VIII Ua 6/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił apelację ubezpieczonej, potwierdzając prawidłowość decyzji ZUS o przyznaniu zasiłku macierzyńskiego od najniższej podstawy wymiaru składek, ze względu na powstanie prawa do świadczenia w pierwszym miesiącu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Ubezpieczona P.P. odwołała się od decyzji ZUS, która przyznała jej zasiłek macierzyński od najniższej podstawy wymiaru składek, kwestionując ustalenie terminu rozpoczęcia dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Twierdziła, że powinna być liczona od wyższej zadeklarowanej kwoty. Sąd Rejonowy oddalił odwołanie, a Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu dopiero od listopada 2012 r., a nie od lutego 2012 r., co skutkowało zastosowaniem art. 49 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.
Sprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonej P.P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., który przyznał jej zasiłek macierzyński za okres od 28 listopada 2012 r. do 14 maja 2013 r., obliczony od najniższej podstawy wymiaru składek (388,31 zł). Ubezpieczona prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą od 3 lutego 2012 r., początkowo deklarując podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 450 zł. Dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym przystąpiła od 1 listopada 2012 r., deklarując podstawę wymiaru składek w wysokości 8 742,05 zł. Ubezpieczona kwestionowała decyzję ZUS, twierdząc, że organ rentowy niewłaściwie ustalił termin początkowy podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz błędnie zastosował art. 49 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił odwołanie, uznając, że prawo do zasiłku powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, co uzasadniało zastosowanie najniższej podstawy wymiaru składek. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając apelację ubezpieczonej, podzielił stanowisko Sądu I instancji. Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczona, mimo wniosku z 21 lutego 2012 r. o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 3 lutego 2012 r., nie zadeklarowała ani nie opłaciła składek na to ubezpieczenie za okres od lutego do października 2012 r. Dopiero w deklaracji z 5 listopada 2012 r. ponownie wniosła o objęcie ubezpieczeniem od 1 listopada 2012 r. i opłaciła składkę za listopad. W związku z tym, prawo do zasiłku macierzyńskiego powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego (listopad 2012 r.), co skutkowało zastosowaniem art. 49 ust. 1 ustawy zasiłkowej i ustaleniem podstawy wymiaru zasiłku od najniższej dopuszczalnej kwoty (30% minimalnego wynagrodzenia), czyli 450 zł. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą, która wnioskowała o objęcie ubezpieczeniem od daty wcześniejszej niż data zgłoszenia, a następnie nie opłacała składek przez kilka miesięcy, rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku, ale tylko pod warunkiem dokonania zgłoszenia do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Brak opłacenia składki na ubezpieczenie chorobowe za dany miesiąc powoduje jego ustanie od pierwszego dnia tego miesiąca.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że mimo wniosku o objęcie ubezpieczeniem chorobowym od 3.02.2012 r., brak opłacenia składek za okres od lutego do października 2012 r. skutkował ustaniem ubezpieczenia od 3.02.2012 r. (zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej). Dopiero ponowny wniosek i opłacenie składki od 1.11.2012 r. skutkowało objęciem ubezpieczeniem od tej daty. W związku z tym, prawo do zasiłku macierzyńskiego powstało w pierwszym miesiącu ubezpieczenia, co uzasadniało zastosowanie najniższej podstawy wymiaru składek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalił apelację
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. P. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (14)
Główne
u.ś.p.u.s. art. 29 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego urodziła dziecko.
u.ś.p.u.s. art. 49 § pkt 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Jeżeli niezdolność do pracy powstała w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, dla ubezpieczonych, dla których określono najniższą podstawę wymiaru składek.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 11 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, w tym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.
u.s.u.s. art. 14 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia zgłoszenia.
u.s.u.s. art. 14 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.
u.s.u.s. art. 14 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe ustają od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie – w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność.
u.s.u.s. art. 18a § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób prowadzących pozarolniczą działalność w okresie pierwszych 24 miesięcy stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia.
u.s.u.s. art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
u.ś.p.u.s. art. 31
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Miesięczny zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku.
u.ś.p.u.s. art. 48 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem, stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.
u.ś.p.u.s. art. 52
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do ustalania podstawy wymiaru zasiłków, o których mowa w art. 4.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania od orzeczenia organu rentowego.
k.p.c. art. 385 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji utrzymuje w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, oddala apelację albo, w wypadku naruszenia prawa materialnego przez błędne jego zastosowanie lub zinterpretowanie, uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczona nie opłacała składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przez okres od lutego do października 2012 r., co spowodowało ustanie tego ubezpieczenia od 3.02.2012 r. i ponowne objęcie nim dopiero od 1.11.2012 r. Prawo do zasiłku macierzyńskiego powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (listopad 2012 r.), co uzasadnia zastosowanie art. 49 ust. 1 ustawy zasiłkowej i ustalenie podstawy wymiaru zasiłku od najniższej dopuszczalnej kwoty. Art. 49 ust. 1 ustawy zasiłkowej ma zastosowanie niezależnie od wysokości zadeklarowanej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli prawo do świadczenia powstało w pierwszym miesiącu ubezpieczenia chorobowego.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczona twierdziła, że powinna być objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 3.02.2012 r., a nie od 1.11.2012 r. Ubezpieczona domagała się ustalenia podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego od wyższej zadeklarowanej kwoty (8 742,05 zł), a nie od najniższej podstawy wymiaru składek.
Godne uwagi sformułowania
organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję uchybił podstawowym zasadom postępowania niewłaściwie ustalił termin początkowy podlegania odwołującej dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu organ rentowy błędnie zastosował w jej sprawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 6 września 2012 roku (II UK 36/12, LEX nr 1218196) brak przedstawienia tej oceny w pisemnym uzasadnieniu wyroku nie miał żadnego wpływu na rozstrzygnięcie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 3.02.2013r. nieopłacenie składki na to ubezpieczenie za luty 2012 r. spowodowało jego ustanie od pierwszego dnia tego miesiąca
Skład orzekający
Mariola Szmajduch
przewodnicząca
Janina Kościelniak
sprawozdawca
Patrycja Bogacińska-Piątek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie początku i skutków braku opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe dla osób prowadzących działalność gospodarczą, a także stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy zasiłkowej przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku opłacania składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe przez przedsiębiorcę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ubezpieczeń społecznych, jakim jest ustalanie prawa do zasiłku macierzyńskiego i jego podstawy wymiaru dla przedsiębiorców. Interpretacja przepisów dotyczących dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i konsekwencji braku opłacania składek jest kluczowa dla wielu osób prowadzących działalność gospodarczą.
“Przedsiębiorco, uważaj! Jak błąd w opłacaniu składek może pozbawić Cię pełnego zasiłku macierzyńskiego?”
Dane finansowe
WPS: 7543,51 PLN
zasiłek macierzyński: 388,31 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VIII Ua 6/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodnicząca: SSO Mariola Szmajduch Sędziowie: SSO Janina Kościelniak (spr.) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek Protokolant: Justyna Jarzombek po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014r. w Gliwicach sprawy z odwołania P. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o zasiłek macierzyński na skutek apelacji odwołującej od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt V I U 253/13 oddala apelację. (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek (-) SSO Mariola Szmajduch (-) SSO Janina Kościelniak /spr./ Sędzia Przewodnicząca Sędzia Sygn. akt VIII Ua 6/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 13.05. (...) . Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przyznał ubezpieczonej P. P. prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od 28..11.2012r. do 14.05.2013r. w wysokości obliczonej od podstawy wymiaru zasiłku, wynoszącej 388,31 zł. – wskazując, że decyzja została wydana na podstawie art.11, art.14, art.18a . art.20 i art.83 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 Nr 205, poz.1585 z późn. zm.), a także na podstawie art.29, art.31, art.49 pkt 1 i art.52 ustawy z dnia 25.06.1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa ( tekst jedn. Dz.U. z 2010r. Nr 77, poz.512 z późn. zm.) W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczona wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres ustalony jako okres urlopu macierzyńskiego od dnia 28 listopada 2012 roku do dnia 14 maja 2013 roku, liczonego od podstawy wymiaru w wysokości 7 543,51 zł. Na uzasadnienie podała, że organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję uchybił podstawowym zasadom postępowania, bowiem niewłaściwie ustalił termin początkowy podlegania odwołującej dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Zdaniem odwołującej organ rentowy winien był zastosować termin wskazany w art. 43 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2013.1442 ze zm.) zamiast art. 36 cytowanej ustawy. W związku z tym należy przyjąć, że odwołująca podlega ubezpieczeniom społecznym, w tym dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, od dnia wskazanego we wniosku tj. od dnia 3 lutego 2012 roku. Tym samym w ocenie odwołującej listopad 2012 roku nie był pierwszym miesiącem ubezpieczenia, o którym jest mowa w zaskarżonej decyzji. Nadto odwołująca podała, że organ rentowy błędnie zastosował w jej sprawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.2010.77.512 ze zm.), mający zastosowanie w sytuacji, gdy ubezpieczony zadeklarował najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe. Natomiast odwołująca zadeklarowała podstawę wymiaru składek w wysokości wyższej, ustalonej zgodnie z przepisami. W tych okolicznościach odwołująca nie znajduje podstaw do przyjęcia stanowiska organu rentowego, bowiem poprzez odmowę przyznania jej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres niezdolności do pracy we właściwej wysokości z uwzględnieniem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe w wysokości podstawy błędnie zastosowano przepisy prawa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wniósł o oddalenie odwołania. Na uzasadnienie podano, że odwołująca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu od dnia 3 lutego 2012 roku podlega ubezpieczeniom społecznym. Odwołująca, dokonując zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, nie zadeklarowała woli przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Odwołująca przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z dniem 1 listopada 2012 roku, natomiast w dniu (...) urodziła dziecko. W związku z tym organ rentowy przyznał odwołującej prawo do zasiłku macierzyńskiego na podstawie art. 49 ust. 1 punkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z tym przepisem jeżeli niezdolność do pracy powstała w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 punkt 4 – dla ubezpieczonych, dla których określono najniższą podstawę wymiaru składek. Nadto zaskarżoną decyzje wydano na podstawie art. 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , zgodnie z którym dla prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 punkt 1 , w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Wyrokiem z dnia 20.12.2013 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił odwołanie. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Odwołująca P. P. od dnia 3 lutego 2012 roku podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej – agencji pracy tymczasowej. Jako podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne odwołująca zadeklarowała kwotę 450 zł. Ubezpieczona wykonywała działalność na terenie Niemiec na zasadzie współpracy przedsiębiorstw, zajmowała się zatrudnianiem pracowników tymczasowych. W dniu 1 listopada 2012 roku ubezpieczona przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, deklarując jako podstawę wymiaru składek kwotę 8 742,05 zł. Odwołująca w dniu (...) urodziła dziecko i w związku z tym wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę zasiłku macierzyńskiego. Zaskarżoną decyzją organ rentowy przyznał odwołującej prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 28 listopada 2012 roku do dnia 14 maja 2013 roku, przyjmując do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe – kwotę 450 zł (30% minimalnego wynagrodzenia). Powyższy stan faktyczny Sąd I instancji ustalił na podstawie akt ZUS oraz zeznań odwołującej. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Zdaniem Sądu I instancji odwołanie P. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Rejonowy wskazał na art. 29 ust. 1 punkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 roku, Nr 77, poz. 512 ze zm.), zgodnie z którym zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego urodziła dziecko. Ponadto podkreślił, że podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem, stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (art. 48 ust. 1 cytowanej ustawy). Oddalając odwołanie Sad I instancji uznał, że w stosunku do ubezpieczonej zastosowanie znajduje art. 49 ust. 1 punkt 1 cytowanej ustawy, zgodnie z którym „jeżeli niezdolność do pracy powstała w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 punkt 4 (kwota odpowiadająca 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe) – dla ubezpieczonych, dla których określono najniższą podstawę wymiaru składek. Uzasadniając swoje stanowisko, Sąd Rejonowy wskazał, że odwołująca rozpoczynając w lutym 2012 roku prowadzenie działalności gospodarczej nie przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Wolę przystąpienia do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego ubezpieczona wyraziła dopiero w dniu 1 listopada 2012 roku, w tym samym miesiącu w którym urodziła dziecko. Jednocześnie ubezpieczona zadeklarowała jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne kwotę wyższą od dotychczasowej tj. w miejsce kwoty 450 zł zadeklarowała kwotę 8 742,05 zł. Ponadto Sąd Rejonowy wskazał, że podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 6 września 2012 roku (II UK 36/12, LEX nr 1218196), zgodnie z którym podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego, do którego prawo powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym niepoprzedzonego innym ubezpieczeniem dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, określa art. 49 pkt 1 ustawy z 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jako najniższą podstawę wymiaru składek na to ubezpieczenie po odliczeniach, o których mowa w art. 3 punkt 4 tej ustawy, bez względu na wysokość kwoty zadeklarowanej na podstawie art. 18 ust. 8 lub 18a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy wskazał na podstawie stanu faktycznego analogicznego do stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, że w efekcie przyjęcia jako podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego podstawy wymiaru składki w kwocie zadeklarowanej za pełny miesiąc, w miejsce wskazanej przez ustawodawcę najniższej podstawy wymiaru składki, przeciętny stosunek wysokości świadczenia do wniesionej składki pozostałby w oderwaniu do ustawowych regulatorów sprawiedliwego rozłożenia kosztów świadczeń i powodował konieczność pokrycia świadczeń z funduszy zebranych przez innych ubezpieczonych. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd I instancji oddalił odwołanie ubezpieczonej od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z dnia 13 maja 2013 roku. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach wniosła ubezpieczona i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła wyrokowi : - rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, prawa ubezpieczeń oraz przepisów postępowania cywilnego, a w szczególności : sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego na skutek naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 233 § 1 kpc , w sposób nasuwający wątpliwości z punktu widzenia zasady logicznego rozumowania, gdyż Sąd I instancji nie dokonując oceny przeprowadzonych dowodów, wydał zaskarżony wyrok. Wskazując na powyższe zarzuty ubezpieczona wniosła o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie ubezpieczonej prawa do zasiłku macierzyńskiego, prawa do dodatkowego zasiłku macierzyńskiego i prawa do zasiłku rodzicielskiego od podstawy składek od jakiej ubezpieczona płaciła składki, 2. zasądzenie kosztów procesu i kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje alternatywnie: 3. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach. Uzupełniając braki formalne apelacji, ubezpieczona sprecyzowała, że domaga się zmiany zaskarżonej decyzji przyznania jej prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres od dnia 28.11.2012r. do dnia 14.05.2013r. obliczonego od podstawy wymiaru składek faktycznie opłacanych przez ubezpieczoną , a nie według hipotetycznej podstawy wymiaru składek przyjętej przez ZUS, czyli świadczenia uzupełniającego w kwocie 37.895,82 zł. W uzasadnieniu apelacji ubezpieczona wskazała, że domaga się zmiany zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że nabyła prawo do wypłaty zasiłku macierzyńskiego od dnia 28 listopada 2012r. do dnia 14 maja 2013 r. obliczonego od podstawy wymiaru składek w wysokości 8.742,05 zł. pomniejszonej o 13,71%, a więc od podstawy wymiaru zasiłku w kwocie 7.543,51 zł. Podniosła, że z deklaracji (...) P (...) o nr 01/11/2012 i załączonych do niej dokumentów (...) P (...) oraz przelewów z nadrukiem ZUS z dnia 10.12.2012 r. wprost wynika, iż dokonała ustalenia wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, w tym na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w kwocie 8.742,05 zł i dokonała zapłaty składek za okres miesiąca listopad 2012 r. co potwierdziła także w zeznaniach na rozprawie w dniu 31.10.2013 r. Ponadto podniosła, że Sąd I instancji za organem rentowym błędnie przyjął, że pierwszym miesiącem podlegania przez ubezpieczoną dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jest listopad 2012r., podczas gdy ubezpieczona podlega temu ubezpieczeniu od 3.02.2012r., natomiast wskazany w zaskarżonej decyzji termin początkowy podlegania przez nią dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 1.11.2012r. jest nieprawdziwy. Zdaniem ubezpieczonej organ rentowy powinien zgodnie z przepisami przyjąć do podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego kwotę zadeklarowaną przez ubezpieczoną jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, skoro prawo do zasiłku macierzyńskiego nie powstało w pierwszym miesiącu kalendarzowym dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, niepoprzedzonego innym tego rodzaju ubezpieczeniem z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, lecz ubezpieczenie to trwało od 3.02.2012r. W piśmie uzupełniającym apelację ubezpieczona wskazała, że w deklaracji zgłoszeniowej (...) z dnia 21.02.2012r. wniosła o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 3.02.2012r. czego Sąd nie wziął pod uwagę i nie dokonał oceny tego dowodu. Zdaniem ubezpieczonej, przepis art. 49 pkt 1 ustawy zasiłkowej nie znajduje zastosowania w jej sytuacji z przyczyn wyżej wskazanych, a także z tego względu, że przepis ten dotyczy ubezpieczonych, którzy zadeklarowali najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i chorobowe, co w przypadku ubezpieczonej nie miało miejsca. Natomiast podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego ubezpieczonej, powinna być obliczona zgodnie z art.48 lub poprzez analogię na podstawie art.49 pkt 2 lub 4 w związku z art. 52 ustawy zasiłkowej. W ocenie ubezpieczonej wskazane powyżej okoliczności czynią jej stanowisko zawarte w apelacji słusznym i uzasadnionym. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji przeprowadził w sprawie wystarczające postępowanie dowodowe, na podstawie którego poczynił prawidłowe ustalenia i wyprowadził trafne wnioski. Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego, a w konsekwencji wyrok Sądu I instancji należało uznać za słuszny. Za bezzasadny należało uznać zarzut apelacji naruszenia przez Sąd I instancji art. 233 § 1 kpc . Wprawdzie w pisemnym uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy nie przedstawił dokonanej przez siebie oceny przeprowadzonych dowodów, jednakże biorąc pod uwagę prawidłowe ustalenia faktyczne i trafne wnioski Sądu oparte na tych ustaleniach, brak podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji takiej oceny w ogóle nie dokonał. Zdaniem Sądu Okręgowego brak przedstawienia tej oceny w pisemnym uzasadnieniu wyroku nie miał żadnego wpływu na rozstrzygnięcie Sądu. Ponadto zgodnie z art. 328 § 2 kpc „ uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie : ustalenie faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.” W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy wskazał, że ustalenia faktyczne poczynił na podstawie akt ZUS oraz zeznań ubezpieczonej, natomiast brak było innych dowodów przeciwnych, co do których Sąd I instancji miałby obowiązek wskazania z jakich przyczyn odmówił im wiarygodności. Uzasadnienie wyroku spełniało zatem wszystkie wymogi, wynikające z art.328 § 2 kpc . Podkreślić należy, że zeznania ubezpieczonej nie pozostają w sprzeczności z dokumentami znajdującymi się w aktach ZUS, wręcz przeciwnie potwierdzają, że od 3 lutego 2012r. ubezpieczona prowadzi działalność gospodarczą, że od początku wskazywała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia w kwocie 450 zł, a nadto że dopiero w listopadzie 2012r. jako podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe wskazała kwotę 8.742,05 zł. Z zeznań tych nie wynika natomiast od kiedy ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz czy deklarowała i opłacała składki na to ubezpieczenie. Okoliczności te wynikają natomiast z dokumentów, znajdujących się w aktach (...) , a w szczególności z deklaracji zgłoszeniowych i rozliczeniowych ubezpieczonej, składanych do ZUS. Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu I instancji. W szczególności za słuszne należało uznać stanowisko Sadu I instancji, że ubezpieczona podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 1.11.2012 r. Wprawdzie w deklaracji zgłoszeniowej z dnia 21.02.2012 r. ubezpieczona wniosła o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 3.02.2012 r. , jednakże w żadnej ze złożonych za okres od lutego 2012r. do października 2012r. deklaracji rozliczeniowych, nie zadeklarowała jakichkolwiek składek na to ubezpieczenie i nie wskazała ich wysokości, a w toku postępowania nie wykazała, że takie składki faktycznie opłacała. Dopiero w deklaracji zgłoszeniowej z dnia 5.11.2012r. ubezpieczona ponownie wniosła o objęcie jej dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 1.11.2012r., a w deklaracji rozliczeniowej z dnia 29.11.2012r. zadeklarowała składkę na to ubezpieczenie za listopad 2012 r. w kwocie 214,18 zł., którą opłaciła w dniu 9.12.2012r. Zgodnie z art.11 ust.2 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 Nr 205, poz.1585 z późn. zm.), „dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art.6 ust.1 pkt 2,4,5,8 i 10 ”, a zatem także osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Z kolei stosownie do art. 14 ust. 1 cytowanej ustawy „objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony, z zastrzeżeniem ust. 1 a,” W myśl art.14 ust.1 a powołanej ustawy „objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas , gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art.36 ust.4”, a zatem w terminie 7 dni, od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Ponadto w myśl art.14 ust.2 ustawy systemowej „ ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe o których mowa w ust. 1 ustają: 1) od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń nie wcześniej jednak niż od dnia , w którym wniosek został złożony; 2) od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie – w przypadku osób prowadzących pozarolnicza działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7 i 10 ; w uzasadnionych przypadkach Zakład na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie z zastrzeżeniem ust. 2 a; 3) od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom. Zdaniem Sądu Okręgowego, w świetle przytoczonych przepisów, brak jest podstaw do przyjęcia, że ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 3.02.2013r. Nawet jeśli została objęta takim ubezpieczeniem na jej wniosek z dnia 21.02.2012r., to w myśl powołanego przepisu art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej, nieopłacenie składki na to ubezpieczenie za luty 2012 r. spowodowało jego ustanie od pierwszego dnia tego miesiąca, a w przypadku ubezpieczonej od dnia 3.02.2012r. Ubezpieczona nie była zatem objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym przed 1.11.2012r. nawet przez jeden dzień. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że w stosunku do ubezpieczonej zastosowanie znajduje art. 49 pkt 1 w zw. z art. 52 ustawy z dnia 25.06.1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. Dz.U. z 2010r. Nr 77, poz.512 z późn. zm.), skoro ubezpieczona podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 1.11.2012r., a jej niezdolność do pracy powstała w dniu 28.11.2012r., a więc w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli niezdolność do pracy powstała w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniach, o których mowa w art. 3 punkt 4 (kwota odpowiadająca 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe) – dla ubezpieczonych, dla których określono najniższą podstawę wymiaru składek. Wbrew twierdzeniom apelacji przepis ten znajduje zastosowanie nie tylko w przypadku osób, które zadeklarowały najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i chorobowe, lecz w przypadku wszystkich osób, których niezdolność do pracy powstała w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, bez względu na wysokość kwoty zadeklarowanej na podstawie art.18 ust.8 lub 18 a ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . W tym względzie Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sadu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 6.09.2012r. wydanym w sprawie II UK 36/12 (LEX nr 1218196 ), przytoczonym w uzasadnieniu Sądu I instancji, a także w apelacji ubezpieczonej. W myśl art. 18a ust.1 „ podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych o których mowa w art.8 ust.6 pkt 1 , w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zdeklarowana kwota nie niższa jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia.” Taką też kwotę podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, wynoszącą 450 zł w okresie od lutego 2012 r. do października 2012r. deklarowała ubezpieczona. Z kolei zgodnie z art.20 ust. 1 „podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust.2 i ust.3.” Prawidłowo zatem organ rentowy w zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji Sąd I instancji w wyroku oddalającym odwołanie ubezpieczonej od tej decyzji przyjął, że najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, w związku z art. 18 a ust.1 i 20 ust.1 ustawy systemowej, wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, co stanowi kwotę 450 zł, a w takiej sytuacji podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego po pomniejszeniu o 13.71%, wynosi 388,31 zł. Z kolei stosownie do art. 31 ustawy zasiłkowej „miesięczny zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku”, czyli miesięczny zasiłek ubezpieczonej powinien wynosić 388,31 zł., jak prawidłowo ustalono w zaskarżonej decyzji. Jedynie na marginesie przypomnieć należy, że w myśl art. 48 ust.1 ustawy zasiłkowej, „podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem, stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy ”, a zgodnie z art.36 ust.2, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem tego okresu, to podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia. W przypadku ubezpieczonej takimi pełnymi miesiącami poprzedzającymi miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy są miesiące od marca 2012 r. do października 2012r., za które ubezpieczona wykazywała podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w kwocie 450 zł miesięcznie. W związku z powyższym, nawet gdyby przyjąć, że ubezpieczona podlegała ubezpieczeniu chorobowemu od 3.02.2012r. i opłacała składki na to ubezpieczenie, to wysokość jej zasiłku macierzyńskiego, zostałaby wyliczona od podstawy wymiaru składek w kwocie 450 zł, deklarowanej przez ubezpieczoną w tym okresie, czyli od takiej samej podstawy wymiaru składek, jaką przyjęto w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał wyrok Sądu I instancji za słuszny i na mocy art. 385 kpc oddalił apelację ubezpieczonej jako bezzasadną. (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek (-) SSO Mariola Szmajduch (-) SSO Janina Kościelniak Sędzia Przewodnicząca Sędzia
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI