VIII U 955/16

Sygn. akt VIII U 955/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del Magdalena Kimel Protokolant: Korneliusz Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. w Gliwicach sprawy W. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o podleganie ubezpieczeniom społecznym na skutek odwołania W. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 13 listopada 2014 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzje w ten sposób, że stwierdza, iż W. M. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 01 kwietnia 2009 roku do 13 lutego 2012 roku; (-) SSR del. M. K. Sygn. akt VIII U 995/16 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 13 listopada 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. stwierdził, że W. M. , jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 kwietnia 2009 r do 13 lutego 2012r.W uzasadnieniu wskazano, że z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że od 01.03.2003 r ubezpieczony był uprawniony do prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 12.12.2011r (które uprawomocniło się w dniu 14.02.2012 r ),ubezpieczony został pozbawiony prawa do prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek na okres 3 lat. Wymienione orzeczenie spowodowało ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy podniósł ponadto, że na podstawie dokumentacji będącej w posiadaniu Oddziału ustalono, że ubezpieczony został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 15.10.2005 r jako pracownik przez płatnika BP AGA-TUR Sp zo.o. w L. . Za okres 04/2009 do 07/2009 płatnik w złożonych za ubezpieczonego raportach rozliczeniowych wykazał zerowe podstawy wymiaru składek, natomiast za okres od (...) brak jest za ubezpieczonego raportów rozliczeniowych bądź ewentualnego wyrejestrowania z ubezpieczeń. W odwołaniu ubezpieczony domagał się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i zmiany decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że zaskarżona decyzja została mu doręczona po raz pierwszy w dniu 04.04.2016 r w trakcie rozmowy z pracownikiem ZUS A. G. . Wcześniejsze pisma w sprawie kierowane były na niewłaściwy adres, co uniemożliwiało mu udział w postępowaniu i dochowanie terminu do wniesienia odwołania. Ponadto ubezpieczony podniósł, że faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej w 2008 r, w związku z pojawieniem się problemów w spółce w której był zatrudniony na stanowisku Prezesa. W marcu 2008 r Zarząd spółki podjął decyzje o wstrzymaniu wypłaty wynagrodzenia dla zarządu. Zdaniem ubezpieczonego potwierdzeniem faktu, iż od początku 2009 r nie prowadził działalności gospodarczej jest dokumentacja podatkowa znajdująca się w Urzędzie Skarbowym w Z. . Podniósł, że od 01.04.2009 r bez jego wiedzy i woli były składane deklaracje VAT i podatkowe przez buro księgowe, które wcześniej w jego imieniu prowadziło rozliczenia księgowe i składało deklaracje podatkowe. Ubezpieczony podniósł, że mimo wypowiedzenia umowy z dniem 31.03.2009 r biuro księgowe w dalszym ciągu składało deklaracje podatkowe w jego imieniu, które zawierały jedynie przeniesienia nadpłaconego podatku VAT. Oświadczenie podatkowe za 2009 r nie zostało złożone, a jedynie złożona została deklaracja zerowa VAT, która stwierdzała brak zobowiązań i należności rozliczenia VAT. Ubezpieczony wywodził, że w latach 2010-2012 były składane zeznania podatkowe zerowe (brak przychodów i kosztów), bądź zeznania nie były w ogóle składane w Urzędzie Skarbowym, co jego zdaniem dowodzi, iż działalności gospodarczej w tym okresie nie prowadził. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o odrzucenie odwołania, podnosząc, że odwołujący nie zgłosił w organie rentowym zmiany adresu do korespondencji, tym samym kierowanie korespondencji na adres (...)-(...) P. , ul. (...) jest prawidłowe. Z ostrożności procesowej wniósł o oddalenie odwołania, podnosząc, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W. M. dokonał zgłoszenia działalności gospodarczej na podstawie wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej nr (...) w dniu 19 lutego 2003 r . Zakresem prowadzonej działalności był handel oraz pośrednictwo handlowe. Ubezpieczony kupował i sprzedawał towary, usługi. Nie wynajmował pomieszczeń służących do prowadzenia działalności, gdyż przedmiot działalności tego nie wymagał. Nie zatrudniał pracowników. W listopadzie 2005 r ubezpieczony kupił udziały w spółce (...) zo.o. w której powołany został na stanowisko Prezesa Zarządu. Pracę na stanowisku Prezesa Zarządu ubezpieczony wykonywał w ramach umowy o pracę. Wynagrodzenie za pracę kształtowało się na poziomie minimalnego wynagrodzenia. Dokumentacja osobowa i płacowa z okresu zatrudnienia w spółce (...) nie zachowała się. Od stycznia 2009 r ubezpieczony nie prowadzi działalności gospodarczej. Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej miało związek z problemami (...) spółki (...) . Sytuacja w spółce był na tyle trudna, że ubezpieczony całą swoją uwagę musiał skupić na sprawach związanych z funkcjonowaniem spółki. Skoncentrowany na sprawach spółki nie zawiesił działalności gospodarczej, nie wykreślił działalności z ewidencji. Ubezpieczony z dniem 31 marca 2009 r wypowiedział umowę firmie prowadzącej rozliczenia podatkowe – Doradca Podatkowy (...) B. K. . Próby kontaktu właścicielki biura z ubezpieczonym w sprawie dalszej współpracy okazały się bezskuteczne. Ostatnią fakturę Biuro (...) wystawiło w dniu 21 maja 2009 r, za którą nie otrzymało zapłaty. Biuro (...) , po wypowiedzeniu umowy o współpracy, jeszcze przez kilka miesięcy, bez wiedzy ubezpieczonego, składało w jego imieniu deklaracje podatkowe VAT 7. W zeznaniach podatkowych PIT 36 L za lata 2010-2012 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczony wykazał zerowe przychody. Za rok 2009 r w Urzędzie Skarbowym nie odnotowano zeznania podatkowego PIT 36 L, tylko zeznanie podatkowe PIT 37 z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy. Za okres od 04/2009 – 06/2009 odnotowano miesięczne deklaracje podatkowe VAT 7, w których wykazano zerową podstawę opodatkowania do podatku VAT. Z dniem 05.08.2011 r ubezpieczony został wykreślony z rejestru podatników VAT czynnych. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 12 grudnia 2011 r ubezpieczony został pozbawiony prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji chłonka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu na okres lat 3. Zaskarżona decyzja wysłana została na adres ul. (...) , (...)-(...) P. . Korespondencja wróciła podwójnie awizowana. Pod wymienionym adresem ubezpieczony mieszkał w okresie w którym prowadził działalność gospodarczą. Wydawane wcześniej decyzje ZUS-u, począwszy od 2011 r, dotyczące określenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczeni zdrowotne (decyzja z dnia 07.06.2011r, 23.08.2011r, 15.11.2011r, 16.01.2012 r, 12.01.2012 r,11.04.2012r, 14.09.2012 r, 13.11.2012 r, kierowane były na adres zamieszkania ubezpieczonego: ul. (...) , (...)-(...) Z. . Również prowadząc postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie ZUS kierował korespondencje na (...) adres zamieszkania ubezpieczonego (pismo z dnia 13 marca 2014 r ). Ubezpieczony nie odebrał zaskarżonej decyzji, gdyż nie mieszkał w P. , albowiem w 2012 r przeprowadził się do Z. , informując ZUS o zmianie adresu. W dniu 08 kwietnia 2016 r w czasie spotkania z pracownikiem ZUS-u A. G. w sprawie wysokości zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powziął widomość o zaskarżonej decyzji. Otrzymał wówczas kopie decyzji. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta rentowe, dokumentacje złożoną do akt sprawy niekwestionowaną przez strony tj informację Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. , informację B. K. (k 36), zeznania ubezpieczonego W. M. (k 13 ). Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego, który twierdził że w okresie wymienionym w zaskarżonej decyzji nie prowadził działalności gospodarczej, albowiem zeznania te były spójne, wyczerpujące i korelujące z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności z oświadczeniem złożonym przez B. K. prowadzącą Biuro (...) , które współpracowało z ubezpieczonym, a która wskazała, że umowa o współpracy uległa rozwiązaniu w 2009r. Wprawdzie B. K. nie wskazała precyzyjnie daty rozwiązania umowy, jednak informacja przez nią udzielona nie pozostaje w sprzeczności z zeznaniami ubezpieczonego. W. M. zeznał, że okres wypowiedzenia umowy upłynął 31 marca 2009 r, natomiast B. K. oświadczyła, że w 2009r podejmowała bezskuteczne próby skontaktowania się z ubezpieczonym, ostatnią fakturę wystawiła 21 maja 2009 r, za którą nie otrzymała zapłaty. Ponadto z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wynika, że za okres od 2010-2012 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczony wykazał zerowe przychody. Za rok 2009 r w Urzędzie Skarbowym nie odnotowano zeznania podatkowego PIT 36 L. Natomiast za okres od 04/2009 – 06/2009 odnotowano miesięczne deklaracje podatkowe VAT 7, w których wykazano zerową podstawę opodatkowania do podatku VAT. Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonego również w zakresie w jakim zeznał, iż zaskarżoną decyzję otrzymał dopiero w kwietniu 2016 r. Z akt ZUS wynika bowiem, że począwszy od 2011 r korespondencja kierowana była do ubezpieczonego na adres zamieszkania w Z. , zatem ZUS został powiadomiony przez ubezpieczonego o zmianie adresu. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że zaskarżona decyzja została skutecznie doręczona ubezpieczonemu dopiero w kwietniu 2016 r. Zgodnie z treścią art. 477 9 . § 1 kpc , odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Kwestia doręczenia odpisu decyzji ma kluczowe znaczenie dla rozpoczęcia biegu ustawowego, miesięcznego terminu do wniesienia odwołania, ponieważ zgodnie z art. 477 9 § 1 k.p.c. termin ten rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia odpisu decyzji. W przypadku braku skutecznego doręczenia odpisu decyzji wskazany wyżej ustawowy, miesięczny termin do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna swojego biegu. W takiej sytuacji za datę doręczenia uznać należy dzień, w którym adresat faktycznie otrzymał decyzję lub się z nią zapoznał (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 09 października 2015 r , LEX nr 1842264, wyrok SN z dnia 18 marca 2015 r., I UK 271/14, LEX nr 1682200). Zaskarżona decyzja wysłana została na nieprawidłowy adres tj. ul (...) , (...)-(...) P. . Ubezpieczony pod tym adresem w dacie wydania decyzji nie mieszkał. ZUS posiadał informacje o aktualnym miejscu zamieszkania ubezpieczonego, gdyż od 2011 r korespondencje wysyłał na adres zamieszkania ubezpieczonego w Z. i ten adres w korespondencji z innymi instytucjami przywoływał. Doręczenie decyzji na adres w P. było nieprawidłowe i nieskuteczne. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego oraz akty ustawowe z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych nie regulują zasad dotyczących doręczania decyzji organu rentowego. W tym zakresie należy się kierować regułami ustanowionymi w postępowaniu administracyjnym, ponieważ faza poprzedzająca postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter postępowania administracyjnego (por. postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 27 października 2009 r., II UK 81/09, OSNP 2011 nr 11-12, poz. 166). Decyzje w indywidualnych sprawach z tego zakresu wydaje organ rentowy, który stosuje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ( art. 83 ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Fakt doręczenia pisma określonej osobie fizycznej w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony - zasadniczo - wtedy, kiedy jest pewne, że dotarło ono bezpośrednio do rąk adresata (doręczenie właściwe - art. 42 k.p.a. ). Skuteczne - w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - jest również tzw. doręczenie zastępcze, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w art. 43 i 44 k.p.a. Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia zasady doręczania pism w zależności od tego, czy adresat pisma jest osobą fizyczną ( art. 42-44 k.p.a. ), czy też jednostką organizacyjną lub organizacją społeczną ( art. 45 k.p.a. ). Nie ulega przy tym wątpliwości, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, nie jest ani "jednostką organizacyjną", ani "organizacją społeczną". Osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy więc doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym tak, jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1997 r., I SA/Łd 417/96, LEX nr 29836; z dnia 17 listopada 1999 r., I SA/Gd (...) , LEX nr 40146 oraz z dnia 6 maja 2010 r., (...) 594/09, LEX nr 603724; Według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego , osobom fizycznym (bezpośrednio do ich rąk) doręcza się pisma w ich mieszkaniu lub miejscu pracy ( art. 42 § 1 k.p.a. ). Jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, pisma mogą być również bezpośrednio doręczone tym osobom w lokalu organu administracji publicznej ( art. 42 § 2 k.p.a. ). Dopiero w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się adresatowi "w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie" ( art. 42 § 3 k.p.a. ). Nie może ulegać wątpliwości, iż w świetle zasad określonych w art. 42 k.p.a. doręczenie pisma powinno nastąpić bezpośrednio do rąk adresata (por postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 09 sierpnia 2011 r I UK 23/11 LEX nr 1106756) Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że odwołujący nie odebrał decyzji w 2014 r, albowiem decyzja wysłana została na nieprawidłowy adres. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że ubezpieczony skutecznie odebrał decyzję dopiero w kwietniu 2016r. Zatem ubezpieczony dochował terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się merytorycznie do oceny zasadności decyzji zważyć należy: Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 1 za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. Natomiast w myśl art. 12 ust. 1 ww. ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Zgodnie zaś z art. 13 pkt 4 obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne w następujących okresach: osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy niejednokrotnie podkreślał, że obowiązkowi ubezpieczeń społecznych podlega osoba faktycznie prowadząca działalność gospodarczą (a więc wykonująca tę działalność), a nie osoba jedynie figurująca w ewidencji działalności gospodarczej na podstawie uzyskanego wpisu, która działalności tej nie prowadzi (nie wykonuje - zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 listopada 2008 r., II UK 94/08, Lex nr 960472; dnia 21 czerwca 2001 r., II UKN 428/00, OSNAPiUS 2003 Nr 6, poz. 158; z dnia 11 stycznia 2005 r., I UK 105/04, OSNP 2005 Nr 13, poz. 198; z dnia 25 listopada 2005 r., I UK 80/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 309; z dnia 30 listopada 2005 r., I UK 95/05, OSNP 2006 nr 19-20, poz. 311; z dnia 19 marca 2007 r., III UK 133/06, OSNP 2008 nr 7-8, poz. 114). Według art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 672 z późn. zm.) działalnością taką jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ubezpieczony od dnia 01 marca 2003 r do 31 marca 2009 r faktycznie prowadził działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Zakresem prowadzonej działalności był handel i pośrednictwo handlowe. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że ubezpieczony w okresie objętym decyzją działalności gospodarczej faktycznie już nie prowadził. Z dniem 31 marca 2009 r wypowiedział umowę o współpracy z Biurem (...) . Po tym okresie nie uzyskiwał żadnych dochodów z tytułu działalności gospodarczej. Z informacji nadesłanej przez B. K. wynika, że w 2009 r odwołujący nie reagował na zapytania dotyczące dalszej współpracy. Ostatnią fakturę wystawiła w maju 2009 r, za którą nie otrzymała zapłaty. Ponadto z informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. wynika, że za okres od 2010-2012 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ubezpieczony wykazał zerowe przychody. Za rok 2009 r w Urzędzie Skarbowym nie odnotowano zeznania podatkowego PIT 36 L. Natomiast za okres od 04/2009 – 06/2009 odnotowano miesięczne deklaracje podatkowe VAT 7, w których wykazano zerową podstawę opodatkowania do podatku VAT. Ubezpieczony od 01 kwietnia 2009 r, nie podejmował jakichkolwiek czynności w ramach działalności gospodarczej, nie uzyskiwał przychodów, nie wynajmował lokalu, nie zatrudniał pracowników, co dowodzi temu, iż jej nie prowadził. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł, jak w sentencji wyroku. (-)SSR del Magdalena Kimel