VIII U 2275/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd oddalił odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, uznając, że wnioskodawczyni, pomimo przebytych chorób, nie jest niezdolna do pracy zarobkowej zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami.
Ubezpieczona U. I. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, argumentując, że jej stan zdrowia (rak tarczycy, zaburzenia lękowo-depresyjne) uniemożliwia wykonywanie pracy nauczycielki przedszkola. Sąd, opierając się na opiniach biegłych (onkologa, endokrynologa, psychiatry), ustalił, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy zarobkowej zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym, co skutkowało oddaleniem odwołania.
Decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w F. odmówił U. I. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, powołując się na orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS stwierdzające brak niezdolności do pracy. Ubezpieczona wniosła odwołanie, podnosząc, że jej stan zdrowia (rak tarczycy, zaburzenia psychiczne) uniemożliwia wykonywanie pracy nauczycielki. Sąd Okręgowy w Łodzi, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym opinii biegłych z zakresu onkologii, endokrynologii i psychiatrii, ustalił, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy zarobkowej w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Biegli stwierdzili, że choć ubezpieczona przebyła raka tarczycy i leczy zaburzenia lękowo-depresyjne o łagodnym nasileniu, jej stan zdrowia nie wyklucza możliwości wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Sąd podkreślił, że ocena niezdolności do pracy wymaga wiadomości specjalnych, a opinie biegłych, które zostały uznane za wiarygodne i przekonujące, nie wykazały takiej niezdolności. W związku z tym, Sąd oddalił odwołanie jako bezzasadne.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, stan zdrowia wnioskodawczyni nie uzasadnia przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ nie stwierdzono u niej utraty zdolności do pracy zarobkowej w stopniu całkowitym lub znacznym, uwzględniając posiadane kwalifikacje i doświadczenie zawodowe.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opiniach biegłych (onkologa, endokrynologa, psychiatry), którzy stwierdzili, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy zarobkowej. Pomimo przebytych schorzeń, jej stan zdrowia nie ogranicza w stopniu znacznym zdolności do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. I. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
u.e.r. FUS art. 57 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa przesłanki przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy: niezdolność do pracy, wymagany okres składkowy i nieskładkowy, powstanie niezdolności w określonych okresach oraz brak prawa do emerytury.
u.e.r. FUS art. 12
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Definiuje niezdolność do pracy jako całkowitą lub częściową utratę zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu, bez rokowania odzyskania zdolności po przekwalifikowaniu. Całkowita niezdolność oznacza utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowa – znaczną utratę zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
u.e.r. FUS art. 13 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wskazuje, że przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwości leczenia i rehabilitacji, możliwość wykonywania dotychczasowej lub innej pracy, celowość przekwalifikowania, a także rodzaj i charakter dotychczasowej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia odwołania jako bezzasadnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje kwestię przeprowadzania dowodu z opinii biegłych w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opinie biegłych sądowych (onkologa, endokrynologa, psychiatry) wskazujące na brak niezdolności do pracy zarobkowej wnioskodawczyni. Stan zdrowia wnioskodawczyni nie ogranicza w stopniu znacznym zdolności do wykonywania pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami. Brak spełnienia medycznej przesłanki niezdolności do pracy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja wnioskodawczyni o niezdolności do pracy z powodu przebytego raka tarczycy i zaburzeń lękowo-depresyjnych. Subiektywne odczucie wnioskodawczyni o niezdolności do pracy.
Godne uwagi sformułowania
nie jest osobą niezdolną do pracy zarobkowej zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym zaburzenia psychiczne mają łagodne nasilenia objawów nie wystarczy subiektywne odczucie tej osoby, że jest ona niezdolna do pracy renta z tytułu niezdolności do pracy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego związanym z istnieniem w organizmie osoby ubezpieczonej stanu chorobowego, który czyni ją obiektywnie niezdolną do pracy
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie znaczenia opinii biegłych w sprawach rentowych oraz kryteriów oceny niezdolności do pracy."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i medycznego wnioskodawczyni.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje, jak sąd ocenia niezdolność do pracy w kontekście chorób przewlekłych i psychicznych, opierając się na opiniach biegłych. Jest to typowa, ale ważna dla prawników i ubezpieczonych sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych.
“Czy przebyty rak i łagodne zaburzenia depresyjne oznaczają rentę? Sąd wyjaśnia kryteria niezdolności do pracy.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygnatura akt VIII U 2275/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. , po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 sierpnia 2023 r. odmówił U. I. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odmawia przyznania prawa do renty, ponieważ orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 27 października 2023 r. ustalono, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy. (decyzja k. 64 akt rentowych ZUS) Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 22 listopada 2023 r. złożyła U. I. , wnosząc o jej zmianę i przyznanie jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu podniosła, że wykonywana przez nią praca nauczycielki przedszkola wymaga od niej ogromnej sprawności psychofizycznej, stan jej zdrowia oraz zaburzenia z nim związane uniemożliwiają wykonywanie pracy. Niesprawność psychofizyczna organizmu spowodowana sukcesyjnym leczeniem raka tarczycy, skutkuje wieloma objawami oraz zaburzeniami psychicznymi. Dolegliwości te mogą stanowić zagrożenie i niepewność o zdrowie własne, jak i dzieci pozostających pod jej opieką. (odwołanie k. 4-5) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 27 października 2023 r. ustalono, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy. (odpowiedź na odwołanie k. 8-8 odwrót) Na rozprawie w dniu 27 października 2025 r. wnioskodawczyni poparła odwołanie, pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania. (oświadczenia stron e-protokół rozprawy z 27 października 2025 r. 00:00:56- -00:05:14 – płyta CD k. 127) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: U. I. urodziła się (...) Wnioskodawczyni legitymuje się licencjatem z pedagogiki wczesnodziecięcej. Pracowała na stanowisku opiekunki w żłobku, nauczyciela w przedszkolu. (bezsporne) Wnioskodawczyni otrzymywała rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w okresie od dnia 24 lipca 2020 roku (od zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego) do dnia 31 października 2023 roku. (bezsporne) W dniu 11 sierpnia 2023 roku wnioskodawczyni złożyła do ZUS wniosek o ponowne ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. (wniosek – k. 60-60 odwrót załączonych do sprawy akt organu rentowego) Lekarz Orzecznik ZUS po przeprowadzeniu w dniu 21 września 2023 r. osobistego badania wnioskodawczyni oraz dokonaniu analizy dokumentacji medycznej, rozpoznał u niej przebyte zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia osobowości, stan po operacji raka tarczycy. Orzeczeniem z dnia 21 września 2023 r. Lekarz Orzecznik ZUS orzekł, że nie stwierdza u wnioskodawczyni naruszenia sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym długotrwałą niezdolność do pracy. (opinia lekarska w dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej – k.147-148, orzeczenie Lekarza Orzecznika k. 61 akt rentowych ZUS) Od powyższego orzeczenia Lekarza Orzecznika z dnia 21 września 2023 r. wnioskodawczyni wniosła sprzeciw. (sprzeciw w dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej – k.150 ) Na skutek powyższego sprzeciwu, Komisja Lekarska ZUS po przeprowadzeniu w dniu 27 października 2023 r. bezpośredniego badania wnioskodawczyni i dokonaniu analizy dokumentacji medycznej rozpoznała u wnioskodawczyni: raka brodawkowatego tarczycy leczonego w lipcu 2020 roku operacyjnie bez cech wznowy, niedoczynność tarczycy w trakcie leczenia substytucyjnego, zaburzenia lękowo – depresyjne o łagodnym nasileniu. Orzeczeniem z 27 października 2024 r. Komisja Lekarska ZUS orzekła, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy. (opinia Komisji Lekarskiej ZUS w dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej – k.159-160 , orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS k. 63 akt rentowych ZUS) Zaskarżoną decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. , po rozpatrzeniu wniosku z dnia 11 sierpnia 2023 r. odmówił U. I. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odmawia przyznania prawa do renty, ponieważ orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 27 października 2023 r. ustalono, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy. (decyzja k. 64 akt rentowych ZUS) W sądowym badaniu onkologicznym z dnia 19 lutego 2024 roku rozpoznano u odwołującej wczesnego raka lewego płata tarczycy /mikroognisko 1,2 mm/ po całkowitym usunięciu tarczycy w lipcu 2020 roku bez konieczności leczenia uzupełniającego oraz pooperacyjną niedoczynność tarczycy łagodzoną preparatami tarczycy. Nie stwierdzono cech choroby nowotworowej. Ze stanowiska onkologa wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy zarobkowej zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym. (opinie biegłego z zakresu onkologii k. 17-19, 46) W sądowym badaniu endokrynologa z dnia 14 lipca 2025 roku rozpoznano u odwołującej stan po całkowitym usunięciu gruczołu tarczowego z powodu wykrycia ogniska raka brodawkowatego w lewym płacie tarczycy oraz pooperacyjną niedoczynność tarczycy leczoną substytucyjnie. Ponadto stwierdzono, że wnioskodawczyni nie wymagała naświetlania radiojodem. Ze stanowiska endokrynologa wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy zarobkowej zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym. (opinia biegłego z zakresu endokrynologii k. 103-107) W sądowym badaniu psychiatrycznym rozpoznano u wnioskodawczyni zaburzenia lękowo – depresyjne o łagodnym nasileniu objawów. Obecnie zaznaczają się cechy osobowości unikającej, stwierdzono też u badanej skłonność do nasilania objawów chorobowych. W aktualnym badaniu nie stwierdzono zaburzeń psychotycznych, otępiennych, głębszych zaburzeń depresyjnych. Wnioskodawczyni wymaga leczenia psychiatrycznego: farmakoterapii, a przede wszystkim psychoterapii. U odwołującej zaburzenia psychiczne mają łagodne nasilenia objawów. W okresach zaostrzeń wnioskodawczyni może być leczona w ramach czasowej niezdolności do pracy. Z punktu widzenia psychiatry występujące zaburzenia psychiczne nie powodują u badanej częściowej ani całkowitej niezdolności do pracy zarobkowej. (opinie biegłego z zakresu psychiatrii k.60-62, k.88 ) Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił na podstawie powołanych dowodów, na które składała się: dokumentacja załączona do akt przedmiotowej sprawy, dokumentacja znajdująca się w aktach organu rentowego, dokumentacja medyczna odwołującej, a nadto z pisemnych opinii biegłych: onkologa, psychiatry i endokrynologa, z których wynika, że pomimo występujących u wnioskodawczyni schorzeń, nie jest ona osobą niezdolną do pracy przy uwzględnieniu posiadanych przez nią kwalifikacji oraz doświadczenia zawodowego. Jak bowiem zauważa się w orzecznictwie: biegli orzekają o stanie zdrowia kierowanej do nich osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do świadczenia rentowego, na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, przy uwzględnieniu wszystkich okazanych im dokumentów medycznych i po przeprowadzeniu badania podmiotowego i przedmiotowego danego pacjenta. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 1 sierpnia 2018 r., III AUa 633/17, LEX: (...) ) Należy zaznaczyć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, przyczynami mogącymi przemawiać za koniecznością uzyskania dodatkowej opinii od innego biegłego są na przykład nielogiczność wyciągniętych przez niego wniosków, zawarcie w opinii sformułowań niekategorycznych, niejednoznacznych czy też brak dostatecznej mocy przekonywającej opinii. (tak m. in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 12 lutego 2013 r., I ACa 980/12, LEX: 1293767, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 3 kwietnia 2013 r., I ACI 148/13, LEX: (...) ) Należy mieć na względzie, że zadaniem biegłego zasadniczo nie jest bowiem poszukiwanie dowodów i okoliczności mających uzasadniać argumentację stron procesu, lecz dokonanie oceny przedstawionego materiału z perspektywy posiadanej wiedzy naukowej technicznej lub branżowej i przedstawienie sądowi danych (wniosków) umożliwiających poczynienie właściwych ustaleń faktycznych i właściwą ocenę prawną znaczenia zdarzeń z których strony wywodzą swoje racje. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 13 października 2016 r., I ACa 432/16, LEX: 2162983) Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena, dokonana została na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, w jego ocenie uwzględniała wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważył materiał dowodowy jako całość, dokonał wyboru określonych środków dowodowych i – ważąc ich moc oraz wiarygodność – odniósł je do pozostałego materiału dowodowego (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r. (...) UKN 685/98, OSNAPiUS 2000 nr 17, poz. 655). W ocenie Sądu, wnioskodawczyni nie wskazała na uchybienia powołanych w sprawie opinii biegłych, przy wydawaniu opinii i formułowaniu wniosków, które mogłyby je podważać. Należy, bowiem, podkreślić, iż podstawą zakwestionowania opinii, nie może być fakt, iż treść wydanej w sprawie opinii nie jest zbieżna z zapatrywaniami oraz stanowiskiem w sprawie danej strony. Innymi słowy, nie można kwestionować opinii tylko dlatego, że de facto strona nie jest zadowolona z opinii przedstawionej przez dotychczasowego biegłego. Słusznie wskazuje się w judykaturze, że opowiedzenie się za odmiennym stanowiskiem, oznaczałoby, bowiem, przyjęcie, że należy przeprowadzić dowód z wszelkich możliwych biegłych, by upewnić się, czy niektórzy z nich nie byliby takiego zdania, jak strona kwestionująca (vide m. in.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 28 lutego 2013 roku w sprawie III AUa (...) /12, LEX (...) ; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 lutego 2013 roku w sprawie I ACa 76/12, LEX 1312019). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, przyczynami mogącymi przemawiać za koniecznością uzyskania dodatkowej opinii od innego biegłego są na przykład nielogiczność wyciągniętych przez niego wniosków, zawarcie w opinii sformułowań niekategorycznych, niejednoznacznych czy też brak dostatecznej mocy przekonywającej opinii (tak m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2013 roku w sprawie I ACa 980/12, LEX (...) ; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2013 roku w sprawie I ACa 148/13, LEX (...) ). Sąd Okręgowy uznał zatem w pełni wartość dowodową wskazanych opinii biegłych i podzielił jako przekonywujące, wnioski wypływające z jej treści. Co do zastrzeżeń, zgłoszonych przez wnioskodawczynię do opinii biegłych: onkologa i psychiatry, biegli wypowiedzieli się w opiniach uzupełniających, że zgodnie z posiadanym poziomem kompetencji i kwalifikacji zawodowych, odwołująca jest zdolna do pracy. Wskazano, że nie występują u niej cechy choroby nowotworowej, a pooperacyjna niedoczynność tarczycy jest łagodzona preparatami. Natomiast zaburzenia psychiczne mają łagodne nasilenia objawów u wnioskodawczyni. W okresach zaostrzeń może być leczona w ramach czasowej niezdolności do pracy. W oparciu o wszechstronne opinie wskazanych wyżej biegłych stwierdzić należy, że zarzuty wnioskodawczyni wobec nich są niezasadne i stanowią tylko bezpodstawną polemikę z wnioskami tych biegłych, nie zawierają natomiast merytorycznych zasadnych podstaw do jej zakwestionowania. Zgodnie z art. 285 § 1 k.p.c. biegły zobowiązany jest uzasadnić swoją diagnozę. W uzasadnieniu opinii biegłego winny się zatem znaleźć wszelkie informacje, które są potrzebne sądowi, jako wiadomości specjalistyczne, konieczne do ustalenia stanu faktycznego, a więc także umożliwiające weryfikację danych podanych przez biegłego, poprzez np. załączone dokumenty (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2012 r. (...) CSK 369/11). Wskazani biegli, zapoznali się z przedłożoną dokumentacją lekarską z przebiegu choroby i leczenia wnioskodawczyni, na jej podstawie oraz badania bezpośredniego wnioskodawczyni, opisali stan jej zdrowia. Opinie biegłych są jasne, wnikliwe, spójne, logiczne i obiektywne, w sposób przejrzysty i wyczerpujący opisują stan zdrowia wnioskodawcy oraz sporządzone zostały zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym ich przedmiot, będąc tym samym wiarygodnym źródłem dowodowym. Opinie nie zawierają sprzeczności ani braków, które pozbawiałyby je mocy dowodowej, zostały przekonująco uzasadnione, a zawarty w nich końcowy wniosek orzeczniczy został przez biegłych logicznie uzasadniony. Z tych przyczyn Sąd uczynił podstawą swoich ustaleń w sprawie opinie w/w biegłych przyjmując, że stanowią one w całości pełnowartościowe źródło dowodowe. Potrzeba powołania innego (nowego) biegłego powinna bowiem wynikać z konkretnych okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii, gdyż odmienne stanowisko oznaczałoby przyjęcie, że należy przeprowadzić dowód z wszystkich możliwych opinii biegłych, aby upewnić się, czy niektórzy z nich nie byli tego samego zdania, co ubezpieczony. Renta z tytułu niezdolności do pracy jest bowiem świadczeniem z ubezpieczenia społecznego związanym z istnieniem w organizmie osoby ubezpieczonej stanu chorobowego, który czyni ją obiektywnie niezdolną do pracy w ramach wszystkich posiadanych kwalifikacji, a zatem nie wystarczy subiektywne odczucie tej osoby, że jest ona niezdolna do pracy (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2021 r., III USK 318/21, LEX nr (...) , wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 25 maja 2023 r., III AUa 693/22, LEX: (...) ). Podkreślić należy, że wnioskodawczyni nie zgłasza dalszych wniosków dowodowych i zastrzeżeń. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Spornym w sprawie było czy stan zdrowia odwołującej uprawnia ją do świadczenia objętego zaskarżoną decyzją. Przechodząc do rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie przesłanki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. 2024 poz. 1631), a więc: 1) jest niezdolny do pracy ; 2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy; 3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 okresy składkowe ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3–8 i pkt 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11, 12 i pkt 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15–17 oraz art. 7 pkt 1–3, pkt 5 lit. a, pkt 6 i 12, oraz w okresach pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w przepisach o świadczeniach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów; 4) nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania. Ustęp 2 ww. artykułu stanowi natomiast, iż przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. W myśl art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu, przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, natomiast częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji . Przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy uwzględnia się stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne (art. 13 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS). Warunki wskazane w art. 57 powyższej ustawy muszą być spełnione łącznie by istniały podstawy do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Pierwsza z przesłanek, a więc niezdolność do pracy, jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (por. wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004 r., (...) UK 222/03, OSNP 2004, nr 19, poz. 340). Przepis art. 12 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 grudnia 2000 r., (...) UKN 134/00, OSNP 2002, nr 15, poz. 369 i z 7 września 1979 r., II URN 111/79, OSNC 1980, nr 1-2, poz. 35). Wyjaśnienie treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego) (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2006 r., I UK 103/06, OSNP 2007, nr 17-18, poz. 261). Dopiero zatem zmiana zawodu w ramach posiadanych kwalifikacji i brak rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu dają podstawę do przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 października 2009 r., (...) UK 106/09, LEX nr 558589, z 8 maja 2008 r., I UK 356/07, OSNP 2009, nr 17-18, poz. 238, z dnia 11 stycznia 2007 r., II UK 156/06, OSNP 2008, nr 3-4, poz. 45 i z 25 listopada 1998 r., II UKN 326/98, OSNP 2000, nr 1, poz. 36). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 7 lutego 2006 r. (I PK 153/05, OSNP 2007, nr 1-2, poz. 27) częściowej niezdolności do pracy, polegającej na utracie w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie wyklucza możliwość podjęcia przez ubezpieczonego pracy niżej kwalifikowanej. Ubezpieczony, który jest częściowo niezdolny do pracy może być jednocześnie z samej definicji zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami w nieznacznym stopniu. Tak samo, gdy ubezpieczony wykonuje pracę, która nie jest zgodna z posiadanymi kwalifikacjami, a już na pewno, gdy jest pracą poniżej poziomu posiadanych kwalifikacji. Poziom posiadanych kwalifikacji, wyznacza zatem zakres pracy, do której można odnosić ocenę zdolności do pracy w rozumieniu art. 12 i 13 ustawy. Inaczej mówiąc, ochrona ubezpieczeniowa służy temu kto utracił zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, choćby w stopniu częściowej niezdolności do pracy. Należy zatem przy ocenie częściowej niezdolności do pracy, odnosić się do poziomu posiadanych kwalifikacji, przy czym w każdym przypadku należy zważyć posiadane wykształcenie oraz charakter dotychczasowego zatrudnienia ubezpieczonego i okres tego zatrudnienia. Nie sposób bowiem dokonać oceny posiadanych kwalifikacji, odnosząc się w sposób alternatywny z jednej strony do posiadanego wykształcenia, a z drugiej, do zatrudnienia wykonywanego przez ubezpieczonego. Aktualny jest również pogląd o konieczności ujmowania łącznie aspektu medycznego i ekonomicznego niezdolności do pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., (...) UKN 675/98, OSNP 1000/16/624). Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treścią art. 278 k.p.c. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie Sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo-lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016 r., III AUa 1609/15). W ocenie Sądu ustalenia dokonane w toku postępowania nie uzasadniają zmiany zaskarżonej decyzji i nie stanowią podstawy do przyznania ubezpieczonej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe – w tym przede wszystkim dowody z opinii biegłych: onkologa, psychiatry, endokrynologa wykazało bowiem, że ubezpieczona nie jest osobą niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ustawy emerytalnej. W sądowym badaniu onkologicznym rozpoznano u odwołującej wczesnego raka lewego płata tarczycy /mikroognisko 1,2 mm/ po całkowitym usunięciu tarczycy w lipcu 2020 roku bez konieczności leczenia uzupełniającego oraz pooperacyjną niedoczynność tarczycy łagodzoną preparatami tarczycy. Nie stwierdzono cech choroby nowotworowej. Ze stanowiska onkologa wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy zarobkowej zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym. W sądowym badaniu endokrynologa rozpoznano u odwołującej stan po całkowitym usunięciu gruczołu tarczowego z powodu wykrycia ogniska raka brodawkowatego w lewym płacie tarczycy oraz pooperacyjną niedoczynność tarczycy leczoną substytucyjnie. Ponadto stwierdzono, ze wnioskodawczyni nie wymagała naświetlania radiojodem. Ze stanowiska endokrynologa wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy zarobkowej zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem zawodowym. W sądowym badaniu psychiatrycznym rozpoznano u wnioskodawczyni zaburzenia lękowo – depresyjne o łagodnym nasileniu objawów. Obecnie zaznaczają się cechy osobowości unikającej, stwierdzono też u badanej skłonność do nasilania objawów chorobowych. W aktualnym badaniu nie stwierdzono zaburzeń psychotycznych, otępiennych, głębszych zaburzeń depresyjnych. Wnioskodawczyni wymaga leczenia psychiatrycznego: farmakoterapii, a przede wszystkim psychoterapii. W okresach zaostrzeń wnioskodawczyni może być leczona w ramach czasowej niezdolności do pracy. Z punktu widzenia psychiatry występujące zaburzenia psychiczne nie powodują u badanej częściowej ani całkowitej niezdolności do pracy zarobkowej Stwierdzone schorzenia nie powodują zatem niezdolności skarżącej do pracy zarobkowej zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji. Jak wskazuje się w orzecznictwie, ocena częściowej niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy wymaga z reguły wiadomości specjalnych, natomiast ostateczna ocena, czy ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy musi uwzględniać – zgodnie z art. 12 ust. 1 i 3 oraz art. 13 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - także inne elementy, w tym zwłaszcza poziom kwalifikacji ubezpieczonego, możliwości zarobkowania w zakresie tych kwalifikacji, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne. Takich zasad nie można jednak stosować do sytuacji, gdy ubezpieczony jest zdolny do pracy z medycznego punktu widzenia, a więc gdy nie jest spełniony aspekt medyczny (biologiczny). Gdyby przyjąć inaczej, renta z tytułu niezdolności do pracy stałaby się w rzeczywistości świadczeniem podobnym do zasiłku dla bezrobotnych. Dlatego w sytuacji, gdy z ocenionych jako fachowe i wiarygodne opinii biegłych sądowych wynika, że stan somatyczny wnioskodawcy nie powoduje u niego niezdolności do pracy, niecelowe jest odwoływanie się do okoliczności wymienionych w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. (postanowienie Sądu Najwyższego z 24 września 2019 r., I UK 329/18, LEX nr 3551968, postanowienie Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2020 r., I UK 56/19, LEX nr 3126283) Wobec powyższego, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd oddalił odwołanie jako bezzasadne, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI