VIII U 930/21

Sąd Okręgowy w ŁodziŁódź
SAOSubezpieczenia społeczneświadczenia z ubezpieczeń społecznychWysokaokręgowy
ZUSświadczeniazwrotprzedawnieniezadłużenieumorzenieodstąpienie od żądaniasytuacja materialnazdrowie

Sąd oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji ZUS odmawiającej odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, uznając, że jego sytuacja finansowa i zdrowotna nie stanowi "szczególnie uzasadnionych okoliczności" do umorzenia długu.

Ubezpieczony J. K. odwołał się od decyzji ZUS odmawiającej odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie ponad 14 tys. zł. Argumentował przedawnienie roszczeń, trudną sytuację materialną, wiek i stan zdrowia. Sąd uznał, że zarzut przedawnienia jest niezasadny z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które zawiesza bieg terminu. Stwierdził również, że sytuacja wnioskodawcy, mimo trudności, nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionych okoliczności" wymaganych do odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń, zwłaszcza że posiada on majątek i źródła dochodu.

Sprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonego J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., która odmówiła odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w łącznej kwocie 14 199,80 zł (należność główna 53 809,68 zł i odsetki 8 819,12 zł), ustalonych decyzją z dnia 28 maja 2007 r. Ubezpieczony podnosił zarzut przedawnienia roszczeń, a także argumentował, że ze względu na wiek, sytuację materialną i stan zdrowia, a także w świetle zasad współżycia społecznego, jego wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu należności jest uzasadniony. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie. W pierwszej kolejności sąd odniósł się do zarzutu przedawnienia, wskazując, że zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności te ulegają przedawnieniu po 10 latach od uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności, a bieg terminu przedawnienia jest zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej do dnia jej zakończenia. Ponieważ postępowanie egzekucyjne było prowadzone i częściowo skuteczne, a także nadal jest prowadzone, sąd uznał, że należności nie uległy przedawnieniu. Sąd podkreślił również, że przepisy dotyczące zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych mają charakter administracyjny i nie stosuje się do nich przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu ani zasad współżycia społecznego. Odnosząc się do kwestii "szczególnie uzasadnionych okoliczności" (art. 84 ust. 8 ustawy systemowej), sąd przywołał orzecznictwo wskazujące, że muszą one mieć charakter wyjątkowy i uniemożliwiać lub dotkliwie utrudniać bieżące funkcjonowanie ubezpieczonego. Sąd ocenił, że sytuacja J. K., mimo trudności finansowych, problemów zdrowotnych i wieku, nie spełnia tych rygorystycznych kryteriów. Ubezpieczony posiada stałe źródło dochodu (emerytura), pracował dorywczo, posiada majątek (nieruchomości), który stanowi zabezpieczenie finansowe. Sąd uznał, że spłata zobowiązań wobec ZUS nie uniemożliwi mu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a jego stan zdrowia nie wyklucza całkowicie możliwości zarobkowania. Sąd zaznaczył, że nie można utożsamiać obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z karą, a należy uwzględnić interes publiczny i konieczność zwrotu środków finansujących system ubezpieczeń społecznych. Wobec powyższego, sąd oddalił odwołanie jako bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sytuacja ubezpieczonego nie spełnia kryteriów "szczególnie uzasadnionych okoliczności" wymaganych do odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że mimo trudności finansowych, zdrowotnych i wieku, ubezpieczony posiada stałe dochody, majątek stanowiący zabezpieczenie oraz zdolność do podjęcia pracy, co nie uzasadnia odstąpienia od zwrotu świadczeń w rozumieniu art. 84 ust. 8 ustawy systemowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.

Strony

NazwaTypRola
J. K.osoba_fizycznaubezpieczony / wnioskodawca / odwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.instytucjapozwany / organ rentowy

Przepisy (5)

Główne

u.s.u.s. art. 84 § ust. 8

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Zakład może odstąpić od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin ich płatności albo rozłożyć je na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności lub kwota nienależnie pobranych świadczeń nie przewyższa kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pojęcie "szczególnie uzasadnionych okoliczności" oznacza, że przypadki jego zastosowania powinny mieć charakter wyjątkowy, a przepis ten nie powinien być interpretowany rozszerzająco.

u.s.u.s. art. 84 § ust. 7

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 477 § 14 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do uwzględnienia go.

k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § § 2

Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespełnienie przez sytuację ubezpieczonego kryteriów "szczególnie uzasadnionych okoliczności" do odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń. Brak przedawnienia roszczenia z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Administracyjny charakter przepisów o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Posiadanie przez ubezpieczonego majątku i dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia.

Odrzucone argumenty

Przedawnienie roszczeń ZUS. Nienależnie pobrane świadczenia zostały zużyte i ubezpieczony nie jest już wzbogacony. Zasady współżycia społecznego i przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu powinny mieć zastosowanie. Trudna sytuacja materialna, wiek i stan zdrowia stanowią "szczególnie uzasadnione okoliczności" do odstąpienia od żądania zwrotu świadczeń.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie „szczególnie uzasadnionych okoliczności" oznacza, że przypadki jego zastosowania powinny mieć charakter wyjątkowy, a przepis ten nie powinien być interpretowany rozszerzająco w odniesieniu do powyższego wskazać należy iż, w istocie celem regulacji dotyczącej zwrotu świadczeń nienależnie pobranych jest doprowadzenie do sytuacji, w której pobierający to świadczenie nie będzie wzbogacony. Niemniej jednak z uwagi na odrębność unormowań dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie mają do nich zastosowania przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu ani też zasady współżycia społecznego. Nie są to relacje o charakterze cywilnoprawnym lecz administracyjnym, określony w ustawie systemowej. w przepisie art. 84 ust. 8 chodzi o przypadek o głębokim - można powiedzieć - nasyceniu „szczególnie uzasadnionych okoliczności” takich, że dla uwzględnienia uzasadnionego szczególnymi okolicznościami interesu ubezpieczonego nie wystarczy ani "odstąpienie" w części, ani odroczenie terminu płatności zobowiązania ubezpieczonego, ani rozłożenie należności na raty. wnioskodawca posiada też środki na pokrycie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Niewątpliwie bowiem jakiekolwiek inne wydatki poza tymi na pokrycie elementarnych potrzeb życiowych nie mają pierwszeństwa przed spłatą nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. wnioskodawca posiada zabezpieczenie finansowe w postaci nieruchomości, których jest właścicielem lub współwłaścicielem – a którą to okoliczność częściowo zataił przed organem rentowym.

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przez ZUS (art. 84 ust. 8 u.s.u.s.), w tym znaczenie \"szczególnie uzasadnionych okoliczności\" oraz wpływ sytuacji materialnej, zdrowotnej i wieku dłużnika na tę ocenę. Potwierdzenie biegu przedawnienia roszczeń ZUS w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnienie administracyjnego charakteru tych należności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej regulacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ocena "szczególnie uzasadnionych okoliczności" jest zawsze indywidualna i zależy od konkretnych faktów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy interpretują przesłanki do umorzenia zadłużenia wobec ZUS, nawet w trudnych sytuacjach życiowych. Podkreśla znaczenie pełnej transparentności finansowej wobec organu rentowego.

Czy ZUS zawsze musi odzyskać pieniądze? Sąd rozstrzyga o "szczególnie uzasadnionych okolicznościach" umorzenia długu.

Dane finansowe

WPS: 14 199,8 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt. VIII U 930/21 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. na podstawie: art. 84 ust. 8 w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku z dnia 2.12.2020 r. odmówił J. K. odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń określonych w decyzji z dnia 28 maja 2007 r. znak (...) w łącznej kwocie 14199,80 zł w tym należności głównej w kwocie 53809,68 zł i odsetek za zwłokę w kwocie 8819,12 zł Organ rentowy podniósł nadto, że w przypadku braku środków finansowych na jednorazowe uregulowanie zadłużenia, wnioskodawca może zwrócić się z wnioskiem o ich ratalną spłatę, proponując wysokość miesięcznej raty z uwzględnieniem możliwości płatniczych. /decyzja k. 30-31v. akt ZUS/ Z powyższą decyzją nie zgodził się ubezpieczony J. K. , który w odwołaniu z dnia 8 marca 2021 r. wniósł o zmianę ww. decyzji i odstąpienie od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń określonych w decyzji z dnia 28 maja 2007 r. Dodatkowo odwołujący podniósł, iż zasadnym jest zarzut przedawnienia roszczeń. Nadto z uwagi na jego wiek, sytuację materialną, stan zdrowia w świetle zasad współżycia społecznego jego wniosek o zmianę decyzji jest uzasadniony. / odwołanie k. 3-4/ W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, podtrzymując argumentację, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. /odpowiedz na odwołanie k. 6-7/ Na rozprawie w dniu 9.09.2021 r. ustanowiony w toku procesu pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie. / stanowisko procesowe pełnomocnika wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:00:15-00:02:50/ Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny: J. K. urodził się (...) W chwili obecnej ma 73 lata. Decyzją z dnia 28 maja 2007 r. organ rentowy na podstawie: art.84 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zobowiązał J. K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń – zasiłku chorobowego za okres od 14.08.2005 do 16.12.2005 w kwocie łącznej 14.719, 69 zł, należność główna 12.169,36 zł plus należne na dzień wydania decyzji odsetki w kwocie 2.550,33 zł /decyzja k. 34 / Wskazaną decyzję doręczono wnioskodawcy w trybie awizo na podany przez niego adres zamieszkania ul (...) G. . / potwierdzenie doręczenia w trybie awizo k. 35 akt ZUS/ Wnioskodawca nie informował ZUS o zmianie miejsca zamieszkania. / zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ Powyższa decyzja jest prawomocna. /bezsporne/ J. K. w dniu 2.12.2020 roku złożył wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wynikających z decyzji z dnia 28.05.2007 roku, w którym podniósł, że jest rozwiedziony, pobiera emeryturę i płaci na córkę alimenty wysokości 700 zł miesięcznie. Wskazał, iż nie wiedział o decyzji gdyż mieszkał w O. . O decyzji dowiedział się 4.11.2020 r. z pisma ZUS. Podkreśli też, iż od 2007 r. upłynęło 13 lat więc upłynął okres wymagalności. / wniosek k. 1 akt ZUS/ J. K. w oświadczeniu majątkowym, złożonym w toku postępowania wszczętego na skutek ww. wniosku wskazał, że jego emerytura wynosi 2157,90 zł brutto oraz posiada dochody z innych źródeł w kwocie 658,06 zł. Z załączonego zeznania PIT-37 za rok 2019 wynika, że osiągnął dochód z tytułu emerytury w kwocie 25964,64 zł i z innych źródeł w kwocie 658,06 zł. Jednocześnie Wnioskodawca w oświadczeniu majątkowym wykazał, że: - miesięczne koszty związane z utrzymaniem wynoszą 1885 zł, w tym alimenty w kwocie 700 zł miesięcznie, - posiada kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi 543,76 zł, przy czym kredyt jest niespłacany, a postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez komornika sądowego, - jest właścicielem domu obciążonego hipoteką (termin spłaty: maj 2033 rok), - na rachunku bankowym posiada kwotę 50 zł, - posiada samochód t. rocznik 1993, - posiada zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości, niezapłaconego mandatu karnego w kwocie 200 zł i niezapłaconych kosztów sądowych w kwocie 1000 zł. /oświadczenie majątkowe k. 16 akt ZUS zeznanie podatkowe k. 17-23 akt ZUS, decyzja o waloryzacji emerytury k. 25, upomnienie w przedmiocie zaległości podatku od nieruchomości k. 26 akt ZUS, informacja w przedmiocie spłaty kredytu hipotecznego k. 24 akt ZUS/ Wnioskodawca nie przyznał przed organem rentowym, że jest: - właścicielem nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) powierzchnia działki (...) m powierzchnia domu 70 m 2 obciążonej hipoteką w związku z kredytem hipotecznym zaciągniętym w 2005 na kwotę 145.000 CHF. - właścicielem nieruchomości przy ul. (...) G. o powierzchni 110 m 2 . Obciążanej hipoteką. Hipoteka umowna obejmuje łączną kwotę 798.000,00 zł. Wierzycielem hipotecznym jest (...) Bank SA w W. . - właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości Ż. (łąki) o powierzchni 0,248 ha, - współwłaścicielem w części ½ nieruchomości położonej przy ul. (...) w składającej się z 2 działek (tereny mieszkaniowe) położonych w G. , nieruchomość po rodzicach 500 m - właścicielem 2 działek (tereny mieszkaniowe) położonych w G. przy ul. (...) o łącznej powierzchni 0,0075 ha. , które są obciążone hipoteką / informacja o nieruchomościach i dokonanych zabezpieczeniach hipotecznych k. 5 akt ZUS, zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ Wnioskodawca nie zna wartości nieruchomości, których jest właścicielem i współwłaścicielem. Nie podejmował działań w kierunku zniesienia współwłasności bo musiałby na to zapłacić. / zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ J. K. posiada stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego w kwocie 2157,90 zł brutto. Emerytura częściowo podlega zajęciu. Dodatkowo otrzymuje dochody z tytułu zatrudnienia i innych źródeł. /zeznanie podatkowe k. 17-23 akt ZUS, decyzja o waloryzacji emerytury k. 25 / zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ Wnioskodawca pracował dorywczo przez ostatnie dwa lata, najpierw jako handlowiec w firmie (...) , natomiast w okresie od marca 2020 r. do września 2021 jako handlowiec w oparciu o umowę o pracę w firmie (...) . Miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosiło 2600 zł brutto. /zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ J. K. ponosi stałe koszty związane z własnym utrzymaniem, kupnem leków, zapłatą alimentów i spłatą kredytów hipotecznych. /zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ Wnioskodawca ma problemy zdrowotne. Leczy się na żylaki cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, zawroty głowy. Pozostaje pod opieką poradni zdrowia psychicznego. W związku z powyższym przebywał 5 miesięcy na zwolnieniach lekarskich. /dokumentacja medyczna k. 27 -29 / zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ Wnioskodawca po okresie zwolnień lekarskich jest zdolny do wykonywania pracy zarobkowej. / zaświadczenie k. 26/ Wnioskodawca obecnie nie jest aktywny zawodowo. /zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 18.11.2021 r. 00:02:56 -00:11:51 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami protokół z rozprawy z dnia 9.09.2021 r. 00:02:50-00:17:01/ Łączne zadłużenie wnioskodawcy na dzień złożenia wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń określonych w decyzji z dnia 28 maja 2007 r. wynosi 14.199,80 zł w tym należność główna w kwocie 53.809,68 zł i odsetek za zwłokę w kwocie 8.819,12 zł. /bezsporne, informacja o stanie należności k.7 akt ZUS/ W zakresie należności określonych decyzją z dnia 28 maja 2007 r. przeciwko wnioskodawcy prowadzone było postępowanie egzekucyjne. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 30.10.2007 roku tj z chwilą doręczenia wnioskodawcy listem poleconym odpisu tytułu wykonawczego wraz z zajęciem świadczenia emerytalno-rentowego. W dniu 24.01.2014 roku ze względu na zbieg egzekucji tytuły wykonawcze o nr EB- (...) i EB- (...) zostały przekazane do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. . W dniu 8.07.2014 roku tytuły wykonawcze zostały przekazane do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi Widzewa w Łodzi P. P. celem łącznego prowadzenia egzekucji. Postanowieniem z dnia 29.11.2019 roku komornik sądowy P. P. umorzył postępowanie egzekucyjne. /informacja o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym k 4 akt ZUS, notatka k. 10/ Pisma w toku częściowo skutecznego postępowania egzekucyjnego były doręczane wnioskodawcy. / bezsporne/ Postępowanie egzekucyjne w stosunku do wnioskodawcy jest nadal prowadzone. /zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 8.03.2021 r. k. 32 akt ZUS/ Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było to, czy po stronie wierzyciela - ZUS I Oddziału w Ł. - występują podstawy do odstąpienia w oparciu o przepis art. 84 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 423 tj. - dalej " ustawa systemowa") - od żądania zwrotu od dłużnika J. K. należności z tytułu żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń określonych w decyzji z dnia 28 maja 2007 r. znak (...) w łącznej kwocie 14199,80 zł w tym należności głównej w kwocie 53809,68 zł i odsetek za zwłokę w kwocie 8819,12 zł Zgodnie z tym przepisem Zakład może odstąpić od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin ich płatności albo rozłożyć je na raty, jeżeli: 1) zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności lub 2) kwota nienależnie pobranych świadczeń nie przewyższa kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaskarżoną decyzją - poddaną kontroli sądowej w wyniku wniesienia przez J. K. odwołania - ZUS I Oddział w Ł. odmówił odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranego przez niego świadczenia. Tymczasem wyżej wymieniony podnosił iż dochodzone świadczenia są przedawnione nadto, że pobrane świadczenia zużył i nie jest już wzbogacony. Odwołujący wskazywał też, że zachodzą okoliczności szczególne uzasadniające odstąpienie od świadczenia. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu przedawnienia podnieść należy, iż nie jest on uzasadniony. W myśl art. 84 ust. 7 ustawy systemowej należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Przepisy art. 24 ust. 5-5c stosuje się odpowiednio. W konsekwencji powyższego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Na gruncie rozpoznawanej sprawy w stosunku do wnioskodawcy w związku z nienależnie pobranymi świadczeniami określonymi decyzją z dnia 28 maja 2007 r. było prowadzone częściowo skuteczne postępowanie egzekucyjne – o czym ten wiedział, odbierając pisma z tym związane. Postępowanie to zostało wszczęte w dniu 30.10.2007 roku tj z chwilą doręczenia wnioskodawcy listem poleconym odpisu tytułu wykonawczego wraz z zajęciem świadczenia emerytalno-rentowego. W dniu 24.01.2014 roku ze względu na zbieg egzekucji, tytuły wykonawcze o nr EB- (...) i EB- (...) zostały przekazane do realizacji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. . W dniu 8.07.2014 roku tytuły wykonawcze zostały przekazane do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi Widzewa w Łodzi P. P. celem łącznego prowadzenia egzekucji. Postanowieniem z dnia 29.11.2019 roku komornik sądowy P. P. umorzył postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne w stosunku do wnioskodawcy jest nadal prowadzone. Tym samym bezsprzecznie z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym dochodzone od wnioskodawcy należności z tytułu nienależenie pobranych świadczeń nie uległy przedawnieniu. Ponieść również należy, że w odwołaniu J. K. , celem obrony własnego stanowiska, błędnie powołuje przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia. W odniesieniu do powyższego wskazać należy iż, w istocie celem regulacji dotyczącej zwrotu świadczeń nienależnie pobranych jest doprowadzenie do sytuacji, w której pobierający to świadczenie nie będzie wzbogacony. Niemniej jednak z uwagi na odrębność unormowań dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie mają do nich zastosowania przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu ani też zasady współżycia społecznego. Nie są to relacje o charakterze cywilnoprawnym lecz administracyjnym, określone w ustawie systemowej. Tym samym argumenty wnioskodawcy podniesione w tym przedmiocie nie mogą przynieść spodziewanych przez niego skutków procesowych. Co do meritum w orzecznictwie dotyczącym wykładni art. 84 ust. 8 ustawy systemowej wskazuje się, iż pojęcie „szczególnie uzasadnionych okoliczności" oznacza, że przypadki jego zastosowania powinny mieć charakter wyjątkowy, a przepis ten nie powinien być interpretowany rozszerzająco (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 19 sierpnia 2010 r. III AUa 489/10 - LEX nr 846526). W ramach katalogu przykładowych okoliczności, uzasadniających zastosowanie omawianego przepisu, poprzez odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń (w całości bądź w części), wymienia się: brak majątku, z którego możliwe byłoby dochodzenie od osoby zobowiązanej zwrotu świadczeń; ustalenie, że w przypadku zwrotu świadczeń osoba zobowiązana lub osoby pozostające na jej utrzymaniu zostałyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania; ciężką chorobą powodującą niezdolność do pracy lub niepełnosprawność osoby zobowiązanej, członka jej rodziny lub innej osoby pozostającej na jej utrzymaniu; wiek osoby zobowiązanej, zdarzenia losowe (kradzież, wypadek, pożar, powodzi, inne klęski żywiołowe) powodujące szczególne trudności w sytuacji materialnej osoby zobowiązanej. Dokonując oceny ich występowania należy kierować się stanem majątkowym i rodzinnym dłużnika, jak też realną możliwością zwrotu, w tym możliwością podjęcia pracy pozwalającej na zwrot świadczeń (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 grudnia 2009 r. II UK 147/09 - LEX nr 57846 czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 października 2014 r. III AUa 2591/13 - LEX nr 1537440). Przy tym za „szczególnie uzasadnione okoliczności” w doktrynie i judykaturze powszechnie uznaje się takie, których zwrot uniemożliwi bądź dotkliwie utrudni ubezpieczonemu bieżące funkcjonowanie i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt III AUa 890/08, Lex nr 478686). W przepisie art. 84 ust. 8 chodzi o przypadek o głębokim - można powiedzieć - nasyceniu „szczególnie uzasadnionych okoliczności” takich, że dla uwzględnienia uzasadnionego szczególnymi okolicznościami interesu ubezpieczonego nie wystarczy ani "odstąpienie" w części, ani odroczenie terminu płatności zobowiązania ubezpieczonego, ani rozłożenie należności na raty. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2012 r., III UK 47/11). Odnosząc wskazywane przez orzecznictwo kryteria odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń do ustalonych w sprawie faktów i oceniając je przez pryzmat zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, należy uznać, że w analizowanej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że w przypadku ubezpieczonego J. K. wystąpiły szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie w całości od obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Sąd podzielił ocenę organu rentowego, że trudności finansowe powołane przez ubezpieczonego oraz jego sytuacja materialna zdrowotna i rodzinna nie mogą uzasadniać odstąpienia od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. W ocenie Sądu sytuacja życiowa wnioskodawcy nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu omawianego przepisu, uzasadniającego odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego w całości. Zasadniczo każdy zobowiązany do zwrotu świadczeń z ubezpieczenia społecznego znajduje się w nietypowej i wyjątkowej sytuacji, odmiennej od sytuacji życiowej innych osób, które są w stanie wywiązać się własnym staraniem z ciążących na nich zobowiązań. Dopiero, gdy zachodzi wypadek nadzwyczaj uzasadniony, gdy pozwala on ocenić, że dłużnik w sposób od siebie całkowicie niezależny traci zdolność do zarobkowania, bądź zachodzi nadzwyczajny i nagły wypadek losowy, który pozwala ocenić, iż dłużnik mimo dołożenia należytej staranności nie jest w stanie spłacić zadłużenia, można mówić o wypadku uzasadniającym odstąpienie od żądania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Analizując sytuację odwołującego należy podkreślić, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i posiada stałe źródło dochodu w postaci świadczenia emerytalnego. Nadto pracował w oparciu o umowę o pracę otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości około 2.600 zł brutto. Wnioskodawca co prawda jest obciążony wydatkami z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego, opłacania alimentów, kwotą rat zobowiązań pieniężnych wynikających z zaciągniętych przez niego kredytów hipotecznych, niemniej jednak posiada środki pozwalające na choćby częściowe ich pokrycie. Wnioskodawca nie wykazał, że spłata zobowiązań wobec ZUS utrudni lub wręcz uniemożliwi mu bieżące funkcjonowanie i zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Brak jest potwierdzenia nieściągalności zobowiązań. W konsekwencji uznać należy, iż wnioskodawca posiada też środki na pokrycie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Niewątpliwie bowiem jakiekolwiek inne wydatki poza tymi na pokrycie elementarnych potrzeb życiowych nie mają pierwszeństwa przed spłatą nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Należy mieć również na uwadze, iż wnioskodawca, wbrew temu co twierdzi, z uwagi na stan zdrowia nie stracił możliwości zarobkowania. Wprawdzie powód wymaga leczenia, czasowo przebywał na zwolnieniach lekarskich, lecz powyższe samo w sobie nie eliminuje go zupełnie z rynku pracy. Jak wynika z przedłożonego do akt sprawy zaświadczenia lekarskiego, wnioskodawca po okresie zwolnienia lekarskiego jest zdolny do podjęcia pracy. A co za tym idzie, wnioskodawca nie znajduje się obecnie w sytuacji pozbawiającej go możliwości regulowania dochodzonych należności. Sąd nie neguje przy tym, że sytuacja finansowa ubezpieczonego nie jest łatwa. Wnioskodawca ponosi koszty utrzymania, wydatki na leki i leczenie, spłaca inne zobowiązania finansowe niemniej jednak znamiennym dla rozstrzygnięcia jest także i to, że wnioskodawca posiada zabezpieczenie finansowe w postaci nieruchomości, których jest właścicielem lub współwłaścicielem – a którą to okoliczność częściowo zataił przed organem rentowym. Wnioskodawca ma mienie, które stanowi dla niego zabezpieczenie finansowe, nadto które potencjalnie może umożliwić mu spłatę zobowiązań bez istotnego uszczerbku dla jego podstawowych potrzeb życiowych. Przy rozpoznawaniu niniejszego sporu dostrzec także trzeba, iż nie jest wykluczone odstąpienie przez organ rentowy od żądania zwrotu części bądź całości zadłużenia w przyszłości, gdyby sytuacja wnioskodawcy uległa pogorszeniu. Jednak zastosowanie wobec niego obecnie art. 84 ust. 8 pkt 1 ustawy systemowej byłoby oczywiście przedwczesne i bezpodstawne, gdyż powód ma stałe źródło dochodu i możliwości podejmowania choćby dorywczo dodatkowego zatrudnienia, majątek stanowiący dla niego zabezpieczenie finansowe a co za tym idzie przystąpienia do spłaty spornego zadłużenia. Oceny tej nie zmienia fakt, iż powyższe może się niekorzystnie odbić na sytuacji życiowej, zdrowotnej, zmusi wiekowego powoda do wyzbycia się majątku podejmowania w dalszym ciągu aktywności zawodowej. Odnosząc się do powyższego podnieść należy, iż spłacając zadłużenie wobec ZUS, wnioskodawca ponosi ujemne konsekwencje swojego własnego działania w postaci pobrania świadczeń nienależnych. Bez względu na prawidłowość dokonanych doręczeń, decyzja z dnia 28 maja 2007 r. jest prawomocna, a wnioskodawca nie neguje faktu pobrania świadczeń nienależnych. Powód uzyskał nienależną korzyść, wobec tego obowiązku jej zwrotu nie należy utożsamiać z jakąkolwiek karą rzutującą na życie prywatne, a jedynie przy uwzględnieniu również interesu publicznego, z koniecznością zwrotu nienależnych danin, które finansowo zabezpieczają ubezpieczonych. Reasumując oceniając sytuację wnioskodawcy zarówno osobistą, zdrowotną i finansową Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, które pozwalają zastosować w stosunku do wnioskodawcy dobrodziejstwo wynikające z omawianego przepisu. Wobec powyższego na podstawie art. 477 14 § 1 KPC należało odwołanie oddalić. W przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 t.j. z późn. zm). J.L. ZARZĄDZENIE Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy przez PI.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI