VIII U 202/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania B. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 grudnia 2024 r., która uchyliła poprzednią decyzję o ustaleniu wysokości emerytury z 7 października 2020 r. i zmieniła jej wysokość od 1 stycznia 2025 r. Organ rentowy, powołując się na art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, dokonał ponownego ustalenia wysokości emerytury po przedłożeniu nowych dowodów dotyczących okresów składkowych, w tym zatrudnienia w niepełnym wymiarze etatu w Państwowym Przedszkolu nr (...) w Ł. w latach 1986-1988. ZUS przeliczył kapitał początkowy, uwzględniając zarobki z lat 1980-1989 i uznając okres od stycznia 1986 r. do marca 1988 r. za okres składkowy, co wpłynęło na obniżenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru i w konsekwencji emerytury. B. P. kwestionowała sposób zaliczenia okresów pobierania zasiłku macierzyńskiego i chorobowego oraz sposób ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że ZUS działał zgodnie z prawem. Sąd podkreślił, że decyzja wydana w trybie art. 114 ustawy może być mniej korzystna dla ubezpieczonego i że ubezpieczony ma obowiązek rzetelnie przedstawić cały okres ubezpieczenia. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy, okresy pobierania zasiłku chorobowego czy macierzyńskiego przed 15 listopada 1991 r. są okresami składkowymi, a zatrudnienie w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego czasu pracy również stanowi okres składkowy. Sąd stwierdził, że ZUS prawidłowo ustalił kapitał początkowy i wysokość emerytury, uwzględniając zarobki z lat 1980-1989 i stosując proporcjonalność jedynie do części roku 1985.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących okresów składkowych i nieskładkowych, zasad ustalania kapitału początkowego oraz możliwości zmiany decyzji ZUS w trybie art. 114 ustawy emerytalnej.
Dotyczy specyficznych okresów historycznych (przed 1991 r.) i konkretnych przepisów ustawy emerytalnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego i chorobowego przed 15 listopada 1991 r. należy uznać za okresy składkowe przy ustalaniu kapitału początkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, okresy pobierania zasiłku chorobowego i macierzyńskiego przed 15 listopada 1991 r. są okresami składkowymi.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o emeryturach i rentach z FUS, okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat, w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego czasu pracy, w których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy, są okresami składkowymi.
Czy zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy (½ etatu) w okresie urlopu wychowawczego może być uznane za okres składkowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zatrudnienie w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego czasu pracy, nawet w okresie urlopu wychowawczego, jest okresem składkowym.
Uzasadnienie
Art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o emeryturach i rentach z FUS stanowi, że okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia na obszarze Państwa Polskiego – w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, są okresami składkowymi.
Czy organ rentowy może z urzędu zmienić decyzję ustalającą wysokość emerytury na mniej korzystną dla ubezpieczonego, jeśli ujawnią się nowe okoliczności istniejące przed wydaniem pierwotnej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy może z urzędu zmienić decyzję, nawet jeśli jest ona mniej korzystna dla ubezpieczonego, jeśli ujawnią się nowe dowody lub okoliczności istniejące przed wydaniem pierwotnej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie wykluczają możliwości wydania mniej korzystnej decyzji w trybie art. 114, a ubezpieczony ma obowiązek rzetelnie przedstawić cały okres ubezpieczenia.
Czy okres 5 lat od wydania prawomocnej decyzji ogranicza możliwość jej zmiany przez organ rentowy w trybie art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchylenie lub zmiana decyzji organu rentowego z powodu ujawnienia nowych dowodów lub okoliczności nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej wydania upłynął okres 5 lat.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 114 ust. 1e pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, istnieje 5-letni termin na zmianę decyzji w trybie nadzwyczajnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni/odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.e.r. FUS art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownie ustaleniu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość.
u.e.r. FUS art. 25 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawę obliczenia emerytury osoby ubezpieczonej urodzonej po 31 grudnia 1948 r. stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek, zwaloryzowanego kapitału początkowego oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie.
u.e.r. FUS art. 173 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.
u.e.r. FUS art. 174 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy składkowe i nieskładkowe.
u.e.r. FUS art. 174 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się przed dniem 1 stycznia 1999 roku.
u.e.r. FUS art. 6 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za okresy składkowe uważa się m.in. przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy zatrudnienia po ukończeniu 15 lat życia na obszarze Państwa Polskiego – w wymiarze nie niższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy, jeżeli w tych okresach pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy albo rentę chorobową.
Pomocnicze
u.e.r. FUS art. 114 § 1e
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Uchylenie lub zmiana decyzji organu rentowego z wyżej wskazanej przyczyny, nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej wydania upłynął okres 5 lat.
u.e.r. FUS art. 174 § 3b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.
u.e.r. FUS art. 15 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Do podstawy wymiaru emerytury lub renty dolicza się kwoty wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia wyrównawczego lub dodatku wyrównawczego.
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd oddala odwołanie, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy prawidłowo zastosował art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uwzględniając nowe dowody dotyczące okresów składkowych. • Okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego i chorobowego przed 15 listopada 1991 r. są okresami składkowymi. • Zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy (½ etatu) w okresie urlopu wychowawczego jest okresem składkowym. • Organ rentowy miał prawo z urzędu zmienić decyzję na mniej korzystną, gdyż ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem pierwotnej decyzji. • Ubezpieczony ma obowiązek rzetelnie przedstawić cały okres ubezpieczenia.
Odrzucone argumenty
Kwestionowanie przez wnioskodawczynię sposobu zaliczenia okresów pobierania zasiłku macierzyńskiego i chorobowego jako okresów składkowych. • Kwestionowanie przez wnioskodawczynię sposobu ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury. • Zarzut braku proporcjonalności w naliczaniu świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
W przypadku ujawnienia nowych okoliczności wpływających na obniżenie emerytury, emeryt nie ma bowiem żadnego „prawa wyboru” wyższej emerytury poprzez nieujawnianie niektórych faktów z przebiegu swojego ubezpieczenia. • Każdy ubezpieczony ma obowiązek rzetelnie przedstawić cały swój okres ubezpieczenia.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących okresów składkowych i nieskładkowych, zasad ustalania kapitału początkowego oraz możliwości zmiany decyzji ZUS w trybie art. 114 ustawy emerytalnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okresów historycznych (przed 1991 r.) i konkretnych przepisów ustawy emerytalnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na szczegółową analizę przepisów dotyczących okresów składkowych i sposobu obliczania kapitału początkowego.
“ZUS obniżył emeryturę po latach – czy miał do tego prawo? Analiza orzeczenia w sprawie B. P.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.