VIII U 1860/21

Sygn. akt VIII U 1860/21 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 22 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. stwierdził, że R. W. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od 1 października 2020 r. do 8 marca 2021 r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 października 2020 r. do 31 stycznia 2021 r. wnioskodawca podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym oraz wypadkowemu. 4 stycznia 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło zgłoszenie (...) do ubezpieczeń społecznych w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowemu z tytułu działalności od 1 października 2020 r. 31 stycznia 2021 r. R. W. złożył wyrejestrowanie z ubezpieczeń od 31 stycznia 2021 r., a 9 marca 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 31 stycznia 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że zgłoszenie (...) do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego o objecie tym ubezpieczeniem od 1 października 2020 r. wpłynęło 4 stycznia 2021 r., a w dokumentach rozliczeniowych za miesiąc styczeń 2021 r. R. W. przekazał za siebie raport imienny (...) , który dotyczy wyłącznie rozliczenia składki zdrowotnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaznaczył ,że R. W. nie złożył za miesiąc styczeń 2021 r. raportu imiennego ZUS RCA z wykazaną podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, nie uiścił również wpłaty z tytułu należności na ubezpieczenia społeczne za ten miesiąc. 9 marca 2021 r. R. W. złożył ponowne zgłoszenie (...) do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego o objęcie tym ubezpieczeniem od 31 stycznia 2021 r. Wobec powyższego objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym nastąpiło od dnia 9 marca 2021 r. /decyzja k.17 akt ZUS/ W dniu 23 kwietnia 2021 r. R. W. złożył odwołanie od ww. decyzji. W treści odwołania wskazał ,że działalność gospodarczą prowadzi od kilku lat i w tym czasie opłacał należne składki oraz składał stosowne dokumenty. R. W. zaznaczył ,że omyłkowo wyrejestrował się z ubezpieczeń , a błąd ten skorygował niezwłocznie po wykryciu tj. 31 stycznia 2021. R. W. wskazał ,że do dnia 31 stycznia 2021 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim , a od 1 lutego 2021 r. opłaca terminowo należne składki. R. W. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wszystkich niezbędnych dokumentów , celem uregulowania sytuacji. Wnioskodawca zaznaczył, że jego sytuacja osobista jest trudna, gdyż leczy się na serce i nie może kontynuować stosunku pracy. Osiągane zaś dochody z prowadzonej działalności gospodarczej wystarczają jedynie na pokrycie kosztów. Z uwagi na powyższe wnioskodawca musi korzystać z pomocy żony oraz matki. /odwołanie k.1 – 2/ W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ rentowy przytoczył argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. /odpowiedź na odwołanie k.16 – 18/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca R. W. prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym. /okoliczność bezsporna/ Od 21 czerwca 2012 r. do 21 czerwca 2020 r. R. W. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń: emerytalnego, rentowego, wypadkowego, dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia zdrowotnego. /okoliczność bezsporna/ Od 22 czerwca 2020 r. do 30 września 2020 r. R. W. był zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie (...) . We wskazanym okresie , z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, R. W. zgłosił się jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. /okoliczność bezsporna , zeznania wnioskodawcy min.00:08:46 – 00:09:37 rozprawy z dnia 19 kwietnia 2022 r. , płyta CD k.64 w związku z jego informacyjnymi wyjaśnieniami min.00:00:47 – 00:18:20 rozprawy z dnia 20 stycznia 2022 r. , płyta CD k.49/ W dniu 27 lipca 2020 r. wnioskodawca stał się niezdolny do pracy z powodu choroby. Niezdolność trwała do 9 października 2020 r. /okoliczność bezsporna/ Po ustaniu zatrudnienia, od 1 października 2020r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. /okoliczność bezsporna/ Decyzją z dnia 27 listopada 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w T. w sprawie (...) odmówił R. W. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 1 października 2020 r. do 9 października 2020 r. /okoliczność bezsporna/ W dniu 4 stycznia 2021 r. do ZUS wpłynęło zgłoszenie wnioskodawcy ( (...) ) do ubezpieczeń społecznych , w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 października 2020 r. W dniu 31 stycznia 2021 r. skarżący wyrejestrował się z ubezpieczeń od 31 stycznia 2021 r. , a 9 marca 2021r. do ZUS wpłynęło zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych, w tym do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 31 stycznia 2021 r. /zgłoszenie do ubezpieczeń z dnia 4 stycznia 2021 r., k.2 akt ZUS , wyrejestrowanie z ubezpieczeń k.3 akt ZUS , zgłoszenie do ubezpieczeń z dnia 9 marca 2021 r., k.2 akt ZUS/ Za okres od października 2020 r. do stycznia 2021 r. wnioskodawca rozliczył i opłacił za siebie jedynie składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Za miesiące luty – marzec 2021 r. w dokumentach rozliczeniowych wnioskodawca w deklaracjach ZUS DRA wykazał podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne , w tym na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe , które zostały opłacone w terminie. /okoliczności bezsporne/ S ąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jako niezasadne podlegało oddaleniu. Zgodnie z brzmieniem art. 6 ust. 1 pkt. 5 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku, poz.423) osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Na mocy przepisu art. 11 ust. 2 tej ustawy osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie na swój wniosek. W myśl art. 14 ust. 1a cyt. ustawy - ubezpieczenie chorobowe następuje od dnia wskazanego we wniosku, tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art., 36 ust. 4 cyt. ustawy, czyli w ciągu 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia. Natomiast, gdy wniosek nie zostanie złożony w powyższym terminie, objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym ten wniosek został zgłoszony – zgodnie z art. 14 ust. 1 cyt. ustawy. Analiza powyższych przepisów prowadzi do jednoznacznego stwierdzenia, że objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą następuje na wniosek, a o tym, czy możliwe jest przyjęcie daty wcześniejszej, tj. wskazanej we wniosku, a nie daty faktycznego zgłoszenia wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, decyduje kwestia czy zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego następuje wraz ze zgłoszeniem do obowiązkowym ubezpieczeń społecznych. Tylko bowiem w przypadku, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych następuje po raz pierwszy po rozpoczęciu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, możliwym jest przyjęcie wcześniejszej daty objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i wówczas data zgłoszenia takiego wniosku nie ma decydującego znaczenia (przy założeniu, że zgłoszenie wniosku następuje w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia emerytalnego i rentowych). W analizowanej sprawie nie ulega wątpliwości, że w okresie od 21 czerwca 2012 r. do 21 czerwca 2020 r. R. W. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń: emerytalnego, rentowego, wypadkowego, dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia zdrowotnego , a w okresie od 22 czerwca 2020 r. do 30 września 2020 r. był zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy w firmie (...) i wówczas ,z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej , R. W. zgłosił się jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd Okręgowy podziela przy tym przeważające w orzecznictwie stanowisko o konieczności złożenia odpowiedniego wniosku jako warunku objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W uzasadnieniu wyroku z dnia 29 marca 2012 r. (I UK 339/11) Sąd Najwyższy podkreślił, iż nie można przyjąć dorozumianego oświadczenia zainteresowanego o objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym, gdyż brak do tego podstaw. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie definiuje pojęcia ”wniosek”, jak również formy w jakiej winien być złożony. Wykładnia językowa art.11 ust.2 oraz art.14 ust.1 i ust.1a tejże ustawy jednoznacznie wskazuje na konieczność złożenia przez ubezpieczonego odpowiedniego wniosku jako warunku objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Do stosunków ubezpieczenia społecznego - jako stosunków regulowanych prawem publicznym - nie ma bowiem zastosowania art. 60 k.c. , zgodnie z którym wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. Przepis ten reguluje składanie oświadczeń woli per facta concludenta w stosunkach cywilnych (regulowanych prawem prywatnym). Nie ma podstaw do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do wniosku o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem społecznym. Przystąpienie do ubezpieczenia społecznego nie jest czynnością prawną prawa cywilnego, do której można stosować wymieniony przepis oraz inne przepisy Kodeksu cywilnego . Nie jest również czynnością prawa pracy, jak np. umowa o pracę, do której można byłoby na podstawie art. 300 k.p. stosować odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego . Wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym musi być wyraźny i jednoznaczny; nie jest wystarczające samo opłacanie przez zainteresowanego składek na to ubezpieczenie oraz przyjmowanie tych składek przez organ rentowy (tak też w odniesieniu do ubezpieczenia społecznego rolników, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lipca 2009 r., I UK 70/09). Z kolei w wyroku z dnia 28 listopada 2002 r. (II UK 93/02) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż sam fakt opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez osobę wyłączoną z możliwości objęcia tym ubezpieczeniem nie może rodzić skutków prawnych odmiennych od wyraźnej regulacji ustawowej. Nadto w wyroku z dnia 8 sierpnia 2001 r. (II UKN 518/00, OSNP 2003 r. Nr 10, poz. 257) w stanie faktycznym, w którym dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ubezpieczonego ustało z mocy prawa wskutek niedotrzymania ustawowego terminu zapłaty należnych składek na ten rodzaj ubezpieczenia, Sąd Najwyższy przyjął, iż ponowne objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym wymaga złożenia w tym zakresie ponownego wniosku przez zainteresowanego. Samo zatem opłacenie składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w pełnej wysokości, przy braku formalnego wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie może sanować owego braku, którego nie mogą zastąpić jakiekolwiek czynności dorozumiane. W ocenie Sądu nie mogą odnieść oczekiwanego przez wnioskodawcę skutku twierdzenia, że sytuacja w jakiej się znalazł wynika ,, jedynie z braku złożenia odpowiednich dokumentów”. Nie można bowiem tracić z pola widzenia całego kontekstu działania wnioskodawcy, który jest przedsiębiorcą, zatem wymagany jest od niego profesjonalizm oraz inicjatywa związana z prowadzoną działalnością, także w odniesieniu do wywiązywania się z obowiązku uiszczania składek na ubezpieczenia społeczne , czy też obowiązku składania stosownych wniosków oraz deklaracji. Nie można zatem przyjąć, zważywszy również na wieloletni okres prowadzenia działalności , że jest on zagubioną wśród przepisów prawa, nieporadną osobą. Reasumując, brak było podstaw do objęcia wnioskodawcy dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia 1 października 2020 r. , skoro stosowny wniosek w tym zakresie złożył dopiero w dniu 4 stycznia 2021 r. W związku zaś z dokonanym przez wnioskodawcę wyrejestrowaniem z ubezpieczeń od 31 stycznia 2021 r. i ponownym zgłoszeniem do ubezpieczeń społecznych , w tym do dobrowolnego ubezpieczenia, dokonanym w dniu 9 marca 2021 r. , brak było podstaw do objęcia wnioskodawcy dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym przed tą datą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , oddalił odwołanie wnioskodawcy w zakresie żądania ustalenia podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 października 2020 r. do 8 marca 2021 r. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art.98 k.p.c. zasądzając od R. W. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił zgodnie z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. , poz.265). ZARZĄDZENIE Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć wnioskodawcy. 2 VI 2022 roku.