VIII UA 67/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy rozpoznał sprawę z odwołania P. M. przeciwko ZUS o zasiłek opiekuńczy. ZUS odmówił prawa do dodatkowego zasiłku opiekuńczego i zobowiązał do zwrotu kwoty 3735,58 zł, argumentując, że wnioskodawczyni w spornych okresach wykonywała pracę na podstawie umowy o pracę w innej szkole, jednocześnie sprawując opiekę nad córką. Sąd Rejonowy częściowo zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do zasiłku za niektóre dni i stwierdzając, że wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do zwrotu zasiłku, uznając, że nie miała świadomości, iż nie powinna jednocześnie pracować i pobierać zasiłek. Sąd Rejonowy podkreślił, że wnioskodawczyni nie została pouczona o zasadach zwrotu świadczeń i działała w dobrej wierze, kierując się dobrem dzieci. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację ZUS, uznał ją za częściowo zasadną. Zmienił wyrok Sądu Rejonowego w zakresie przyznania prawa do zasiłku za dni 4, 8, 18 kwietnia 2020 r., uznając, że wykonywanie pracy zarobkowej w niektórych dniach okresu zasiłkowego skutkuje utratą prawa do zasiłku za cały ten okres, zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej. Jednakże Sąd Okręgowy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w zakresie braku obowiązku zwrotu zasiłku, podzielając argumentację o braku świadomości wnioskodawczyni, braku pouczenia przez ZUS oraz o tym, że nie działała ona w złej wierze, a sytuacja związana z pandemią była nowa i budziła wątpliwości interpretacyjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ustawy zasiłkowej w kontekście pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego, zwłaszcza w sytuacjach nadzwyczajnych (pandemia) oraz zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w przypadku braku świadomości i pouczenia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sytuacji, choć zasady prawne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wykonywanie pracy zarobkowej w dni wolne od pracy w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego skutkuje utratą prawa do zasiłku za cały okres zasiłkowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonywanie pracy zarobkowej w niektórych dniach okresu zasiłkowego skutkuje utratą prawa do zasiłku za cały ten okres, zgodnie z art. 17 ustawy zasiłkowej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołując się na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazał, że art. 17 ustawy zasiłkowej nie przewiduje podziału okresu zasiłkowego i każda praca zarobkowa w tym okresie powoduje utratę prawa do świadczeń za cały okres.
Czy wnioskodawczyni, która nie miała świadomości o zasadach pobierania zasiłku opiekuńczego i jednoczesnego wykonywania pracy zdalnej, jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, ponieważ nie została pouczona o zasadach, nie działała w złej wierze ani świadomie nie wprowadzała organu rentowego w błąd.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że w realiach sprawy, zwłaszcza w kontekście nowej sytuacji pandemicznej i braku jasnych pouczeń ze strony ZUS, wnioskodawczyni nie miała świadomości naruszenia przepisów. Podkreślono również jej dobre intencje i troskę o dobro dzieci.
Czy praca zdalna wykonywana przez nauczyciela świetlicy w ograniczonym zakresie, polegająca na pomocy dzieciom w zadaniach domowych, może być uznana za pracę zarobkową skutkującą utratą prawa do zasiłku opiekuńczego?
Odpowiedź sądu
Tak, nawet praca zdalna, jeśli jest pracą zarobkową, może skutkować utratą prawa do zasiłku opiekuńczego, jednak w tej konkretnej sprawie Sąd Okręgowy skupił się na szerszym okresie zasiłkowym.
Uzasadnienie
Choć sąd pierwszej instancji szczegółowo analizował charakter pracy zdalnej, sąd drugiej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na szerszej interpretacji art. 17 ustawy zasiłkowej, dotyczącej całego okresu zasiłkowego, a nie tylko poszczególnych dni pracy zdalnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zasiłku opiekuńczego.
ustawa zasiłkowa art. 32 § 1 pkt 1a
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia przedszkola lub szkoły.
ustawa systemowa art. 84 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
ustawa systemowa art. 84 § 2 pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za nienależne uznaje się świadczenia wypłacone m.in. w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.
Pomocnicze
ustawa COVID-19 art. 4 § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W przypadku zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły z powodu COVID-19, ubezpieczonemu przysługiwał dodatkowy zasiłek opiekuńczy do dnia 28 czerwca 2020 roku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zasiłkowym skutkuje utratą prawa do zasiłku za cały okres. • Brak świadomości wnioskodawczyni co do zasad pobierania zasiłku i jednoczesnego wykonywania pracy, brak pouczenia przez ZUS, brak złej wiary.
Odrzucone argumenty
Prawo do zasiłku opiekuńczego przysługuje za dni wolne od pracy, nawet jeśli w innych dniach okresu zasiłkowego wykonywano pracę zarobkową. • Obowiązek zwrotu zasiłku istnieje niezależnie od świadomości wnioskodawczyni, jeśli doszło do pobrania świadczenia nienależnie.
Godne uwagi sformułowania
każda praca zarobkowa wykonywana w okresie zwolnienia lekarskiego powoduje utratę prawa do świadczeń • nie przewiduje szczególnych przypadków zezwalających na wypłatę zasiłków chorobowych, mimo świadczenia pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego • nie można w świetle w/w przepisów ustawy systemowej przyjąć, że powstał po stronie ubezpieczonej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego dodatkowego zasiłku opiekuńczego.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ustawy zasiłkowej w kontekście pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego, zwłaszcza w sytuacjach nadzwyczajnych (pandemia) oraz zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w przypadku braku świadomości i pouczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pandemii COVID-19 i może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sytuacji, choć zasady prawne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu łączenia pracy z opieką nad dzieckiem w trudnych czasach pandemii, a także kwestii odpowiedzialności ubezpieczonych i organów rentowych. Interpretacja przepisów dotyczących utraty prawa do zasiłku i obowiązku zwrotu jest istotna dla wielu osób.
“Czy praca zdalna w pandemii pozbawiła Cię zasiłku opiekuńczego? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.