VIII UA 7/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznał odwołanie Z. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. Z. S., zatrudniona na umowę zlecenia jako opiekunka, uległa wypadkowi w dniu 9 maja 2022 roku podczas przemieszczania się rowerem między dwoma podopiecznymi. W wyniku zdarzenia doznała poważnych złamań. Sąd Rejonowy, wbrew stanowisku ZUS, uznał zdarzenie za wypadek przy pracy, a nie wypadek w drodze do pracy. Sąd argumentował, że czas przeznaczony na przemieszczanie się między podopiecznymi jest nierozerwalnie związany z charakterem umowy zlecenia, która wymagała od opiekunki stałej mobilności i świadczenia usług w miejscu zamieszkania podopiecznych. Sąd podkreślił, że przerwy między wizytami były krótkie i służyły wyłącznie transportowi do kolejnego podopiecznego, a umowa zlecenia nie była przerywana. Sąd odwołał się również do orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego wypadków przy prowadzeniu działalności gospodarczej, wskazując na analogię w interpretacji związku zdarzenia z pracą. Sąd Rejonowy pominął również argumentację ZUS dotyczącą braku protokołu powypadkowego, wskazując, że sąd ubezpieczeń społecznych jest uprawniony do samodzielnej oceny, czy zdarzenie było wypadkiem przy pracy. Sąd Rejonowy nie badał wysokości uszczerbku na zdrowiu, a jedynie zakwalifikował zdarzenie jako wypadek przy pracy. ZUS wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną interpretację art. 3 ust. 3 pkt 6 ustawy wypadkowej oraz utożsamianie wykonywania umowy zlecenia z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację ZUS, w pełni aprobując ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy potwierdził, że wypadek miał miejsce podczas świadczenia umowy zlecenia, a czas przemieszczania się między podopiecznymi był integralną częścią tej umowy. Sąd podkreślił, że nawet jeśli opiekunka nie otrzymywała bezpośredniego wynagrodzenia za czas przejazdu, to wyższa stawka godzinowa miała rekompensować koszty transportu. Sąd Okręgowy uznał, że związek zdarzenia z pracą był wystarczający do uznania go za wypadek przy pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia wypadku przy pracy w kontekście umów zlecenia, zwłaszcza w branży opiekuńczej, gdzie mobilność jest kluczowa. Ustalenie, że czas przeznaczony na przemieszczanie się między zadaniami jest integralną częścią wykonywania umowy zlecenia.
Orzeczenie dotyczy specyfiki umów zlecenia w sektorze usług opiekuńczych i może wymagać ostrożnego stosowania w innych branżach, gdzie charakter pracy jest odmienny. Kluczowe jest wykazanie ciągłości i związku z pracą podczas przemieszczania się.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wypadek, który zdarzył się podczas przemieszczania się opiekunki między podopiecznymi, wykonującej usługi na podstawie umowy zlecenia, można uznać za wypadek przy pracy, czy jedynie za wypadek w drodze do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że wypadek ten stanowi wypadek przy pracy, ponieważ czas przeznaczony na przemieszczanie się między podopiecznymi jest integralną częścią wykonywania umowy zlecenia, która wymagała od zleceniobiorcy stałej mobilności.
Uzasadnienie
Sąd argumentował, że charakter umowy zlecenia polegający na świadczeniu usług w miejscu zamieszkania podopiecznych wymuszał na zleceniobiorcy ciągłe przemieszczanie się. Przerwy między wizytami były krótkie i służyły wyłącznie transportowi do kolejnego podopiecznego, co stanowiło wykonywanie umowy zlecenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa dotyczącego wypadków przy prowadzeniu działalności gospodarczej, wskazując na analogię w interpretacji związku zdarzenia z pracą.
Czy brak protokołu powypadkowego lub jego nieprawidłowe sporządzenie uniemożliwia sądowi ustalenie, że zdarzenie było wypadkiem przy pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd ubezpieczeń społecznych jest uprawniony do samodzielnej oceny, czy dane zdarzenie było wypadkiem przy pracy, nawet w przypadku braku protokołu powypadkowego lub jego wadliwości.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego oraz poglądy doktryny, zgodnie z którymi brak protokołu nie uniemożliwia sądowi ustalenia wypadku przy pracy. W tej sprawie sąd ocenił, że karta wypadku została sporządzona nieprawidłowo, a wnioskodawczyni nie została należycie pouczona o konsekwencjach.
Czy czas przeznaczony na przemieszczanie się między podopiecznymi, za który zleceniobiorca nie otrzymuje bezpośredniego wynagrodzenia, może być uznany za czas wykonywania umowy zlecenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli czas ten nie jest bezpośrednio wynagradzany, może być uznany za czas wykonywania umowy zlecenia, jeśli jest ściśle związany z jej charakterem i celem.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że umowa zlecenia może być odpłatna lub nieodpłatna. Nawet jeśli wynagrodzenie było płacone tylko za czas faktycznej opieki, wyższa stawka godzinowa miała rekompensować koszty transportu. Związek zdarzenia z pracą nie musi być przyczynowo-skutkowy, a wystarczy związek czasowy, miejscowy lub funkcjonalny.
Czy ustalenia prawomocnego wyroku skazującego w postępowaniu karnym wiążą sąd w postępowaniu cywilnym dotyczącym ubezpieczenia wypadkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do art. 11 k.p.c., wskazując, że wyrok karny ma moc dowodową w postępowaniu cywilnym. W tym przypadku wyrok karny potwierdził, że wyłącznym sprawcą wypadku była inna osoba (D. M.), a Z. S. była pokrzywdzoną, co wykluczało jej umyślne lub rażąco niedbałe działanie jako przyczynę wypadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. S. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| M. G. | osoba_fizyczna | pełnomocnik (radca prawny) |
| D. M. | osoba_fizyczna | sprawca wypadku (w postępowaniu karnym) |
| (...) Komitet Pomocy (...) (...) w Ł. | instytucja | zleceniodawca |
Przepisy (17)
Główne
ustawa wypadkowa art. 3 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą.
ustawa wypadkowa art. 3 § ust. 3 pkt 6
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
Pomocnicze
ustawa wypadkowa art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługuje jednorazowe odszkodowanie dla ubezpieczonego, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
ustawa wypadkowa art. 21 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują, gdy wyłączną przyczyną wypadków było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
ustawa wypadkowa art. 22 § ust. 1 pkt 1, 2, 3
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Zakład odmawia przyznania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego w przypadku nieprzedstawienia protokołu powypadkowego lub karty wypadku, nieuznania w nich zdarzenia za wypadek przy pracy, lub gdy zawierają stwierdzenia bezpodstawne.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
k.c. art. 735 § § 1
Kodeks cywilny
Zlecenie jest umową odpłatną, chyba że co innego wynika z umowy lub przepisów szczególnych.
k.c. art. 738 § § 1
Kodeks cywilny
Przyjmujący zlecenie powinien wykonać zlecenie osobiście.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija dowód z opinii biegłego, jeżeli fakty, na które ma być wydana opinia, są już dostatecznie wyjaśnione.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zmienia zaskarżoną decyzję, jeżeli uznał odwołanie za uzasadnione.
k.k. art. 177 § § 1
Kodeks karny
Kto narusza zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, powodując w następstwie tego naruszenia nieumyślnie wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała określone w art. 156 § 1 lub art. 157 § 1, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
k.k. art. 46 § § 2
Kodeks karny
W razie skazania za przestępstwo, sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego.
k.k. art. 11
Kodeks karny
Ustalenia prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 4 § ust. 1 i 3
Określa zasady ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. 15 § ust. 2
Określa wysokość wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czas przemieszczania się między podopiecznymi jest integralną częścią wykonywania umowy zlecenia. • Charakter umowy zlecenia wymaga stałej mobilności zleceniobiorcy. • Sąd ubezpieczeń społecznych jest uprawniony do samodzielnej oceny, czy zdarzenie było wypadkiem przy pracy. • Wypadek miał związek czasowy, miejscowy i funkcjonalny z wykonywaną pracą. • Wyrok karny potwierdza, że Z. S. była pokrzywdzoną, a nie sprawcą wypadku. • Wyższa stawka godzinowa miała rekompensować koszty transportu.
Odrzucone argumenty
Wypadek nastąpił w drodze do pracy, a nie podczas świadczenia pracy. • Czas przemieszczania się między podopiecznymi nie jest objęty umową zlecenia, gdyż za ten czas nie przysługuje wynagrodzenie. • Należy odróżnić prowadzenie działalności gospodarczej od wykonywania umowy zlecenia. • Karta wypadku nie została zakwestionowana przez wnioskodawczynię.
Godne uwagi sformułowania
czas pomiędzy wizytami u podopiecznych nie był objęty umową zlecenia, gdyż za ten czas wnioskodawczyni nie otrzymywała wynagrodzenia • nie ma podstaw, by uznać, że fakt zatrudnienia wnioskodawczyni przez (...) Komitet Pomocy (...) (...) w Ł. na podstawie umowy zlecenia w określonych godzinach (...) uniemożliwia zakwalifikowanie zdarzenia (...) jako wypadek podczas wykonywania umowy zlecenia • należało odróżnić zakres obowiązków określonych umową zlecenia od świadczenia pracy na podstawie umowę o pracę • tak długo jak zachodzi odpowiednia koincydencja okoliczności wypadku z czynnościami wynikającymi z zawartej umowy zlecenia oraz wpisuje się to w charakterystykę wykonywania umowy zlecenia u danego zleceniodawcy, należy zakwalifikować zdarzenie jako mające miejsce podczas wykonywania umowy zlecenia • nie ma podstaw zdaniem sądu I instancji, by różnicować sytuację ubezpieczonych w obu tych przypadkach (działalność gospodarcza vs umowa zlecenia) • nie można utożsamiać prowadzenia działalności gospodarczej z wykonywaniem umowy zlecenia, a także przenosić orzecznictwa w zakresie uznania zdarzenia za wypadek przy świadczeniu pracy na podstawie umowy o pracę na podstawie umów zlecenia • w chwili zaistnienia zdarzenia w dniu 9 maja 2022 roku istniał związek pomiędzy przemieszczaniem się wnioskodawczyni do kolejnego podopiecznego a wykonywaną pracą • związek zdarzenia z pracą nie musi mieć charakteru przyczynowo-skutkowego – praca nie musi być przyczyną zdarzenia, a za wypadki przy…
Skład orzekający
Paulina Kuźma
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia wypadku przy pracy w kontekście umów zlecenia, zwłaszcza w branży opiekuńczej, gdzie mobilność jest kluczowa. Ustalenie, że czas przeznaczony na przemieszczanie się między zadaniami jest integralną częścią wykonywania umowy zlecenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki umów zlecenia w sektorze usług opiekuńczych i może wymagać ostrożnego stosowania w innych branżach, gdzie charakter pracy jest odmienny. Kluczowe jest wykazanie ciągłości i związku z pracą podczas przemieszczania się.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie charakteru pracy przy umowach zlecenia i jak sądy interpretują pojęcie 'wypadku przy pracy' w kontekście mobilności zleceniobiorców. Jest to istotne dla wielu osób pracujących na umowach cywilnoprawnych.
“Czy wypadek podczas dojazdu do podopiecznego to wypadek przy pracy? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię dla zleceniobiorców.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.