowy, to do ustalenia podstawy wymiaru winno być przyjęte minimalne wynagrodzenie za cały rok. W sytuacji zaś, gdy pracownik wskazuje do ustalenia podstawy wymiaru rok, za który może przedłożyć zarobki za część roku, a za pozostałą jego część nie ma takiej możliwości, to do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty winny być przyjęte udokumentowane zarobki za część roku, a następnie uzupełnione minimalnym wynagrodzeniem za okres, w którym pracownik pozostawał w ubezpieczeniu pracowniczym, ale nie mógł przedłożyć dokumentów potwierdzających wysokość osiągniętego wynagrodzenia. W przypadku ustalania minimalnego wynagrodzenia za okres krótszy niż miesiąc dzieli się to wynagrodzenie przez faktyczną liczbę dni miesiąca, a następnie mnoży się przez liczbę dni, w których pracownik pozostawał w stosunku pracy. Nie uwzględnia się minimalnego wynagrodzenia: - za okresy, w których pracownik nie otrzymywał wynagrodzenia, np. przebywał na urlopie bezpłatnym, odbywał zasadniczą służbę wojskową; - za okresy pozostawania bez pracy, które zostały zaliczone jako okresy ubezpieczenia osobie przywróconej do pracy na podstawie wyroku sądu. Jednocześnie wskazać należy, że przy ustalaniu podstawy wymiaru obowiązuje rozporządzenia Rady Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1421). Zgodnie z § 21 ust. 1 tego rozporządzenia, środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. W postępowaniu sądowym mogą natomiast zostać przyjęte dowody pośrednie, pozwalające ustalić najbardziej uprawdopodobnioną wysokość wynagrodzenia. Ponadto, przy ocenie, które składniki wynagrodzeń należy przyjąć do podstawy wymiaru emerytury lub renty należy brać także pod uwagę: - w okresie od 19 października 1968 r. do 31 grudnia 1976 r. - uchwałę nr 103 Rady Ministrów z dnia 25 maja 1971 r. w sprawie składników funduszu płac i pozostałych wynagrodzeń z tytułu pracy w jednostkach gospodarki uspołecznionej (M. P. Nr 131, poz. 196); - w okresie od 1 stycznia 1977 r. do 31 grudnia 1983 r. - rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 13 grudnia 1976 r. w sprawie dostosowania niektórych przepisów o ubezpieczeniu społecznym i ubezpieczeniu rodzinnym do zasad określających składniki funduszu płac (Dz. U. Nr 40, poz. 239); - w okresie od 1 stycznia 1977 r. do 31 grudnia 1983 r. uchwałę nr 158 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r. w sprawie składników funduszu płac (M. P. Nr 43, poz. 212); - w okresie od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1989 r. – uchwałę Nr 33 Rady Ministrów z dnia 25 marca 1983 r. w sprawie klasyfikacji wynagrodzeń w jednostkach gospodarki uspołecznionej (M. P. Nr 15, poz. 85); - w okresie od 1 stycznia 1984 r. do 31 grudnia 1989 r. – zarządzenie Nr 21 Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 maja 1984 r. w sprawie klasyfikacji składników wynagrodzeń (Dz. U. GUS Nr 3, poz. 6). W rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie także przepisy obowiązujących w spornym okresie aktów prawnych, tj.: - ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 z późn. zm.); - dekretu z dnia 20 lipca 1972 r. o dodatkowych dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 29, poz. 203); - dekretu z dnia 14 lipca 1973 r. o dodatkowych dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 29, poz. 160); - uchwały nr 41 Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1974 r. w sprawie zasad i terminów wprowadzania dodatkowych dni wolnych od pracy w latach 1974 r. i 1975 r. M.P. Nr 6, poz. 43. Na gruncie niniejszej sprawy bezspornym było, iż w okresie od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 21 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r. A. S. był zatrudniona w Zakładzie (...) w L. , zaś w okresie od 24 kwietnia 1968 r. do 10 kwietnia 1970 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. Kwestią sporną pomiędzy stronami niniejszego postępowania było natomiast ustalenie wynagrodzenia, jakie wnioskodawca uzyskiwał w tych okresach. Celem rozstrzygnięcia okoliczności spornych Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu ubezpieczeń społecznych, który na podstawie wskazanych wyżej przepisów oraz dokumentacji zgromadzonej w aktach ubezpieczeniowych w postaci świadectwa pracy i angaży ustalił wymiar czasu pracy A. S. w okresie od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 21 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r. oraz wysokość wynagrodzenia osiąganego przez niego w tym czasie. Biegła - w oparciu o obowiązujące przepisy ustawodawstwa pracy– ustaliła przede wszystkim, że wymiar czasu pracy wnioskodawcy w okresie od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 21 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r. wynosił 46 godzin tygodniowo (8 godzin od poniedziałku do piątku oraz 6 godzin w sobotę). Następnie, na podstawie kalendarza za poszczególne lata, biegła ustalił liczbę dni, jaką do przepracowania w kolejnych miesiącach i latach miał ubezpieczony – przyjmując w tym zakresie wszystkie dni tygodnia za wyjątkiem świąt uznanych ustawowo oraz dodatkowych dni wolnych od pracy (z pominięciem dni dodatkowo wolnych od pracy w 1972 r. i 1973 r., ponieważ ich udzielenie pozostawało bez wpływu na normę tygodniową). Przemnożenie powyższych wartości przez stawkę godzinową, którą w danym okresie otrzymywał wnioskodawca, pozwoliło na ustalenie wysokości zarobków rocznych A. S. . Obliczone w powyższy sposób zarobki roczne wnioskodawcy zostały następnie zwiększone przez biegłego o kwoty stałych dodatków do wynagrodzenia (za obsługę radiotelefonu, oraz za wykonywanie czynności spedycyjnych łącznie z przejęciem odpowiedzialności za konwój przewożonych materiałów), obliczone przez pomnożenie liczby godzin do przepracowania w danym okresie i wysokość tych składników – zgodnie z danymi zawartymi w dokumentacji płacowej załączonej do akt ubezpieczeniowych. Powyższe stanowiło podstawę do ustalenia, że wynagrodzenie ubezpieczonego w okresach od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 21 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r. kształtowało się następująco: - 1968 r. – 3.625,20 zł; - 1970 r. – 10.180,40 zł; - 1971 r. – 15.157,60 zł; - 1972 r. – 17.545,60 zł; - 1973 r. – 22.645,00 zł; - 1974 r. – 25.876,00 zł; - 1975 r. – 27.393,00 zł; - 1976 r. – 28.586,00 zł; - 1977 r. – 30.556,00 zł; - 1978 r. – 27.786,00 zł. Dokonana przez biegłą z zakresu ubezpieczeń społecznych weryfikacja wysokości wynagrodzeń osiąganych przez wnioskodawcę w okresach od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 21 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r. pozwoliła na ustalenie, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu ubezpieczenia (1972-1976, 1996-1998, 2000-2002, 2004-2012) w wysokości 59,50 % jest najkorzystniejszy dla ubezpieczonego. W tym miejscu należy wyjaśnić, że okres odbywania zasadniczej służby wojskowej nie mógł zostać uwzględniony przy przeliczeniu wysokości świadczenia należnego A. S. . Uwagę zwraca, że w myśl art.49 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220), z chwilą stawienia się do odbywania zasadniczej służby wojskowej, wnioskodawca nabył status żołnierza. Od 24 kwietnia 1968 r. do 10 kwietnia 1970 r. A. S. nie miał więc przymiotu pracownika – o czym świadczy fakt, że w tym czasie zakład pracy nie wypłacał na jego rzecz wynagrodzenia. Powyższe wykluczało ustalenie wysokości zarobków wnioskodawcy za czas odbywania zasadniczej służby wojskowej w sposób analogiczny jak za okres zatrudnienia w Zakładzie (...) w L. . W ocenie Sądu, opinia biegłej z zakresu ubezpieczeń społecznych została sporządzona rzetelnie, po dogłębnej analizie dokumentów zgromadzonych w aktach. Opinia jest spójna, a zawarte w niej wnioski zostały logicznie uzasadnione. Biegła w sposób dokładny i precyzyjny zaprezentowała sposób wyliczenia wynagrodzenia otrzymywanego w spornych latach przez wnioskodawcę. Kalkulacje te, dokonane w oparciu o dane zawarte w dokumentacji płacowej ubezpieczonego, zostały, w ocenie Sądu, przeprowadzone prawidłowo i nie budzą zastrzeżeń. Uwagę zwraca przy tym, że w treści opinii uzupełniającej, ustosunkowując się do zarzutów A. S. zgłoszonych w piśmie z dnia 12 kwietnia 2014 r. względem opinii zasadniczej z dnia 16 lipca 2014 r., biegła z zakresu ubezpieczeń społecznych wyjaśniła, że premie regulaminowe nie podlegały uwzględnieniu do podstawy wymiaru składek. Pierwsza wzmianka o tym składniku wynagrodzenia pojawiła się w angażu z dnia 21 kwietnia 1970 r. W dokumencie tym nie wskazano jednak jego wysokości. W kolejnych angażach określono zaś jedynie maksymalną procentową wysokość premii, tj. do 15 % (angaże z dnia 28 sierpnia 1970 r. i z dnia 6 maja 1972 r.) lub wskazano, iż warunki premiowania określa zakładowy regulamin premiowania. Na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach ubezpieczeniowych nie można było zatem ustalić, czy na rzecz A. S. (i w jakiej wysokości) wypłacano przedmiotowy składki i za jakie okresy. Analogicznie należało ocenić wypłatę tzw. „trzynastej pensji”. Akty normatywne obowiązujące w spornych okresach nie przewidywały bowiem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne od nagród z zakładowego funduszu nagród i premii z zysku (tzw. trzynastych i czternastych pensji). Został on wprowadzony dopiero rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (Dz. U. Nr 7, poz. 41 ze zm.) i dotyczył nagród wypłacanych po dniu 1 stycznia 1991 r. Abstrahując od powyższego należy stwierdzić, że biegła prawidłowo skonstatowała, iż praca wykonywana przez wnioskodawcę w okresie od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 21 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r. nie miała charakteru tzw. pracy „akordowej”. Podkreślenia wymaga, że akord nie jest systemem czasu pracy, lecz systemem wynagradzania, w którym wysokość zarobków uzależniona jest od ilościowych wyników pracy. W związku z powyższym, czas pracy osoby wynagradzanej w systemie akordowym nie różni się niczym od czasu pracy pracowników opłacanych w inny sposób. Natomiast okoliczność, że wnioskodawca pracował w przez pewien okres czasu dłużej niż przez 8 godzin dziennie (w soboty 6 godzin) świadczy o tym, że wykonywał on pracę w godzinach nadliczbowych i z tego tytułu przysługiwał mu stosowny dodatek. Niemniej jednak, z powodu braku ewidencji czasu pracy ubezpieczonego w tym zakresie, nie było możliwe wyliczenie wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przebyte przez niego w okresach od 16 stycznia 1968 r. do 23 kwietnia 1968 r. oraz od 21 kwietnia 1970 r. do 31 października 1978 r. Ponadto, wbrew zarzutom wnioskodawcy, biegła nie weryfikowała dochodu osiąganego przez niego w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, tj. w latach 1991-2011. Opinia z dnia 16 lipca 2014 r. bazowała bowiem w tym zakresie na ustaleniach dokonanych przez organ rentowy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. z dnia 2 stycznia 2014 r. znak (...) w ten sposób, że do obliczenia wartości kapitału początkowego przyjął wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 59,50 %, przy przyjęciu wynagrodzenia za lata: - 1972 r. -17.545,60 zł; - 1973 r. -22.645,60 zł - 1974 r. -25.876,00 zł; - 1975 r. -27.393,00 zł; - 1976 r. -28.586,00 zł - 1996 r. – 5.973,61 zł; - 1997 r. – 7.190,86 zł; - 1998 r. – 8.574,99 zł; - 2000 r. -13.270,81 zł; - 2001 r. -14.499,25 zł; - 2002 r. -15 181,07 zł; - 2004 r. -16.265,14 zł; - 2005 r. -16.983,27 zł; - 2006 r. -17.770,40 zł; - 2007 r. -19.008,42 zł; - 2008 r. -20.928,56 zł; - 2009 r. -22.989,60 zł; - 2010 r. -22.651,20 zł; - 2011 r. -24.184,40 zł; - 2012 r. -25.387,20 zł. Powyższe Sąd przyjął zgodnie z wariantem II opinii biegłej mgr B. L. . Dalej idące odwołanie Sąd oddalił na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c.