VIII U 2316/24

Sąd Okręgowy
SAOSubezpieczenia społeczneemerytury i rentyŚredniaokręgowy
kapitał początkowyemeryturaZUSokresy składkoweokresy nieskładkowedowody zatrudnieniaprawo ubezpieczeń społecznych

Sąd Okręgowy częściowo zmienił decyzję ZUS, uwzględniając dodatkowy okres zatrudnienia i korygując wyliczenie kapitału początkowego ubezpieczonego.

Ubezpieczony odwołał się od decyzji ZUS ustalającej jego kapitał początkowy, kwestionując nieuwzględnienie przez organ rentowy kilku okresów zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej. W trakcie postępowania sądowego ZUS częściowo uwzględnił roszczenia ubezpieczonego, przeliczając kapitał początkowy i wyrównując emeryturę. Sąd Okręgowy, po analizie dowodów, uwzględnił dodatkowy okres zatrudnienia (maj-czerwiec 1980 r.) jako udowodniony, co skutkowało korzystniejszym dla ubezpieczonego wyliczeniem kapitału początkowego. Pozostałe okresy, niepoparte wystarczającymi dowodami, nie zostały uwzględnione.

Decyzją z dnia 13.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił kapitał początkowy dla J. P. na dzień 1.01.1999 r., nie uwzględniając kilku okresów zatrudnienia, które zdaniem ubezpieczonego zostały udowodnione. Ubezpieczony złożył odwołanie, domagając się zmiany decyzji poprzez uwzględnienie pominiętych okresów. Pozwany organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując swoje stanowisko. W toku postępowania sądowego ZUS wydał nowe decyzje, częściowo uwzględniając roszczenia ubezpieczonego w zakresie uznania umów o pracę i okresów prowadzenia działalności gospodarczej, co skutkowało wyrównaniem emerytury. Sąd Okręgowy ustalił, że ZUS prawidłowo postąpił, nie uwzględniając działalności gospodarczej na etapie pierwotnej decyzji, gdyż ubezpieczony nie podał tych informacji we wniosku. Jednakże, sąd uznał za udowodniony okres zatrudnienia od 29.05.1980 r. do 18.06.1980 r. na podstawie świadectwa pracy i rejestru ratownika, co skutkowało korzystniejszym dla ubezpieczonego wyliczeniem kapitału początkowego (43.670,55 zł zamiast pierwotnych 29.220,29 zł) i wskaźnika wysokości podstawy wymiaru (30,55% zamiast 13,94%). W pozostałym zakresie, dotyczącym innych nieuwzględnionych okresów, sąd oddalił odwołanie z uwagi na brak wystarczających dowodów, podkreślając, że ciężar dowodu spoczywa na ubezpieczonym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Częściowo tak, jeśli zostaną należycie udowodnione. Sąd uznał za udowodniony okres zatrudnienia od 29.05.1980 r. do 18.06.1980 r. na podstawie świadectwa pracy i rejestru ratownika. Pozostałe okresy, niepoparte wystarczającymi dowodami, nie zostały uwzględnione.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na ubezpieczonym. Choć zeznania świadków i umowy o pracę mogą być brane pod uwagę, kluczowe jest udowodnienie faktycznego wymiaru czasu pracy i okresu realizacji umowy. W przypadku niektórych okresów brakowało wystarczających dokumentów potwierdzających te fakty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonej decyzji w części i oddalenie w pozostałym zakresie

Strona wygrywająca

J. P. (częściowo)

Strony

NazwaTypRola
J. P.osoba_fizycznaubezpieczony/wnioskodawca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł.instytucjaorgan rentowy/pozwany

Przepisy (7)

Główne

ustawa emerytalna art. 173 § 1 i 3

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Dla ubezpieczonych urodzonych po 31.12.1948 r., którzy przed wejściem w życie ustawy opłacali składki, ustala się kapitał początkowy na dzień wejścia w życie ustawy.

ustawa emerytalna art. 174 § 1 i 2

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, uwzględniając przebyte okresy składkowe i nieskładkowe.

ustawa emerytalna art. 15 § 1, 2a, 4, 6

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Podstawa wymiaru emerytury i renty, w tym zasady ustalania wynagrodzenia w przypadku braku dokumentów.

k.p.c. art. 477[14] § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie odwołania od decyzji organu rentowego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 3

Kodeks postępowania cywilnego

Ciężar dowodu spoczywa na stronach.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Reguły dowodzenia, przedmiot dowodu i osoba obciążona ciężarem udowodnienia faktów.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Okres zatrudnienia od 29.05.1980 r. do 18.06.1980 r. został należycie udowodniony świadectwem pracy i rejestrem ratownika, co skutkuje korzystniejszym wyliczeniem kapitału początkowego.

Odrzucone argumenty

Pozostałe okresy zatrudnienia i prowadzenia działalności gospodarczej nie zostały udowodnione w sposób wystarczający dla uwzględnienia ich przez ZUS i sąd. ZUS nie miał obowiązku samodzielnego ustalania okresów działalności gospodarczej nie zgłoszonych przez wnioskodawcę we wniosku.

Godne uwagi sformułowania

ciężar dowodu spoczywał na powodzie zgodnie z art. 3 k.p.c. i art. 6 k.c. nie jest możliwe wyliczenie wysokości emerytury w oparciu o jakąś hipotetyczną uśrednioną wielkość wynagrodzenia wszystkie okoliczności faktyczne doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy i składające się na podstawę faktyczną rozstrzygnięcia muszą mieć oparcie w dowodach przeprowadzonych w toku postępowania

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie kapitału początkowego, dowodzenie okresów zatrudnienia i działalności gospodarczej w postępowaniu sądowym, obowiązki informacyjne wnioskodawcy wobec ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności dowodowych i interpretacji przepisów dotyczących kapitału początkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kluczowego elementu wyliczania emerytury - kapitału początkowego - i pokazuje praktyczne problemy dowodowe z okresami sprzed 1999 roku. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych.

Jak udowodnić lata pracy sprzed 1999 roku? Sąd częściowo przychylił się do wnioskodawcy.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 2316/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 13.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. ustalił kapitał początkowy dla J. P. na dzień 1.01.1999 r. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z kolejnych 10 lat kalendarzowych, tj. od 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 13,94%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 13,94% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną ww. ustawie (13,94% x 1 220,89 zł = 170,19 zł). Do obliczenia kapitału początkowego organ rentowy przyjął: 9 lat, 3 miesiące, 11 dni, tj. 111 miesięcy okresów składkowych. Współczynnik proporcjonalny do - osiągniętego do 31.12.1998 r. – wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 40,73%. Współczynnik ten służy do obliczenia części 24% kwoty bazowej. Wysokość 24% kwoty bazowej wynosi 293,01 zł. Do obliczenia współczynnika przyjęto okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 9 lat, 3 miesiące, 11 dni. Średnie dalsze trwanie życia - wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 lat - wynosi 209 miesięcy (komunikat Prezesa GUS z 25.03.1999 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn - M.P. Nr 12, poz.173). Kapitał początkowy został obliczony w następujący sposób: 293,01 zł x 40,73% (współczynnik proporcjonalny) = 119,34 zł, (111 miesięcy składkowych x 1,3%) : 12 x 170,19 zł = 20,47 zł, razem 139,81 zł 139,81 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 29220,29 zł Kapitał początkowy ustalony na dzień 1.01.1999 r. wyniósł 29220,29 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresów: od 16.07.1977 r. do 31.07.1977 r., od 28.05.1980 r. do 20.06.1980 r., od 27.06.1980 r. do 15.07.1980 r., od 21.07.1980 r. do 20.08.1980 r., od 1.06.1981 r. do 28.06.1981 r., od 10.07.1981 r. do 31.08.1981 r., od 1.07.1982 r. do 31.08.1982 r., od 1.07.1985 r. do 31.08.1985 r., od 1.07.1986 r. do 31.08.1986 r., od 1.08.1987 r. do 29.08.1987 r., od 1.07.1988 r. do 28.08.1988 r., od 1.07.1989 r. do 30.08.1989 r., gdyż nie zostały wystarczająco udowodnione /decyzja w aktach kapitałowych ZUS/ Odwołanie od ww. decyzji złożył ubezpieczony, wnosząc o jej zmianę poprzez uwzględnienie przy wyliczeniu jego kapitału początkowego pominiętych przez ZUS okresów, gdyż zatrudnienie w tych okresach zostało udowodnione poświadczeniami pracy w rejestrze ratownika, a także oświadczeniem ubezpieczonego, że w tych okresach pracował na pełen etat. /odwołanie k. 3, 12-13/ W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując, że z materiału dowodowego nie wynika, że ubezpieczony wykonywał w tych okresach pracę na umowę o pracę lub innego stosunku prawnego, który byłby podstawą do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, a także podał, że przedłożone przez ubezpieczonego umowy o pracę nie są wystarczającym dowodem na udokumentowanie okresu zatrudnienia. Wyjaśnił nadto, że ZUS przyjął kwoty minimalnego wynagrodzenia proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy jej wykonywania za okres od 2.01.1992 r. do 31.12.1998 r. zatrudnienia w (...) w Ł. , ponieważ brak jest udokumentowanej wysokości wynagrodzeń, np. zaświadczenia o wynagrodzeniu i zatrudnieniu (...) . Zakład podał, że do ustalenia wartości kapitału początkowego nie uwzględnił wnioskodawcy okresów zatrudnienia: -16.07.1977 - 31.07.1977 - (...) w M. -28.05.1980 - 20.06.1980 - (...) w Ł. -27.06.1980 - 15.07.1980 - (...) (...) -21.07.1980 - 20.08.1980 - (...) (...) -01.06.1981 - 28.06.1981 - Ośrodek (...) w R. -10.07.1981 - 31.08.1980 - (...) (...) (...) " w O. -01.07.1982 - 31.08.1982 - Związek (...) , (...) , R. - 01.07.1985 - 31.08.1985 - (...) Przedsiębiorstwo Usług (...) -01.07.1986 - 31.08.1986 - (...) Przedsiębiorstwo Usług (...) -01.08.1987 - 29.08.1987 - (...) (...) , K. -01.07.1988 - 28.08.1988 - (...) (...) ", K. -01.07.1989 - 30.08.1989 - (...) (...) ", K. /odpowiedź na odwołanie k. 6/ W piśmie procesowym odwołujący poinformował, że pomimo podjętych prób nie udało mu się ustalić, gdzie znajdują się dokumentacje finansowe dotyczące wykonywania przez niego umów o pracę, nieuwzględnionych przy ustalaniu jego emerytury przez ZUS. Zgłosił wniosek dowodowy o zobowiązanie ZUS do przedstawienia za jakie okresy, począwszy od czerwca 1977 roku, wpłynęły do ZUS wpłaty dotyczące jego osoby z tytułu wykonywania przez niego działalności gospodarczej, które zgodnie z przepisami mają wpływ na obliczenie jego emerytury, a które nie zostały uwzględnione do obliczenia tej emerytury. Wniósł o uwzględnienie takich okresów w obliczeniu jego emerytury. Wskazał okresy pracy w ramach umów o pracę, co do których wniósł o uznanie ich do obliczenia emerytury. 1/ 1977-07-16- 1977-07-31 OŚRODEK (...) 2/ 1980-05-25 - 1980-06-26 (...) W (...) 3/ 1980-06-27 1980-07-15 ZWIĄZEK (...) 4/ 1980-07-21 1980-08-20 ZWIĄZEK (...) 5/ 1981-06-01 1981-06-28 OŚRODEK (...) 6/ 07-10 1981-08-31 WOJEWÓDZKI ZWIĄZEK SPÓŁDZIELNI ROLNICZYCH (...) W (...) 7/ 1982-07-01 1982-08-31 ZWIĄZEK (...) 8/ 1985-07-01 -1985-08-31 (...) PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUG (...) 9/ 1985-07-01 -1986-08-31 (...) PRZEDSIĘBIORSTWO USŁUG (...) 10/ 1987-08-01-1987-08-27 (...) (...) " (...) W (...) 11/ 1988-07-01-1988-08-29 (...) (...) " (...) W (...) 12/ 1989-07-01- 1989-08-30 (...) (...) " (...) W (...) /pismo powoda k. 47-48/ W piśmie procesowym z 30.07.2025 r. pozwany w związku z zobowiązaniem Sądu Okręgowego z 3.07.2025 r. przekazał decyzję o ponownym ustaleniu kapitału początkowego z 25.07.2025 r. oraz decyzję o przeliczeniu emerytury z 28.07.2025 r. podając, że ww. decyzje częściowo zaspokoiły roszczenie wnioskodawcy w zakresie uznania umów o pracę jako wystarczający dowód na zatrudnienie zgodnie z pismem z 11.10.2024 r. (...) (...) w O. . ZUS przyjął okresy zatrudnienia 6.07.1985-31.08.1985, 1.07.1986-31.08.1986 oraz kwoty angaży z umów o pracę poświadczonych przez ten urząd i wyrównał emeryturę. Pozwany poinformował, że będą wydane decyzje doliczające potwierdzony okres prowadzenia działalności gospodarczej od miesiąca, w którym ZUS uzyskał informację o jej prowadzeniu. Pozwany podtrzymał stanowisko w zakresie nie uwzględnienia zatrudnienia wnioskodawcy jako ratownika na obozach harcerskich, gdyż w zaświadczeniu (...) z 18.09.2024 r. oraz rejestrze pracy ratownika nie został podany wymiar czasu pracy. ZUS nie uwzględnił świadectwa pracy ze 01.1981 r. i wskazanego w nim okresu zatrudnienia od 29.05.1980 r. do 06.1980 r. ze względu na rozbieżności pomiędzy tym świadectwem pracy a rejestrem pracy ratownika. W rejestrze pracy ratownika został wskazany inny okres tj. od 28.05.1980 r. do 20.06.1980 r., a zeznania świadków nie są wystarczającym dowodem. /pismo ZUS k. 71/ Pismem z 26.09.2025 r. ZUS w związku z zobowiązaniem Sądu Okręgowego z 19.09.2025 r. oraz pismem wnioskodawcy z 9.09.2025r. wskazał, że decyzja z 29.07.2025 r. o ponownym przeliczeniu kapitału początkowego uwzględniła okresy prowadzonej działalności gospodarczej i kwoty podstawy wymiaru składek wskazane w potwierdzeniu Wydziału (...) , (...) Oddziału ZUS w Ł. z 21.07.2025 r. Podał, że wnioskodawca składając wniosek o kapitał początkowy powinien wskazać wszystkie okresy zatrudnienia oraz prowadzenia działalności gospodarczej. W przypadku prowadzenia działalności gospodarczej dodatkowo powinien podać rodzaj działalności, miejsce siedziby i (...) ( (...) ), co wynika z zapisu na druku (...) 6. Podniósł, że J. P. nie podał żadnych informacji o prowadzeniu działalności gospodarczej. Dopiero na etapie postępowania sądowego w piśmie z 16.06.2025r., które wpłynęło do ZUS 3.07.2025r. pojawiła się informacja o prowadzeniu działalności gospodarczej. Z tych względów organ rentowy prowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie działalności gospodarczej i oparł się na potwierdzeniu Wydziału (...) 0/ ZUS z 21.07.2025r. Od decyzji wydanych w trakcie postępowania sądowego wnioskodawca nie odwołał się. /pismo ZUS k. 105/ Na terminie rozprawy z 27.10.2025 r. wnioskodawca poparł odwołanie, oświadczając, że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko, a także, że nie kwestionuje wyliczenia ZUS i dodał, że jedyny okres, za który dysponuje świadectwem pracy to okres maj-czerwiec 1980r.. Pozostałe okresy nieuwzględnione przez ZUS nie są udokumentowane świadectwami pracy, tylko umowami o pracę, rejestrem pracy ratownika i zeznaniami świadka. Pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania. /e-prot. z 27.10.2025 r.:00:00:47, 00:05:20/ Na rozprawie z dnia 3.12.2025 r. wnioskodawca poparł odwołanie, oświadczył, że uważa, że okres prowadzenia działalności gospodarczej powinien być uwzględniony od początku przyznania emerytury, bo ZUS posiadał informacje wcześniej, a w pozostałym zakresie, tym nieuwzględnionym - podtrzymał odwołanie. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymał stanowisko zawarte w pismach procesowych i odpowiedzi na odwołanie, a także podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia kapitału oraz wniósł o umorzenie postępowania w części zaspokajającej roszczenia powoda. /e-prot. z 3.12.2025 r.: 00:00:52, 00:13:41, 00:23:13, 00:26:48/ Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Wnioskodawca - J. P. urodził się (...) /niesporne/ Zaskarżoną w n/n sprawie decyzją z dnia 13.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. ustalił kapitał początkowy dla J. P. , na dzień 1.01.1999 r. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z kolejnych 10 lat kalendarzowych, tj. od 1.01.1989 r. do 31.12.1998 r. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 13,94%. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustalono w wyniku pomnożenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 13,94% przez kwotę 1220,89 zł, tj. kwotę bazową określoną ww. ustawie (13,94% x 1 220,89 zł = 170,19 zł). Do obliczenia kapitału początkowego organ rentowy przyjął: 9 lat, 3 miesiące, 11 dni, tj. 111 miesięcy okresów składkowych. Współczynnik proporcjonalny do - osiągniętego do 31.12.1998 r. – wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 40,73%. Współczynnik ten służy do obliczenia części 24% kwoty bazowej. Wysokość 24% kwoty bazowej wynosi 293,01 zł. Do obliczenia współczynnika przyjęto okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 9 lat, 3 miesiące, 11 dni. Średnie dalsze trwanie życia - wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 lat - wynosi 209 miesięcy (komunikat Prezesa GUS z 25.03.1999 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn - M.P. Nr 12, poz.173). Kapitał początkowy został obliczony w następujący sposób: 293,01 zł x 40,73% (współczynnik proporcjonalny) = 119,34 zł, (111 miesięcy składkowych x 1,3%) : 12 x 170,19 zł = 20,47 zł, razem 139,81 zł 139,81 zł x 209 miesięcy (średnie dalsze trwanie życia) = 29220,29 zł Kapitał początkowy ustalony na dzień 1.01.1999 r. wyniósł 29220,29 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład nie uwzględnił okresów: od 16.07.1977 r. do 31.07.1977 r., od 28.05.1980 r. do 20.06.1980 r., od 27.06.1980 r. do 15.07.1980 r., od 21.07.1980 r. do 20.08.1980 r., od 1.06.1981 r. do 28.06.1981 r., od 10.07.1981 r. do 31.08.1981 r., od 1.07.1982 r. do 31.08.1982 r., od 1.07.1985 r. do 31.08.1985 r., od 1.07.1986 r. do 31.08.1986 r., od 1.08.1987 r. do 29.08.1987 r., od 1.07.1988 r. do 28.08.1988 r., od 1.07.1989 r. do 30.08.1989 r., gdyż nie zostały wystarczająco udowodnione /decyzja w aktach kapitałowych ZUS/ We wniosku o ustalenie kapitału początkowego ubezpieczony nie wskazał żadnego okresu prowadzonej działalności gospodarczej, ani nie załączył żadnego dokumentu potwierdzającego, że prowadził działalność gospodarczą, która stanowiła tytuł do ubezpieczenia społecznego. /niesporne/ W toku n/n postępowania, decyzją ZUS (...) Oddział w Ł. z 25.07.2025 r. o ponownym przeliczeniu kapitału początkowego dla ubezpieczonego uwzględniono i częściowo zaspokojono roszczenie wnioskodawcy w zakresie uznania umów o pracę przyjmując, jako wystarczający dowód na zatrudnienie ubezpieczonego zgodnie z pismem z dnia 11.10.2024 r. (...) (...) w O. . W efekcie ZUS przyjął w tej decyzji sporne okresy zatrudnienia 6.07.1985 r.-31.08.1985 r., 1.07.1986 r.-31.08.1986 r. oraz kwoty angaży z umów o pracę poświadczonych przez ten urząd. Kolejna decyzja z dnia 29.07.2025 r. uwzględniła też okresy prowadzonej działalności gospodarczej przez ubezpieczonego: od 1.11.1981 r. do 31.07.1982 r., od 1.09.1982 r. do 30.06.1986 r., od 1.09.1986 r. do 28.02.1987 r. i kwoty podstawy wymiaru składek wskazane w potwierdzeniu Wydziału (...) , (...) Oddziału ZUS w Ł. z 21.07.2025 r. Ponieważ wnioskodawca składając wniosek o kapitał początkowy powinien wskazać wszystkie okresy zatrudnienia oraz prowadzenia działalności gospodarczej, a nie podał żadnych informacji o prowadzeniu działalności gospodarczej, to dopiero na etapie n/n postępowania sądowego w piśmie z 16.06.2025, które wpłynęło do ZUS 3.07.2025r. pojawiła się informacja o prowadzeniu działalności gospodarczej przez powoda. Z tych też względów organ rentowy prowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie działalności gospodarczej i oparł się na potwierdzeniu Wydziału (...) 0/ ZUS z dnia 21.07.2025r. /decyzje k. 72, 85 obliczenie wskaźnika k. 73, wykaz wprowadzonych dochodów k. 74, wykaz wprowadzonych okresów ubezpieczenia k. 78, potwierdzenie k. 106,  pismo Wojewody (...) k. 14, umowy o pracę k. 52, 54, rejestr pracy ratownika k. 65-66/ W toku n/n postępowania ustalono nadto, że zgodnie ze świadectwem pracy w spornym okresie od 28.05.1980 r. do 18.06.1980 r. ubezpieczony był zatrudniony w (...) w wymiarze 46 godzin tygodniowo na sezon jako ratownik w pełnym wymiarze czasu pracy/k. 49/, a także, że zatrudnienie to potwierdza również wpis do rejestru pracy ratowników. /świadectwo pracy k. 16-17, 49, zeznania wnioskodawcy e-prot. z 3.12.2025 r.: 00:19:00, rejestr pracy ratowników k. 65-66/ W rejestrze pracy ratownika wnioskodawcy odnotowano, że: - od 16.07.1977 r. do 31.07.1977 r. wnioskodawca był ratownikiem w Ośrodku (...) w M. , - od 28.05.1980 r. do 18.06.1980 r. ubezpieczony był ratownikiem w (...) , co także wynika z ww. świadectwa pracy /k. 16,49/, - od 27.06.1980 r. do 15.07.1980 r. na obozie harcerskim w Z. oraz od 21.07.1980 r. do 20.08.1980 r. na obozie harcerskim w B. był ratownikiem, co poświadczył też Związek (...) , co wynika też ze świadectwa pracy /k. 15/ - od 1.06.1981 r. do 28.06.1981 r. wnioskodawca był ratownikiem w Ośrodku (...) w B. (...) R. , lecz w umowie o pracę z 10.07.1981 r. dotyczącej tego zatrudnienia nie podano wymiaru etatu /k. 51/, - od 1.07.1982 r. do 31.08.1982 r. wnioskodawca był ratownikiem w Związku (...) , - od 1.08.1987 r. do 29.08.1987 r.- był ratownikiem w (...) (...) ", K. , -od 1.07.1988 r. do 28.08.1988 r.-był ratownikiem w (...) (...) ", K. - od 1.07.1989 do 30.08.1989 r - był ratownikiem w (...) (...) ", K. /rejestr pracy ratownika k. 65-66, umowy k. 16, 49, zaświadczenie k. 15/ Zgodnie z hipotetycznym wyliczeniem ZUS w wariancie (...) , tj. przy przyjęciu stawek wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatku sezonowego wskazane w świadectwie pracy za okres od 29.05.1980 r. do 18.06.1980 r. - zarobki roczne w 1980 r. to 1532,91 zł + dodatek sezonowy 122,63 zł (1532,91 zł x 8%): - hipotetyczna wartość kapitału początkowego wyniosła na dzień 1.01.1999 r. 43670,55 zł. - hipotetyczny wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego obliczony z zarobków z lat 1978 – 1987 wyniósł 30,55%, przy przyjęciu następujących zarobków rocznych: - w 1978 r. 3450,00 zł - w 1979 r. 0,00 zł - w 1980 r. 1655,54 zł - w 1981 r. 6000,00 zł - w 1982 r. 33000 zł - w 1983 r. 40600 zł - w 1984 r. 45600 zł - w 1985 r. 44903,10 zł - w 1986 r. 121600,00 zł - w 1987 r. 28000,00 zł. /hipotetyczne obliczenie ZUS wariant (...) - k. 125, 130-133/ Powyższy stan faktyczny sąd odtworzył na podstawie powołanych dokumentów, a także hipotetycznych wyliczeń ZUS w wariancie (...) , którego powód co do prawidłowości rachunkowej nie kwestionował. Sąd ustalił, że w toku postępowania zostały częściowo zaliczone przez ZUS sporne okresy, a mianowicie okresy zatrudnienia 6.07.1985 r.-31.08.1985 r., 1.07.1986 r.-31.08.1986 r. oraz kwoty angaży z umów o pracę poświadczonych przez ten urząd i wyrównano emeryturę, a także że ww. decyzja uwzględniła też okresy prowadzonej działalności gospodarczej przez ubezpieczonego: od 1.11.1981 r. do 31.07.1982 r., od 1.09.1982 r. do 30.06.1986 r., od 1.09.1986 r. do 28.02.1987 r. i kwoty podstawy wymiaru składek wskazane w potwierdzeniu Wydziału (...) , (...) Oddziału ZUS w Ł. z 21.07.2025 r. Zaznaczyć przy tym należy, że dopiero na etapie n/n postępowania sądowego w piśmie z 16.06.2025, które wpłynęło do ZUS 3.07.2025r. pojawiła się od powoda informacja o prowadzeniu działalności gospodarczej – wobec czego organ rentowy prowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie działalności gospodarczej i w efekcie słusznie oparł się na potwierdzeniu Wydziału (...) 0/ ZUS z dnia 21.07.2025r., zaś żądanie powoda, że to ZUS powinien ustalić już w zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie, bo to powód był obowiązany przy składaniu wniosku podać wszystkie okresy ubezpieczenia w tym działalności gospodarczej, a tego nie zrobił. Nadto Sąd uwzględnił sporny okres zatrudnienia od 29.05.1980 r. do 18.06.1980 r. jako udowodniony należycie przez powoda, gdyż wbrew twierdzeniom pozwanego powód wykazał, że pracował w pełnym wymiarze czasu pracy w tym okresie, albowiem złożył świadectwo pracy /k. 16, 49/, a zatrudnienie w tym czasie wynika też z wpisu do rejestru pracy ratownika /k. 65/, wobec czego możliwym było ustalenie, że był zatrudniony na umowę o pracę w pełnym wymiarze w ww. okresie jaki wynika ze świadectwa pracy. Pozostałych spornych okresów jakie wynikały z rejestru pracy ratownika, o których zaliczenie do obliczenia kapitału początkowego wnosił skarżący, a które nie były uwzględnione przez pozwanego wydaną w toku n/n procesu przez ZUS decyzją z 25.07.2025 r. i decyzją z dnia 29.07.2025 r. -powód nie udowodnił. Powód powoływał się na umowy o pracę co do ww. nieuwzględnionych okresów, lecz nie można było w n/n postępowaniu na tej podstawie czynić ustaleń, gdyż powód złożył umowy o pracę za ww. nieuwzględnione okresy, w których nie ma informacji o wymiarze czasu i pracy, a nadto nie ma dowodów, że były te umowy realizowane. Nie jest takim dowodem złożony rejestr pracy ratownika, bo nie ma tam żadnych informacji o podstawie zatrudnienia wnioskodawcy, a gołosłowne zeznania powoda i świadków nie mogą zastępować dokumentów, które by potwierdzały faktyczny wymiar czasu i okres realizacji spornych umów o pracę. Stąd pozostały te okoliczności nieudowodnione. Podkreślić należy, że ciężar dowodu spoczywał na powodzie zgodnie z art. 3 k.p.c. i art. 6 k.c. i to on powinien wskazać środki dowodowe za pomocą których zamierzał udowodnić swoje roszczenia. Art. 6 k.c. określa więc reguły dowodzenia, tj. przedmiot dowodu oraz osobę, na której spoczywa ciężar udowodnienia faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, przy czym Sąd nie ma obowiązku dążenia do wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy oraz nie jest zobowiązany do zarządzania dochodzenia w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie. Nie ma też obowiązku przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 232 k.p.c. ). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach ( art. 3 k.p.c. ), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ( art. 227 k.p.c. ) spoczywa na tej stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 grudnia 2003 r., sygn. akt (...) ACa 1457/03, OSA 2005/3/12; wyrok SN z dnia 17 grudnia 1996 r., sygn. akt (...) CKU 45/96, OSNC 1997/6-7/poz. 76 wraz z glosa aprobującą A. Zielińskiego, Palestra 1998/1-2/204). Obowiązkiem powoda jest przytoczenie okoliczności faktycznych, z których wywodzi roszczenie ( art. 187 § 1 pkt 2 k.p.c. ) i wskazanie na dowody, których przeprowadzenie potwierdzi zasadność jego twierdzeń o faktach ( art. 232 k.p.c. i art. 6 k.c. ). Wszystkie okoliczności faktyczne doniosłe dla rozstrzygnięcia sprawy i składające się na podstawę faktyczną rozstrzygnięcia muszą mieć oparcie w dowodach przeprowadzonych w toku postępowania, o ile nie są objęte zakresem faktów przyznanych przez stronę przeciwną, jeżeli przyznanie nie budzi wątpliwości ( art. 229 k.p.c. ) oraz co do faktów niezaprzeczonych ( art. 230 k.p.c. ). Sąd nie jest zobowiązany ani uprawniony do zastępowania strony w dowodzeniu zasadności jej żądań. Powód sam wprost przyznał, że jedyny okres, za który dysponuje świadectwem pracy to okres maj-czerwiec 1980 r., a pozostałe okresy nieuwzględnione przez ZUS nie są udokumentowane świadectwami pracy tylko umowami o pracę, rejestrem pracy ratownika i zeznaniami świadka. Jedynie na marginesie należy podać, że jeśli jednak powód w przyszłości dotrze do dokumentów potwierdzających jego zatrudnienie w tych okresach, to nic nie będzie stało na przeszkodzie, aby je złożył w ZUS i wniósł na ich podstawie o ponowne przeliczenie kapitału początkowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie skutkuje w części zmianą zaskarżonej decyzji, a częściowo podlega oddaleniu. Przypomnieć należy, że w n/n sprawie powód zaskarżył tylko decyzję kapitałową z dnia 13.09.2024 r. Sąd Okręgowy zważył, że emerytura, ustalana według zreformowanych zasad dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury, ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2023.0.1251), przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi, w jakim ubezpieczony przechodzi na emeryturę z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 (art. 26 ust. 1 ustawy emerytalnej). Kwestia nabycia prawa do emerytury przez osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. jest uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a i 50e i 184 . Obliczenie emerytury dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. odbywa się na zasadach określonych w art. 25-26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185 . Zgodnie z art. 26 ustawy emerytalnej, średnie dalsze trwanie życia ustala się dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego. Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca tablice trwania życia, z uwzględnieniem ust. 3, dla wieku ubezpieczonych określonego w myśl ust. 2. Ogłoszone w ten sposób tablice średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego, z uwzględnieniem ust. 6. W świetle zacytowanych przepisów jednym z podstawowych elementów obliczenia wysokości przyznanej ubezpieczonemu emerytury jest kapitał początkowy. Stosownie do art. 173 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych , dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy na dzień wejścia w życie ustawy. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat (ust. 2). Zgodnie z art. 174 ust. 1 ustawy kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przepis ust. 2 art. 174 stanowi, że przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: 1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6; 2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5; 3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2, to jest w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych. W myśl ust. 3 w/w przepisu podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się przed dniem 1 stycznia 1999 roku. Według ust. 3b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 roku (w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu. Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w (...) kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku. Zgodnie natomiast z treścią ust. 8 przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24% tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku, według wskazanego w nim wzoru. Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 powyższej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Z kolei na postawie ust. 6 tego przepisu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. Jak stanowi art. 15 ust. 4 w/w ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty: 1. 
        oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych, 1. 
        oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu, 2. 
        oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz 3. 
        mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia. W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. Nr 237, poz. 1412) zainteresowany zgłaszający wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy powinien dołączyć do wniosku dokumenty stwierdzające: 1) datę urodzenia; 2) okresy uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokość; 3) stan zdrowia, a także wywiad zawodowy sporządzony przez płatnika składek, jeżeli ubezpieczony pozostaje w zatrudnieniu - w przypadku gdy prawo do świadczenia jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy; 4) wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu i uposażenia, przyjmowanych do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń; 5) okoliczności niezbędne do ustalenia świadczeń przysługujących z zagranicznych instytucji ubezpieczeniowych, jeżeli umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, tak stanowią. W ust. 2 w/w paragrafu postanowiono, że dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2 i 4, nie są wymagane, jeżeli konto ubezpieczonego zawiera dane pozwalające na ustalenie prawa i wysokości świadczenia. Z kolei w ust. 3 tego przepisu przewidziano, że dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2, 4 i 5, nie są wymagane, jeżeli zostały złożone w organie rentowym dla celów ustalenia kapitału początkowego albo prawa lub wysokości świadczeń na podstawie ustawy lub odrębnych przepisów. Zgodnie z § 21 ust. 1 w/w rozporządzenia, środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument na podstawie, którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Wskazana regulacja z § 21 ust. 1 w/w rozporządzenia, stanowiąca odpowiednik obowiązującego do 23.11.2011 r. § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. nr 10, poz.49), wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza to jednak, aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego ( tak m.in. wyrok SN z 25.07.1997 r., (...) UKN 186/97, OSNAP 1998/11/324, wyroki: SA w Warszawie z 4.03.1997 r., III AUa 105/97, Apel. W-wa 1997/2/7, SA w Rzeszowie z 27.06.1995 r., III AUa 177/95, OSA 1996/10/32 ). Do ustalania podstawy wymiaru świadczeń przyjmuje się zarobki objęte obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Oznacza to zatem, że przyjmuje się te składniki wynagrodzenia, które w rozumieniu przepisów o podstawie wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, obowiązujących w danym okresie, podlegały składce na to ubezpieczenie. Osoba ubiegającą się o emeryturę lub rentę musi wykazać wysokość przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli była pracownikiem - wysokość wynagrodzenia. Za podstawę wymiaru emerytury przyjmuje się kwotę wynagrodzenia udowodnioną przez ubezpieczonego, która nie musi odpowiadać wysokości faktycznie uzyskanego wynagrodzenia. Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ( art. 227 k.p.c. ), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za celowe i pożądane ( zob. wyrok SN z 25.07.1997 r., (...) UKN 186/97, Lex nr 32696 ). Ograniczenie co do środków dowodowych obowiązujące w postępowaniu przed organem rentowym nie mają bowiem zastosowania w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W postępowaniu cywilnym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawie o wyliczenie wysokości emerytury możliwe jest zatem dopuszczenie i przeprowadzenie wszelkich dowodów, w tym także dowodu z zeznań świadków lub przesłuchania samego ubezpieczonego lub innych pracowników. Nie jest jednak możliwe wyliczenie wysokości emerytury w oparciu o jakąś hipotetyczną uśrednioną wielkość wynagrodzenia uzyskiwanego przez ubezpieczonego, bowiem uśrednione obliczenie wysokości wynagrodzenia nie może oddać indywidualnych cech właściwych dla danego stosunku pracy ( zob. wyrok SN z 4.07.2007 r., (...) UK 36/07, Lex nr 390123 ). Nie jest natomiast możliwe obliczanie wysokości emerytury wyłącznie na podstawie twierdzeń ubezpieczonego - muszą być one zawsze udowodnione wiarygodnymi dokumentami. Rzeczą sądu w sprawach o wysokość emerytury jest dokładne ustalenie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez ubezpieczonego w danym okresie. Zarobki za poszczególne miesiące i wybrane lata kalendarzowe wykazane muszą być w sposób nie budzący wątpliwości w ściśle określonej kwotowo wysokości i co do odprowadzonych od nich składek na ubezpieczenie społeczne. Nie można natomiast przyjmować wysokości wynagrodzenia opartego wyłącznie na przypuszczeniach, czy też twierdzeniach ubezpieczonego, jak też dowodach niejasnych. Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalanie wynagrodzeń w sposób przybliżony ( tak trafnie SA w Ł. w wyroku z 19.10.2016 r., III AUa 2185/15LEX nr 2152862). W sprawach emerytalno – rentowych wyliczenie wysokości świadczenia może nastąpić wyłącznie na podstawie zarobków faktycznie otrzymanych i to tych, od których istniał obowiązek odprowadzania składki na ubezpieczenie społeczne, co wynika jednoznacznie z treści art.15 ww. Ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zasada obliczania świadczeń w oparciu o rzeczywiste zarobki nie może zatem zostać zastąpiona domniemaniem wynagrodzenia w danym roku kalendarzowym. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wynagrodzenia w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Prymat nadany dokumentacji pracowniczej prowadzi do gradacji mocy dowodowej polegającej na tym, że dokumentacja ta stanowi podstawę weryfikacji pozostałych dowodów przedłożonych przez strony. Kierując się powyższymi uwagami, Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił, że w trakcie n/n procesu zostały częściowo zaliczone przez ZUS sporne okresy zatrudnienia 6.07.1985 r.-31.08.1985 r., 1.07.1986 r.-31.08.1986 r. oraz kwoty angaży z umów o pracę poświadczonych przez urząd, a także okresy prowadzonej działalności gospodarczej przez ubezpieczonego: od 1.11.1981 r. do 31.07.1982 r., od 1.09.1982 r. do 30.06.1986 r., od 1.09.1986 r. do 28.02.1987 r. i kwoty podstawy wymiaru składek wskazane w potwierdzeniu Wydziału (...) , (...) Oddziału ZUS w Ł. z 21.07.2025 r. Ponieważ jednak dopiero na etapie n/n postępowania sądowego w piśmie z 16.06.2025, które wpłynęło do ZUS 3.07.2025r. pojawiła się od powoda informacja o prowadzeniu działalności gospodarczej – przeto organ rentowy prowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie działalności gospodarczej w trakcie n/n procesu i w efekcie oparł się na potwierdzeniu Wydziału (...) 0/ ZUS z dnia 21.07.2025r., wydając decyzję z 29.07.2025 r. Twierdzenie powoda, że to ZUS powinien ustalić już w zaskarżonej decyzji, iż prowadził w ww. okresach działalność gospodarczą nie zasługuje na uwzględnienie, co zostało już omówione w ramach oceny materiału dowodowego, gdzie wyjaśniono, że to powód był obowiązany przy składaniu wniosku o ustalenie kapitału początkowego podać wszystkie okresy ubezpieczenia, w tym działalności gospodarczej, a tego bezspornie nie zrobił. Sąd uwzględnił sporny okres zatrudnienia od 29.05.1980 r. do 18.06.1980 r. jako udowodniony należycie przez powoda, gdyż wbrew twierdzeniom pozwanego powód wykazał, że pracował w pełnym wymiarze czasu pracy w tym okresie na umowę o pracę, albowiem złożył świadectwo pracy /k. 16, 49/, a także rejestr pracy ratownika /k. 65/, wobec czego możliwym było ustalenie dodatkowo w oparciu o jego zeznania, że był on zatrudniony na umowę o pracę w pełnym wymiarze w ww. okresie. W efekcie przeprowadzonego postępowania dowodowego, Sąd oparł się na niekwestionowanym przez powoda hipotetycznym wyliczeniu ZUS w wariancie (...) kapitału początkowego przy przyjęciu stawek wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatku sezonowego wskazanego w świadectwie pracy za okres od 29.05.1980 r. do 18.06.1980 r. - zarobki roczne w 1980 r. to 1532,91 zł + dodatek sezonowy 122,63 zł (1532,91 zł x 8%). Wyliczona hipotetyczna wartość kapitału początkowego wyniosła na dzień 1.01.1999 r. 43670,55 zł i jest ona korzystniejsza niż w zaskarżonej decyzji i wydanych w toku n/n postępowania kolejnych decyzji kapitałowych z 25.07.2025 r. i 29.07.2025 r., a także wyliczony hipotetyczny wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego obliczony z zarobków z lat 1978 – 1987, który wyniósł 30,55% okazał się korzystniejszy niż w zaskarżonej decyzji i wydanych kolejnych decyzjach kapitałowych, Sąd nie znalazł z urzędu żadnych przyczyn by zakwestionować ww. hipotetyczne wyliczenie tym bardziej, że powód też nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do jego poprawności rachunkowej. W pozostałym zakresie odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie co do spornych okresów, które nie zostały uwzględnione przez ZUS przy wydaniu zaskarżonej decyzji ani w kolejnych decyzjach kapitałowych wydanych w trakcie n/n procesu, gdyż okresy te nie mogły zostać uznane za udowodnione na podstawie złożonego rejestru pracy ratownika, o które wnosił skarżący i złożonych przez powoda umów o pracę dotyczących tych okresów – gdyż w umowach tych nie ma informacji o wymiarze czasu i pracy, a nadto nie ma dowodów, że były te umowy realizowane. Nie jest takim dowodem złożony rejestr pracy ratownika, bo nie ma tam informacji o podstawie zatrudnienia wnioskodawcy, a same gołosłowne zeznania powoda i świadków nie może zastępować dokumentów, które by je w sposób pewny potwierdzały, a w tym wskazywały na podstawę zatrudnienia, czy była to działalność gospodarcza czy umowa o pracę, na faktyczny wymiar czasu na umowę o pracę oraz okres rzeczywistej realizacji danej umowy o pracę - stąd w tym zakresie okoliczności, na które powołał się powód są nieudowodnione. Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 [14] § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzji z dnia 13.09.2024 r. uznając, że odwołanie okazało się w części zasadne z przyczyn wyżej omówionych, i ustalił wartość kapitału początkowego J. P. na dzień 1 stycznia 1999 roku w kwocie 43.670,55 złotych przy ustaleniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wynoszącego 30,55 % oraz przy zaliczeniu dodatkowego okresu zatrudnienia od 29 maja 1980 roku do 18 czerwca 1980 roku, o czym orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji wyroku, a punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 477 [14] § 1 k.p.c. oddalił odwołanie w pozostałym zakresie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI