VIII U 1612/24

Sygnatura akt VIII U 1612/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 27 maja 2024 r. znak (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. , po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12 lipca 2023 r. oraz oświadczenia wnioskodawcy ERO w sprawie świadczenia długoterminowego dotyczącego przyznania/podjęcia wypłaty tego świadczenia od dnia spełnienia warunków, w związku z obowiązywaniem stanu epidemii związanych z (...) 19, przyznał M. F. emeryturę od 1 marca 2020 r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.  kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 345177,44 zł;  średnie dalsze trwanie życia wyniosło 188,10 miesięcy;  wyliczona kwota emerytury wyniosła 1835,07 zł. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej: (...) ,44/188,10 = 1835,07 zł. Emerytura z FUS po waloryzacji przysługuje ubezpieczonemu w kwocie: od 1 marca 2021 r. – 1912,88 zł, od 1 marca 2022 r. – 2046,78 zł, od 1 marca 2023 r. – 2349,70 zł, od 1 marca 2024 r. – 2634,48 zł. Od 1 czerwca 2024 r. obliczona emerytura wynosi brutto 2634,48 zł. Organ wskazał, że do stażu pracy wnioskodawcy zaliczył okres działalności gospodarczej od 1 października 1976 r. do 28 lutego 1986 r., gdyż od 1 marca 1986 r. do 31 marca 1986 r. składka została umorzona. Za okresy zatrudnienia, za które wnioskodawca nie udokumentował wynagrodzeń tj. od 26 kwietnia 1968 r. do 25 sierpnia 1976 r. przyjęto kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązujące w jednostce gospodarki uspołecznionej w wymiarze odpowiadającym wymiarowi czasu pracy, w jakim ubezpieczony był zatrudniony, ponieważ Archiwum-Digitalizacja (...) nie potwierdził w przekazanej dokumentacji ilości przepracowanych godzin i przyjął obligatoryjny czas pracy. (decyzja – k. 80-80 verte pliku I akt ZUS) Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożył M. F. wskazując, że się z nią nie zgadza. (odwołanie – k. 3) W odpowiedzi na odwołanie organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. (odpowiedź na odwołanie – k. 5-5 verte) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: M. F. urodził się (...) (bezsporne) W dniu 12 lipca 2023 r. ubezpieczony złożył wniosek o przyznanie emerytury. (wniosek – k. 1-3 verte pliku I akt ZUS) Decyzją zaliczkową z dnia 26 lipca 2023 r. organ rentowy przyznał skarżącemu emeryturę od 1 marca 2020 r. Jej wypłata została zawieszona z uwagi na brak dokumentu potwierdzającego ustanie zatrudnienia przed nabyciem prawa do emerytury. (decyzja z dnia 26 lipca 2023 r. – k. 19-19 verte pliku I akt ZUS) Decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. Zakład podjął wypłatę emerytury skarżącego w kwocie zaliczkowej do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego z archiwum w sprawie wystawionych wysokości uzyskanych wynagrodzeń. (decyzja z dnia 4 grudnia 2023 r. – k. 55 pliku I akt ZUS) Decyzją z dnia 22 maja 2024 r. do kapitału początkowego ubezpieczonego przyjęto łącznie 20 lat, 4 miesiące i 16 dni okresów składkowych. Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto wynagrodzenie z kolejnych 10 lat 1976-1985, a wskaźnik wyniósł 49,90%. (decyzja z dnia 22 maja 2024 r. – k. 76-76 verte pliku I akt ZUS) Decyzją ostateczną z dnia 27 maja 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. , po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12 lipca 2023 r. oraz oświadczenia wnioskodawcy ERO w sprawie świadczenia długoterminowego dotyczącego przyznania/podjęcia wypłaty tego świadczenia od dnia spełnienia warunków, w związku z obowiązywaniem stanu epidemii związanych z (...) 19, przyznał M. F. emeryturę od 1 marca 2020 r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.  kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 345177,44 zł;  średnie dalsze trwanie życia wyniosło 188,10 miesięcy;  wyliczona kwota emerytury wyniosła 1835,07 zł. Wysokość emerytury została obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej: (...) ,44/188,10 = 1835,07 zł. Emerytura z FUS po waloryzacji przysługuje w kwocie: od 1 marca 2021 r. – 1912,88 zł, od 1 marca 2022 r. – 2046,78 zł, od 1 marca 2023 r. – 2349,70 zł, od 1 marca 2024 r. – 2634,48 zł. Od 1 czerwca 2024 r. obliczona emerytura wynosi brutto 2618,48 zł. Wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 2618,48 zł. Organ wskazał, że do stażu pracy zaliczył okres działalności gospodarczej od 1 października 1976 r. do 28 lutego 1986 r., gdyż od 1 marca 1986 r. do 31 marca 1986 r. składka została umorzona. Za okresy zatrudnienia, za które wnioskodawca nie udokumentował wynagrodzeń tj. od 24 czerwca 1968 r. do 25 sierpnia 1976 r. przyjęto kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązujące w jednostce gospodarki uspołecznionej w wymiarze odpowiadającym wymiarowi czasu pracy, w jakim ubezpieczony był zatrudniony, ponieważ Archiwum-Digitalizacja (...) nie potwierdził w przekazanej dokumentacji ilości przepracowanych godzin i przyjął obligatoryjny czas pracy. (decyzja – k. 80-80 verte pliku I akt ZUS) Zgodnie ze świadectwem pracy z dnia 30 kwietnia 1987 r. M. F. był zatrudniony na podstawie w (...) Fabryce (...) w S. od dnia 1 września 1965 r. do dnia 31 sierpnia 1975 r. W w/w okresie odwołujący pracował na stanowiskach uczeń-tokarz (od 1 września 1965 r. do 23 czerwca 1968 r.) oraz tokarz (od 24 czerwca 1968 r. do 31 sierpnia 1975 r.). (świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 1987 r. – k. 39) Wynagrodzenie ubezpieczonego w okresie nauki zawodu wynosiło w I roku nauki tj. od dnia 1 września 1965 r. 150 zł miesięcznie, w II roku nauki tj. od 1 lipca 1966 r. 320 zł miesięcznie, natomiast w III roku nauki tj. od 1 lipca 1967 r. było obliczane miesięcznie według I grupy. Wymiar nauki wynosił 46 godzin tygodniowo. (umowa o nauce zawodu – k. 42 pliku I akt ZUS) W okresie zatrudnienia od 24 czerwca 1968 r. do 31 sierpnia 1975 r. w w/w zakładzie pracy stawka godzinowa ubezpieczonego wynosiła od 24 czerwca 1968 r. – 7,50 zł/h, od 1 stycznia 1973 r. – 10,50 zł/h oraz od 1 listopada 1973 r. – 11,50 zł/h. (dokumentacja osobowa – k. 40-41 pliku I akt ZUS) Za okres zatrudnienia skarżącego w Zespole Szkół (...) od 10 września 1975 r. do 25 sierpnia 1976 r. brak jest dokumentacji płacowej. (bezsporne) Od 1 października 1976 r. do 28 lutego 1986 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą. (bezsporne) Organ rentowy dokonał hipotetycznego wyliczenia wysokości emerytury ubezpieczonego z uwzględnieniem stawki godzinowej osiąganej za okres zatrudnienia od 24 czerwca 1968 r. do 31 sierpnia 1975 r. Przy hipotetycznym wyliczeniu uwzględniono iloczyn ustawowych godzin normatywnych obowiązujących do przepracowania w poszczególnych miesiącach w w/w okresie zatrudnienia i stawki godzinowej od 24 czerwca 1968 r. – 7,50 zł/h, od 1 stycznia 1973 r. – 10,50 zł/h oraz od 1 listopada 1973 r. – 11,50 zł/h. Do ustalenia wysokości kapitału początkowego przyjęto wynagrodzenia za w/w okres za rok 1968 – 9 195,00 zł, za rok 1969 – 17 535,00 zł, za rok 1970 – 17 655,00 zł, za rok 1971 – 17 610,00 zł, za rok 1972 – 19 257,00 zł, za rok 1973 – 24 923,00 zł, za rok 1974 – 26 450,00 zł oraz za rok 1975 – 17 204,00 zł. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego ustalony z kolejnych lat kalendarzowych od 1969 r. do 1978 r. wynosi 62,68 %. Kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. wynosi 86 977,44 zł. Emerytura ubezpieczonego została obliczona zgodnie z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm). Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę.  kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 383145,85 zł;  średnie dalsze trwanie życia wynosi 188,10 miesięcy;  wyliczona kwota emerytury wynosi 2036,93 zł. Wysokość emerytury została obliczona według wzoru: 383145,85 zł/188,10 = 2036,93 zł. Wysokość emerytury ubezpieczonego po uwzględnieniu wartości kapitału początkowego wynosi: od 1 marca 2020 r. do 28 lutego 2021 r. – 2036,93 zł brutto, od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. – 2123,30 zł brutto, od 1 marca 2022 r. do 28 lutego 2022 r. – 2271,93 zł brutto, od 1 marca 2023 r. do 28 lutego 2023 r. – 2608,18 zł brutto, od 1 marca 2024 r. do nadal – 2924,29 zł brutto. (pismo procesowe organu rentowego wraz z załącznikami – k. 15-33) Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Łodzi dokonał na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach ZUS. Zgromadzone dokumenty nie budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności i w ocenie Sądu mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Podkreślenia przy tym wymaga, że zarówno wnioskodawca, jak i organ rentowy nie kwestionowali ich wiarygodności. Organ rentowy dokonał hipotetycznego wyliczenia kapitału początkowego i wysokości emerytury skarżącego z uwzględnieniem iloczynu ustawowych godzin normatywnych obowiązujących do przepracowania w poszczególnych miesiącach w okresie zatrudnienia w (...) Fabryce (...) w S. od 24 czerwca 1968 r. do dnia 31 sierpnia 1975 r. i stawki godziwej od 24 czerwca 1968 r. – 7,50 zł/h, od 1 stycznia 1973 r. – 10,50 zł/h oraz od 1 listopada 1973 r. – 11,50 zł/h. Sąd przyjął, że wyliczenia dokonane przez ZUS powinny zostać uwzględnione wnioskodawcy przy wyliczaniu wartości należnego mu kapitału początkowego i wysokości emerytury. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią przepisu art. 173 ust 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 t.j.) dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy. Stosownie do art. 174 ust. 1 tejże ustawy, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Zgodnie z ust. 2, przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: 1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6; 2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5; 3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2. Zgodnie z ust. 3 przywołanego artykułu, podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. Według ust. 3b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 roku (w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu. Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku. Zgodnie natomiast z treścią ust. 8 przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24% tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku, według wskazanego w nim wzoru. Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 powyższej ustawy podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Z kolei na postawie ust. 6 omawianego przepisu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu. Zgodnie z art. 17 powołanej ustawy ust.1. Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 1-4, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się podstawę wymiaru składek za okres faktycznego podlegania ubezpieczeniu, z uwzględnieniem ust. 2 i 3. Przepis art. 15 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Nie ustala się podstawy wymiaru renty dla ubezpieczonego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli nie pozostawał on w ubezpieczeniu co najmniej przez 1 rok kalendarzowy (ust. 2). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru renty w myśl art. 15 ust. 1 dla ubezpieczonego, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 5, z powodu pełnienia zastępczej służby wojskowej, odbywania czynnej służby wojskowej albo korzystania z urlopu wychowawczego (ust. 3). Jak stanowi art. 15 ust. 4 w/w ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty: 1. oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych, 2. oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu, 3. oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz 4. mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia. W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej. Przytoczone zasady postępowania – w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 roku w sprawie o sygn. III UZP 2/03 (OSNP 2003/14/338) – tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia. Z kolei ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 roku, a więc dla osób takich jak wnioskodawca określa przepis art. 24 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184. Stosownie do treści art. 25 ust 1 ustawy emerytalnej, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185 . Z kolei zgodnie z art. 26 ust 1 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183. W ust. 2 wskazano, ze wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach. Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3). Przy czym w ust. 4 i 5 wskazano, że tablice trwania życia ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca Prezes Głównego Urzędu Statystycznego. Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego. Z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że zasadą obowiązującą przy ustalaniu wysokości emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. jest zasada zdefiniowanej składki, zgodnie z którą wysokość świadczenia zależy z jednej strony od sumy składek emerytalnych jakie zostały zgromadzone na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS za okres poczynając od 1 stycznia 1999 r., zaś z drugiej od wysokości kapitału początkowego, tj. od kwoty ustalonej oddzielnie dla każdego ubezpieczonego według ustalonego przez ustawodawcę wzoru, odzwierciedlającej w przybliżeniu stan jego konta ubezpieczeniowego za okres do 31 grudnia 1998 r. Zgodnie zaś z treścią §21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. nr 237, poz.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Wskazana regulacja § 21 ust.1 powołanego rozporządzenia stanowiąca odpowiednik obowiązującego do dnia 23 listopada 2011 roku § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. nr 10, poz.49) wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza to jednak aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków – aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego (tak stanowi m. in. teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 roku - II UKN 186/97, OSNAP 1998/11/324, a także wyroki: Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 1997 roku - III AUa 105/97, Apel. W-wa 1997/2/7, Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 1995 roku - III AUr 177/95, OSA 1996/10/32, czy Sądu Apelacyjnego Białymstoku - III AUr 294/93, PS - wkład. 1994/3/6). Do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych może być uwzględnione tylko wynagrodzenie faktycznie uzyskane przez ubezpieczonego w danym okresie, a nie zaś wynagrodzenie ustalone na podstawie przypuszczeń czy też uśrednień. Jedynie wynagrodzenie ubezpieczonego ustalone w sposób niewątpliwy, wobec którego nie istnieje wątpliwość, iż zostało ono zawyżone, może być podstawą do ustalenia współczynnika wysokości podstawy wymiaru. Wysokości wynagrodzenia lub danego składnika wynagrodzenia nie można ustalać w sposób przybliżony, ale pewny, na podstawie konkretnego dokumentu bądź jego kopii, który zachował się w dokumentacji osobowej ubezpieczonego (ostatecznie w oparciu o wiarygodne i precyzyjne zeznania świadków). W takim wypadku uwzględnić można składniki wynagrodzenia, które są pewne, wypłacane były w danym okresie, stałe i w określonej wysokości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2012 r., III AUa 1555/11, LEX nr 1113058) . Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalanie wynagrodzeń w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Ustalenie rzeczywistych zarobków jest decydujące o rozmiarze opłacanej składki na ubezpieczenia społeczne. Właściwie tylko dokumentacja własna stanowi w postępowaniu sądowym precyzyjny dowód na wysokość wynagrodzenia świadczeniobiorcy. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że co do zasady nie ma możliwości wyliczenia wynagrodzenia, a co za tym idzie wysokości składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskaźnika podstawy wymiaru emerytury lub renty, w oparciu o wyliczenia hipotetyczne, uśrednione, czy też wynikające z porównania wynagrodzenia innych pracowników (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007 r., I UK 36/07, Legalis nr 181419) . Wprawdzie w toku postępowania sądowego strona może dowodzić wysokości wynagrodzeń na potrzeby ustalenia wysokości podstawy wymiaru świadczenia wszelkimi środkami dowodowymi, zatem dowodem na tę okoliczność mogą być zarówno dokumenty dotyczące wynagradzania osób zatrudnionych w tym samym okresie, w tym samym zakładzie pracy i przy pracy tego samego rodzaju, co ubezpieczony, jak też zeznania tych osób, nie oznacza to jednak, że wykazanie konkretnych zarobków w celu obliczenia wysokości świadczenia z ubezpieczenia społecznego może być dokonywane w sposób przybliżony, jedynie na zasadzie uprawdopodobnienia (tak Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16 lipca 2013 r., III AUa 1714/12, Legalis nr 739136, w wyroku z dnia 29 września 2014 r., III AUa 2618/13, Legalis nr 1163500) . Tym samym tylko pewne zatrudnienie i niewątpliwe dochody w udowodnionej wysokości, od których odprowadzono składki, mogą być uwzględnione do ustalania wysokości świadczeń emerytalno-rentowych. Mając na uwadze powyższe rozważania prawne Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę dostępnej dokumentacji, co dało podstawę do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ rentowy przy ustalaniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury ubezpieczonego niezasadnie nie uwzględnił wynagrodzenia faktycznie otrzymywanego przez skarżącego w okresie od 24 czerwca 1968 r. do dnia 31 sierpnia 1975 r. w (...) Fabryce (...) w S. . Z dokumentów dotyczących zatrudnienia ubezpieczonego w (...) Fabryce (...) w S. znajdujących się w aktach organu rentowego jednoznacznie wynika, że ubezpieczony był zatrudniony w w/w zakładzie pracy od dnia 1 września 1965 r. do dnia 31 sierpnia 1975 r. W w/w okresie odwołujący najpierw pracował na stanowisku uczeń - tokarz (od 1 września 1965 r. do 23 czerwca 1968 r.), kiedy to wymiar nauki wynosił 46 godzin tygodniowo. Następnie został przeniesiony na stanowisko tokarza (od 24 czerwca 1968 r. do 31 sierpnia 1975 r.). Zaznaczenia przy tym wymaga, że w spornym okresie zatrudnienia od 24 czerwca 1968 r. do 31 sierpnia 1975 r. w w/w zakładzie pracy stawka godzinowa ubezpieczonego niewątpliwie wynosiła: od 24 czerwca 1968 r. – 7,50 zł/h, od 1 stycznia 1973 r. – 10,50 zł/h oraz od 1 listopada 1973 r. – 11,50 zł/h. Brak jest natomiast informacji dotyczących innych składników wynagrodzenia, w szczególności premii. Mimo to za okres zatrudnienia od 24 czerwca 1968 r. do 31 sierpnia 1975 r. organ rentowy przyjął minimalne wynagrodzenie z uwagi na brak informacji o ilości przepracowanych godzin w danym miesiącu. W ocenie Sądu przedstawione dowody pozwoliły ponad wszelką wątpliwość ustalić wysokość wynagrodzenia z pewnością osiąganego przez ubezpieczonego w spornym okresie. Zachowały się bowiem angaże wskazujące na wynagrodzenia godzinowe. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do nie uwzględnienia wskazanych dokumentów. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że dla potrzeb obliczenia podstawy wymiaru świadczenia, w przypadku nie udowodnienia przez osobę ubezpieczoną (za pomocą dostępnych w postępowaniu sądowym środków dowodowych ) wysokości podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych (wysokości rzeczywiście otrzymywanego wynagrodzenia) w danym roku lub latach – należy przyjmować, iż podstawa ta wynosi – dla niewątpliwie udowodnionego okresu ubezpieczenia w danym okresie, a więc zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy i w dawnym uspołecznionym zakładzie pracy, przy znajomości stawki godzinowej – wynagrodzenie wyliczone przez przyjęcie wysokości dziennej normy czasu pracy obowiązującej w tym okresie. Należy mieć bowiem na względzie powszechnie znane trudności w dokumentowaniu nie tylko wysokości wynagrodzenia, ale nawet samego zatrudnienia w latach odległych od daty wniosku, związane z brakiem dokumentów, czy wręcz likwidacją zakładów pracy. Na mocy art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1919 roku „o czasie pracy w przemyśle i handlu” (tj. Dz.U.33.94.734) czas pracy wszystkich pracowników, zatrudnionych na mocy umowy w przemyśle, handlu, górnictwie, komunikacji i przewozie oraz innych zakładach pracy, choćby na zysk nie obliczonych, a prowadzonych w sposób przemysłowy, niezależnie od tego, czy te zakłady pracy są własnością prywatną, czy państwową, czy też organów samorządowych wynosi bez wliczenia przerw odpoczynkowych najwyżej 8 godzin na dobę, w sobotę 6 godzin na dobę i nie może przekraczać 46 godzin na tydzień. Zgodnie zaś z art. 129 § 1 k.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1975 roku czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 46 godzin na tydzień. Mając na uwadze wskazane okoliczności, Sąd zobowiązał organ rentowy do dokonania wyliczenia hipotetycznej wyliczenia kapitału początkowego i wysokości emerytury skarżącego z uwzględnieniem iloczynu ustawowych godzin normatywnych obowiązujących do przepracowania w poszczególnych miesiącach w okresie zatrudnienia w (...) Fabryce (...) w S. od 24 czerwca 1968 r. do dnia 31 sierpnia 1975 r. i stawki godziwej od 24 czerwca 1968 r. – 7,50 zł/h, od 1 stycznia 1973 r. – 10,50 zł/h oraz od 1 listopada 1973 r. – 11,50 zł/h. Sąd przyjął, że wyliczenia dokonane przez ZUS powinny zostać uwzględnione wnioskodawcy przy wyliczaniu wartości należnego mu kapitału początkowego i wysokości emerytury. Podkreślenia wymaga, że do hipotetycznych wyliczeń Sąd przyjął tylko te dane które są pewne i wynikają jednoznacznie z angaży. Przy takim ujęciu wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego ustalony z kolejnych lat kalendarzowych od 1969 r. do 1978 r. wynosi 62,68 %. Kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. wynosi natomiast 86 977,44 zł. Tak wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, kapitał początkowy i ustalona na jego podstawie emerytura są ewidentnie korzystniejsze niż te przyjęte przez organ rentowy na dzień wydania zaskarżonych decyzji. W konsekwencji Sąd przyjął, że wyliczenia dokonane przez ZUS powinny zostać uwzględnione wnioskodawcy przy wyliczaniu wartości należnego mu kapitału początkowego i wysokości emerytury. W ocenie Sądu przedstawione dowody pozwoliły bowiem ustalić wysokość wynagrodzenia osiąganego przez ubezpieczonego w spornym okresie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. , Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i zobowiązał Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. do ustalenia wysokości emerytury M. F. przy przyjęciu podstawy wymiaru kapitału początkowego w wysokości 62,68%, o czym orzekł, jak w sentencji wyroku . /Jacek Chrostek/