VIII U 1883/14

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2015-03-04
SAOSubezpieczenia społeczneprawo do świadczeńWysokaokręgowy
ubezpieczenia społeczneemeryturaświadczenia po zmarłymopiekautrzymanieZUSprawo rodzinne

Sąd przyznał siostrze prawo do niezrealizowanego świadczenia emerytalnego po zmarłym bracie, uznając, że pozostawał on na jej utrzymaniu poprzez sprawowaną osobistą opiekę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. G. prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia emerytalnego po zmarłym bracie Z. S., argumentując, że nie spełniała warunków ustawowych, gdyż nie była jego małżonkiem ani dzieckiem, a zmarły nie pozostawał na jej utrzymaniu. M. G. odwołała się, twierdząc, że jako jedyna opiekowała się schorowanym i samotnym bratem, wykonując czynności domowe i załatwiając sprawy urzędowe. Sąd Okręgowy zmienił decyzję ZUS, przyznając jej prawo do świadczenia, uznając, że sprawowana przez nią osobista opieka stanowiła formę utrzymania w rozumieniu przepisów ustawy.

Decyzją z dnia 09.09.2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej M. G. prawa do wypłaty niezrealizowanych świadczeń emerytalnych po zmarłym bracie Z. S. za lipiec 2014r., wskazując, że nie spełniała ona warunków ustawowych, ponieważ nie była małżonkiem ani dzieckiem zmarłego, a zmarły nie pozostawał na jej utrzymaniu. M. G. wniosła odwołanie, domagając się zmiany decyzji i przyznania prawa do świadczenia. Argumentowała, że zmarły brat był osobą samotną, schorowaną i nieporadną życiowo, a ona, jako jego siostra, po śmierci matki była jedyną osobą dbającą o niego, opiekującą się nim i jego domem, gotującą, sprzątającą oraz załatwiającą sprawy urzędowe. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podnosząc dodatkowo, że zmarły pobierał emeryturę w wysokości około 1.100,00zł, co wykluczało jego pozostawanie na utrzymaniu odwołującej. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalił, że Z. S. był bratem odwołującej, osobą samotną i bezdzietną, która od 10 lat mieszkała sama po śmierci matki. Odwołująca, mieszkając osobno, pomagała bratu od czasu śmierci matki, wykonując czynności takie jak sprzątanie, gotowanie i robienie zakupów. Stan zdrowia Z. S. znacząco pogorszył się około roku przed śmiercią z powodu choroby nowotworowej, a odwołująca sprawowała nad nim intensywną opiekę, obejmującą dbanie o dom, ogród, zakupy żywności i środków czystości, a także załatwianie spraw urzędowych. Zmarły był hospitalizowany miesiąc przed śmiercią, a odwołująca była jedyną osobą sprawującą nad nim opiekę. Sąd uznał, że sprawowana przez M. G. osobista opieka, obejmująca czynności wykraczające poza standardowe wsparcie, stanowiła przyczynianie się do utrzymania brata, zwłaszcza w sytuacji, gdy jego emerytura nie pokrywała wszystkich niezbędnych wydatków, a odwołująca pokrywała część kosztów z własnych środków. W związku z tym, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając M. G. prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia emerytalnego po zmarłym bracie za lipiec 2014r., opierając się na art. 136 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, siostra może być uznana za osobę, na której utrzymaniu pozostawał zmarły, jeśli sprawowała nad nim osobistą opiekę i przyczyniała się do jego utrzymania, nawet jeśli zmarły pobierał własną emeryturę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że warunek pozostawania na utrzymaniu jest spełniony, gdy osoba przyczynia się do utrzymania bezpośrednio przed śmiercią. W tym przypadku osobista opieka nad schorowanym bratem, obejmująca gotowanie, sprzątanie, zakupy i załatwianie spraw urzędowych, stanowiła formę utrzymania, zwłaszcza że emerytura zmarłego nie pokrywała wszystkich kosztów, a odwołująca ponosiła część wydatków z własnych środków.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana zaskarżonej decyzji

Strona wygrywająca

M. G.

Strony

NazwaTypRola
M. G.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.instytucjaorgan rentowy
Z. S.osoba_fizycznazmarły

Przepisy (1)

Główne

ustawa o emeryturach i rentach art. 136 § 1

Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

W razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia, świadczenia należne do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Warunek pozostawania na utrzymaniu uważa się za spełniony w przypadku przyczyniania się do utrzymania bezpośrednio przed śmiercią osoby, po której przysługuje niezrealizowane świadczenie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołująca sprawowała osobistą, intensywną opiekę nad schorowanym bratem. Odwołująca przyczyniała się do utrzymania brata, pokrywając część jego wydatków z własnych środków. Stan zdrowia zmarłego wymagał stałej opieki, której nie mógł zapewnić sobie sam ani z własnych środków.

Odrzucone argumenty

Zmarły pobierał własną emeryturę, co wykluczało jego pozostawanie na utrzymaniu siostry. Odwołująca nie była małżonkiem ani dzieckiem zmarłego.

Godne uwagi sformułowania

warunek pozostawania na utrzymaniu uważa się za spełniony w przypadku przyczyniania się do utrzymania bezpośrednio przed śmiercią osoby, po której przysługuje niezrealizowane świadczenie gdyby ubezpieczona nie wykonywała takiej opieki osobiście brat musiałaby ponieść koszt wynagrodzenia dla osoby trzeciej

Skład orzekający

Janina Kościelniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że osobista opieka nad schorowanym członkiem rodziny może stanowić podstawę do uznania pozostawania na utrzymaniu w rozumieniu przepisów o świadczeniach po zmarłym, nawet jeśli zmarły pobierał własną emeryturę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zmarły nie miał najbliższej rodziny (małżonka, dzieci) i wymagał intensywnej opieki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak szeroko można interpretować pojęcie 'utrzymania' w prawie ubezpieczeń społecznych, kładąc nacisk na opiekę i wsparcie emocjonalne, a nie tylko finansowe. Jest to przykład, gdzie sąd stanął po stronie osoby, która wykazała się empatią i zaangażowaniem w pomoc bliskiej osobie.

Czy opieka nad chorym bratem daje prawo do jego emerytury? Sąd Okręgowy odpowiada.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 1883/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Janina Kościelniak Protokolant: Kamila Niemczyk po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. w Gliwicach sprawy M. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o prawo do niezrealizowanego świadczenia na skutek odwołania M. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 9 września 2014 r. nr SER (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującej prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia emerytalnego po zmarłym bracie Z. S. za lipiec 2014 r. (-) SSO Janina Kościelniak Sygn. akt VIII U 1883/14 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 09.09.2014r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonej M. G. (Guzek) prawa do wypłaty niezrealizowanych świadczeń za okres od 01.07.2014r. do 31.07.2014r. po zmarłym Z. S. ( S. ) uzasadniając, iż ubezpieczona nie spełnia żadnego z warunków, gdyż nie jest małżonkiem lub dzieckiem, jak również zmarły nie pozostawał na utrzymaniu ubezpieczonej. M. G. w odwołaniu od decyzji domagała się jej zmiany przez przyznanie prawa do niezrealizowanego świadczenia za miesiąc lipiec 2014r. podnosząc, iż zmarły był jej bratem, który był osobą samotną, schorowaną i nieporadną życiowo. Ubezpieczona wskazała, iż po śmierci matki sama, jako jedyna osoba dbała o brata, opiekowała się nim oraz domem, tj. gotowała, sprzątała, załatwiała wszystkie sprawy urzędowe. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie z przyczyn jak w zaskarżonej decyzji wskazując dodatkowo, iż zmarły nie był na utrzymaniu odwołującej, gdyż pobierał emeryturę w wysokości netto około 1.100,00zł. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 29.07.2014r. M. G. złożyła w organie rentowym wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po zmarłym, w dniu 23.07.2014r., Z. S. . Z. S. był bratem odwołującej, zamieszkiwał w domu rodzinnym, należącym do niego i odwołującej w Z. , przy ul. (...) . Z. S. był kawalerem, osobą samotną, bezdzietną. Mieszkał z matką, a po jej śmierci, tj. od 10 lat mieszkał sam. Odwołująca mieszkała osobno, w Z. przy ul. (...) i od czasu śmierci matki pomagała bratu: sprzątała mu, gotowała, robiła zakupy. Z. S. trzy lata przed śmiercią zachorował na nowotwór jelita grubego. Jego stan zdrowia około jednego roku przed śmiercią uległ znacznemu pogorszeniu, wystąpiły przerzuty do wątroby i odwołująca opiekowała się wówczas bratem: sprzątała dom, myła okna, robiła zakupy w zakresie wyżywienia i środków czystości, gotowała, prała, załatwiała sprawy urzędowe, zajmowała się ogrodem. Odwołująca przyjeżdżała do brata na każdy weekend, a z czasem, w związku z pogarszaniem się jego stanu zdrowia, zostawała u niego na dłuższe okresy czasu, nawet na kilka miesięcy. Odwołująca z własnych pieniędzy robiła zakupy dla brata, kupowała żywność, lekarstwa, środki opatrunkowe, a także załatwiała sprawy urzędowe brata. Miesiąc przed śmiercią Z. S. był hospitalizowany z uwagi na bardzo zły stan zdrowia, przeszedł operację i zmarł w szpitalu. M. G. była jedyną osobą, która bratem się opiekowała do dnia jego śmierci. Odwołująca pobiera emeryturę po mężu w wysokości 2.000,00zł. Zmarły Z. S. był uprawniony do emerytury w wysokości 1.100,00zł. Emerytura zmarłego wystarczała na opłatę za dom, media, na konieczne, drobne remonty, resztę wydatków, opisanych powyżej, odwołująca opłacała z własnych pieniędzy.. Odwołująca zorganizowała zmarłemu bratu pogrzeb. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: akta organu rentowego, zeznania świadka J. P. – czas nagrania 00:02:28 – 00:13:45 protokołu elektronicznego rozprawy z dnia 04.03.2015r.(k.10-12) oraz zeznania ubezpieczonej – czas nagrania 00:03:49 – 00:16:10 protokołu elektronicznego rozprawy z dnia 14.01.2015r. (k.7-9) Zgromadzony materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i przekonywujący, w związku z czym mogący stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył, co następuje: Odwołanie M. G. zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 136 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 1440 ze zm.) w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. W niniejszej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy zmarły, do dnia zgonu, pozostawał na utrzymaniu swojej siostry, M. G. , i czy jest ona uprawniona do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po Z. S. . Zdaniem Sądu, w świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego, nie ulega wątpliwości, iż zmarły Z. S. , do dnia śmierci, pozostawał na utrzymaniu odwołującej w rozumieniu przepisu art. 136 ust.1 jw., mając na uwadze, iż warunek pozostawania na utrzymaniu uważa się za spełniony w przypadku przyczyniania się do utrzymania bezpośrednio przed śmiercią osoby, po której przysługuje niezrealizowane świadczenie. W szczególności, w opinii Sądu, pozostawanie Z. S. , co najmniej od czasu zachorowania na nowotwór, a w szczególności w ostatnim roku przed śmiercią, na utrzymaniu ubezpieczonej, polegało na wykonywaniu przez nią osobistej opieki, obejmującej dbanie o zapewnienie wyżywienia, tj. zarówno robieniu bratu zakupów, jak i gotowaniu, nadto zapewnianiu porządku w domu, ogrodzie, czystych ubrań, załatwianiu spraw urzędowych. Gdyby ubezpieczona nie wykonywała takiej opieki osobiście brat musiałaby ponieść koszt wynagrodzenia dla osoby trzeciej, gdyż sprawowanie opieki w powyższym zakresie było koniecznością, spowodowaną stanem zdrowia brata. Co prawda zmarły pobierał emeryturę w wysokości około 1.100,00zł, jednakże w sytuacji konieczności ponoszenia przez zmarłego kosztów utrzymania domu, w tym opłat za media, energię, gaz, ogrzewanie, także kosztów remontu domu, kosztów odzieży, z pewnością kwota otrzymywanej emerytury nie wystarczyłaby na opłacenie usług polegających na gotowaniu posiłków, sprzątaniu, praniu, porządkowaniu ogrodu, robieniu zakupów, które to czynności wykonywała odwołująca osobiście, a także na pokrycie kosztów zakupów dotyczących środków czystości, wyżywienia, które pokrywała odwołująca z własnych pieniędzy. Sąd dał w tym zakresie wiarę zeznaniom świadka i ubezpieczonej, uznając je za przekonywujące jako logiczne i spójne, korelujące ze sobą, znajdujące pokrycie w powołanej dokumentacji. W tej Sytuacji, zdaniem Sądu, M. G. jest uprawniona do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po Z. S. w rozumieniu art. 136 ust.1 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Mając powyższe na uwadze Sąd z mocy art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał odwołującej prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia emerytalnego po zmarłym bracie za lipiec 2014r. SSO Janina Kościelniak

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI