VIII U 157/18

Sygn. akt VIII U 157/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Grzegorz Tyrka Protokolant: Dominika Smyrak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy J. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o zwrot nienależnie pobranego świadczenia na skutek odwołania J. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 11 grudnia 2017r. nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż J. K. nie jest zobowiązana do zwrotu pobranej renty przysługującej U. M. (1) za miesiąc październik 2017r.; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz J. K. kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (-) SSO Grzegorz Tyrka Sygn. akt VIII U 157/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 11 grudnia 2017r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na podstawie art.138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zobowiązał J. K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od dnia 1 października 2017r. do dnia 31 października 2017r. w kwocie 2.320,97 zł z tytułu renty rodzinnej przysługującej U. M. (1) w związku z jej zgonem w dniu (...) W odwołaniu od decyzji sprecyzowanym w piśmie procesowym z dnia 6 marca 2018r. odwołująca J. K. domagała się jej zmiany w ten sposób, że nie będzie zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za wskazany powyżej okres oraz wniosła o zasądzenie na jej rzecz od organu rentowego kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że nie pobrała nienależnego świadczenia i była uprawniona do jego odbioru za miesiąc, w którym nastąpił zgon jej podopiecznej. Na poparcie swojego stanowiska odwołująca powołała się na wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 14 maja 2015r. sygn. III AUa 1390/14. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy w Gliwicach ustalił następujący stan faktyczny: U. M. (1) urodzona w dniu (...) pobierała rentę rodzinną po zmarłym ojcu E. , która przysługiwała na stałe oraz rentę socjalną. Do świadczenia przysługiwał także dodatek pielęgnacyjny, dodatek dla sieroty zupełnej, deputat węglowy. Termin wypłaty świadczenia był ustalony na 15 - ty dzień każdego miesiąca. Do renty rodzinnej uprawniona była również S. M. , która także pobierała własną rentę socjalną. U. M. (1) była osobą niepełnosprawną. Orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia Nr 1 w G. z dnia 3 sierpnia 1987r. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidzkiej od urodzenia. Opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionej U. M. (1) została ustanowiona jej siostra - odwołująca J. K. . Odwołująca była uprawniona do odbioru świadczenia należnego swojej podopiecznej. U. M. (1) zmarła w dniu (...) Odpis skrócony aktu zgonu został przedłożony w organie rentowym w dniu (...) Świadczenie za październik 2017r. w kwocie 2.320,97 zł zostało odebrane przez odwołującą J. K. w dniu 16 października 2017r. ( poniedziałek ) za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w G. . Z zeznań odwołującej J. K. wynika, że U. M. (2) mieszkała z nią w domu. Pobierane przez zmarłą świadczenie było wystarczające na jej utrzymanie. / Dowód z: akt organu rentowego, zeznań odwołującej J. K. – okoliczności bezsporne / Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie J. K. zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy odwołująca pobrała nienależne świadczenie za październik 2017r. w kwocie 2.320,97 zł i czy jest zobowiązana do jego zwrotu. Bezsporne przy tym było, że odwołująca była opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej U. M. (1) , która pobierała rentę rodzinną wraz z rentą socjalną wypłacaną 15 - go każdego miesiąca. Za miesiąc październik, w którym nastąpił zgon U. M. (1) , odwołująca pobrała świadczenie za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 16 października 2017r., a więc już po śmierci podopiecznej. Zgodnie z art.130 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t.j. Dz.U. z 2017r., poz.1383 ze zm. ) zwanej dalej ustawą emerytalną, świadczenia wypłaca się za miesiące kalendarzowe w dniu ustalonym w decyzji organu rentowego jako termin płatności świadczeń, osobom uprawnionym, za pośrednictwem osób prawnych prowadzących działalność w zakresie doręczania świadczeń, albo na wniosek tej osoby na jej rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo – kredytowej. W myśl art.101 pkt 2 ustawy emerytalnej, prawo do świadczenia ustaje ze śmiercią osoby uprawnionej. Zgodnie jednak z art.136a ust.2 tejże ustawy, wstrzymanie wypłaty emerytury lub renty następuje dopiero od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista. Zestawienie tych przepisów uzasadnia przyjęcie, że świadczenie za miesiąc, w którym nastąpiła śmierć świadczeniobiorcy, jest świadczeniem należnym, a jego przelew na rachunek w banku, bądź też wypłata osobie uprawnionej do jego odbioru za życia świadczeniobiorcy, nawet po jego śmierci, stanowi prawidłową wypłatę. Takie świadczenie nie jest świadczeniem nienależnym, w tym w rozumieniu art.138 ust.3 ustawy emerytalnej ( zgodnie z tym przepisem, za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu ust.1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji organu rentowego ), gdyż przepis ten w ogóle nie ma w takiej sytuacji zastosowania. Organ rentowy może bowiem dochodzić zwrotu nienależnie pobranego świadczenia od „ innej osoby ” tylko wtedy, kiedy było nienależnie wypłacone ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 grudnia 2014r. sygn. III AUa 92/14 wydany na tle analogicznego stanu faktycznego, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 maja 2015r., III AUa 1390/14, wyrok Sąd Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 lutego 2017r. III AUa 11/16 ). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznania niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że pobrane przez odwołującą J. K. świadczenie za październik 2017r., którego termin płatności przypadał na 15 – ty dzień każdego miesiąca, było świadczeniem przysługującym zmarłej U. M. (1) , której zgon miał miejsce w tym właśnie miesiącu, a to w dniu (...) Odwołująca zaś jako opiekun prawny całkowicie ubezwłasnowolnionej uprawniona była do jego pobrania. Bez znaczenia jest okoliczność, że do wypłaty świadczenia doszło po śmierci świadczeniobiorcy, kiedy z mocy prawa ustała opieka odwołującej nad U. M. (1) , bowiem świadczenie, do którego uprawniona była U. M. (1) byłyby świadczeniem nienależnym dopiero od miesiąca listopada 2017r. Zatem żądanie organu rentowego zwrotu wypłaconej należności za powyższy okres jest nieuzasadnione. W konsekwencji powyższego Sąd na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż stwierdził, że odwołująca J. K. nie jest zobowiązana do zwrotu pobranej renty przysługującej U. M. (1) za miesiąc październik 2017r. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.98 k.p.c. w związku z §9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. poz.1800 ze zm. ). (-) SSO Grzegorz Tyrka