VIII UA 16/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania J. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nakazującej zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od maja do sierpnia 2012 roku. Ubezpieczony, prowadzący działalność gospodarczą, doznał urazu w styczniu 2012 roku, a do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przystąpił z dniem 1 lutego 2012 roku. ZUS odmówił początkowo prawa do zasiłku, ale następnie przyznał go od 1 maja 2012 roku, wprowadzając ubezpieczonego w błąd co do terminu nabycia uprawnień. Sąd Rejonowy w Gliwicach zmienił zaskarżoną decyzję, zwalniając ubezpieczonego z obowiązku zwrotu zasiłku, uznając, że działał on w dobrej wierze i nie wprowadzał świadomie organu rentowego w błąd. Sąd Rejonowy podkreślił, że ZUS miał wiedzę o okolicznościach sprawy od początku i sam przyznał zasiłek za sporny okres. Apelację od tego wyroku wniósł organ rentowy, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz błędy w ustaleniach faktycznych. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił apelację ZUS, podzielając ustalenia i argumentację Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie można przypisać ubezpieczonemu złej wiary, gdyż działał on w przekonaniu, że zasiłek mu się należy, co było potęgowane przez błędne informacje udzielane przez ZUS. Sąd podkreślił, że obowiązek weryfikacji uprawnień spoczywa na organie rentowym, a nie na ubezpieczonym. W konsekwencji oddalono apelację ZUS i zasądzono od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, że brak jest podstaw do żądania zwrotu zasiłku chorobowego, jeśli ubezpieczony działał w dobrej wierze, a organ rentowy wprowadził go w błąd co do jego uprawnień.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ rentowy błędnie informuje o terminie nabycia prawa do świadczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ubezpieczony, który pobrał zasiłek chorobowy, mimo że niezdolność do pracy powstała przed przystąpieniem do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, jest zobowiązany do jego zwrotu, jeśli działał w dobrej wierze i został wprowadzony w błąd przez organ rentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczony nie jest zobowiązany do zwrotu zasiłku, jeśli działał w dobrej wierze i nie wprowadzał świadomie organu rentowego w błąd, a organ ten sam wprowadził go w błąd co do terminu nabycia prawa do świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy ubezpieczony działał świadomie w złej wierze. W tej sprawie, mimo że niezdolność do pracy powstała przed objęciem ubezpieczeniem, ZUS sam błędnie poinformował o terminie nabycia prawa do zasiłku. Ubezpieczony działał w przekonaniu, że zasiłek mu się należy, co potwierdzają wcześniejsze decyzje ZUS. Obowiązek weryfikacji uprawnień spoczywa na ZUS.
Czy decyzja organu rentowego ustalająca datę podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z mocą wsteczną może stanowić podstawę do wznowienia postępowania i żądania zwrotu świadczeń wypłaconych wcześniej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli okoliczności stanowiące podstawę tej decyzji były znane organowi rentowemu już wcześniej i miały charakter deklaratoryjny.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że decyzja ZUS z 2014 roku ustalająca datę podlegania ubezpieczeniu od 2012 roku miała charakter deklaratoryjny, a okoliczności te były znane organowi od początku. Nie stanowiła ona nowego dowodu ani podstawy do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem.
Jaki jest zakres czasowy, w którym można żądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych?
Odpowiedź sądu
Zazwyczaj 12 miesięcy wstecz od daty zawiadomienia organu o okolicznościach powodujących ustanie prawa, a w pozostałych przypadkach 3 lata.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy wskazał na art. 84 ust. 3 ustawy systemowej, który ogranicza możliwość żądania zwrotu świadczeń. W tej sprawie jednak kluczowe było ustalenie, czy w ogóle doszło do nienależnego pobrania świadczenia z winy ubezpieczonego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. M. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Z. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.s.u.s. art. 84 § 1, 2, 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w tym definicję świadczeń nienależnie pobranych oraz okresy, za które można żądać zwrotu.
ustawa zasiłkowa art. 6 § 1
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Stanowi, że zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
Pomocnicze
ustawa zasiłkowa art. 66 § 1, 2, 3
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
Reguluje wstrzymanie wypłaty zasiłku oraz potrącenie lub ściągnięcie kwot nienależnie pobranych.
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów procesu.
rozp. MS art. 13 § 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Określa wysokość opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczony działał w dobrej wierze, nie wprowadzając świadomie organu rentowego w błąd. • Organ rentowy wprowadził ubezpieczonego w błąd co do terminu nabycia prawa do zasiłku chorobowego. • Obowiązek weryfikacji uprawnień do świadczeń spoczywa na organie rentowym. • Decyzja ZUS z 2014 roku miała charakter deklaratoryjny i nie stanowiła podstawy do wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Niezdolność do pracy powstała przed objęciem dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. • Ubezpieczony powinien zwrócić nienależnie pobrane świadczenie, gdyż wiedział, że mu się nie należy. • Ubezpieczony jako płatnik składek miał obowiązek prawidłowego wypełniania dokumentacji. • Decyzja ZUS z 2014 roku stanowiła nowy dowód i podstawę do żądania zwrotu świadczeń.
Godne uwagi sformułowania
nie każde świadczenie wypłacone mimo braku podstaw do jego wypłacania jest świadczeniem pobranym nienależnie • Organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy osobie która go pobrała można przypisać złą wolę. • Przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. • To na organie rentowym spoczywa obowiązek weryfikowania uprawnień wnioskodawców co do przysługujących im świadczeń i obowiązek ten ani konsekwencje jego niedopełnienia nie mogą być przerzucane na ubezpieczonego.
Skład orzekający
Mariola Szmajduch
przewodniczący-sprawozdawca
Patrycja Bogacińska-Piątek
sędzia
Teresa Kalinka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, że brak jest podstaw do żądania zwrotu zasiłku chorobowego, jeśli ubezpieczony działał w dobrej wierze, a organ rentowy wprowadził go w błąd co do jego uprawnień."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ rentowy błędnie informuje o terminie nabycia prawa do świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest działanie w dobrej wierze i jak błędy organów rentowych mogą wpływać na prawa obywateli. Jest to przykład, gdzie sąd chroni ubezpieczonego przed konsekwencjami błędnych decyzji administracyjnych.
“ZUS kazał zwrócić zasiłek, ale sąd stanął po stronie ubezpieczonego. Kluczowa była dobra wiara i błąd urzędników.”
Dane finansowe
WPS: 6807,1 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 60 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.