VIII UA 46/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania J. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania prawa do zasiłku opiekuńczego oraz zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sąd Rejonowy częściowo uwzględnił odwołanie, przyznając prawo do zasiłku za wskazane okresy i zwalniając z obowiązku zwrotu. Ubezpieczony złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionując obowiązek zwrotu świadczeń oraz wnosząc o uwzględnienie kolejnych okresów zwolnienia lekarskiego. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego, wskazując, że wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, za który pobierany jest zasiłek opiekuńczy, skutkuje utratą prawa do tego świadczenia na podstawie art. 35 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Sąd podkreślił, że celem zasiłku jest kompensata utraconego dochodu, a nie uzyskanie dodatkowej korzyści, a przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają bezwzględnie obowiązujący charakter. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP i Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując na brak podstaw do stosowania klauzul generalnych z Kodeksu cywilnego czy Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd uznał, że ubezpieczony, wykonując pracę dla drugiego pracodawcy w godzinach, w których miał sprawować osobistą opiekę nad synem, wprowadził w błąd organ rentowy, co uzasadnia uznanie świadczenia za nienależnie pobrane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących utraty prawa do zasiłku opiekuńczego w przypadku wykonywania pracy zarobkowej oraz kwestii zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykonywania pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego, co może być różnie interpretowane w zależności od szczegółów faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wykonywanie pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego skutkuje utratą prawa do tego świadczenia i obowiązkiem jego zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonywanie pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego skutkuje utratą prawa do świadczenia i obowiązkiem jego zwrotu, zgodnie z art. 35 ust. 2 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że celem zasiłku opiekuńczego jest kompensata utraconego dochodu, a nie uzyskanie dodatkowej korzyści. Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie, gdy powinno się sprawować osobistą opiekę, jest niezgodne z celem świadczenia i stanowi podstawę do uznania zasiłku za nienależnie pobrany.
Czy brak pouczenia przez organ rentowy o braku prawa do pobierania świadczenia wyłącza obowiązek zwrotu nienależnie pobranego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak pouczenia nie wyłącza obowiązku zwrotu, zwłaszcza gdy świadczenie zostało pobrane w wyniku wykonywania pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przyznanie i wypłata zasiłków nie następuje w formie decyzji, co wyklucza możliwość pouczenia. Ponadto, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, sankcja utraty prawa do zasiłku nie zależy od uprzedniego pouczenia, a wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego może być podstawą do uznania świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej lub art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej (świadome wprowadzenie w błąd).
Czy przepisy Konstytucji RP (art. 2) i Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 8) mogą być podstawą do uchylenia decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, jeśli skarżący powołuje się na zasady sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest dopuszczalne stosowanie klauzul generalnych z art. 5 k.c. i art. 8 k.p.a. ani łagodzenie rygorów prawa ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy te nie są kierowane do sądów powszechnych w tym kontekście, a prawo ubezpieczeń społecznych ma rygorystyczny charakter i nie dopuszcza wykładni z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. C. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| (...) w Ł. | inne | zainteresowany |
Przepisy (12)
Główne
ustawa zasiłkowa art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
ustawa zasiłkowa art. 35 § 2
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Przepis art. 17 ma odpowiednie zastosowanie do zasiłku opiekuńczego.
ustawa systemowa art. 84 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
ustawa systemowa art. 84 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się m.in. świadczenia z tytułu niezdolności do pracy, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 374
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego jest niezgodne z celem świadczenia i skutkuje utratą do niego prawa. • Brak pouczenia o braku prawa do świadczenia nie wyłącza obowiązku zwrotu, gdy świadczenie zostało pobrane nienależnie. • Prawo ubezpieczeń społecznych ma rygorystyczny charakter i nie dopuszcza stosowania klauzul generalnych z art. 5 k.c. czy art. 8 k.p.a.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 66 ustawy zasiłkowej i art. 84 ust. 1, 1a, 2 pkt 3 i 4 ustawy systemowej. • Zarzut naruszenia art. 479^95 k.p.c. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. • Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. • Brak uwzględnienia okresu zwolnienia lekarskiego od 1 do 8 lutego 2021 r.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna z mocy art. 385 kpc. • W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd Rejonowy wydał trafne orzeczenia, znajdujące uzasadnienie w całokształcie okoliczności faktycznych sprawy oraz treści obowiązujących przepisów prawa. • Sąd II instancji podziela, w całości, ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, uznając je za własne. • Wykonywanie pracy zarobkowej w okresie sprawowania opieki, ma charakter bezwzględny, zaś wykonywanie jakiejkolwiek pracy o takim charakterze, prowadzi do utraty prawa za cały okres jego pobierania. • Nietrafny jest zatem podnoszony przez wnioskodawcę tak w toku procesu przed Sądem (...) instancji, jak i w apelacji zarzut braku pouczenia przez organ rentowy o okolicznościach powodujących konieczność zwrotu świadczenia. • W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest również dopuszczalne stosowanie zasad współżycia społecznego i łagodzenie rygorów prawa ubezpieczeń społecznych przez stosowanie klauzul generalnych z art. 5 kc i art. 8 kp.
Skład orzekający
Paweł Wojas
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty prawa do zasiłku opiekuńczego w przypadku wykonywania pracy zarobkowej oraz kwestii zwrotu nienależnie pobranych świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykonywania pracy zarobkowej w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego, co może być różnie interpretowane w zależności od szczegółów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia jakim jest zasiłek opiekuńczy i sytuacji, w której jego pobieranie koliduje z aktywnością zawodową, co jest częstym problemem dla ubezpieczonych.
“Czy można dorabiać na zwolnieniu opiekuńczym? Sąd wyjaśnia, kiedy stracisz prawo do zasiłku i będziesz musiał go zwrócić.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.