VIII U 2757/24

Sygnatura akt VIII U 2757/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 11 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. na podstawie art. 15zx ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2024 poz. 340, z późn. zm.) w związku z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 poz. 497 z późn. zm.) zobowiązał P. K. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia postojowego w kwocie 711,00 zł w terminie miesiąca od otrzymania decyzji wraz odsetkami ustawowym za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia postojowego do dnia zwrotu. Organ rentowy wskazał również, że wysokość odsetek ustawowych na dzień wydania decyzji wynosi 258,89 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Zakład przeanalizował dokumenty zgromadzone w sprawie oraz złożone przez wnioskodawczynię wyjaśnienia i ustalił, że praca polegająca na wykonywaniu obowiązków biletera-szatniarza jak również prace wykonywane przez wnioskodawczynię, które były jej zlecone na podstawie umowy zawartej z płatnikiem – T. (...) w Ł. nie dotyczyła działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych wskazanej przez wnioskodawczynię w złożonych wyjaśnieniach. W ocenie organu rentowego, jako działalność wspomagającą wystawianie przedstawień teatralnych, operowych, baletowych, musicalowych i innych uznaje się działalność: reżyserów, producentów, scenografów, projektantów i wykonawców teatralnych dekoracji scenicznych, maszynistów sceny, specjalistów od oświetlenia sceny, konferansjerów, itd. oraz działalność producentów przedstawień artystycznych, w obiektach lub poza nimi. Zdaniem ZUS są to zatem usługi bezpośrednio związane w wystawianiem wydarzeń artystycznych, a zakres obowiązków wskazany przez ubezpieczoną w złożonych wyjaśnieniach był z nimi jedynie pośrednio związany, a zatem umowa nie była wykonywana w dziedzinie, która uprawniała do skorzystania z jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. (decyzja k. 23-24v. akt ZUS) Odwołanie od przedmiotowej decyzji, w dniu 6 listopada 2024 r., wniosła P. K. wskazując, że w jej ocenie decyzja organu rentowego jest błędna, ponieważ organ błędnie i zbyt wąsko interpretuje art. 15 zs 3 ustawy covidowej. W ocenie odwołującej, jednorazowe świadczenie postojowe należy się między innymi za działalność techniczną wspomagającą produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych” i nie skonkretyzował jaki branże należy uznać za ową działalność techniczną. W ocenie ubezpieczonej, celem ustawodawcy było, by dzięki tej ustawie pomóc osobą dotkniętym skutkami pandemii, dlatego też powinna być ona interpretowana możliwie szeroko, tak by móc faktycznie pomóc osobom, do których jest skierowana. (odwołanie k. 3) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o zasądzenie od P. K. na rzecz ZUS I Oddziału w Ł. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź na odwołanie k. 4-5) Na rozprawie z dnia 13 stycznia 2025 r. wnioskodawczyni poparła odwołanie, a w imieniu organu rentowego nikt się nie stawił. (stanowisko końcowe stron e-protokół rozprawy z 13 stycznia 2025 r. 00:00:06-00:01:34 – płyta CD k. 18) Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny: P. K. urodziła się (...) W okresie od 1 października 2019 r. do września 2024 r. była studentką kierunku historia na wydziale F. -Historycznym (...) . (zaświadczenie z UŁ k. 7, zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 13 stycznia 2025 r. 00:02:11-00:13:03 w zw. z 00:14:05 – płyta CD k. 18) W dniu 1 października 2020 r. P. K. zawarła z Teatrem Powszechnym w Ł. umowę zlecenia. Zgodnie z § 1 pkt 1 tej umowy wnioskodawczyni zobowiązała się wykonywać obowiązki biletera-szatniarza na czas wystawianych przez Teatr spektakli wg. obowiązującego repertuaru i ustalonego grafiku. Zgodnie § 1 pkt. 2 umowy zadania ubezpieczonej obejmowały: obsługę widzów, przyjmowanie i wydawanie odzieży, dbałość o porządek i bezpieczeństwo widzów oraz odpowiedzialność za powierzone rzeczy. Natomiast zgodnie z § 1 pkt 3 umowy, szczegółowy zakres obowiązków zleceniobiorcy określał załącznik nr 1 do niniejszej umowy. (umowa zlecenia k. 8-10 akt ZUS) Zgodnie z powyższym załącznikiem, w czasie pełnienia dyżuru, szatniarz obowiązany jest: - przyjmować od widzów odzież za wydaniem żetonu z oznaczeniem numeru wieszaka oraz wydawać uprzednio przyjętą odzież za zwrotem wydanego żetonu, - należycie dbać o powierzone mienie, zabezpieczyć je przed kradzieżą lub zniszczeniem, - starannie i sumiennie wykonywać pracę wynikające z przydzielonych zadań lub poleceń przełożonego, - zachować właściwy poziom i kulturę obsługi widzów, - dbać o higienę osobistą i nosić ubiór ochrony osobistej, - informować przełożonego o wszelkiego rodzaju trudnościach w prawidłowym wykonywaniu zadań, - wykonywać inne polecenia przełożonego. Z kolei do obowiązków biletera należy: - należyta kontrola ważności biletu, - udzielanie rzetelnej informacji klientom na temat organizacji spektaklu, - nie wpuszczanie do miejsca wystawienia spektaklu osób bez ważnego biletu, - terminowe i staranne wypełnianie obowiązującej dokumentacji organizacyjno-obsługowej, - starannie i sumienne wykonywanie prac wynikających z przydzielonego zadania lub poleceń przełożonego, - zachowywanie właściwego poziom i kultury obsługi widzów, - dbanie o higienę osobistą i noszenie ubiór ochrony osobistej, - informowanie przełożonego o wszelkiego rodzaju trudnościach w prawidłowym wykonywaniu zadań, - wykonywanie innych poleceń przełożonego. (załącznik nr 1 do umowy zlecenia k. 22-22v.) Ubezpieczona w trakcie trwania spektaklu wykonywała czynności na różnych stanowiskach. Jako szatniarz przyjmowała odzież i potem ją wydawała. Jako bileter, stała przy drzwiach wejściowych, wpuszczała widzów i sprawdzała bilety, a także udzielała im informacji oraz pilnowała, aby nie wszedł nikt bez biletu, nie nagrywał, nie robił zdjęć, ani nie jadł podczas spektaklu. Wnioskodawczyni zbierała również oświadczenia dotyczące zakażenia (...) 19, czy sprawdzała czy widzowie noszą maseczki. Jeżeli ubezpieczona pracowała na widowni – zajmowała się otwieraniem i zamykaniem kuluarów, zdejmowaniem pokrowców z foteli oraz sprawdzaniem czy zgadza się numeracja siedzeń. W trakcie realizowania zawartej umowy zlecenia do obowiązków P. K. należało w szczególności: przyjmowanie od widzów odzieży za wydaniem żetonu z oznaczeniem numeru wieszaka oraz wydawanie uprzednio przyjętej odzieży za zwrotem wydanego żetonu, troska o powierzone mienie, zabezpieczenie jej przed kradzieżą lub zniszczeniem, a także zapewnienie istotnego wsparcia organizacyjno-porządkowego dla zespołu teatralnego podczas spektakli wyjazdowych, zachowanie właściwego poziomu i kultury obsługi widzów przy organizowanych wydarzeniach kulturalnych, czy kontrola ważności biletu i niewpuszczenie do miejsca wystawiania spektaklu osób bez ważnego biletu, a także udzielanie informacji na temat spektaklu, w tym jego obsady. Do zadań P. K. należała również koordynacja publiczności (również podczas organizowanych przez teatr festiwali) oraz troska o zapewnienie, żeby publiczność zajęła prawidłowe, a także dostępne ze względów technicznych miejsca. Gdy zaszła taka potrzeba, zajmowała się także przesadzaniem widzów w trakcie spektaklu. Wnioskodawczyni pilnowała, aby nie dopuścić do sytuacji, w której publiczność zajmie miejsce, które zostało czasowo – na potrzeby spektaklu – wyłączone z użytku np. są zajmowane przez aktorów i zespół teatralny albo są wykorzystywane ze względów technicznych. Ubezpieczona pilnowała, żeby rekwizyty stały na swoim miejscu i nikt ich nie przeniósł. Bez pracy biletera nie byłoby możliwości wystawiania spektakli. (informacja z Teatru Powszechnego z 16 stycznia 2025 r. k. 20-21, zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 13 stycznia 2025 r. 00:02:11-00:13:03 w zw. z 00:14:05 – płyta CD k. 18) Od końca października 2020 r. do wiosny 2021 r. T. (...) w Ł. nie działał ze względu na pandemię (...) 19. Wiosną 2021 r. wznowił działalność na kilka dni, a następnie znów go zamknięto. (zeznania ubezpieczonej e-protokół rozprawy z 13 stycznia 2025 r. 00:02:11-00:13:03 w zw. z 00:14:05 – płyta CD k. 18) W dniu 28 stycznia 2021 r. ubezpieczona złożyła wniosek (...) o wypłatę jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego w związku z przeciwdziałaniem skutkom wywołanym (...) 19 dla powyższej umowy zlecenia. We wniosku wnioskodawczyni oświadczyła, że umowa dotyczyła działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych. Wskazała również, że miesięczny przychód, który wynika z umowy wyniósł 711,00 zł, a przychód osiągnięty w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku wyniósł 58,50 zł. Na podstawie wniosku, ubezpieczona otrzymała świadczenie postojowe w wysokości 711,00 zł w dniu 22 lutego 2021 r. (bezsporne, a nadto wniosek k. 1-3) Powyższy stan faktyczny – zasadniczo bezsporny, Sąd ustalił na podstawie wskazanych powyżej dokumentów, a także zeznań ubezpieczonej, które Sąd uznał w całości za wiarygodne. Sąd uwzględnił również stanowisko i ocenę aktywności – wnioskodawczyni, w ramach realizacji zawartej umowy zlecenia, przedstawione przez T. (...) w Ł. w piśmie z dnia 24.01.2025 [ k. 20-21] Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się, bowiem, do wykładni art. 15zs 3 ust. 1 pkt 3 ustawy covidowej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie należało uznać za uzasadnione. Zgodnie z art. 15 zs 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...) 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 340 ze zm.), osobie, o której mowa w art. 15zq ust. 1 pkt 2, nieposiadającej innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, przysługuje prawo do jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego, jeżeli przychód z umowy cywilnoprawnej zawartej do dnia wejścia w życie ustawy, z tytułu działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych – uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym został złożony wniosek o to jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe, nie był wyższy od 300% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, obowiązującego na dzień złożenia wniosku. P. K. w dniu 1 października 2020 r. zawarła umowę zlecenia z T. (...) w Ł. na okres od 1 października 2020 r. do 30 września 2021 r., która dotyczyła działalności technicznej wspomagającej wystawianie wydarzeń artystycznych. W ramach tej umowy zobowiązała się bowiem do wykonywania na rzecz zleceniodawcy obowiązków biletera-szatniarza na czas wystawianych przez T. (...) w Ł. spektakli wg. obowiązującego repertuaru i ustalonego grafiku. Do zadań wnioskodawczyni należało w szczególności: - przyjmowanie od widzów odzież za wydaniem żetonu z oznaczeniem numeru wieszaka oraz wydawać uprzednio przyjętą odzież za zwrotem wydanego żetonu, - należyte dbanie o powierzone mienie, zabezpieczyć je przed kradzieżą lub zniszczeniem, - należyta kontrola ważności biletu, - udzielanie rzetelnej informacji klientom na temat organizacji spektaklu, - nie wpuszczanie do miejsca wystawienia spektaklu osób bez ważnego biletu, - terminowe i staranne wypełnianie obowiązującej dokumentacji organizacyjno-obsługowej, - starannie i sumienne wykonywanie prac wynikających z przydzielonego zadania lub poleceń przełożonego, - zachowywanie właściwego poziom i kultury obsługi widzów, - dbanie o higienę osobistą i noszenie ubiór ochrony osobistej, - informowanie przełożonego o wszelkiego rodzaju trudnościach w prawidłowym wykonywaniu zadań, - wykonywanie innych poleceń przełożonego. Takie też czynności odwołująca się w ramach zawartej z T. (...) umowy wykonywała, co potwierdził T. (...) w Ł. w piśmie z 16 stycznia 2025 r. Ubezpieczona bowiem w trakcie trwania spektaklu wykonywała czynności na różnych stanowiskach. Jako szatniarz przyjmowała odzież i potem ją wydawała. Jako bileter, stała przy drzwiach wejściowych, wpuszczała widzów i sprawdzała bilety, a także udzielała im informacji oraz pilnowała, aby nie wszedł nikt bez biletu, nie nagrywał, nie robił zdjęć, ani nie jadł podczas spektaklu. Wnioskodawczyni zbierała również oświadczenia dotyczące zakażenia (...) 19, czy sprawdzała czy widzowie noszą maseczki. Jeżeli ubezpieczona pracowała na widowni – zajmowała się otwieraniem i zamykaniem kuluarów, zdejmowaniem pokrowców z foteli oraz sprawdzaniem czy zgadza się numeracja siedzeń. W trakcie realizowania zawartej umowy zlecenia do obowiązków P. K. należało też: przyjmowanie od widzów odzieży za wydaniem żetonu z oznaczeniem numeru wieszaka oraz wydawanie uprzednio przyjętej odzieży za zwrotem wydanego żetonu, troska o powierzone mienie, zabezpieczenie jej przed kradzieżą lub zniszczeniem, a także zapewnienie istotnego wsparcia organizacyjno-porządkowego dla zespołu teatralnego podczas spektakli wyjazdowych, zachowanie właściwego poziomu i kultury obsługi widzów przy organizowanych wydarzeniach kulturalnych, a także udzielanie informacji na temat spektaklu, w tym jego obsady. Do zadań P. K. należała również koordynacja publiczności (również podczas organizowanych przez teatr festiwali) oraz troska o zapewnienie, żeby publiczność zajęła prawidłowe, a także dostępne ze względów technicznych miejsca. Gdy zaszła taka potrzeba, zajmowała się także przesadzaniem widzów w trakcie spektaklu. Wnioskodawczyni pilnowała, aby nie dopuścić do sytuacji, w której publiczność zajmie miejsce, które zostało czasowo – na potrzeby spektaklu – wyłączone z użytku np. są zajmowane przez aktorów i zespół teatralny albo są wykorzystywane ze względów technicznych. Ubezpieczona pilnowała, żeby rekwizyty stały na swoim miejscu i nikt ich nie przeniósł. Bez pracy biletera nie byłoby zatem możliwości wystawiania spektakli. Wskazany przez ubezpieczoną we wniosku o jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe przedmiot umowy zlecenia przedmiot umowy zlecenia bez wątpienia mieścił się zatem w zakresie znaczenia pojęcia: „działalność techniczna wspomagająca produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianie wydarzeń artystycznych”. Przy czym miesięczny przychód, który wynikał z umowy, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, wyniósł 58,50 zł. Natomiast miesięczny przychód, który wynikał z umowy wyniósł 711,00 zł. Nie można, zatem, zgodzić się ze stanowiskiem organu rentowego, który utrzymywał, iż z mowy zlecenia wynika, że zakres czynności, które wykonywała odwołująca się w ramach umowy zawartej z T. (...) w Ł. , nie jest związany z przedmiotem umowy zlecenia, który odwołujący wskazał we wniosku o jednorazowe dodatkowe świadczenie postojowe. Za błędną należało przy tym uznać argumentację organu rentowego, który utrzymywał, że czynności realizowane przez P. K. na rzecz T. (...) w ramach umowy zlecenia nie dotyczyły działalności technicznej wspomagającej produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawienie wydarzeń artystycznych (w tym przedstawień teatralnych). Praca, która odwołująca świadczyła w ramach umowy zlecenia jest specyficzna i bez wątpienia stanowi istotny element przy całości różnego rodzaju wydarzeń artystycznych, a w szczególności spektakli teatralnych które organizuje T. (...) w Ł. , na rzecz którego odwołująca się wykonywała prace w ramach zlecenia. Błędnym jest założenie organu rentowego, że konkretne postanowienia umowne zlecenia nie odpowiadają wprost literalnemu zapisowi art. 15zs ( 1) ust. 1 pkt 3 ustawy i tym samym nie można przyjąć, że odwołująca się spełniła warunki do przyznania jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego. W przekonaniu Sądu oczywistym jest, że cały szereg działań wykonywanych przez ubezpieczoną w ramach umowy zlecenia miało na celu i służyło technicznemu bezpośredniemu wspomaganiu różnego rodzaju działań i wydarzeń artystycznych charakterystycznych dla działalności teatru. Odwołująca bez wątpienia w ramach umowy zlecenia zajmowała się działalnością techniczną wspomagającą wystawianie przedstawień teatralnych, a zatem wspomagającą wystawianie wydarzeń artystycznych. Jak powiem podaje Słownik Języka Polskiego (https://sjp.pl/wspomaga%C4%87) „wspomagać” znaczy m.in. „wzmacniać, ułatwiać działanie czegoś ”. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy nie sposób uznać, że działania ubezpieczonej podejmowane w ramach realizowania umowy zlecenia nie miały na celu ułatwiania i nie ułatwiały działalności T. (...) w Ł. związanej z jego działalnością artystyczną w zakresie sztuki teatralnej. Błędna i niemająca jakiegokolwiek oparcia w przepisach ustawy jest przy tym prezentowana przez organ ZUS wykładnia przepisu art. 15zs 3 ust. 1 pkt 3, zgodnie z którą to wykładnią przepis ten miałby wymagać, aby osoba ubiegająca się o świadczenie na podstawie art. 15zs 3 ust. 1 pkt 3 wykonywała usługi bezpośrednio związane w wystawianiem wydarzeń artystycznych. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było, by świadczenie przysługiwało tylko osobom bezpośrednio związanymi z produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianiem wydarzeń artystycznych, wówczas w przepisie zawarłby wprost określenie „bezpośrednio”. W ocenie Sądu, osobom wykonującym usługi bezpośrednio związane z wystawianiem wydarzeń artystycznych takim jak wymienieni przez ZUS: reżyserowie, scenografowie, czy projektanci dekoracji scenicznych, świadczenie postojowe oczywiście przysługiwało, ale nie na podstawie art. 15zs 3 ust. 1 pkt 3, a na podstawie art. 15zs 3 ust. 1 pkt 1. To w pkt. 1 ustawodawca wskazał bowiem na umowy cywilnoprawne z tytułu działalności twórczej w zakresie sztuk plastycznych, literatury, muzyki, twórczości audialnej, utworów audiowizualnych, teatru, kostiumografii, scenografii, reżyserii, choreografii , lutnictwa artystycznego i sztuki ludowej. Z kolei na podstawie art. 15zs 3 ust. 1 pkt 3 świadczenie to przysługiwało innym osobom, których praca, choć nie będąca pracą ściśle twórczą czy mającą wartość artystyczną (tak jak ma to miejsce w przypadku działalności wymienionych w pkt.1), to jest związana z produkcję audiowizualną lub produkcję i wystawianiem wydarzeń artystycznych, i bez pracy których produkcja audiowizualna lub produkcja i wystawianie wydarzeń artystycznych nie byłyby możliwe. Zdaniem Sądu do takiej właśnie działalności należy zaliczyć właśnie wykonywaną przez odwołującą działalność szatniarzy czy bileterów, jak również np. konserwatorów czy kierowców zatrudnionych przez teatry bądź zespoły ludowe, czy pracę wszystkich innych osób, bez których działalność audiowizualna lub artystyczna nie byłaby możliwa, mimo że praca tych osób nie jest pracą, którą można by uznać za twórczą czy artystyczną. W związku z powyższym, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i zwolnił P. K. z obowiązku zwrotu jednorazowego dodatkowego świadczenia postojowego w kwocie 711 zł wraz z odsetkami ustawowymi.