VIII U 1763/23

Sygn. akt VIII U 1763/23 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 10.07.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8.07.2024 r. odmówił N. S. prawa do wypłaty renty rodzinnej na podstawie art. 68 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251). W uzasadnieniu powyższego stanowiska wskazano, iż wypłatę renty rodzinnej wstrzymuje się od 1.08.2024 tj od miesiąca w którym powstała przyczyna powodująca wstrzymanie wypłaty świadczenia. Wskazano, że w lipcu 2024 r. wnioskodawczyni ukończyła 25 lat nie będąc na ostatnim roku studiów zatem od 1.08.2024 r. wypłata renty nie przysługuje. / decyzja k. 14 akt ZUS/ Odwołanie od powyższej decyzji wniosła N. S. domagając się jej zmiany i przyznania spornego świadczenia. W uzasadnieniu powyższego stanowiska podniosła, że decyzja dotycząca renty rodzinnej nie jest zgodna ze stanem faktycznym bowiem do wniosku o świadczenie załączyła stosowne zaświadczenie potwierdzające fakt nauki oraz programowy rok ukończenia studiów. Podkreśliła, iż renta rodzinna przysługuje przez cały rok akademicki a więc także w okresie wakacji i ferii. Stwierdziła, iż nie jej winą jest to, że 25 lat ukończyła w lipcu a nie w października po formalnym rozpoczęciu roku akademickiego - III ostatniego roku jej studiów. Wobec tego w jej ocenie renta rodzinna winna jej zostać przyznana do zakończenia III roku akademickiego. / odwołanie k. 3/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentacje podniesioną w zaskarżonej decyzji. Organ wywiódł, że ukończenie 25 lat życia dla ubezpieczonej ur. (...) nastąpiło w miesiącu lipcu 2024 r. tj w roku akademickim który nie jest ostatnim rokiem nauki. Ostatni rok nauki ma rozpocząć się 1.10.2024 r. zatem nie można uznać, że N. S. osiągnęła 25 lat życia będąc na ostatnim roku studiów. / odpowiedź na odwołanie k. 4 / Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni N. S. urodziła się (...) W dniu 28.07.2024 r. ukończyła 25 lat życia /bezsporne/ Decyzją z dnia 7.11.2022 ustalono wnioskodawczyni prawo do renty rodzinnej od 1.10.2022 do 31.07.2024 tj do ukończenia 25 lat. Wnioskodawczyni była uprawniona i pobierała wskazane świadczenie do ww. daty z tytułu nauki na Akademii (...) na kierunku pedagogika, specjalizacja pedagogika opiekuńczo - wychowawcza. / bezsporne/ W świetle zaświadczenia ww. uczelni z 5.07.2024 r. przewidywany termin ukończenia studiów trwających 6 semestrów i kończących się uzyskaniem tytułu licencjata przypada na 30.09.2025 r. Wnioskodawczyni w chwili wydania zaświadczenia miała być studentką II roku 4 semestru w roku akademickim 2023/2024 / zaświadczenie k. 12 akt ZUS/ W tym stanie rzeczy wydano zaskarżoną decyzję. / bezsporne/ Z wydanego w toku procesu w dniu 25.10.2024 r. zaświadczenia wystawionego przez Akademię (...) w Ł. wynika, iż N. S. jest studentka III roku piątego semestru w roku akademickim 2024/2025 na kierunku pedagogika - przewidywany termin ukończenia studiów to 30.09.2025 r. / zaświadczenie k. 11/ W przedłożonym na żądanie Sądu zaświadczeniu z dnia 7.11.2024 r. Akademia (...) w Ł. wskazała, że dnia 24.06.2024 r. wnioskodawczyni uzyskała pierwsze zaliczenie przedmiotu na II roku studiów, zaś najpóźniejszym terminem zaliczenia ostatniego przedmiotu na karcie egzaminacyjnej był 7.10.2024 r. N. S. dnia 7.10.2024 (data decyzji) uzyskała zaliczenia wszystkich wymaganych egzaminów/ zaliczeń składających się na przedmioty z 3 oraz 4 semestru studiów. Wpis na semestr 5 rok III studentka uzyskała 7.10.2024. Jednocześnie poinformowano, iż zgodnie z organizacją roku akademickiego powyższy wpis nastąpił w terminie rozliczenia semestru/ roku. /zaświadczenie k. 15/ Należy w tym miejscu podkreślić, że powyższy stan faktyczny był między stronami – w zakresie koniecznym dla rozstrzygnięcia sprawy – w całości bezsporny, natomiast strony wywodziły z niego odmienne skutki prawne w zakresie uznania czy w dacie ukończenia 25 roku życia wnioskodawczyni była studentem ostatniego roku studiów, ta zaś kwestia należy do oceny prawnej zebranego w sprawie materiału dowodowego, czego Sąd dokona poniżej w ramach rozważań prawnych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1631), dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione mają prawo do renty rodzinnej: 1) do ukończenia 16 lat; 2) do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia. Ustawodawca przyjmuje zatem, że z zakończeniem granicy wiekowej 25 lat prawo do renty rodzinnej ustaje bez względu na okres, jaki pozostał do zakończenia nauki w szkole, jeżeli jest ona odbywana w szkole nie będącej szkołą wyższą. Wyjątek – w odniesieniu do odbywania studiów w szkole wyższej – ustanowiony został w art. 68 ust. 2 ustawy, dopuszczając dalsze, maksymalne przedłużenie okresu pobierania renty rodzinnej przez dziecko, które osiągnęło 25 lat życia, będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, do zakończenia tego ostatniego roku studiów. Ustawa nie definiuje pojęcia „ostatniego roku studiów” co w oczywisty sposób rodzi wątpliwości interpretacyjne przy stosowaniu cytowanego przepisu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego panuje jednak zgoda co do tego, iż regulacja zawarta w ust. 2 art. 68 stanowi szczególną regulację normatywną nie poddającą się wykładni rozszerzającej także przez pryzmat zasad współżycia społecznego, które mogłyby wpływać na stosowanie lub wykładnię imperatywnych przepisów prawa ubezpieczeń społecznych jedynie wówczas, gdyby taka zależność wynikała z konkretnej regulacji tego prawa, co w rozpoznawanej sprawie nie ma miejsca i oznacza to prawo do przedłużonej ochrony ubezpieczeniowej, której termin końcowy wyznacza data zakończenia tego konkretnego (ostatniego) roku akademickiego studiów w szkole wyższej na którym uprawniony ukończył 25 lat życia. O sposobie zaś określania ostatniego roku studiów wyższych nie decyduje wykładnia art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach, ale odpowiednie postanowienia regulaminu studiów obowiązującego w konkretnej szkole wyższej. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 2003 r., II UK 138/03, OSNP 2004/15/271. Sąd Najwyższy stwierdził także, że ustalenie daty, w której dziecko pobierające rentę rodzinną było na ostatnim roku studiów następuje na podstawie wpisu na ostatni rok studiów dokonanego na podstawie regulaminu obowiązującego daną uczelnię. W regulaminie określa się również indywidualny tok studiów, w którym daty rozpoczęcia i ukończenia poszczególnych semestrów i lat studiów nie muszą zbiegać się z datami obowiązującymi ogół studentów. W każdym wypadku regulamin uczelni decyduje o tym, na którym roku studiów studiuje dany student /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2006 r. sygn. I UK 265/05, opubl: Prawo Pracy rok 2006, Nr 7-8, str. 53; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2007 r. sygn. II UK 15/07, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2008, Nr 19-20, poz. 295, str. 841; a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2006 r. sygn. III AUa 487/06, opubl: Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych rok 2009, Nr 1, str. 77/ I UK 219/17 - postanowienie SN - Izba Pracy z dnia 20-03-2018/ Podnieść należy, że ani przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z dnia 20 lipca 2018 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 85) ani żadne inne przepisy dotyczące szkolnictwa wyższego nie regulują kwestii momentu uzyskania statusu studenta wyższego roku. Kwestia organizacji studiów nie została uregulowana w ww. ustawie, lecz pozostawiona została w gestii uczelni wyższych poprzez uchwalenie regulaminu studiów przez samą uczelnię (art. 75 i 76). Należy także wskazać, że prawo do przedłużonej ochrony ubezpieczeniowej przysługuje do zakończenia tego konkretnego (ostatniego) roku studiów, na którym uprawniony ukończył 25 lat życia, a nie do ukończenia studiów wyższych bez względu na wiek, skoro okres przedłużenia nie został wyznaczony przez wskazanie innej granicy wiekowej, niż ukończenie 25 lat życia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 12 czerwca 2015 r., III AUa 1177/14, Lex nr 1755194). Nie należy też tracić z pola widzenia przepisy o rencie rodzinnej nie uzależniają prawa do tego świadczenia od systematyczności nauki, jej pozytywnych rezultatów, ewentualnego powtarzania semestrów. Jedyny warunek to kontynuowanie nauki i ograniczenie wiekowe. Omawiany przepis powinien być zatem wykładany zgodnie z jasnym i niebudzącym wątpliwości brzmieniem nieróżnicującym przyczyn przedłużenia się czasu studiów. /III AUa 490/18 - wyrok SA Wrocław z dnia 13-11-2018/ Zawarte w art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) sformułowanie „będąc na ostatnim roku studiów” odnosi się do faktycznego ostatniego roku pobierania nauki w szkole, czy na uczelni, a nie odnosi się ono do roku akademickiego od października do czerwca. /III AUa 296/13 - wyrok SA Katowice z dnia 13-11-2013/ Nie traci prawa do renty rodzinnej osoba, która ukończyła 25 lat życia w okresie wakacji studenckich po ukończeniu zajęć na przedostatnim roku studiów a przed rozpoczęciem zajęć na ostatnim roku studiów, na który uzyskała wpis, nawet jeśli był to wpis warunkowy. Również warunkowe zezwolenie dziekana wydziału na studiowanie na następnym roku akademicki jest podstawą wpisu uprawniającego studenta do uczestnictwa w zajęciach tego roku. Osoba wpisana na ostatni rok studiów ma status studenta tego roku, nawet gdy studiując na tym roku jednocześnie zobowiązana jest zaliczyć dodatkowe egzaminy z poprzedniego okresu rozliczeniowego. /Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, (...) i Spraw Publicznych z dnia 26 marca 2015 r. II UK 138/14/ Studentka, która na przedostatnim roku studiów zdała wszystkie wymagane egzaminy w czerwcu i która ukończyła 25 lat przed rozpoczęciem zajęć w nowym roku akademickim, zachowuje prawo do renty rodzinnej do zakończenia ostatniego roku studiów ( art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz.U. Nr 40 poz. 267 ze zm.). /Uchwała Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 lutego 1989 r. III UZP 3/89/ W wyroku z dnia 8 sierpnia 2007 roku w sprawie sygn. akt II UK 15/07 (OSNP 2008/19-20/295) Sąd Najwyższy wskazał, że osoba ubiegająca się o rentę rodzinną, która ukończyła 25 lat w okresie wakacji studenckich po ukończeniu nauki na przedostatnim roku studiów a przed rozpoczęciem zajęć na ostatnim roku studiów, na który uzyskała wpis, nie traci uprawnienia do świadczenia w oparciu o art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych . Sformułowanie dotyczące ostatniego roku studiów należy więc odnieść do faktycznego uzyskania statusu ostatniego roku nauki w szkole wyższej. Osoba, która ukończyła 25 lat po zakończeniu nauki na przedostatnim roku studiów, a przed rozpoczęciem zajęć na ostatnim roku studiów, nie traci uprawnienia do renty rodzinnej. Tak więc w sytuacji, gdy wnioskodawca zaliczył wszystkie objęte planem studiów zaliczenia i zdał wymagane egzaminy IV roku studiów przed ukończeniem 25 roku życia, to stał się on studentem ostatniego V roku studiów, co z kolei uzasadnia przyjęcie spełnienia przesłanek z art. 68 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i uwzględnienia roszczenia. /Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 października 2020 r. III AUa 903/18/ Przenosząc rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że w świetle wystawionych przez uczelnię wnioskodawczyni zaświadczeń, ubezpieczona w chwili ukończenia przez nią wieku 25 lat –28.07.2024 r. nie była studentem ostatniego roku podjętych przez siebie studiów. Co niesporne zaliczenie wszystkich wymaganych egzaminów/ zaliczeń składających się na przedmioty z 3 oraz 4 semestru studiów otrzymała w dacie 7.10.2024 i w tej samej dacie studentka uzyskała wpis na semestr 5, III roku studiów. Powyższe zgodnie z zaświadczeniem uczelni miało co prawda miejsce wymaganym przez regulamin uczelni terminie nie zmienia to jednak faktu, że spełnienie wszystkich wymagań warunkujących uzyskanie statusu studenta III roku w przypadku ubezpieczonej miało miejsce już po ukończeniu przez wnioskodawczynię 25 lat. Zasadniczo uzyskanie wpisu na kolejny rok/ semestr studiów następuje po zakończeniu poprzedniego roku/ semestru studiów, a więc po zaliczeniu przedmiotów objętych programem nauczania na tymże roku. Wpis na dany rok studiów stanowi nie tylko potwierdzenie rozliczenia poprzedniego roku akademickiego (uzyskania zaliczeń i zdania egzaminów w semestrze letnim tegoż roku), ale jest także podstawą uczestnictwa w zajęciach w kolejnym roku akademickim. Przy tym już student, który spełnił kryteria zaliczenia semestru / roku zostaje wpisany na kolejny semestr/ rok studiów- co podkreśla następczy i jedynie deklaratoryjny charakter wpisu. Niemniej jednak w rozpoznawanej sprawie do zaliczenia wszystkich przedmiotów i uzyskania wpisu doszło dopiero po tym jak wnioskodawczyni ukończyła 25 lat. W tym stanie rzeczy - zdaniem Sądu Okręgowego - nie było podstaw do zakwestionowania oceny prawnej sprawy organu rentowego, iż w dniu 28.07.2024 r. wnioskodawczyni nie była studentem ostatniego roku studiów. W tym momencie nie spełniała wszystkich warunków uzyskania zarówno zaliczeń jak i wpisu na kolejny rok. Wnioskodawczyni w dacie urodzin nie mogła być pewna, że spełniła wszystkie kryteria by kontynuować studia na roku wyższym, tym samym nie stała studentem ostatniego studiów, co z kolei prowadzi do braku spełnienia przesłanek z art. 68 ust. 2 powołanej wyżej ustawy i braku możliwości uwzględnienia roszczenia. Tym samym nie zachodziły podstawy do przedłużenia wypłaty renty rodzinnej dla ubezpieczonej i przyznania jej prawa do świadczenia. W konsekwencji zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając na względzie powyższe, okoliczności Sąd Okręgowy, na postawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.