VIII U 2486/14

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2015-10-13
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
emeryturaokres składkowynauka zawoduubezpieczenie społeczneZUSstaż pracymłodociany

Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie ubezpieczonego, zaliczając okres nauki zawodu jako okres składkowy do emerytury, mimo braku formalnej umowy o naukę zawodu.

S. M. odwołał się od decyzji ZUS, która nie uwzględniła mu okresu nauki zawodu (1969-1972) do wysokości emerytury z powodu braku indywidualnej umowy o praktyczną naukę zawodu. Sąd Okręgowy, opierając się na zeznaniach świadków i analizie przepisów z 1958 r., uznał, że sposób odbywania praktyk i traktowanie uczniów przez przedsiębiorstwo wskazuje na stosunek pracy, co pozwala na zaliczenie tego okresu jako składkowego.

Sąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał sprawę S. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. ZUS decyzją z 23.10.2014 r. przyznał S. M. emeryturę, ale nie uwzględnił okresu od 1 września 1969 r. do 24 czerwca 1972 r. jako okresu składkowego, ponieważ ubezpieczony nie przedłożył indywidualnej umowy o naukę zawodu. S. M. wniósł odwołanie, argumentując, że w tym okresie był uczniem Szkoły Budowlanej dla Pracujących i odbywał praktyczną naukę zawodu w Przedsiębiorstwie, a umowę o naukę zawodu zawierali jego rodzice. Twierdził, że nie posiada jej tekstu, gdyż uległa zagubieniu. Sąd Okręgowy, po analizie dowodów, w tym zeznań świadków (A. P. i H. Ś.), którzy uczęszczali z nim do tej samej klasy i których świadectwa pracy zaliczyły ten okres jako zatrudnienie, uznał odwołanie za zasadne. Sąd odwołał się do przepisów ustawy z 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do pracy i zatrudnianiu młodocianych, wskazując, że sposób odbywania praktyk (3 dni w szkole, 3 dni w przedsiębiorstwie, podległość mistrzom, wynagrodzenie) oraz treść świadectw pracy innych uczniów wskazują, że byli oni traktowani jak pracownicy. Sąd powołał się również na orzecznictwo Sądu Najwyższego (II UK 334/08), zgodnie z którym młodociani odbywający naukę zawodu na podstawie umowy z zakładem pracy posiadali status pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym. W konsekwencji, sąd zmienił zaskarżoną decyzję, zaliczając sporny okres jako składkowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, okres praktycznej nauki zawodu może zostać zaliczony jako okres składkowy, nawet w przypadku braku formalnej umowy o naukę zawodu, jeśli sposób odbywania praktyk i okoliczności wskazują na istnienie stosunku pracy lub jego ekwiwalentu w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sposób odbywania praktyk, traktowanie uczniów przez przedsiębiorstwo jak pracowników, a także zeznania świadków i orzecznictwo SN potwierdzają, że okres ten powinien być zaliczony jako składkowy, mimo braku formalnej umowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmienia zaskarżoną decyzję

Strona wygrywająca

S. M.

Strony

NazwaTypRola
S. M.osoba_fizycznaubelpieczony/odwołujący
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.instytucjaorgan rentowy/pozwany

Przepisy (4)

Główne

u.e.r. FUS art. 6 § ust. 2 pkt 3

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15.12.1991 r. okresy zatrudnienia młodocianych na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1.01.1975 r., na podstawie umowy o naukę zawodu, przyuczenie do określonej pracy oraz o wstępnym stażu pracy.

Pomocnicze

Ustawa o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodzieży w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy art. 13 § ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1

Reguluje czas pracy młodocianych, który wlicza czas dokształcania i może wynosić do 8 godzin dziennie, nie więcej niż 36 godzin tygodniowo.

Ustawa o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodzieży w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy art. 17

Dotyczy urlopów wypoczynkowych dla młodocianych.

k.p.c. art. 477 § par. 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sposób odbywania praktyk zawodowych przez uczniów był zbliżony do stosunku pracy. Świadectwa pracy innych uczniów potwierdzają zaliczenie okresu nauki jako okresu zatrudnienia. Przepisy ustawy z 1958 r. oraz orzecznictwo SN wskazują na możliwość zaliczenia okresu nauki zawodu jako składkowego.

Odrzucone argumenty

Brak formalnej, indywidualnej umowy o naukę zawodu.

Godne uwagi sformułowania

Sąd uznał, iż przeprowadzone dowody są wystarczające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia. Zarówno sposób odbywania praktyk, ale przede wszystkim treść świadectw pracy wskazuje, iż uczniowie szkoły byli traktowani jak pracownicy. Młodociany, odbywający naukę zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem pracy [...] posiadał status pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz ubezpieczeniu społecznym.

Skład orzekający

Jolanta Łanowy

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury i zaliczanie okresów nauki zawodu jako okresów składkowych, zwłaszcza w przypadkach braku formalnych umów, ale istnienia innych dowodów potwierdzających charakter zatrudnienia."

Ograniczenia: Dotyczy głównie okresu przed 1975 r. i specyficznych przepisów dotyczących nauki zawodu młodocianych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interpretować przepisy w celu ochrony praw ubezpieczonych, nawet w obliczu braków formalnych dokumentacji, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych.

Czy brak umowy o naukę zawodu pozbawi Cię emerytury? Sąd Okręgowy odpowiada!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 2486/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Łanowy Protokolant: Kamila Niemczyk po rozpoznaniu w dniu 13 października 2015 r. w Gliwicach sprawy S. M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wysokość świadczenia na skutek odwołania S. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 23 października 2014 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż zalicza ubezpieczonemu na wysokość emerytury okres od 1 września 1969 r. do 24 czerwca 1972 r. jako okres składkowy. (-) SSO Jolanta Łanowy UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23.10.2014r. – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przyznał S. M. prawo do emerytury od dnia (...) . tj. od daty osiągnięcia wieku emerytalnego. Do wysokości emerytury nie uwzględniono ubezpieczonemu okresu od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. S. M. wniósł odwołanie od tej decyzji. Wskazał w odwołaniu, iż w okresie od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. był uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. , która ukończył w zawodzie mechanik kierowca pojazdów samochodowych. Jako młodociany odbywał w tym okresie praktyczna naukę zawodu w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Wskazał, iż nie posiada umowy o praktyczną naukę zawodu, ale wskazani przez niego świadkowie , którzy uczęszczali z nim do tej samej klasy, potwierdzą iż taką umowę zawarł .Nadto podniósł, iż próbował uzyskać umowę o praktyczną naukę zawodu w Archiwum Zlikwidowanych Przedsiębiorstw Państwowych, ale bezskutecznie. W odpowiedzi na odwołanie - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymał argumentację jak w decyzji. Ponadto podniesiono, iż ubezpieczony za sporny okres przedstawił jedynie świadectwo ukończenia szkoły i zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Natomiast nie przedłożył indywidualnej umowy o naukę zawodu. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczony S. M. urodził się (...) W dniu 8 września 2014r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury. Decyzją z dnia 23.10.2014r. – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. przyznał S. M. prawo do emerytury od dnia (...) tj. od daty osiągnięcia wieku emerytalnego. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono ubezpieczonemu 41 la , 9 m-cy i 25 dni okresó3ww składkowych i 17 dni okresów nieskładkowych. Nie uwzględniono ubezpieczonemu okresu od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. W okresie tym ubezpieczony był uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. . Organ rentowy odmówił ubezpieczonemu uwzględnienia tego okresu do wysokości emerytury, albowiem ubezpieczony za ten okres przedstawił jedynie świadectwo ukończenia szkoły i zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Natomiast nie przedłożył indywidualnej umowy o naukę zawodu. Ubezpieczony w okresie od 1.09.1969r. do 24.06.1972r. był uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. , którą ukończył w zawodzie mechanik kierowca pojazdów samochodowych. Jako uczeń odbywał w tym okresie praktyczną naukę zawodu w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Przez cały okres nauki w szkole przez trzy dni w tygodniu uczniowie uczęszczali do szkoły, a przez kolejne trzy dni obywali praktyki zawodowe na terenie Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Podczas praktyki uczniowie byli zatrudnieni na poszczególnych wydziałach przedsiębiorstwa i podlegali odpowiednim mistrzom lub brygadzistom zakładu pracy. W okresie letnim przez miesiąc odbywali praktyki, a miesiąc wakacji mieli wolny. W okresie ferii zimowych obywali praktyki zawodowe. Wynagrodzenie za praktykę otrzymywali od pracownika zakładu pracy, który sprawował nad nimi opiekę podczas praktyk. W imieniu małoletnich uczniów umowy o praktyczną naukę zawodu zawierali ich rodzice. W spornym okresie razem z ubezpieczonym do tej samej klasy uczęszczali A. P. (1) i H. Ś. (1) . Świadkowie po zakończeniu nauki w szkole , w przeciwieństwie do ubezpieczonego podjęli pracę w tym zakładzie tj. Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Z czasem przedsiębiorstwo to zostało przemianowane na (...) . Świadkowie w świadectwach pracy wystawionych przez pracodawcę okres odbywania nauki mają zaliczony do całego okresu zatrudnienia. W przypadku świadka A. P. (1) który posiada prawo do emerytury z warunków szczególnych, organ rentowy na podstawie świadectwa pracy zaliczył świadkowi ten okres do stażu pracy, co wynika z akt emerytalnych świadka. Uczniowie otrzymywali legitymacje ubezpieczeniowe. Korzystali z Przychodni (...) jak pracownicy. Ubezpieczony twierdził, iż jego rodzice w jego imieniu zawarli umowę o praktyczną naukę zawodu, jednakże jej tekstu ubezpieczony nie posiada, prawdopodobnie uległ zagubieniu. Akta osobowe uczniów (...) Szkoły Budowlanej dla (...) SA zarchiwizowane w Archiwum Zlikwidowanych Przedsiębiorstw Państwowych w B. , ale jak ustalono w toku procesu nie ma tam akt osobowych ubezpieczonego. Ubezpieczony przedłożył zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl . Powyższych ustaleń Sąd dokonał na podstawie dowodów znajdujących się w aktach organu rentowego, a także na podstawie akt rentowych świadka A. P. , zeznań świadków A. P. (1) i H. Ś. (1) oraz przesłuchania stron. Sąd uznał, iż przeprowadzone dowody są wystarczające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd uznał je za wiarygodne, przy czyn strony nie kwestionowały wagi dokumentów. Zaś w ocenie Sądu zeznania świadków i twierdzenia ubezpieczonego są logiczne, korespondują z sobą, a nadto znajdowały uzasadnienie w dokumentach zgromadzonych przez organ rentowy w aktach m.in. A. P. . Sąd Okręgowy zważył co następuje: Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. W niniejsze sprawie kwestią sporną pozostawało czy ubezpieczony w spornym okresie , będąc uczniem (...) Szkoły Budowlanej dla Pracujących Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Miejskiego w B. , zawarł indywidualną umowę o praktyczna naukę zawodu, na podstawie której świadczył pracę jako młodociany w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS , za okresy składkowe uważa się przypadające przed dniem 15.121.1991r. okresy, za które została opłacona składka na ubezpieczenie społeczne, okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze państwa polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1.01.1975r. tzn. na podstawie umowy o naukę zawodu, przyuczenie do określonej pracy oraz o wstępnym stażu pracy. W świetle ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczenia do określonej pracy i warunkach zatrudnienia młodzieży w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226 z późn. zm.) tylko te osoby, które przed dniem 1 stycznia 1975 r. wykonywały pracę na podstawie umowy o naukę zawodu, o przyuczenie do określonej pracy lub o odbywanie wstępnego stażu pracy i były zatrudnione na warunkach tej ustawy, bądź na podstawie innej umowy rodzącej stosunek pracy, mogą mieć zaliczone okresy takiej pracy do uprawnień emerytalno-rentowych. Ubezpieczony nie posiada tej umowy, natomiast z zeznań świadków A. P. i H. Ś. , którzy razem z ubezpieczonym uczęszczali do jednej klasy , wynika iż takie umowy były zawierane, bowiem świadkowie dysponują świadectwami pracy, z których wynika, iż zakład pracy okres pobierania przez nich nauki w szkole, potraktował jako okresy zatrudnienia pracowniczego. Ubezpieczony nie podjął pracy w po zakończeniu szkoły, w zakładzie pracy do którego szkoła należała, a zatem nie może legitymować się świadectwem pracy o treści podobnej jak świadkowie. Ubezpieczony przedłożył jedynie zaświadczenie z dnia 4.12.89r. o odbywaniu praktyki w Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl . Zarówno sposób odbywania praktyk, ale przede wszystkim treść świadectw pracy wskazuje , iż uczniowie szkoły byli traktowani jak pracownicy . Przez cały okres nauki w szkole przez trzy dni w tygodniu uczniowie uczęszczali do szkoły, a przez kolejne trzy dni obywali praktyki zawodowe na terenie Przedsiębiorstwie (...) Ekspozytura w P. Śl. Podczas praktyki uczniowie byli zatrudnieni na poszczególnych wydziałach przedsiębiorstwa i podlegali odpowiednim mistrzom lub brygadzistom zakładu pracy. W okresie letnim przez miesiąc odbywali praktyki, a miesiąc wakacji mieli wolny. W okresie ferii zimowych obywali praktyki zawodowe. Wynagrodzenie za praktykę otrzymywali od pracownika zakładu pracy, który sprawował nad nimi opiekę podczas praktyk. Na początku praktyka trwała po 6 godzin, z czasem zaś po 8 godzin dziennie. Jeśli chodzi o warunki pracy i nauki w spornym okresie, a które wskazano wyżej , to warunki te w pełni korespondują z wymogami wynikającymi z przepisów ww. ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226), a w szczególności z jej przepisami art. 13 ust. 1, 2, 3 i 4 pkt 1, regulującymi czas pracy młodocianych (który w wieku od lat 14 do 16 wynosił 6 godzin na dobę, a wyjątkowo mógł wynosić więcej, jednak nie więcej niż 8 godzin na dobę, każdorazowe nie przekraczając 36 godzin tygodniowo; i do którego wliczano czas dokształcania w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo i bez względu na to, czy nauka odbywała się w godzinach pracy, czy poza godzinami pracy), jak i z przepisem art. 17 tej ustawy, dotyczącym urlopów, z którego wynika, że młodocianym do ukończenia 16 roku życia przysługuje po nieprzerwanej pracy półrocznej płatny urlop wypoczynkowy w wymiarze 2 tygodni, a po rocznej nieprzerwanej pracy oraz w roku następnym urlop wypoczynkowy w wymiarze 30 dni kalendarzowych, a na wniosek młodocianego objętego dokształcaniem zakład pracy powinien mu udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 kwietnia 2009 r. sygn. II UK 334/08, OSNP 2010/23-24/294, stwierdził, że młodociany, odbywający naukę zawodu w ramach umowy zawartej z zakładem pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226 z późn. zm.), posiadał status pracownika w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz ubezpieczeniu społecznym. W świetle tych okoliczności odwołanie zasługuje na uwzględnienie, dlatego po myśli art. 6 ust. 2 pkt 1a i pkt 3 ustawy o FUS, a także art. 9 ust. 1 i art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy (Dz. U. Nr 45, poz. 226) - obowiązującej w spornym w niniejszej sprawie okresie, w zw. art. 477 par. 2 kpc -orzeczono jak w sentencji. (-) SSO Jolanta Łanowy

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI