VIII U 944/24

Sygn. akt VIII U 944/24 UZASADNIENIE Decyzją z 18 kwietnia 2024r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na podstawie przepisów ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art.58§1 k.c. stwierdził, że D. M. jako pracownik u płatnika składek (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 14 sierpnia 2023r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że nie dał wiary złożonym w sprawie wyjaśnieniom, że zgłoszenie D. M. do ubezpieczeń jako pracownika składek (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. , od 14 sierpnia 2023r. w istocie nie miało na celu realizacji interesów płatnika składek i świadczenia pracy za wynagrodzeniem, lecz stworzenie możliwości skorzystania przez D. M. z wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Za słusznością takiego stanowiska przemawiają: umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony bez okresu próby; powiązania rodzinne, gdyż Prezes Zarządu A. M. to teść D. M. ; ustalona w umowie o pracę podstawa wymiaru składek przewyższająca wynagrodzenie innych osób; przedłożenie dokumentów, które mogły być sporządzone w każdym czasie dla uprawdopodobnienia zatrudnienia. Stąd organ rentowy stwierdził, że zawarta umowa o pracę z mocy art.58§1 k.c. jest nieważna i nie może mieć skutków prawnych w postaci obowiązku ubezpieczeń społecznych. W odwołaniu od decyzji D. M. zaskarżyła ją w całości zarzucając jej tendencyjność, stronniczość i rażącą nadinterpretację okoliczności na niekorzyść odwołującej. W uzasadnieniu odwołująca wskazała, że faktycznie wykonywała umówioną pracę i stąd powinna podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu pracowniczego stosunku pracy. Odwołanie od decyzji wniosła także (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w G. wskazując na zarzuty jak w odwołaniu D. M. . Organ rentowy w odpowiedzi na odwołania wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 15 października 2024r. organ rentowy złożył również wniosek o zasądzenie od odwołujących na rzecz tego organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. VIII U 944/24. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Spółka (...) prowadzi salon samochodowy, który zajmuje się sprzedażą samochodów używanych przyjętych w komis. Głównie sprowadza samochody z Japonii i nimi handluje. Ta cześć działalności obejmuje około 90% łącznej działalności firmy, a w pozostałym zakresie Spółka handluje używanymi samochodami z Niemiec i Francji. Handluje tymi samochodami na portalu O. , a także na swoim portalu R. . Salon ten działa w godzinach od 7:00 do 17:00. Prezesem Zarządu Spółki jest A. M. , który jest teściem odwołującej D. M. . Samochody, które Spółka sprowadza trzeba przygotować do sprzedaży. Po przywiezieniu trzeba sprawdzić czy są usterki, zleca się kontrolę na warsztat, myje się samochód, poleruje, następnie robi się jego zdjęcia i wystawia na dwie platformy internetowe. Istotny jest także w tym przypadku dobry opis samochodu. Przy sprowadzanych samochodach konieczne jest także załatwienie akcyzy, przegląd techniczny. W firmie sprzedaje się średnio w dobrym okresie ok.15 samochodów miesięczne. Są to samochody w cenach od 100 do 200 tysięcy złotych. Odwołująca została zatrudniona w Spółka (...) od sierpnia 2023r. na podstawie zawartej 14 sierpnia 2023r. umowy o pracę na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy. W umowie tej określono stanowisko pracy odwołującej – doradca ds. sprzedaży i wynagrodzenie 7500 zł brutto. Odwołująca uzyskała zdolność do tej pracy od lekarza medyny pracy. Odwołująca faktycznie wykonywała swoją pracę. Obsługiwała klientów, wystawiała ogłoszenia. Kiedy samochód był przyjmowany w komis odwołująca musiała to uzgodnić z Prezesem Zarządu A. M. , z nim też konsultowała pomysły, które chciała wdrożyć w firmie. Jej praca odbywała się zarówno na terenie firmy, jak również odwołująca jeździła po samochody w różne miejsca, w zależności gdzie był samochód, przy czym chodziło tu o samochody spoza Japonii. Do obowiązków odwołującej jako sprzedawcy należała obsługa mediów społecznościowych I. i F. , wystawianie samochodów na portalach ogłoszeniowych O. moto i R. , spisywanie uszkodzeń samochodów, dbanie o ważność polis i odwołująca czynności takie wykonywała. Miała też bezpośredni kontakt z klientem, odbierała od nich telefony. Do jej obowiązków należało także jeżdżenie na przeglądy techniczne pojazdów, doglądanie pojazdów i ewentualne zlecanie serwisowi wykonania różnych prac dotyczących spraw wizualnych, detalingowych, wyczyszczenia samochodów, czy spraw lakierniczych. Za wykonaną pracę odwołująca uzyskała umówione wynagrodzenie. Odwołująca została przyjęta, gdyż zatrudniony w charakterze specjalisty ds. sprzedaży T. M. miał trudności w obsłużeniu tak dużej liczby samochodów, jaką firma obsługiwała. Było to bowiem około 90 samochodów, a obecnie ok.100 samochodów. Dodatkowo chodziło o zatrudnienie osoby, która posiada zdolności interpersonalne, jakimi dysponuje odwołująca, która z wykształcenie jest psychologiem klinicznym, gdy Prezesowi Zarządu zależało na lepszej sprzedaży samochodów. Nadto odwołująca miała także doświadczenie w skupie i sprzedaży samochodów, gdyż od kilku lat współpracowała z synem A. R. M. w jego firmie, która znajdowała się w K. a wcześniej też w S. . Jej doświadczenie polegało na robieniu artystycznych zdjęć, nadto miała umiejętności w rozmowie z klientami. Rozmowy o zatrudnieniu odwołującej w firmie (...) prowadzone były już wcześniej, przed podpisaniem spornej umowy o pracę, gdy również odwołująca D. M. zamierzała podjąć zatrudnienie, bowiem jej córki urodzone w (...) r. i 2021r. poszły do przedszkola. Praca w firmie u teścia pozwalała jej przy tym na możliwość awaryjnego wyjścia z pracy, gdyby powstał problem z dziećmi. Odwołująca faktycznie świadczyła pracę do grudnia 2023r., kiedy to z dniem 12 grudnia 2023r. przeszła na zwolnienie lekarskie w związku z ciążą. Dziecko urodziła (...) Obowiązki odwołującej podczas nieobecności przejął M. K. , który został zatrudniony w Spółce z dniem 1 grudnia 2023r. także na czas nieokreślony. Odwołująca przez około 2 tygodnie wdrażała go do obowiązków, zapoznawała z pracą salonu, w tym jak wstawiać ogłoszenia na portale internetowe, pisać maile, odbierać telefony, robić zdjęcia. Komunikowała się z M. K. przez komunikator (...) bądź drogą mailową. M. K. musiał być wdrożony do obsługi portali O. i R. oraz obsługi płatniczej tych portali. Odwołująca pokazywała mu także jak należy dbać o samochody, aby były sprawne i jak dbać o kontakty z klientami. Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego, zeznań świadków M. K. , E. S. , T. M. , Prezesa Zarządu (...) - A. M. , zeznań odwołującej D. M. ( protokół elektroniczny z rozprawy z 15 października 2024r. czas 00:08:59 –01:46:39 ). Sąd dał wiarę zeznaniom świadków, słuchanego za odwołującą Spółkę Prezesa Zarządu A. M. i zeznaniom odwołującej D. M. , gdyż były one rzeczowe, logiczne, spójne, korespondujące z treścią zgromadzonej w sprawie dokumentacji. Sąd zważył, co następuje: Odwołania D. M. i (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. zasługują na uwzględnienie . Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz.497 ), zwanej ustawą, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Po myśli art. 11 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12, zaś według art. 12 ust. 1 ustawy obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, pracownicy podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcia pracownik i zatrudnienie nie mogą być interpretowane na użytek ubezpieczeń społecznych inaczej niż interpretuje je akt prawny określający prawa i obowiązki pracowników i pracodawców - Kodeks pracy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30.05.2005r., sygn. akt III AUa 283/2005). Według definicji zawartej w art. 22 Kodeksu pracy , przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym jest więc uwarunkowane nie tyle zawarciem umowy o pracę, wypłatą wynagrodzenia, przystąpieniem do ubezpieczenia, zgłoszeniem pracownika do tych ubezpieczeń i opłacaniem składek z tego tytułu, ile legitymowaniem się przez ubezpieczonego statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach stosunku pracy. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia, gdyż w takim przypadku wady oświadczeń woli umowy o pracę - nawet powodujące jej nieważność - nie wywołują skutków w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2021r. III USKP 56/22, Lex nr 3656917 ). Umowa o pracę, która nie wiąże się z rzeczywistym jej wykonywaniem, a zgłoszenie do ubezpieczenia następuje tylko pod pozorem istnienia tytułu ubezpieczenia w postaci stosunku pracy, nie rodzi skutków w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (wyroki Sądu Najwyższego: z 17 grudnia 1996r., II UKN 32/96, OSNAPiUS 1997 Nr 15, poz. 275; z 16 marca 1999r., II UKN 512/98, OSNAPiUS 2000 Nr 9, poz. 368; z 28 lutego 2001r., II UKN 244/00, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 496; z 4 sierpnia 2005r., II UK 320/04, OSNP 2006 nr 7-8, poz. 122 oraz z 26 lipca 2012r., I UK 27/12, LEX nr 1218584). W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia czy odwołująca D. M. podlega obowiązkowym ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. od 14 sierpnia 2023r. Organ rentowy zakwestionował bowiem takie podleganie wskazując, że okoliczności sprawy przemawiają za przyjęciem, że zgłoszenie odwołującej do ubezpieczeń jako pracownika w istocie nie miało na celu realizację interesów płatnika składek i świadczenia pracy za wynagrodzeniem, lecz jedynie uzyskanie przez odwołującą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Stąd umowa o pracę jest nieważna z mocy art.58§1 k.c. Wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie nie potwierdziły jednak wątpliwości organu rentowego. Zeznania świadków i stron jednoznacznie wskazują, że odwołująca D. M. rzeczywiście wykonywała czynności objęte sporną umową o pracę i w warunkach tej umowy. Z materiału dowodowego wynika, że po stronie odwołującej Spółki istniała potrzeba zatrudnienia dodatkowej osoby w charakterze doradcy ds. sprzedaży, gdy pracujący na takim stanowisku T. M. nie był w stanie sprostać wszystkim obowiązkom, ze względu na liczbę samochodów wziętych przez Spółkę w komis ( ok.90 ), koniecznych czynności związanych z obsługą tych samochodów itd. Także odwołująca D. M. zamierzała podjąć pracę, decydując się posłać kilkuletnie córki do przedszkola. Nie budzą wątpliwości zeznania Prezesa Zarządu Spółki „ R. A. ” A. M. , że Spółka poszukiwała do pracy na takie stanowisko osoby, która posiadała zdolności interpersonalne, bo były one kluczowe w kontakcie z klientami i niezbędne dla poprawy funkcjonowania Spółki zajmującej się działalnością handlową. Biorąc pod uwagę, że odwołująca D. M. z wykształcenia jest psychologiem klinicznym Prezes Zarządu Spółki słusznie mógł zakładać, że takimi miękkimi kompetencjami odwołująca dysponuje tym bardziej, że miała ona już wcześniej do czynienia z pracą w firmie swojego męża zajmującej się sprzedażą samochodów, gdzie nabyła pewne doświadczenie co do specyfiki wykonywanych w takiej działalności czynności, a także w kontakcie z klientami. Nie dziwi więc fakt, że odwołująca spółka zdecydowała się zatrudnić D. M. na warunkach wskazanych w umowie o pracę, w tym to od razu na czas nieokreślony zwłaszcza, że odwołująca jest osobą dobrze znaną Prezesowi Zarządu Spółki ze względu na bliskie powiązana rodzinnie - jako synowa, a zatem jest osobą zaufaną i przy uwzględnieniu wszystkich powyższych okoliczności dającą gwarancję dobrej, rzetelnej i lojalnej pracy na rzecz Spółki. Z materiału dowodowego wynika, że odwołująca rzeczywiście wykonywała powierzoną pracę od zawarcia umowy o pracę do grudnia 2023r., kiedy to przeszła na zwolnienie lekarskie. Pracowała codziennie w godzinach otwarcia salonu, zarówno na miejscu jak i w terenie. W pracy była podporządkowana Prezesowi Zarządu, a za pracę otrzymała umówione wynagrodzenie. Po przejściu odwołującej na zwolnienie lekarskie Spółka przyjęła na jej miejsce nowego pracownika, którego zresztą odwołująca wdrażała do swoich obowiązków, i z którym także Spółka zawarła umowę o pracę na czas nieokreślony. Potwierdza to dodatkowo fakt, że po stronie Spółki istniała realna potrzeba zatrudnienia osoby w charakterze w jakim została zatrudniona D. M. . Przeprowadzone postępowanie wykazało, że odwołująca podczas podpisywania umowy o pracę nie wiedziała, że jest w ciąży. Niezależnie od tego przepisy nie przewidują zakazu zawarcia umowy o pracę z kobietą w ciąży, a jeśli praca przez taką osobę jest wykonywana, jak to ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, to generalnie nie ma podstaw do stawiania zarzutu nieważności umowy o pracę - zawarcia umowy o pracę dla uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego wobec przewidywanej niezdolności do pracy w związku z ciążą. Obowiązujące przepisy nie przewidują również zakazu zatrudniania osób z rodziny, także najbliższej. Wprawdzie możliwość taka niejednokrotnie powoduje, że pomiędzy członkami rodziny zawierane są tzw. fikcyjne umowy o pracę, co motywowane jest chęcią pomocy osobie bliskiej. To z kolei powoduje, że w takich sytuacjach w postępowaniu sądowym konieczne jest szczególnie wnikliwe zbadanie sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd kierując się takimi założeniami dokonał wszechstronnej analizy materiału dowodowego i doszedł do przekonania, że ustalone przez Sąd okoliczności, które jednoznacznie i wprost wynikają ze zgodnych zeznań słuchanych w sprawie osób i zgromadzonej dokumentacji, w tym przedłożonych w toku postępowania przed organem rentowy screenów wiadomości, nie budzą wątpliwości, że strony zawarły ważną umową o pracę, która faktycznie była przez odwołującą D. M. realizowana. Takie zaś przyjęcie skutkuje objęciem odwołującej obowiązkowymi ubezpieczeniami ze stosunku pracy jak w decyzji zaskarżonej od 14 sierpnia 2023r. W konsekwencji Sąd z mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił tę decyzję i stwierdził, że odwołująca D. M. jako pracownik u płatnika składek (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 14 sierpnia 2023r. (-) SSO Gabriela Sobczyk