VIII U 384/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił odwołania od decyzji ZUS, uznając aneks do umowy o pracę z dnia 1 września 2014 r. za czynność pozorną, mającą na celu uzyskanie wyższych świadczeń chorobowych.
Sprawa dotyczyła odwołań K. G. i D. S. od decyzji ZUS ustalającej niższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. ZUS zakwestionował nagłe podwyższenie wynagrodzenia K. G. z 840 zł do 7500 zł brutto we wrześniu 2014 r., uznając je za pozorne i mające na celu uzyskanie wyższych świadczeń chorobowych w związku z ciążą pracownicy. Sąd Okręgowy, analizując stan faktyczny, zeznania świadków i dokumentację, uznał aneks do umowy o pracę za czynność pozorną, sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, i oddalił odwołania.
Sąd Okręgowy w Lublinie rozpoznał sprawę z odwołań K. G. i D. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B., który stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne K. G. we wrześniu 2014 r. wynosiła 840 zł, a w październiku i listopadzie odpowiednio mniej, kwestionując podwyższenie wynagrodzenia do 7500 zł brutto od 1 września 2014 r. ZUS uznał tę zmianę za pozorną, mającą na celu stworzenie podstaw do osiągnięcia wyższych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, zwłaszcza w kontekście późniejszego zwolnienia lekarskiego K. G. z powodu ciąży. Zarówno D. S. (płatnik składek) jak i K. G. złożyli odwołania, kwestionując decyzję ZUS. Sąd Okręgowy, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalił, że pierwotne wypowiedzenie warunków umowy o pracę z 28 lutego 2014 r. zmniejszające etat i wynagrodzenie było uzasadnione ekonomicznie pogorszeniem kondycji finansowej biura. Natomiast aneks do umowy z 1 września 2014 r., podnoszący wynagrodzenie do 7500 zł brutto i zmieniający stanowisko na głównego księgowego - kierownika biura, został uznany za czynność pozorną. Sąd wskazał, że praca na nowym stanowisku nie była faktycznie wykonywana, a podwyżka wynagrodzenia była nieadekwatna do obowiązków i rażąco wyższa od wynagrodzeń innych księgowych. Dodatkowo, fakt, że podwyżka nastąpiła tuż przed okresem, w którym pracownica zaczęła pobierać zasiłek chorobowy z powodu ciąży, a po jej zwolnieniu lekarskim nie zatrudniono nikogo na jej miejsce, potwierdził pozorność aneksu. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nadmierne podwyższenie wynagrodzenia w celu obejścia prawa lub uzyskania nieuzasadnionych świadczeń z ubezpieczeń społecznych może prowadzić do nieważności postanowień umowy jako sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił odwołania, uznając decyzję ZUS za prawidłową.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, aneks do umowy o pracę może zostać uznany za czynność pozorną, jeśli jego celem jest obejście przepisów prawa lub uzyskanie nieuzasadnionych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a jego postanowienia są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podwyższenie wynagrodzenia i zmiana stanowiska pracownicy były pozorne, ponieważ nie odzwierciedlały rzeczywistego charakteru pracy ani nie były uzasadnione ekonomicznie czy zawodowo. Kluczowe było ustalenie, że aneks został zawarty w celu uzyskania wyższych świadczeń chorobowych w związku z ciążą pracownicy, co stanowiło obejście prawa i naruszenie zasad współżycia społecznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołań
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. G. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| D. S. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Tytułem obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego jest pozostawanie w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Tytułem obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego jest pozostawanie w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Tytułem obowiązkowego ubezpieczenia wypadkowego jest pozostawanie w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 13 § pkt. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Ubezpieczenie trwa od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieuregulowanych przepisami prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
u.s.u.s. art. 4 § pkt. 9
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja podstawy wymiaru składek.
rozp. MPiPS z 18.12.1998 art. 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
Szczegółowe zasady ustalania podstawy wymiaru składek.
u.ś.o.z. art. 81 § ust. 1, 5 i 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Aneks do umowy o pracę z 1 września 2014 r. był czynnością pozorną. Podwyższenie wynagrodzenia było nieadekwatne do wykonywanej pracy i obowiązków. Zmiana warunków umowy miała na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Podstawa wymiaru składek została ustalona prawidłowo przez ZUS.
Odrzucone argumenty
Zmiana warunków umowy o pracę była uzasadniona wysokimi kwalifikacjami pracownicy i nowym stanowiskiem. Pracodawca nie wiedział o ciąży pracownicy w momencie zawierania aneksu. Zmniejszenie wymiaru czasu pracy i wynagrodzenia od 1 czerwca 2014 r. było spowodowane koniecznością przygotowania do nowych obowiązków.
Godne uwagi sformułowania
zmiana warunków umowy o pracę miała charakter pozorny w celu stworzenia podstaw do osiągnięcia wyższych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego aneks do umowy z 1 września 2014 r. wraz z zakresem obowiązków zostały sporządzone, biorąc pod uwagę daty związane z ciążą i zwolnieniem lekarskim, w celu uzyskania świadczeń z ZUS nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika w umowie o pracę może być w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych ocenione, jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń Postanowienie umowy o pracę jest w tym zakresie nieważne jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu stanowisko to zostało stworzone fikcyjnie, wyłącznie na potrzeby uzyskania wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych przez wnioskodawczynię taka umowa o pracę jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego
Skład orzekający
Dorota Stańczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, pozorność czynności prawnej w kontekście prawa ubezpieczeń społecznych, obejście prawa i zasady współżycia społecznego w stosunkach pracy, wpływ ciąży na stosunek pracy i świadczenia ubezpieczeniowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nagłego i znaczącego podwyższenia wynagrodzenia tuż przed okresem pobierania świadczeń chorobowych, w szczególności w kontekście ciąży.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może wykryć próbę obejścia prawa ubezpieczeniowego poprzez fikcyjne zmiany w umowie o pracę, co jest istotne dla pracodawców i pracowników. Aspekt ciąży dodaje jej ludzkiego wymiaru.
“Ciąża jako pretekst do wyłudzenia świadczeń? Sąd demaskuje fikcyjny aneks do umowy o pracę.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VIII U 384/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2016 roku Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Dorota Stańczyk Protokolant p.o. prot. sąd. Kinga Pałubska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 roku w Lublinie sprawy K. G. i D. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o wysokość podstawy wymiaru składek na skutek odwołań K. G. i D. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 20 stycznia 2015 roku znak (...)- (...) oddala odwołania Sygn. akt VIII U 384/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne K. G. jako pracownika u płatnika składek Biuro (...) wynosi: - w miesiącu wrześniu 2014 r. - na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe 840 zł. , na ubezpieczenie zdrowotne 724,84 zł. - w miesiącu październiku 2014 r. na ubezpieczenie zdrowotne 748,96 zł. - w miesiącu listopadzie 2014 r. na ubezpieczenie zdrowotne 48,32 zł. W uzasadnieniu wskazano, iż K. G. została zgłoszona przez płatnika do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy z minimalnym wynagrodzeniem w okresie od 26 sierpnia 2014 r. do 31 maja 2014 r. zaś od 1 czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. w niepełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem za pracę w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia. Od 1 września 2014 r. płatnik zgłosił ją do ubezpieczenia na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem w kwocie 7500 zł brutto. Podwyższenie wynagrodzenia i stanowiska ubezpieczonej uzasadnił jej wysokimi kwalifikacjami. Z przeprowadzonego przez organ rentowy postępowania wyjaśniającego wynika, iż kwalifikacje ubezpieczonej nie zmieniły się od czerwca 2011 r. zaś wynagrodzenie i wymiar czasu pracy w okresie od 1 czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. uległy zmniejszeniu. Okoliczności te wobec faktu, iż K. S. od 1 października 2014 r. jest niezdolna do pracy z powodu choroby zaś obecnie ubiega się o wypłatę zasiłku chorobowego za okres o 3 listopada 2014 r. wskazują, że zmiana warunków umowy o pracę miała charakter pozorny w celu stworzenia podstaw do osiągniecia wyższych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego (decyzja k. 33-38 a.u.). Odwołanie od tej decyzji złożył D. S. kwestionując ją i wnosząc o jej uchylenie. W treści odwołania wskazywał, że od momentu zatrudnienia K. G. rzetelnie i prawidłowo opłacał za nią składki ubezpieczeniowe. Zmniejszenie o połowę wymiaru czasu pracy oraz wynagrodzenia od dnia 1 czerwca 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. było spowodowane koniecznością przygotowania się ubezpieczonej do podjęcia od dnia 1 września 2014 r. nowych obowiązków na stanowisku głównego księgowego - kierownika biura. Decyzja o zatrudnieniu K. G. w tym charakterze oraz ustalenie wysokości jej wynagrodzenia na poziomie 7500 zł brutto wynikały z jej wysokich kwalifikacji oraz faktu, iż była zaufanym pracownikiem, okoliczność, iż jest w ciąży, o czym nie wiedział, nie miała więc żadnego znaczenia dla zmiany stanowiska i podniesienia płacy (odwołanie k. 2-10 a.s.). Odwołanie od powyższej decyzji organu rentowego złożyła również K. G. , wnosząc o jej uchylenie w całości. Wskazała, że będąc zatrudnioną w biurze (...) w C. od ponad siedmiu lat, w celu podniesienia kwalifikacji ukończyła studia podyplomowe w zakresie rachunkowości i uzyskała certyfikat księgowy, uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Wywodziła, że decyzja o zatrudnieniu jej na stanowisku głównego księgowego - kierownika biura została podjęta przez płatnika już na początku 2014 r.. Podała, iż dopiero w końcu sierpnia 2104 r. roku dowiedziała się że jest w ciąży. Ponieważ bardzo zależało jej na podjęciu zaproponowanego, atrakcyjnego zawodowo i finansowo stanowiska, nie informując o ciąży pracodawcy, od początku września podjęła nowe obowiązki. Wskazała, iż na skutek okoliczności, których nie mogła przewidzieć, związanych z pogorszeniem stanu zdrowia w końcu września 2014 r., musiała zaprzestać wykonywania pracy (odwołanie k. 17 -21 a.s.). W odpowiedziach na odwołania organ rentowy domagał się ich oddalenia, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji (odpowiedzi na odwołania k. 11-12 a.s., 22-24 a.s.). Sprawy z odwołań wnioskodawców od decyzji organu rentowego z dnia 20 stycznia 2015 r. zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (postanowienie k. 28 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje D. S. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Biuro (...) w (...) od dnia 5 listopada 2005 r. Od końca 2006 r. zaczął zatrudniać pracowników na stanowiskach pracownika biurowego oraz księgowego. W ramach prowadzonej działalności księgowi zatrudnieni w biurze rozliczają księgi przychodów, rozchodów i księgi rachunkowe klientów, prowadzą sprawy kadrowe, takie jak listy płac, sporządzanie projektów umów o pracę oraz deklaracji ZUS (zeznania wnioskodawczyni k. 53 a.s). K. S. po ukończeniu w dniu 19 czerwca 2007 r. studiów (...) w (...) w C. w Instytucie (...) , od 1 września 2007 r. podjęła na stanowisku księgowej, trwający do 28 sierpnia 2008 r. staż w należącym do jej brata D. S. Biurze (...) . (...) w C. (akta osobowe k.49 a.s.- dyplom k.4 t. A a.o., skierowanie do pracy k. 1 t. A a.o., zaświadczenie lekarskie k. 5 t. A a.o.). W dniu 26 sierpnia 2008 r. wnioskodawczyni została zatrudniona w biurze D. S. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku księgowej, z uposażeniem 1126 zł. miesięcznie (akta osobowe k.49 a.s.- umowa o pracę k.1 tomu B a.o.). W zakresie jej obowiązków był przygotowywanie dokumentacji księgowej do księgowania, segregowanie i układanie chronologiczne dokumentów, sporządzanie dokumentów księgowych, list płac, kart wynagrodzeń PIT 11, PIT 4, sporządzanie dokumentacji ZUS, dekretacja i księgowanie dokumentów księgowych, sporządzanie zeznań i rozliczeń podatkowych oraz wniosków o zwrot VAT, pisanie biznes planów, sprawozdań finansowych, wniosków do banków i innych instytucji obsługa urządzeń biurowych i obsługa klienta (akta osobowe 55 a.s.- zakres obowiązków k. 3 tomu B a.o.). W dniu 28 maja 2010 r. wnioskodawczyni ukończyła w (...) L. na (...) studia magisterskie na kierunku matematyka, następnie w dniu 20 czerwca 2011 r. ukończyła studia podyplomowe na (...) , (...) i (...) we W. w zakresie rachunkowości. W dniu 16 stycznia 2012 r. uzyskała wydany przez Ministra Finansów Certyfikat księgowy uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (akta osobowe wnioskodawczyni k.55 a.s.- dyplom k. 6 t. A a.o., świadectwo ukończenia studiów k.7 t. A a.o., certyfikat k. 8 t. A a.o.). Po zdobyciu nowych kwalifikacji nadal była zatrudniona na stanowisku księgowej, z uposażeniem w wysokości minimalnego wynagrodzenia. Wynagrodzenie tej wysokości otrzymywali również zatrudnieni w biurze (...) księgowi (akta osobowe k 55 a.s., zeznania wnioskodawczyni,k.52v.-53, zeznania świadków M. S. k. 50-51a.s., zeznania świadka P. G. k. 51v a.s.). W 2014 roku D. S. zatrudniał na stanowisku księgowych M. S. i P. G. na podstawie umowę o pracę, w pełnym wymiarze casu pracy oraz przebywającą nadal na urlopie wychowawczym A. P. . Zatrudniona T. G. po upływie 3 miesięcy od powrotu z urlopu wychowawczego w 2014 r. zwolniła się z pracy (zeznania świadka M. S. k. 51 a.s.). W dniu 28 lutego 2014 r. D. S. wypowiedział umowę o pracę zawartą z wnioskodawczynią w dniu 26 sierpnia 2008 r., w części dotyczącej wymiaru czasu pracy, z upływem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia w dniu 31 maja 2014 r., z pełnego etatu na ½ etatu oraz wynagrodzenia z kwoty 1680 zł. brutto na 840 zł brutto. Przyczyną wypowiedzenia dotychczasowych warunków umowy o pracę była zmiana organizacji pracy w zakładzie pracy oraz zmiana czasu pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy. Nowe warunki czasu pracy i płacy miały obowiązywać od dnia 1 czerwca 2014 r. Wnioskodawczyni wykonywała te same obowiązki w zmniejszonym wymiarze czasu pracy, po cztery godziny dziennie i za niższym wynagrodzeniem (akta osobowe 55 a.s.- wypowiedzenie warunków umowy o pracę k. 10 t. B a.o. listy płac k.7,8,9 t.I a.u. , listy obecności k. 21-23 t.I a.u., zeznania wnioskodawczyni k. 52 v. a.s., zeznania świadka M. S. k.50 v a.s.). Pod koniec miesiąca sierpnia 2014r. K. G. udała się do lekarza, który stwierdził u niej początek ciąży ( dokumentacja medyczna , k. 49 a.s., zeznania wnioskodawczyni,k,52, 52v.-53). W dniu 1 września 2014 r. D. S. i K. S. podpisali aneks do zawartej umowy o pracę. Postanowili, iż w miejsce dotychczasowych warunków umowy dotyczących wymiaru czasu pracy tj. ½ etatu, stanowiska pracy – księgowa, oraz wynagrodzenia w wysokości 840 zł brutto będą obowiązywały następujące warunki: wymiar czasu pracy zostanie zwiększony do ośmiu godzin na dobę (do pełnego czasu pracy), nastąpi zmiana stanowiska pracy na stanowisko „główny księgowy - kierownik biura”, zaś wynagrodzenie wyniesie 7500 zł brutto . D. S. „utworzył” nowe, nie istniejące do tej pory w firmie stanowisko pracy. Do obowiązków wnioskodawczyni jako głównego księgowego – kierownika biura miało należeć: odpowiedzialność za opracowanie planu kont, odpowiedzialność za procedurę rozliczania inwentaryzacji aktywów firmy, prowadzenie ewidencji księgowych, przygotowywanie sprawozdań i raportów, nadzór nad prawidłowym obiegiem dokumentów księgowych, nadzór nad prawidłowością rozliczeń podatkowych, kontrola prawidłowości operacji finansowo księgowych dokonywanych przez pracowników, nadzór nad pracownikami biura, kontaktowanie się i współpraca z w instytucjami zewnętrznymi. Wnioskodawczyni miała zastępować swojego brata D. S. podczas jego nieobecności w pracy, przyjmować dokumenty od klientów rozmawiać z nimi. Wykonywała swoje obowiązki pracownicze do dnia 30 września 2014 r. Od 1 października 2014 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z pogorszeniem stanu zdrowia spowodowanym stanem ciąży. Pracodawca D. S. wypłacił jej wynagrodzenie za wrzesień oraz za okres przebywania na zwolnieniu lekarskim w miesiącu październiku 2014 r.. Dochód roczny związany z prowadzeniem Biura (...) w roku 2014 wyniósł 39 256,76 zł. (odpowiednio w latach poprzednich 79 822,15 zł za rok 2012 i 98 331,91 zł, za rok 2013) (akta osobowe 55 a.s.- aneks do umowy o pracę k. 12 tomu B a.o., zakres obowiązków k. 13 tomu B a.o., lista obecności k.19,20 t.I a.u., przelewy bankowe k. 24,25 t.I a.u., zeznania o wysokości osiągniętego dochodu k. 49 a.s. zeznania wnioskodawczyni k. 42,52v-53 a.s., zeznania wnioskodawcy k. 42 v,52-52v. zeznania świadka M. S. k. 51 a.s., zeznania świadka P. G. k. 51v). D. S. odprowadził od podwyższonego od 1 września 2014 r. wynagrodzenia wnioskodawczyni, składki do ubezpieczenie społeczne za miesiąc wrzesień (bezsporne). Obecnie K. G. przebywa na urlopie rodzicielskim. Wnioskodawca nie zatrudnił innego pracownika na jej miejsce i mimo, iż nadal uskarża się na zły stan zdrowia , nadal takiego stanowiska nie utworzył , sam wykonuje obowiązki , które miała wykonywać jego siostra (bezsporne, zeznania wnioskodawcy k. 52v, zeznania wnioskodawczyni 51v a.s.). Z uwagi na fakt, iż skarżąca złożyła wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego od dnia 3 listopada 2014 r. organ rentowy wszczął postępowanie wyjaśniające, celem ustalenia kwoty podstawy wymiaru składek na podstawie umowy o pracę w Biurze (...) ( zaświadczenie k. 3 a.u.). W dniu 20 stycznia 2013r. organ rentowy wydał zaskarżoną w przedmiotowej sprawie decyzję (decyzja k. 33-38 a.u.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumentację zawartą w aktach organu rentowego, aktach sądowych, aktach osobowych oraz częściowo w oparciu o zeznania wnioskodawczyni i wnioskodawcy oraz świadków M. S. i P. G. . Sąd w całości obdarzył wiarą dowody z dokumentów potwierdzających zawarcie umowy o pracę z dnia 26 sierpnia 2008 r. i wypowiedzenia zmieniającego wymiar czasu pracy i płacy od 1 czerwca 2014 r. uznając, iż nie budzą one wątpliwości pod względem formy, treści oraz faktu sporządzenia przez uprawnione podmioty; nie zostały one również zakwestionowane przez strony. Sąd nie podzielił natomiast treści dokumentu w postaci aneksu do umowy o pracę z dnia 1 września 2014 r. oraz zakresu obowiązków wnioskodawczyni po podpisaniu w dniu 1 września 2014 r. aneksu do umowy o pracę. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało bowiem, aby praca zgodnie z treścią tego aneksu była rzeczywiście wykonywana. Wbrew twierdzeniom stron wypowiedzenie umowy o pracę z dnia 28 lutego 2014 r. (akta osobowe k 55 a.s. ) nie wskazuje ani na okresowość trwania umowy o pracę na ½ etatu ani na fakt, iż przyczyną zmniejszenia etatu zgodnie z tym wypowiedzeniem była potrzeba dokształcania się przez K. S. , celem objęcia w przyszłości stanowiska głównego księgowego –kierownika biura. Z dokumentu tego wynika bowiem, iż przyczyną wypowiedzenia dotychczasowych warunków umowy o pracę były przyczyny dotyczące zakładu pracy (aneks k 12 akt osobowych). Gdyby strony faktycznie miały zamiar zmniejszyć wymiar czasu pracy wnioskodawczyni do ½ tylko okresowo, w celu przyuczania się do pracy na nowym stanowisku , to taka właśnie przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę byłaby zawarta w treści tegoż wypowiedzenia i wówczas jego treść zawierałaby zapis , że jest to wypowiedzenie warunków pracy i płacy tylko terminowe. Tymczasem analiza jego treści prowadzi do przeciwnych wniosków - było ono zawarte z przyczyn dotyczących pracodawcy i bezterminowo. Z zeznań podatkowych złożonych przez wnioskodawcę jednoznacznie wynika, iż kondycja finansowa biura uległa pogorszeniu. Jego dochód w 2012 roku wyniósł prawie 80 tysięcy złotych, w roku 2013 prawie 100 tysięcy złotych zaś w roku 2014 zaledwie niecałe 40 tysięcy złotych. W tej sytuacji redukcja wynagrodzenia i czasu pracy pracownika, (w odniesieniu do pracy w pełnym wymiarze), było jak najbardziej uzasadnione ekonomicznie. Reasumując, aneks do umowy z 1 września 2014 r. wraz z zakresem obowiązków zostały sporządzone, biorąc pod uwagę daty związane z ciążą i zwolnieniem lekarskim, w celu uzyskania świadczeń z ZUS przez K. S. . Wnioskodawca zapłacił wyższą składkę od kwoty 7500 zł tylko za jeden miesiąc . Kwota ta ewidentnie została zawyżona w celu podniesienia podstawy wymiaru składek i tym samym uzyskania wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Dodatkowo świadczy o tym fakt, iż wszystkie osoby zatrudnione na stanowisku księgowych również wnioskodawczyni, od początku zatrudnienia otrzymywały wynagrodzenia w wysokości minimalnej. Podniesienie przez skarżącą kwalifikacji, na które powołuje się wnioskodawca, co miało uzasadniać podwyższenie kwoty płacy oraz zmianę stanowiska nastąpiło ostatecznie w 2012 roku. Nie spowodowało wówczas podniesienia wynagrodzenia i zmiany stanowiska. Nastąpiło to dopiero w momencie gdy wnioskodawczyni dowiedziała się o swojej ciąży. Z powyższych względów zeznania D. S. i K. G. Sąd uznał za wiarygodne jedynie odnośnie faktu prowadzenia przez D. S. działalności gospodarczej w branży rachunkowości i zatrudniania pracowników oraz okoliczności i faktu zawarcia umowy o pracę i zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych K. S. . W tej części zeznania były zgodne ze zgromadzonym, wiarygodnym materiałem dowodowym w postaci dokumentów znajdujących się w aktach osobowych skarżącej oraz aktach organu rentowego. Sąd natomiast nie uznał za wiarygodne zeznań wnioskodawcy jakoby nie było mu wiadome w chwili zawierania z K. S. aneksu do umowy w dniu 1 września 2014 r., że wnioskodawczyni była w ciąży. Zeznania te – odnośnie braku wiedzy o ciąży skarżącej – w ocenie Sądu, są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zeznania wnioskodawców co do powodów zmniejszenia wymiaru czasu pracy wnioskodawczyni do ½ etatu w wypowiedzeniu z dnia 28.02.2014r. nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności są sprzeczne z treścią tego wypowiedzenia - przyczynami wypowiedzenia zawartymi w jego treści, wyżej opisanymi. Z uwagi na wskazaną powyżej sprzeczność Sąd uznał za niewiarygodne zeznania wnioskodawców i świadków M. S. i P. G. w części, w której podali, iż zmniejszenie czasu pracy i tym samym wynagrodzenia wnioskodawczyni od 1 czerwca 2014 na podstawie wypowiedzenia z dnia 28 lutego 2014 r. było spowodowane koniecznością zbierania informacji dotyczących prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy oraz zaznajomienia się z sytuacją klientów których obsługiwało biuro. Z tych względów Sąd nie dał też wiary zeznaniom tych osób o świadczeniu pracy przez skarżącą na rzecz D. S. od dnia 1.09.2014r. w poszerzonym znacznie zakresem obowiązków i pełnym wymiarze czasu pracy. Dlatego należało stwierdzić, że aneks do umowy o pracę, z dnia 1 września 2014 r., na podstawie którego D. S. stworzył nowe stanowisko pracy i wielokrotnie podniósł wynagrodzenie wnioskodawczyni Sąd uznał za czynność pozorną. Zwłaszcza, ze po skorzystaniu przez nią ze zwolnienia lekarskiego nie zatrudnił nikogo no miejsce K. G. . Odwołania nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Z przeprowadzonego postępowania jednoznacznie wynika, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją wnioskodawczyni K. G. ( S. ) była zatrudniona przez D. S. , jednakże na poprzednio obowiązujących zasadach, zakres wykonywanych przez nią obowiązków nie usprawiedliwiał zaś ustalenia wysokości jej wynagrodzenia na poziomie 7.500 złotych brutto miesięcznie. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 121, ze zm) tytułem obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego jak i chorobowego ( art. 11 ust. 1 ) oraz wypadkowego (art. 12 ust. 1) jest pozostawanie w stosunku pracy, przy czym na podstawie art. 13 pkt. 1 cyt. ustawy ubezpieczenie trwa od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. W zaskarżonej decyzji organ rentowy zakwestionował jedynie wysokość wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ustalonego w podpisanym w dniu 1 września 2014 r. aneksie do umowy o pracę na 7.500 złotych brutto miesięcznie. Stanowisko organu rentowego jest uzasadnione. Zgodnie z utrwalonym poglądem Sądu Najwyższego nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika w umowie o pracę może być w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych ocenione, jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń. Postanowienie umowy o pracę jest w tym zakresie nieważne jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu – art. 58 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2005 roku, III UK 89/05, OSNP z 2006 roku, Nr 11-12, poz. 192, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 roku, II UZP 2/05 OSNP z 2005 roku, Nr 21, poz. 338, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 roku, II UK 16/05, OSNP z 2006 roku, Nr 11-12, poz. 191, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 roku, II UK 43/05, OSNP z 2006 roku, Nr 15-16, poz. 251). W takiej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma uprawnienie do kwestionowania wysokości wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 roku, III UK 7/09, Lex nr 509047, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 roku II UK 16/05, Lex nr 182776). Wobec tego nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych art. 18 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 13 października o systemie ubezpieczeni społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 121, ze zmianami), § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. z 1998 roku, Nr 161, poz. 1106, ze zmianami), a także art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 581, ze zmianami) – przez nieuwzględnienie zasad ustalania podstawy wymiaru składek określonych w tych przepisach. W ocenie Sądu Okręgowego nie można zgodzić się ze stanowiskiem wnioskodawców, że wysokość wynagrodzenia odpowiadała rodzajowi wykonywanej pracy, zajmowanemu stanowisku i zakresowi obowiązków Nawet, gdyby uznać sporny aneks do umowy o pracę z dnia 01.09.2014r. jako ważny i obowiązujący, wynagrodzenie wnioskodawczyni na nowym stanowisku pracy w takiej wysokości również , zdaniem Sądu , nie byłoby adekwatne do do jej obowiazków pracowniczych. Przy ocenie zasadności zaskarżonej decyzji Sąd również uwzględnił i to, że wynagrodzenia innych pracowników wnioskodawcy stanowiły zaledwie około 20 % wynagrodzenia K. S. . Alimentacyjny charakter świadczeń i zasada solidaryzmu wymagają bowiem, by płaca, stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki, nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie. Wynika to z przekonania, że choć przepisy prawa ubezpieczeń społecznych literalnie odnoszą wysokość składek do wypłaconego wynagrodzenia, w rzeczywistości odwołują się do odpowiedniości przełożenia tytułu ubezpieczenia - pracy i uzyskanej za nią należnej płacy na składki w ramach społecznego poczucia sprawiedliwości w korzystaniu ze świadczeń z ubezpieczenia udzielanych pracownikom z zasobów ogólnospołecznych (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2005 roku, II UK 16/05, OSNP z 2006 roku, Nr 11-12, poz. 191). Podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi bowiem wynagrodzenie godziwe, a więc należne, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia każdego konkretnego przypadku a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 roku, II UZP 2/05, Lex nr 148238, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 roku, I PKN 465/99 OSNAPiUS z 2001 roku, Nr 10, poz. 345). W ocenie Sądu wnioskodawczyni w rzeczywistości w okresie spornym, jak dotychczas, zgodnie z treścią wypowiedzenia umowy o pracę, nadal wykonywała obowiązki księgowej, w wymiarze ½ czasu pracy. Wnioskodawca w żaden sposób nie wykazał, że jego kłopoty zdrowotne doprowadziły do zatrudnienia wnioskodawczyni, celem sprawowania kontroli nad pracą biura. Wypowiedzenie zaś umowy o pracę z dnia 28 lutego 2014 r. nie wskazuje ani na okresowość trwania umowy o pracę na ½ etatu ani nie dowodzi ( a wręcz przeczy) twierdzeniom wnioskodawców, że przyczyną zmniejszenia etatu zgodnie z tym wypowiedzeniem była potrzeba dokształcania się przez K. S. , celem objęcia w przyszłości stanowiska głównego księgowego – kierownika biura. Z dokumentu tego wynika bowiem, iż przyczyną wypowiedzenia dotychczasowych warunków umowy o pracę były przyczyny dotyczące zakładu pracy. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że stanowisko to zostało stworzone fikcyjnie, wyłącznie na potrzeby uzyskania wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych przez wnioskodawczynię, celem usprawiedliwienia wynagrodzenia ustalonego na poziomie około 5 razy wyższym od wcześniej wypłacanego jej oraz uzyskiwanego przez pozostałych księgowych biura. W tym stanie rzeczy należało przyjąć, że postanowienia umowy o pracę w postaci aneksu do tej umowy z dnia 1.09.2014r. dotyczące wysokości wynagrodzenia, zakresu obowiązków i wymiaru czasu pracy są nieważne, zawarte dla pozoru oraz, w zakresie wysokości ustalonego wynagrodzenia sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ( art. 58 § 2 i § 3 k.c. ). Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 roku (II UK 43/05, OSNP z 2006 roku, Nr 15-16, poz. 251), zgodnie z którym cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, ale nie może to oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań oraz korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przy zawarciu umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia (np. urodzeniem dziecka) i ustaleniu wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania świadczeń obliczonych od tej podstawy. Taka umowa o pracę jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Krótki okres zatrudnienia wnioskodawczyni, powoduje, że przeciętny stosunek wypłaconego świadczenia pozostaje w całkowitym oderwaniu od wniesionej składki, co jest również sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Jak zaznaczano świadczenia mają charakter alimentacyjny, a to w połączeniu z zasadą solidaryzmu wymaga, aby wynagrodzenie stanowiące jednocześnie podstawę wymiaru składek, nie było ustalane ponad granicę płacy słusznej i sprawiedliwej oraz aby rażąco nie przewyższało poniesionego wkładu pracy. Z tych wszystkich względów i na mocy powołanych przepisów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI