VIII U 566/18

Sąd Okręgowy w ŁodziŁódź
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
ubezpieczenia społeczneemeryturapraca w szczególnych warunkachrekompensataZUSstan faktycznydowodyinterpretacja przepisów

Sąd Okręgowy w Łodzi przyznał A. G. prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, uznając, że jego faktyczna praca jako konserwatora maszyn przędzalniczych spełniała wymogi pracy w szczególnych warunkach przez co najmniej 15 lat.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił A. G. prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, uznając, że nie udowodnił on 15 lat takiej pracy. Wnioskodawca odwołał się, twierdząc, że pracował jako konserwator maszyn, a nie ślusarz remontowy, co kwalifikuje go do pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy w Łodzi, analizując materiał dowodowy, w tym zeznania świadków i samego wnioskodawcy, uznał, że faktycznie wykonywana praca konserwatora maszyn przędzalniczych spełniała wymogi pracy w szczególnych warunkach przez wymagany okres, co skutkowało zmianą decyzji ZUS i przyznaniem prawa do rekompensaty.

Decyzją z dnia 25 stycznia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił A. G. prawa do przyznania rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wskazując na brak udowodnienia wymaganego 15-letniego okresu takiej pracy. ZUS nie zaliczył wnioskodawcy okresów zatrudnienia w Przędzalni (...) w Ł. od 1.09.1966 r. do 19.07.1971 r. oraz od 12.02.1972 r. do 3.04.1984 r. A. G. złożył odwołanie, podnosząc, że w tym okresie faktycznie pracował jako konserwator maszyn włókienniczych, a nie ślusarz remontowy, co kwalifikuje go do pracy w szczególnych warunkach. Sąd Okręgowy w Łodzi, po analizie dokumentów i zeznań świadków, ustalił, że wnioskodawca faktycznie pracował jako konserwator maszyn przędzalniczych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd uznał, że ta praca, polegająca na bieżącej konserwacji maszyn w czasie ich ruchu na hali produkcyjnej, odpowiadała pracom wymienionym w odpowiednich wykazach prac w szczególnych warunkach. Dodatkowo, sąd zaliczył do tego okresu zasadniczą służbę wojskową oraz inne okresy pracy w szczególnych warunkach (maszynista oczyszczalni ścieków). W konsekwencji, sąd stwierdził, że wnioskodawca spełnił wymóg co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych przed dniem 1.01.2009 r. Na tej podstawie Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał A. G. prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd uznał, że faktyczna praca konserwatora maszyn przędzalniczych, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, spełniała wymogi pracy w szczególnych warunkach.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na zeznaniach świadków i wnioskodawcy, dokumentach potwierdzających charakter pracy oraz przepisach dotyczących prac w szczególnych warunkach, uznając, że nazwa stanowiska w umowie o pracę nie zawsze odzwierciedlała faktyczny zakres obowiązków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana decyzji

Strona wygrywająca

A. G. (1)

Strony

NazwaTypRola
A. G. (1)osoba_fizycznawnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (14)

Główne

u.e.p. art. 21 § 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat.

u.e.p. art. 21 § 2

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wykładnia przepisu nie może prowadzić do wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Określa, kto jest uważany za pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach.

u.e.r.f.u.s. art. 32 § 4

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych.

r.r.m. 7.02.1983 art. 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Określa stosowanie rozporządzenia do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 oraz w wykazach stanowiących załącznik.

r.r.m. 7.02.1983 art. 2 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

r.r.m. 7.02.1983 art. 2 § 2

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze

Zakłady pracy są zobowiązane do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.

Pomocnicze

u.e.p. art. 23 § 1

Ustawa o emeryturach pomostowych

Ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.

u.e.p. art. 23 § 2

Ustawa o emeryturach pomostowych

Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego.

r.m.p.i.p.s. 11.10.2011 art. 21-23

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe

Określono środki dowodowe stwierdzające okresy zatrudnienia, w tym pisemne zaświadczenia zakładów pracy, legitymacje ubezpieczeniowe i inne dowody z przebiegu ubezpieczenia.

r.m.p.i.p.s. 11.10.2011 art. 25

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe

Okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.

k.p.c. art. 473

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron.

k.p.c. art. 477 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktyczne wykonywanie pracy konserwatora maszyn przędzalniczych, a nie ślusarza remontowego. Praca konserwatora maszyn przędzalniczych spełniała wymogi pracy w szczególnych warunkach. Okres zasadniczej służby wojskowej powinien być zaliczony do okresu pracy w szczególnych warunkach. Dopuszczalność dowodu ze świadków w celu udowodnienia okresu pracy w szczególnych warunkach.

Odrzucone argumenty

Stanowisko ślusarza remontowego w dokumentach pracowniczych. Brak formalnego udokumentowania 15 lat pracy w szczególnych warunkach przez ZUS.

Godne uwagi sformułowania

faktycznie zatrudniony był jako konserwator maszyn włókienniczych, a nie jako ślusarz brygady remontowej praca ta faktycznie polegała na bieżącej konserwacji maszyn, odbywała się ona na produkcji w czasie ruchu maszyn nazwa stanowiska w umowach o pracę nie zawsze odpowiadała w tym zakładzie zakresowi pracy faktycznie wykonywanej przez pracownika nie może prowadzić do absurdalnego wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach, zwłaszcza gdy formalne stanowisko nie odzwierciedla faktycznego charakteru pracy, a także w kwestii zaliczania okresu służby wojskowej i dopuszczalności dowodu ze świadków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących rekompensaty i pracy w szczególnych warunkach, które mogą ulec zmianie lub być specyficzne dla danego okresu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne wykonywanie pracy, a nie tylko formalne nazewnictwo stanowiska, w kontekście praw pracowniczych i świadczeń emerytalnych. Jest to przykład, jak sąd może korygować decyzje ZUS na podstawie dowodów.

Czy nazwa stanowiska w umowie decyduje o Twoich prawach? Sąd wyjaśnia, co liczy się naprawdę!

Sektor

przemysł lekki

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 566/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 25 stycznia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 stycznia 2018 r. odmówił wnioskodawcy A. G. (1) prawa do przyznania rekompensaty w związku z pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że odmawia ustalenia wysokości rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach z powodu braku udowodnienia 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. ZUS nie zaliczył wnioskodawcy do okresu pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia w Przędzalni (...) w Ł. im. Generała W. w Ł. w okresach od 1.09.1966r do 19.07.1971r i od 12.02.1972 do 3.04.1984r. /decyzja – k. 8-9 plik II akt ZUS/ Ubezpieczony A. G. (2) uznał w/w decyzję za krzywdzącą i w dniu 19 lutego 2018 r. złożył od niej odwołanie do Sądu Okręgowego w Łodzi w zakresie rekompensaty podnosząc, iż w okresie zatrudnienia w Przędzalni (...) w Ł. faktycznie zatrudniony był jako konserwator maszyn włókienniczych, a nie jako ślusarz brygady remontowej, w związku z czym posiada 15 lat pracy w szczególnych warunkach. /odwołanie – k. 3-4/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania od powyższej decyzji ZUS. W uzasadnieniu przywołał argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji. /odpowiedź na odwołanie – k. 5/ Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny: A. G. (1) urodził się w dniu (...) Nie należy do Otwartego Funduszu Emerytalnego. /bezsporne/ W spornym okresie tj. od 1 września 1966 r. do 19 lipca 1971 r. oraz od 12 lutego 1972 r. do 30 kwietnia 1984 r. wnioskodawca został zatrudniony w Przędzalni (...) w Ł. na stanowisku ślusarz remontowy maszyn. Do czerwca 1969 roku wnioskodawca był uczniem pracując przez 3 dni w tygodniu po 8 godzin. /świadectwo pracy k. 4, 5 plik II akt ZUS, k. 15 – 21 umowy o pracę, świadectwa, karty obiegowe zmiany, zeznania wnioskodawcy z 20.09.18r 00:07:26 – 00:13:02 w związku z zeznaniami z 20.11.18r 00:33:24: - 00:42:43/ Wnioskodawca faktycznie w okresie od lipca 1969 roku do 17 lipca 1971 roku i od 12 lutego 1972 roku do 30 kwietnia 1984 roku pracował jako konserwator maszyn przędzalniczych w Przędzalni (...) w Ł. . Pracował w ten sposób stale i w pełnym wymiarze czasu pracy nie wykonując w tym czasie żadnych innych prac. (...) oraz drobnych bieżących napraw maszyn przędzalniczych dokonywał on na bieżąco. Wnioskodawca nie pracował w wymienionych okresach jako ślusarz. /zeznania świadków z dnia 20.11.2018r A. J. 00:11:32-00:22:20 płyta CD k. 36, zeznania R. B. 00:22:20- 00:32:18 płyta CD k. 36, zeznania wnioskodawcy z 20.11.18r 00:33:24: - 00:42:43, świadectwo pracy w szczególnych warunkach k. 4- 5 akt ZUS/ Wnioskodawca pracował tylko na hali produkcyjnej. Dokonywał on (...) maszyn przędzalniczych oraz drobnych bieżących napraw w czasie ruchu maszyn na produkcji. / zeznania wnioskodawcy 00:33:24-00:44:50, 00:46:05-00:46:31 płyta CD k. 36/ Było w tym zakładzie ponad 100 maszyn rozmieszczonych na trzech piętrach, a konserwatorów było od trzech do pięciu i mieli oni bardzo dużo pracy. W okresie od dnia 15.02.1974r do dnia 16.12.1975r wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową i powrócił do pracy w Przędzalni (...) w Ł. w dniu 14 stycznia 1976 roku, na stanowisko konserwatora maszyn przędzalniczych. /k. 6 akt kapitałowych – kserokopia książeczki wojskowej wnioskodawcy, k. 17 – umowa o pracę, zeznania wnioskodawcy z 20.11.18r 00:33:24: - 00:42:43, zeznania świadków z dnia 20.11.2018r A. J. 00:11:32-00:22:20 płyta CD k. 36, zeznania R. B. 00:22:20- 00:32:18 płyta CD k. 36/ W okresie od dnia 1.10.1998r do dnia 4.10.1998r wnioskodawca pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako maszynista oczyszczalni ścieków, a od 17.04.2000r do 31.12.2008r, a następnie od 1.01.2009 do 16.02.2018r jako maszynista oczyszczalni ścieków brygadzista na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy początkowo w Zakładzie (...) , a od 1.08.2000r w (...) Spółce z o.o. W tym okresie obsługiwał i konserwował on urządzenia oczyszczalni ścieków oraz przeróbki produktów powstałych w wyniku oczyszczania ścieków. Prace te wykonywał stale i bezpośrednio przy urządzeniach oczyszczalni ścieków, w tym również prace w kanałach ściekowych i zbiornikach osadowych, tj. prace określone w Wykazie A , dziale IX pkt 2 pptk3 Załącznika do Zarządzenia nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 1.07.1983r. w sprawie stanowisk pracy w zakładach pracy resortu administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego emerytalnego oraz w Wykazie A, dziale IX pkt 2 Wykazu A stanowiącego Załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983r nr 8, poz. 43) W okresie od dnia 5.10.1998r do dnia 16.04.2000r wnioskodawca został oddelegowany do pracy w Przedsiębiorstwie (...) Spółki z o.o. w Ł. . W którym stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę operatora urządzeń oczyszczania ścieków w ruchu ciągłym /zaświadczenie z 9.10.2017 roku z Grupy Oczyszczalnia (...) w Ł. dotycząca pracy w szczególnych warunkach, świadectwo pracy Z Przedsiębiorstwa (...) Spółki z o.o. w Ł. wraz ze świadectwem pracy w szczególnych warunkach k. 6-7 akt emerytalnych, k. 10 akt kapitałowych, zeznania wnioskodawcy z dnia 20.11.2018r 00:44:08 – 00:44:50, k. 11 akt emerytalnych - świadectwo pracy/ Ubezpieczony 16 stycznia 2018 r. złożył wniosek o emeryturę. /wniosek k. 1-3 akt emerytalnych/ Decyzją z dnia 25 stycznia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. przyznał ubezpieczonemu emeryturę i odmówił prawa do rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z uwagi na fakt nieprzedłożenia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji o rekompensacie. Jednocześnie zaznaczono, ze wypłata świadczenia zostaje wstrzymana ze względu na kontynuowanie zatrudnienia. /decyzja – k. 8-9 plik II akt ZUS/ Ubezpieczony w dniu 19 lutego 2018 r. złożył wniosek o wypłatę emerytury do wniosku dołączył świadectwo pracy. /wniosek k. 10, świadectwo k. 11-12 plik II akt ZUS / Decyzją z dnia 27 lutego 2018 r. organ rentowy podjął wypłatę świadczenia emerytalnego. /decyzja k. 13-14 plik II akt ZUS/ Wnioskodawca nie wnosił o sprostowanie świadectw pracy z Przędzalni (...) w Ł. w zakresie zajmowanego stanowiska tj. zamiany ślusarz remontowy maszyn na konserwator maszyn z uwagi na niewiedzę o istotności takiego zapisu. / wyjaśnienia wnioskodawcy 00:02:48-00:05:40 płyta CD k. 28/ Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił w oparciu o dokumenty załączone do akt kapitałowych i akt emerytalnych wnioskodawcy wymienione wyżej przy ustaleniu stanu faktycznego oraz o zeznania świadków: A. J. i R. B. , tj. osób współpracujących z wnioskodawcą w przedmiotowym okresie oraz zeznania A. G. (1) , którego zeznania korespondują z zeznaniami wskazanych świadków, którzy potwierdzili okoliczność wykonywania przez A. G. (1) pracy faktycznie odpowiadającej zakresowi pracy konserwatora maszyn przędzalniczych, a nie ślusarza remontowego. Zarówno z zeznań tych świadków, jak i wnioskodawcy jednoznacznie wynika, iż taką właśnie pracę w istocie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w Przędzalni (...) w Ł. wykonywał A. G. (1) . Praca ta faktycznie polegała na bieżącej konserwacji maszyn, odbywała się ona na produkcji w czasie ruchu maszyn, których było ponad sto w tym zakładzie przy niewielkiej ilości ich konserwatorów co powodowało , iż wnioskodawca nie wykonywał już innych prac. Poza tym także ze świadectw prac wykonywanych w szczególnych warunkach wystawionych wnioskodawcy w dniu 7.06.1994r i 8.06.1994r przez Przędzalnię (...) w Ł. wynika również, iż w przedmiotowych okresach A. G. (1) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w istocie konserwatora maszyn przędzalniczych w przemyśle lekkim przy obróbce surowców włókienniczych i ich przędzeniu, tj. wskazaną w tych świadectwach pracę z Wykazu A, działu VII, poz. 1 pkt 12 stanowiącego załącznik do Zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 7 z dnia 7 lipca 1987r w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.Urz. MG z 1987r nr 4 , poz. 7) a wcześniej z Wykazu A do Zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 19z dnia 6 sierpnia 1983 roku w tym zakresie. Z zeznań świadków i wnioskodawcy wynika, iż zawarte w umowach o pracę stanowiska nie zawsze odpowiadały w tym zakładzie zakresowi pracy faktycznie wykonywanej przez pracownika co miało też miejsce w przypadku A. G. (1) . Mimo więc wskazania przez pracodawcę w umowach o pracę oraz w świadectwie pracy i świadectwach prac wykonywanych w szczególnych warunkach stanowiska ślusarza remontowego w istocie wskazana i wykonywana przez niego praca odpowiada pracy konserwatora maszyn przędzalniczych co przyznaje w świadectwach pracy w szczególnych warunkach sam pracodawca w 1994 r i co jest zgodne z zeznaniami świadków oraz A. G. (1) . W świetle całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd dał więc wiarę załączonym przez wnioskodawcę do akt emerytalnych (k. 4 i 5) świadectwom wykonywania prac w szczególnych warunkach mimo błędnie określonego stanowiska jako ślusarza remontowego za okres od 1 lipca 1969r do 17 lipca 1971 oraz za okres od 12 lutego 1972r do 30 kwietnia 1984r. Jak wynika bowiem z zeznań samego wnioskodawcy oraz jego życiorysu (k. 22) w okresie od 1.09.1966r do czerwca 1969r uczęszczał on wówczas do (...) Szkoły Zawodowej i jedynie trzy dni w tygodniu pracował na Przędzalni jako uczeń w ramach praktyk zawodowych. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyżej wskazanej oceny dowodów należy uznać, iż odwołanie A. G. (3) jest zasadne. Zgodnie z art.21 ust.1 Ustawy o emeryturach pomostowych ( tj. Dz. U. z 2018 r. , poz. 1924) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów Ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl art.23 ust.1 i 2 powołanej Ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 Ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego ( por. M. Zieleniecki - Komentarz do art.21 Ustawy o emeryturach pomostowych w LEX, por. też wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15 – LEX 2044406). Przepisy art.2 pkt 5 i art.21 ust. 1 Ustawy o emeryturach pomostowych formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.: 1) brak prawa do emerytury pomostowej, 2) posiadanie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu Ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat. W świetle tego przepisu rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach dla osób, które nie mogą nabyć prawa do emerytury pomostowej. Przesłanką negatywną zawartą w art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych jest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów Ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W literaturze podkreśla się, że wykładnia przepisu art.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowych nie może prowadzić do absurdalnego wniosku, że prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie tym osobom, które nie nabyły prawa do jakiejkolwiek emerytury z FUS. Skoro zgodnie z art.23 ustawy o emeryturach pomostowych rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany w art.21 ust.2 Ustawy o emeryturach pomostowych należy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art.32 ust.1 i 3 Ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy o emeryturach pomostowych (tak M. Zieleniecki - Komentarz do art.21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Stosownie natomiast do treści art.32 ust.2 Ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t. j. Dz. U. z 2017 r. , poz. 1383) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych. Z kolei przepis art.32 ust.4 stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.). Z §1 cytowanego Rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do tego rozporządzenia. Przepis § 2 ust.1 Rozporządzenia ustala, ze za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43) w § 2 ust. 2 zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji. Natomiast w Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. 2011. 237.1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia. W myśl § 21-23 powołanego Rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85 wyjaśnił, że w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Pogląd ten został rozwinięty w znowelizowanym art.473 k.p.c. , który stanowi, że w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i z przesłuchania stron. W postępowaniu przed tymi sądami okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń mogą być udowadniane wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi (por. wyr. SN z dnia 02.02.1996 r. II URN 3/95, opubl. w OSNP 1996/16/239). Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca faktycznie wykonywana przez wnioskodawcę w powyższym okresie była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że A. G. (1) został zatrudniony w Przędzalni (...) w Ł. w dniu 1 września 1966 r. ale powierzono mu obowiązki konserwatora maszyn przędzalniczych od 1 lipca 1969 roku co sam przyznał. Tym samym za moment rozpoczęcia wykonywania obowiązków w takim charakterze należy przyjąć datę 1 lipca 1969 r. W ocenie Sądu Okręgowego analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawę do stwierdzenia, iż wnioskodawca, będąc zatrudniony w istocie na stanowisku konserwatora stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał faktycznie prace związane z utrzymaniem produkcji w ruchu - konserwacją i drobnymi bieżącymi naprawami maszyn przędzalniczych tj. prace wymienione w wykazie A stanowiącym załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. wyżej cytowanego, w dziale VII , punkt 1 i które to prace zaliczane są do prac wymienionych w wykazie A , dziale VII , pkt 1 ppkt 12 jako załącznik do zarządzenia Nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku, a poprzednio w Wykazie A, dziale VII pkt 1 ppkt 12 stanowiącym załącznik do zarządzenia (...) nr 17 z 6 sierpnia 1983r. Charakter pracy wnioskodawcy wynika zarówno ze złożonych przez niego wyjaśnień i zeznań oraz zeznań świadków, którzy potwierdzili zeznania A. G. (3) w tym zakresie, tj. że wykonywał on pracę w powyższym okresie w szczególnych warunkach. Podsumowując, stwierdzić należy, że po uwzględnieniu powyższego okresu zatrudnienia wnioskodawcy oraz okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach od 1.10.1998r do 4.10.1998r i od 17.04.2000r do 31.12.2008r stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako maszynista oczyszczalni ścieków i maszynista oczyszczalni ścieków brygadzista w Zakładzie (...) w Ł. oraz (...) Spółce z o.o. zgodnie z zaświadczeniem dotyczącym wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz na stanowisku operatora urządzeń oczyszczalni ścieków w ruchu ciągłym i w pełnym wymiarze czasu pracy i w Przedsiębiorstwie (...) eko” Spółce z o.o. w Ł. , spełnia on wymóg co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych przed dniem 1.01.2009r . Dodatkowo należy podkreślić, iż do okresu pracy wnioskodawcy w szczególnych warunkach należy zaliczyć okres pełnienia przez niego zasadniczej służby wojskowej, tj. od 15 lutego 1974r do 16 grudnia 1975r. Z zeznań wnioskodawcy, a także świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach z Przędzalni (...) w Ł. z dnia 8 czerwca 1994 r wynika, że od 1 lipca 1969 r (po ukończeniu (...) Szkoły Zawodowej ) i przed służbą wojskową był on zatrudniony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy faktycznie na stanowisku konserwatora maszyn przędzalniczych, a następnie po odbyciu zasadniczej służby wojskowej wrócił w dniu 14 stycznia 1976r (a więc w ciągu miesiąca) na to samo stanowisko i wykonywał nadal tę samą pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W tej sytuacji również w sprawie o rekompensatę w związku z pracą w szczególnych warunkach należy zaliczyć okres zasadniczej służby wojskowej do okresu zatrudnienia w takich warunkach (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 roku w sprawie II AUa 1899/15, opubl. w Legalis nr 1456649 i z 28.10.2015r III AUa 826/15 opubl. w Legalis nr 1370655) Mając na względzie powyższe, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego i art. 477 14 § 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał A. G. (1) prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach od pierwszego dnia miesiąca w którym zgłoszono wniosek. ZARZĄDZENIE odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć organowi rentowemu. M.P.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI