VIII U 2486/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy uwzględnił odwołanie ubezpieczonego, zaliczając okres nauki zawodu jako okres składkowy do emerytury, mimo braku formalnej umowy o naukę zawodu.
S. M. odwołał się od decyzji ZUS, która nie uwzględniła mu okresu nauki zawodu (1969-1972) do wysokości emerytury z powodu braku indywidualnej umowy o praktyczną naukę zawodu. Sąd Okręgowy, opierając się na zeznaniach świadków i analizie przepisów z 1958 r., uznał, że sposób odbywania praktyk i traktowanie uczniów przez przedsiębiorstwo wskazuje na stosunek pracy, co pozwala na zaliczenie tego okresu jako składkowego.
Sąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał sprawę S. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. ZUS decyzją z 23.10.2014 r. przyznał S. M. emeryturę, ale nie uwzględnił okresu od 1 września 1969 r. do 24 czerwca 1972 r. jako okresu składkowego, ponieważ ubezpieczony nie przedłożył indywidualnej umowy o naukę zawodu. S. M. wniósł odwołanie, argumentując, że w tym okresie był uczniem Szkoły Budowlanej dla Pracujących i odbywał praktyczną naukę zawodu w Przedsiębiorstwie, a umowę o naukę zawodu zawierali jego rodzice. Twierdził, że nie posiada jej tekstu, gdyż uległa zagubieniu. Sąd Okręgowy, po analizie dowodów, w tym zeznań świadków (A. P. i H. Ś.), którzy uczęszczali z nim do tej samej klasy i których świadectwa pracy zaliczyły ten okres jako zatrudnienie, uznał odwołanie za zasadne. Sąd odwołał się do przepisów ustawy z 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do pracy i zatrudnianiu młodocianych, wskazując, że sposób odbywania praktyk (3 dni w szkole, 3 dni w przedsiębiorstwie, podległość mistrzom, wynagrodzenie) oraz treść świadectw pracy innych uczniów wskazują, że byli oni traktowani jak pracownicy. Sąd powołał się również na orzecznictwo Sądu Najwyższego (II UK 334/08), zgodnie z którym młodociani odbywający naukę zawodu na podstawie umowy z zakładem pracy posiadali status pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, zaliczając sporny okres jako składkowy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, okres praktycznej nauki zawodu może zostać zaliczony jako okres składkowy, nawet w przypadku braku formalnej umowy o naukę zawodu, jeśli sposób odbywania praktyk i okoliczności wskazują na istnienie stosunku pracy lub jego ekwiwalentu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób odbywania praktyk, traktowanie uczniów przez przedsiębiorstwo jak pracowników, a także zeznania świadków i orzecznictwo SN potwierdzają, że okres ten powinien być zaliczony jako składkowy, mimo braku formalnej umowy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmienia zaskarżoną decyzję
Strona wygrywająca
S. M.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | ubelpieczony/odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy/pozwany |
Przepisy (4)
Główne
u.e.r. FUS art. 6 § ust. 2 pkt 3
Ustawa o emeryturach i rentach z FUS
Za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15.12.1991 r. okresy zatrudnienia młodocianych na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1.01.1975 r., na podstawie umowy o naukę zawodu, przyuczenie do określonej pracy oraz o wstępnym stażu pracy.
Pomocnicze
Ustawa o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodzieży w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy art. 13 § ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1
Reguluje czas pracy młodocianych, który wlicza czas dokształcania i może wynosić do 8 godzin dziennie, nie więcej niż 36 godzin tygodniowo.
Ustawa o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodzieży w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy art. 17
Dotyczy urlopów wypoczynkowych dla młodocianych.
k.p.c. art. 477 § par. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sposób odbywania praktyk zawodowych przez uczniów był zbliżony do stosunku pracy. Świadectwa pracy innych uczniów potwierdzają zaliczenie okresu nauki jako okresu zatrudnienia. Przepisy ustawy z 1958 r. oraz orzecznictwo SN wskazują na możliwość zaliczenia okresu nauki zawodu jako składkowego.
Odrzucone argumenty
Brak formalnej, indywidualnej umowy o naukę zawodu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd uznał, iż przeprowadzone dowody są wystarczające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia. Zarówno sposób odbywania praktyk, ale przede wszystkim treść świadectw pracy wskazuje, iż uczniowie szkoły byli traktowani jak pracownicy. Młodociany, odbywający naukę zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem pracy [...] posiadał status pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz ubezpieczeniu społecznym.
Skład orzekający
Jolanta Łanowy
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury i zaliczanie okresów nauki zawodu jako okresów składkowych, zwłaszcza w przypadkach braku formalnych umów, ale istnienia innych dowodów potwierdzających charakter zatrudnienia."
Ograniczenia: Dotyczy głównie okresu przed 1975 r. i specyficznych przepisów dotyczących nauki zawodu młodocianych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może interpretować przepisy w celu ochrony praw ubezpieczonych, nawet w obliczu braków formalnych dokumentacji, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.
“Czy brak umowy o naukę zawodu pozbawi Cię emerytury? Sąd Okręgowy odpowiada!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VIII U 2486/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Łanowy Protokolant: Kamila Niemczyk po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. w Gliwicach sprawy S. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wysokość świadczenia na skutek odwołania S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 23 października 2014 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż zalicza ubezpieczonemu na wysokość emerytury okres od 1 września 1969 r. do 24 czerwca 1972 r. jako okres składkowy. (-) SSO Jolanta Łanowy UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23.10.2014r. – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przyznał S. M. prawo do emerytury od dnia (...) . tj. od daty osiągnięcia wieku emerytalnego. Do wysokości emerytury nie uwzględniono ubezpieczonemu okresu od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. S. M. wniósł odwołanie od tej decyzji. Wskazał w odwołaniu, iż w okresie od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. był uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. , która ukończył w zawodzie mechanik kierowca pojazdów samochodowych. Jako młodociany odbywał w tym okresie praktyczna naukę zawodu w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Wskazał, iż nie posiada umowy o praktyczną naukę zawodu, ale wskazani przez niego świadkowie , którzy uczęszczali z nim do tej samej klasy, potwierdzą iż taką umowę zawarł .Nadto podniósł, iż próbował uzyskać umowę o praktyczną naukę zawodu w Archiwum Zlikwidowanych Przedsiębiorstw Państwowych, ale bezskutecznie. W odpowiedzi na odwołanie - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymał argumentację jak w decyzji. Ponadto podniesiono, iż ubezpieczony za sporny okres przedstawił jedynie świadectwo ukończenia szkoły i zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Natomiast nie przedłożył indywidualnej umowy o naukę zawodu. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczony S. M. urodził się (...) W dniu 8 września 2014r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury. Decyzją z dnia 23.10.2014r. – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przyznał S. M. prawo do emerytury od dnia (...) tj. od daty osiągnięcia wieku emerytalnego. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono ubezpieczonemu 41 la , 9 m-cy i 25 dni okresó3ww składkowych i 17 dni okresów nieskładkowych. Nie uwzględniono ubezpieczonemu okresu od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. W okresie tym ubezpieczony był uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. . Organ rentowy odmówił ubezpieczonemu uwzględnienia tego okresu do wysokości emerytury, albowiem ubezpieczony za ten okres przedstawił jedynie świadectwo ukończenia szkoły i zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Natomiast nie przedłożył indywidualnej umowy o naukę zawodu. Ubezpieczony w okresie od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. był uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. , którą ukończył w zawodzie mechanik kierowca pojazdów samochodowych. Jako uczeń odbywał w tym okresie praktyczną naukę zawodu w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Przez cały okres nauki w szkole przez trzy dni w tygodniu uczniowie uczęszczali do szkoły, a przez kolejne trzy dni obywali praktyki zawodowe na terenie Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Podczas praktyki uczniowie byli zatrudnieni na poszczególnych wydziałach przedsiębiorstwa i podlegali odpowiednim mistrzom lub brygadzistom zakładu pracy. W okresie letnim przez miesiąc odbywali praktyki, a miesiąc wakacji mieli wolny. W okresie ferii zimowych obywali praktyki zawodowe. Wynagrodzenie za praktykę otrzymywali od pracownika zakładu pracy, który sprawował nad nimi opiekę podczas praktyk. W imieniu małoletnich uczniów umowy o praktyczną naukę zawodu zawierali ich rodzice. W spornym okresie razem z ubezpieczonym do tej samej klasy uczęszczali A. P. (1) i H. Ś. (1) . Świadkowie po zakończeniu nauki w szkole , w przeciwieństwie do ubezpieczonego podjęli pracę w tym zakładzie tj. Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Z czasem przedsiębiorstwo to zostało przemianowane na (...) . Świadkowie w świadectwach pracy wystawionych przez pracodawcę okres odbywania nauki mają zaliczony do całego okresu zatrudnienia. W przypadku świadka A. P. (1) który posiada prawo do emerytury z warunków szczególnych, organ rentowy na podstawie świadectwa pracy zaliczył świadkowi ten okres do stażu pracy, co wynika z akt emerytalnych świadka. Uczniowie otrzymywali legitymacje ubezpieczeniowe. Korzystali z Przychodni (...) jak pracownicy. Ubezpieczony twierdził, iż jego rodzice w jego imieniu zawarli umowę o praktyczną naukę zawodu, jednakże jej tekstu ubezpieczony nie posiada, prawdopodobnie uległ zagubieniu. Akta osobowe uczniów (...) Szkoły Budowlanej dla (...) SA zarchiwizowane w Archiwum Zlikwidowanych Przedsiębiorstw Państwowych w B. , ale jak ustalono w toku procesu nie ma tam akt osobowych ubezpieczonego. Ubezpieczony przedłożył zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl . Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie dowodów znajdujących się w aktach organu rentowego, a także na podstawie akt rentowych świadka A. P. , zeznań świadków A. P. (1) i H. Ś. (1) oraz przesłuchania stron. Sąd uznał, iż przeprowadzone dowody są wystarczające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd uznał je za wiarygodne, przy czyn strony nie kwestionowały wagi dokumentów. Zaś w ocenie Sądu zeznania świadków i twierdzenia ubezpieczonego są logiczne, korespondują z sobą, a nadto znajdowały uzasadnienie w dokumentach zgromadzonych przez organ rentowy w aktach m.in. A. P. . Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. W niniejsze sprawie kwestią sporną pozostawało czy ubezpieczony w spornym okresie , będąc uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. , zawarł indywidualną umowę o praktyczna naukę zawodu, na podstawie której świadczył pracę jako młodociany w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS , za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15.121.1991r. okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne, okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze państwa polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1.01.1975r. tzn. na podstawie umowy o naukę zawodu, przyuczenie do określonej pracy oraz o wstępnym stażu pracy. W świetle ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczenia do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodzieży w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226 z późn. zm.) tylko te osoby, które przed dniem 1 stycznia 1975 r. wykonywały pracę na podstawie umowy o naukę zawodu, o przyuczenie do określonej pracy lub o odbywanie wstępnego stażu pracy i były zatrudnione na warunkach tej ustawy, bądź na podstawie innej umowy rodzącej stosunek pracy, mogą mieć zaliczone okresy takiej pracy do uprawnień emerytalno-rentowych. Ubezpieczony nie posiada tej umowy, natomiast z zeznań świadków A. P. i H. Ś. , którzy razem z ubezpieczonym uczęszczali do jednej klasy , wynika iż takie umowy były zawierane, bowiem świadkowie dysponują świadectwami pracy, z których wynika, iż zakład pracy okres pobierania przez nich nauki w szkole, potraktował jako okresy zatrudnienia pracowniczego. Ubezpieczony nie podjął pracy w po zakończeniu szkoły, w zakładzie pracy do którego szkoła należała, a zatem nie może legitymować się świadectwem pracy o treści podobnej jak świadkowie. Ubezpieczony przedłożył jedynie zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl . Zarówno sposób odbywania praktyk, ale przede wszystkim treść świadectw pracy wskazuje , iż uczniowie szkoły byli traktowani jak pracownicy . Przez cały okres nauki w szkole przez trzy dni w tygodniu uczniowie uczęszczali do szkoły, a przez kolejne trzy dni obywali praktyki zawodowe na terenie Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Podczas praktyki uczniowie byli zatrudnieni na poszczególnych wydziałach przedsiębiorstwa i podlegali odpowiednim mistrzom lub brygadzistom zakładu pracy. W okresie letnim przez miesiąc odbywali praktyki, a miesiąc wakacji mieli wolny. W okresie ferii zimowych obywali praktyki zawodowe. Wynagrodzenie za praktykę otrzymywali od pracownika zakładu pracy, który sprawował nad nimi opiekę podczas praktyk. Na początku praktyka trwała po 6 godzin, z czasem zaś po 8 godzin dziennie. Jeśli chodzi o warunki pracy i nauki w spornym okresie, a które wskazano wyżej , to warunki te w pełni korespondują z wymogami wynikającymi z przepisów ww. ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226), a w szczególności z jej przepisami art. 13 ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1, regulującymi czas pracy młodocianych (który w wieku od lat 14 do 16 wynosił 6 godzin na dobę, a wyjątkowo mógł wynosić więcej, jednak nie więcej niż 8 godzin na dobę, każdorazowe nie przekraczając 36 godzin tygodniowo; i do którego wliczano czas dokształcania w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo i bez względu na to, czy nauka odbywała się w godzinach pracy, czy poza godzinami pracy), jak i z przepisem art. 17 tej ustawy, dotyczącym urlopów, z którego wynika, że młodocianym do ukończenia 16 roku życia przysługuje po nieprzerwanej pracy półrocznej płatny urlop wypoczynkowy w wymiarze 2 tygodni, a po rocznej nieprzerwanej pracy oraz w roku następnym urlop wypoczynkowy w wymiarze 30 dni kalendarzowych, a na wniosek młodocianego objętego dokształcaniem zakład pracy powinien mu udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 kwietnia 2009 r. sygn. II UK 334/08, OSNP 2010/23-24/294, stwierdził, że młodociany, odbywający naukę zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226 z późn. zm.), posiadał status pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz ubezpieczeniu społecznym. W świetle tych okoliczności odwołanie zasługuje na uwzględnienie, dlatego po myśli art. 6 ust. 2 pkt 1a i pkt 3 ustawy o FUS, a także art. 9 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226) - obowiązującej w spornym w niniejszej sprawie okresie, w zw. art. 477 par. 2 kpc -orzeczono jak w sentencji. (-) SSO Jolanta Łanowy
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI