VIII U 99/22

UZASADNIENIE Decyzją z dnia 9 maja 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych - I Oddział w Ł. stwierdził, że S. P. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne, zaś zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wyniósł łącznie 19.134,94 zł, w tym: 1) z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 2021-03 do 2021-07 w kwocie 4.605,30 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 1.101,00 zł; 2) z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w ramach numerów deklaracji 01-39 za okres od 2021-03 do 2023-02 w kwocie 11.790,64 zł, odsetek za zwłokę w kwocie 1.638,00 zł. Jednocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że odsetki będą naliczane nadal, do dnia zapłaty i włącznie z tym dniem [decyzja k. 11-11v. akt ZUS] S. P. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej „unieważnienie”, zwolnienie z kosztów procesu, a także ustanowienie adwokata z urzędu. [odwołanie k. 3-4] Odpowiadając na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego w kwocie 3600 zł liczonymi od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że sporna kwestia obowiązku zapłaty przez S. P. składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu bycia jednoosobowym wspólnikiem (...) sp. z o.o. została rozstrzygnięta prawomocną decyzją z 16 listopada 2021 roku, którą określono wysokość podstawy wymiaru składek skarżącego na ubezpieczenia społeczne za miesiące marzec-lipiec 2021 i na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące marzec-październik 2021 roku z tego tytułu, postępowanie odwoławcze związane z odwołaniem S. P. od decyzji z 16 listopada 2021 roku zakończyło się korzystnie dla organu rentowego tj.: - Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z 9 maja 2022 roku, sygn. akt VIII U 99/22 oddalił odwołanie płatnika składek od decyzji z 16 listopada 2021 roku, a - Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z 21 lutego 2023 roku, sygn. akt III AUa 860/22 oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 9 maja 2022 roku. [odpowiedź na odwołanie k. 6-7] Postanowieniem tutejszego Sądu z 14 grudnia 2023 roku w niniejszej sprawie ustanowiono dla S. P. pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. [postanowienie k. 44] Pismem procesowym złożonym 26 stycznia 2024 roku pełnomocnik skarżącego wniósł o: 1. stwierdzenie nieważności decyzji ZUS z dnia 5 maja 2023 roku w całości; 2. rozpoznanie sprawy pod nieobecność skarżącego; 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego koszty zastępstwa procesowego do dnia zapłaty, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z 9 maja 2023 roku określającej wysokość zadłużenia S. P. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wskazała jako płatnika składek działalność o numerze NIP: (...) , REGON: (...) . Pełnomocnik podniósł wskazany numer ewidencyjny przypisany jest firmie (...) wykreślonej z (...) 28 lutego 2021 roku. Wydana decyzji jest w ocenie skarżącego oczywiście wadliwa z powodu wskazania w niej płatnika, który nie istnieje. [pismo procesowe k. 52-52v.] Na rozprawie w dniu 21 marca 2024 roku, poprzedzającej wydanie wyroku pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie, pełnomocnik organu rentowego wniósł z kolei o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnioskodawca wskazał, że w spornym okresie nie pobierał zasiłku chorobowego, był tylko niezdolny do pracy, zakwestionował prawomocność decyzji, na mocy której toczyło się przed sądem zakończone postępowanie, ale w tamtym okresie chorował na depresję. Wnioskodawca zakwestionował wysokość składek wyliczonych przez ZUS. W jego ocenie za okres niezdolności do pracy nie musiał opłacać składek do ZUS. [końcowe stanowiska stron e-protokół rozprawy z 21 marca 2024 r. 00:01:14-00:03:10 – płyta CD – k. 63] Sąd Okręgowy ustalił następuje następujący stan faktyczny: S. P. był wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. [bezsporne] Decyzją nr (...) z 16 listopada 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia S. P. podlegającego ubezpieczeniom jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wynosi: okres ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczenie wypadkowe ubezpieczenie zdrowotne 2021-03 3 155,40 3 155,40 4 242,38 2021-04 3 155,40 3 155,40 4 242,38 2021-05 3 155,40 3 155,40 4 242,38 2021-06 3 155,40 3 155,40 4 242,38 2021-07 3 155,40 3 155,40 4 242,38 2021-08 0,00 0,00 4 242,38 2021-09 0,00 0,00 4 242,38 2021-10 0,00 0,00 4 242,38 [decyzja k. 17-19 akt ZUS] Wyrokiem z 9 maja 2022 roku sygn. akt VIII U 99/22 Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie S. P. od powyższej decyzji. Apelacja od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 21 lutego 2023 roku wydanym w sprawie o sygn. akt III AUa 860/22. [wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 9 maja 2022 roku k. 20 akt ZUS, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 21 lutego 2023 roku k. 21 akt ZUS] Wnioskodawca nie uregulował należności z tytułu ubezpieczeń społecznych za okres od 2021-03 do 2021-07 oraz należności z tytułu ubezpieczeń zdrowotnych za okres od 2021-03 do 2023-02. [szczegółowe zestawienie należności k. 12] Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dowodów w postaci dokumentów załączonych do akt sprawy ZUS. Podkreślić należy, że strony z ustalonego w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy, stanu faktycznego, wywodziły tak naprawdę odmienne skutki prawne, ta zaś kwestia należy do oceny prawnej zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego Sąd dokona poniżej w ramach rozważań prawnych. Z tych też względów Sąd pomiął wniosek dowodowy pełnomocnika wnioskodawcy o dopuszczenie dowodu z przesłuchania wnioskodawcy na okoliczność wysokości składek należnych wobec ZUS, jako mający wykazać fakty bezsporne wnioskodawcy, a także jako zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie podlega oddaleniu. Na wstępie podnieść należy, iż przedmiotem procedowania co do meritum jest ostatecznie wyłącznie decyzja z dnia 9 maja 2023 roku, którą organ ZUS stwierdził, że wnioskodawca jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek. Decyzja organu ZUS z 16 listopada 2021 roku dotycząca określenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne była przedmiotem kontroli Sądu Okręgowego w Łodzi w postepowaniu o sygn. akt VIII U 99/22, w którym to postępowaniu oddalono odwołanie S. P. , a następnie - Sądu Apelacyjnego w Łodzi w postępowaniu o sygn. akt III AUa 860/22, w którym oddalono jego apelację. Decyzja z 16 listopada 2021 roku jest więc prawomocna. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 497) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 , osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ustawy). Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się też wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej ( art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Podkreślenia wymaga, iż ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności podlegają wyłącznie osoby fizyczne (w tym wspólnicy spółek osobowych i wyjątkowo jedyny wspólnik jednoosobowej sp. z o.o.). Osoby prawne (np. sp. z o.o., czy akcyjna) nie podlegają omawianym ubezpieczeniom – mogą występować jednak w roli płatnika. Z kolei wspólnicy spółek z o.o. (poza jednoosobową), czy akcyjnych podlegają ubezpieczeniom społecznym nie z tytułu bycia wspólnikiem (samo bycie wspólnikiem nie stanowi tytułu ubezpieczeniowego, chyba że jest to jednoosobowa sp. z o.o.), a z innych tytułów (umowy o pracę, umowy zlecenia itd.). Okres podlegania obowiązkowi ubezpieczeń określa przepis art. 13 pkt. 4 ustawy systemowej, zgodnie z którym osoby prowadzące pozarolniczą działalność obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają w okresie od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone czy to pierwotnie na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej następnie zaś na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 10, z zastrzeżeniem ust. 2, należy do tych osób (art. 36 ust. 1, ust. 3, ust. 4 powołanej ustawy). Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. (art. 18 ust. 8) Jednocześnie zgodnie z art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi lub ich ustanie i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu. Natomiast podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe w/w osób, w myśl art. 20 ust. 1 wskazanej ustawy, stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenie rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Na podstawie zaś art. 66 ust. 1 pkt. 1c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z dnia 27 sierpnia 2004 roku ( tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 146) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przy tym na podstawie art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach, użyte w ustawie o świadczeniach określenie osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. W konsekwencji, art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach wyraźnie odsyła do ustawy systemowej w zakresie pojęcia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą, które precyzuje – jako przepis szczególny – art. 8 ust. 6 ustawy systemowej. Przepis art. 8 ust. 6 ustawy systemowej definiuje osobę prowadzącą pozarolniczą działalność w zakresie zarówno ubezpieczeń społecznych, jak i ubezpieczenia zdrowotnego, co wyraźnie wynika z jego treści. Jako dwie odrębne podstawy uznania danej osoby za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: w pkt 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych oraz w pkt 4) m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W konsekwencji wspólnicy spółki jawnej a także komandytowej, partnerskiej i wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych , podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jako osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które prowadzą działalność pozarolniczą. Zgodnie z art. 81 ust. 2 w/w ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 litera „c” stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna, oraz zgodnie z art. 69 ust 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 82 ust. 3 i 4 w/w ustawy, jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, o której mowa w ust. 5 pkt 1-5, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki. Jak stanowi art. 87 ust. 1 w/w ustawy osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 80 ust. 2, art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób i jednostek nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym – w terminie do 15. dnia następnego miesiąca. Powyższe obowiązki płatnika, wynikają wprost z przepisów ustawy, nie ma zatem potrzeby nakładania na niego takiego obowiązku z drodze decyzji. Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Jak wyjaśniono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wynikają ze zobowiązania powstającego z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym przepisy prawa ubezpieczeń społecznych łączą powstanie takiego zobowiązania. Obowiązek obliczenia i opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne powstaje zatem z mocy samego prawa za każdy okres ubezpieczenia (miesiąc kalendarzowy), a ewentualna decyzja organu ubezpieczeń społecznych ustalająca wysokość zobowiązania składkowego lub zaległości z tytułu nieopłaconych w terminie zobowiązań składkowych (oraz wysokości odsetek) ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Oznacza to w szczególności, że zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne powstają każdorazowo w datach zaktualizowania się obowiązku obliczenia i opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne w terminach określonych w przepisach prawa ubezpieczeń społecznych. Inaczej rzecz ujmując, nieopłacona w ustawowo określonym terminie składka na ubezpieczenie społeczne powoduje powstanie od tej daty zaległości składkowej z mocy samego prawa. [tak: wyrok Sądu Najwyższego z 23 października 2006 roku, I UK 126/06, OSNP 2007, nr 21-22, poz. 331; wyrok Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2008 roku, I UK 187/07, OSNP 2009, nr 7-8, poz. 104; uchwała Sądu Najwyższego (w składzie 7 sędziów) z 13 maja 2009 roku, I UZP 4/09, OSNP 2009, nr 23-24, poz. 319] Natomiast w przypadku niewywiązania się przez płatnika składek ze swojego obowiązku, organ rentowy ma prawo do samodzielnego wydania stosownej decyzji ustalającej wysokość zaległych składek i wezwać do ich opłacenia a następnie do ściągnięcia ich w drodze egzekucji. Podstawę prawną stanowi tu z art. 83 ust 1 ustawy, zgodnie z którym ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 1a) ustalania płatnika składek; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 23 ust 1 ustawy, od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383). Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do ustalenia czy wnioskodawca jest dłużnikiem zakładu ubezpieczeń społecznych z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od marca 2021 roku do lipca 2021 roku, a także na ubezpieczenie zdrowotne w okresie od marca 2021 roku do lutego 2023 roku. Wnioskodawca w tym przedmiocie wywodził, iż obowiązek taki nie istniał bowiem w spornym okresie był niezdolny do pracy, choć nie pobierał zasiłku chorobowego. Kwestionuje nadto prawomocność decyzji z 16 listopada 2021 roku ustalającej podstawę wymiaru jego składek, podnosząc, że w tamtym okresie chorował na depresję. Wnioskodawca zakwestionował także wysokość składek wyliczonych przez ZUS w spornej decyzji, wskazując, że za wyżej wskazany okres niezdolności do pracy nie musiał opłacać składek do ZUS. Odnosząc się do powyższego, po pierwsze wskazać należy, iż argumentacja o nieistnieniu obowiązku opłacania przez wnioskodawcę składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne nie może przynieść spodziewanego przez stronę skutku procesowego. Zauważyć należy, iż decyzja z 16 listopada 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. określająca wysokość podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne S. P. jest prawomocna. W myśl art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Związanie stron, o którym mowa w powołanym przepisie, polega na związaniu tych osób dyspozycją zawartej w sentencji wyroku skonkretyzowanej, zindywidualizowanej i trwałej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawnych. Inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne, są związane prejudycjalnie, czyli nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie, ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych. Mając wszystko powyższe na uwadze, uznać należy, iż w realiach niniejszej sprawy nie ma znaczenia, czy wnioskodawca w spornym okresie faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej, gdyż był niezdolny do pracy, jak również nie ma znaczenia fakt, że nie korzystał on z zasiłku chorobowego. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. , uznając, że przez wzgląd na obowiązujące zasady współżycia społecznego, należało przyjąć, iż przebieg niniejszego postępowania oraz jego finalne rozstrzygnięcie nie pozwalały na obciążenie kosztami procesu skarżącego – osoby utrzymującej się obecnie z emerytury w wysokości 1430 zł, cierpiącej na liczne dolegliwości zdrowotne, a dodatkowo zobowiązanej do uregulowania zadłużenia składkowego w ZUS. Zgodnie z treścią art. 102 k.p.c. , w wypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Powyższy przepis stanowi wyjątek od reguły ponoszenia kosztów procesu przez stronę przegrywającą. Sąd nie jest zobligowany do zastosowania art. 102 k.p.c. , ale posiada taką możliwość, po rozważeniu całokształtu okoliczności sprawy. Sądy posiadają, bowiem, swobodę kształtowania orzeczeń o kosztach procesu, a więc i kosztach zastępstwa procesowego, samodzielnie decydują czy na gruncie konkretnej sprawy, zachodzą owe „szczególne okoliczności”, o jakich mowa w powoływanym wyżej przepisie, pozwalające na odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami postępowania. W ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwie Sąd Najwyższy wskazał również, że „zastosowanie przez sąd art. 102 k.p.c. powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego”. [tak: postanowienie z 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73, LEX nr 7379, postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2013 r. V CZ 132/12, LEX nr 1341732] Jak podkreślił Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 24 września 2020 r., sygn. akt I ACa 119/20 (LEX nr 3210537), przegranie sprawy w przeważającej części lub nawet w całości nie może stanowić przeszkody do rozstrzygnięcia o kosztach procesu w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. , który w ogóle nie nakazuje kierować się wynikiem sprawy, lecz względami słuszności. Sąd, na podstawie art. 98 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1144) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964) przyznał i nakazał wypłacić ze środków Skarbu Państwa na rzecz adwokata T. K. kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej odwołującemu z urzędu. SSO Paulina Kuźma