VIII U 1527/25

Sąd Okręgowy w ŁodziŁódź
SAOSubezpieczenia społeczneubezpieczenia społeczneWysokaokręgowy
umowa zleceniecudzoziemiecobywatelstwopobyt czasowypobyt stałyubezpieczenia społeczneubezpieczenie zdrowotneZUSpłatnik składekprawo pracy

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie spółki od decyzji ZUS, uznając, że obywatelka Ukrainy wykonująca umowę zlecenia podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w Polsce, niezależnie od charakteru jej pobytu.

Spółka z o.o. odwołała się od decyzji ZUS, która stwierdziła obowiązek odprowadzania składek społecznych od umowy zlecenia zawartej z obywatelką Ukrainy. Spółka argumentowała, że pobyt cudzoziemki nie miał charakteru stałego i powoływała się na wcześniejsze korzystne orzecznictwo. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, podkreślając, że wykonywanie pracy zarobkowej na terenie Polski przez cudzoziemca, nawet na pobyt czasowy, skutkuje obowiązkiem podlegania polskim ubezpieczeniom społecznym, a przepis wyłączający z ubezpieczeń nie ma zastosowania w tej sytuacji.

Przedmiotem sprawy było odwołanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła, że obywatelka Ukrainy, wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu w określonym okresie. Spółka kwestionowała tę decyzję, argumentując, że przepis art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza z obowiązku ubezpieczenia cudzoziemców, których pobyt w Polsce nie ma charakteru stałego. Podnoszono również, że wcześniejsze orzecznictwo potwierdzało brak obowiązku odprowadzania składek w podobnych przypadkach. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, wskazując, że przepis art. 5 ust. 2 ustawy systemowej ma zastosowanie jedynie do obywateli państw obcych zatrudnionych w przedstawicielstwach dyplomatycznych lub misjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Sąd podkreślił, że wykonywanie pracy zarobkowej na terenie Polski przez cudzoziemca, nawet jeśli posiada on zezwolenie na pobyt czasowy, skutkuje obowiązkiem podlegania polskim ubezpieczeniom społecznym. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego, które interpretuje pojęcie "stałego pobytu" w kontekście aktywności zarobkowej i centrum interesów życiowych cudzoziemca, a nie wyłącznie na podstawie charakteru dokumentu pobytowego czy meldunku. W związku z tym, sąd uznał decyzję ZUS za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, podlega.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wyłączający z ubezpieczeń cudzoziemców o niestałym pobycie ma zastosowanie jedynie do osób zatrudnionych w przedstawicielstwach dyplomatycznych lub misjach międzynarodowych. Wykonywanie pracy zarobkowej na terenie Polski przez cudzoziemca, nawet na pobyt czasowy, skutkuje obowiązkiem podlegania polskim ubezpieczeniom społecznym. Aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego interpretuje pojęcie "stałego pobytu" w kontekście aktywności zarobkowej i centrum interesów życiowych, a nie tylko charakteru dokumentu pobytowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Strony

NazwaTypRola
N. D.osoba_fizycznaubezpieczona
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł.instytucjaorgan rentowy
(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł.spółkapłatnik składek
J. P.innekurator dla nieznanego z miejsca pobytu ubezpieczonej

Przepisy (20)

Główne

u.s.u.s. art. 5 § ust. 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepis wyłącza z ubezpieczeń społecznych obywateli państw obcych, których pobyt na terenie RP nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Sąd interpretuje, że wykonywanie pracy zarobkowej na terenie RP przez cudzoziemca, nawet na pobyt czasowy, skutkuje obowiązkiem podlegania polskim ubezpieczeniom społecznym, a pojęcie "stałego pobytu" należy odnosić do charakteru aktywności zarobkowej i centrum interesów życiowych, a nie tylko do rodzaju dokumentu pobytowego.

u.ś.o.z. art. 66 § ust. 1 pkt. 1 lit. e

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

k.p.c. art. 477 14 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia odwołania.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Definiuje osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia jako podlegające ubezpieczeniom.

u.s.u.s. art. 12 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Zleceniobiorcy podlegający ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu.

u.s.u.s. art. 11 § ust. 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Zleceniobiorcy objęci obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, ubezpieczeniu chorobowemu, podlegają dobrowolnie na swój wniosek.

u.s.u.s. art. 13 § pkt 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

u.s.u.s. art. 46 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązek płatnika składek obliczania, rozliczania i opłacania należnych składek.

u.s.u.s. art. 47 § ust. 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązek płatnika składek obliczania, rozliczania i opłacania należnych składek.

u.s.u.s. art. 36 § ust.1, ust. 2, ust. 4 i ust. 11

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązek płatnika składek do zgłoszenia w terminie 7 dni zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych od daty powstania obowiązku ubezpieczenia oraz do zgłoszenia wyrejestrowania od dnia wygaśnięcia tytułu do ubezpieczeń społecznych.

u.ś.o.z. art. 81 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wykonujących umowę zlecenia jest ustalana zgodnie z przepisami określającymi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

u.ś.o.z. art. 81 § ust. 5

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

u.ś.o.z. art. 81 § ust. 6

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejszana jest o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych.

k.p.c. art. 177 § §1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego.

k.p.c. art. 467 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zwrotu akt organowi rentowemu w celu uzupełnienia materiału.

k.p.c. art. 98 § §1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania.

k.p.c. art. 91a § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wynagrodzenie dla kuratora ustanowionego dla strony.

u.k.s.c. art. 91a § § 1 i 2

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Wynagrodzenie dla kuratora ustanowionego dla strony.

rozp. MS opłaty radców § § 9 ust. 2

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych

Określa wysokość opłat za czynności radców prawnych.

rozp. MS wynagrodzenie kuratora § § 2 oraz § 1 ust. 1 i 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej

Określa wysokość wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonywanie pracy zarobkowej na terenie Polski przez cudzoziemca, nawet na pobyt czasowy, skutkuje obowiązkiem podlegania polskim ubezpieczeniom społecznym. Przepis art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma zastosowania do sytuacji wykonywania umowy zlecenia na terenie RP. Pojęcie "stałego pobytu" w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej należy odnosić do charakteru aktywności zarobkowej i centrum interesów życiowych, a nie tylko do rodzaju dokumentu pobytowego.

Odrzucone argumenty

Pobyt cudzoziemki w Polsce nie miał charakteru stałego, co wyłączało ją z obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy systemowej. Rozstrzygnięcie sprawy zależało od wyniku postępowania o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów, co uzasadniało zawieszenie postępowania. Należało zwrócić akta organowi rentowemu w celu uzupełnienia materiału z uwagi na błędy faktyczne i prawne.

Godne uwagi sformułowania

"(...) wykonywanie przez obywatela (...) aktywności zarobkowej stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy zlecenia) na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oznacza jego podleganie polskim ubezpieczeniom społecznym bez względu na charakter pobytu, gdyż wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie znajduje zastosowania." "Wykonywanie przez cudzoziemca (obywatela (...) ) umowy zlecenia zawartej na czas określony kilku miesięcy, wykonywanej stale na terenie RP, nie jest możliwe zakwalifikowanie tego stanu jako zmienności (niestałości) jego pobytu, zwalniającej płatnika z obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego takiej osoby." "Uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt na czas oznaczony wcale nie przeczy stałemu pobytowi w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej."

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym przez cudzoziemców wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia w Polsce, zwłaszcza w kontekście charakteru pobytu i aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykonywania umowy zlecenia przez obywatela państwa trzeciego, z uwzględnieniem aktualnej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z zatrudnianiem cudzoziemców i ich obowiązkiem podlegania ubezpieczeniom społecznym, co jest aktualnym tematem dla pracodawców i pracowników. Orzeczenie precyzuje interpretację przepisów w świetle najnowszego orzecznictwa.

Cudzoziemiec na umowie zlecenia w Polsce? ZUS może wymagać składek, nawet przy pobycie czasowym!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 1527/25 UZASADNIENIE całości wyroku Decyzją numer (...) z dnia 17.04.2025 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że N. D. , jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. , podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 22.03.2024r. do 8.07.2024r., i od 26.08.2024 r. , oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek z wymienionego tytułu, na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od III. 2024 r. do III 2025 r., oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za okres od (...) do III/2025r., oraz na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od (...) do III/2025r., Organ rentowy wskazał, że, ze zgromadzonych w systemie informatycznym, dokumentów, wynika, iż płatnik składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w Ł. , we wskazanym okresie, zgłosił N. D. - obywatelkę (...) , z tytułu wykonywania umowy zlecenia, wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, w okresie od 22.03.2024r. do 8.07.2024r. i od 26.08.2024r., Ponadto ZUS ustalił, że we wskazanym okresie okresie od 22.03.2024r. do 8.07.2024r. i od 26.08.2024r., wykonywanie umowy zlecenia na rzecz płatnika składek, stanowiło dla ubezpieczonej, jedyny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, innego tytułu - ubezpieczona nie posiadała. (decyzja – k. 10-4 akt ZUS) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. odwołała się od ww. decyzji, wnosząc o jej zmianę, poprzez uznanie, że ubezpieczony, jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia, u płatnika składek, nie podlega w spornym okresie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego i kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegającą na wadliwym stanowisku, że ww. przepis wyłącza z obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu jedynie obywateli państw obcych, których pobyt nie ma charakteru stałego i którzy są jednocześnie zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i misjach międzynarodowych. Ponadto, na podstawie art. 177 §1 pkt 1 k.p.c. płatnik wniósł o zawieszenie postępowania, podnosząc , że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego, toczącego się postępowania, a to postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów toczącego się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w L. , a w najbliższym czasie przed Sądem Okręgowym w (...) . Na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. płatnik wniósł , także, o zwrot organowi rentowemu akt sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy, albowiem występują istotne braki w materiale, a także organ rentowy zastosował błędną podstawę prawną oraz faktyczną. W uzasadnieniu wskazano, że płatnik składek, w sprawie (...) przed Sądem Okręgowym w (...) uzyskał korzystny wyrok określający, iż nie ma obowiązku odprowadzania składek z ubezpieczenia społecznego, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku obecnie oraz w przyszłości zatrudnianych cudzoziemców, ponieważ zatrudnienie cudzoziemców następuje na pobyt czasowy, niemający charakteru stałego, a zatrudnieni cudzoziemcy nie posiadają kart stałego pobytu. Ponadto wskazano także, że w sprawie o tożsamym stanie prawnym w wyniku postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w Katowicach sygn. akt XI U 603/18 oraz Sądem Apelacyjnym w Katowicach sygn. akt III AUa 1555/18, spółka dwukrotnie uzyskała wyrok wskazujący na prawidłowość złożonej interpretacji. Podał, że (...) Oddział w L. złożył skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy postanowieniem z 16 czerwca 2020 roku odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dodatkowo odwołujący wskazał, iż w sprawie III AUa 1342/20 oraz III AUa 774/20 o tożsamym stanie prawnym Sąd Apelacyjny w (...) wydał wyrok korzystny dla spółki, tj. zmieniający zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego. (odwołanie – k. 3-5) W odpowiedzi na odwołanie , organ rentowy, wniósł o jego oddalenie, a także o oddalenie wniosku o zwrot akt sprawy organowi rentowemu i wniosku o zawieszenie postępowania, a nadto o zasądzenie od płatnika składek na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami. (odpowiedź na odwołanie k. 8 – 10) Postanowieniem z dnia 24.06.2025 r. Sąd Okręgowy oddalił wnioski odwołującego się, o zwrot akt sprawy organowi rentowemu oraz wniosek o zawieszenie postępowania. (postanowienie k. 12) Postanowieniem z dnia 10.09.2025 r. Sąd Okręgowy na podstawie art. 144 k.p.c. wyznaczył kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu ubezpieczonej. (postanowienie – k. 26) W piśmie procesowym z dnia 10.10.2025 r. kurator dla nieznanego z miejsca pobytu ubezpieczonego – radca prawny J. P. , oświadczył, że nie udało mu się nawiązać kontaktu z ubezpieczoną, a nadto wniósł o rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z przepisami i przyjętą linią orzeczniczą, w analogicznych sprawach, oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów obsługi kuratorskiej, ponieważ nie zostały one uiszczone, w żadnej części. (pismo -k. 40) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Przedmiotem, przeważającej działalności, (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w Ł. jest prowadzenie agencji pracy tymczasowej. Płatnik składek zatrudnia cudzoziemców na podstawie umów zlecenia i zgłasza ich z tego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. (okoliczność bezsporna, a ponadto odpis z KRS k. 7) Płatnik składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w Ł. , zgłosił N. D. - obywatelkę (...) , urodzoną (...) , z tytułu wykonywania umowy zlecenia, wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, w okresie od 22.03.2024r. do 8.07.2024r. i od 26.08.2024r., Płatnik składek, złożył pisemne umowę zlecenia - bez daty jej zawarcia, potwierdzające, że jako, zleceniodawca, zawarł z obywatelką (...) – N. D. , jako zleceniobiorcą, na mocy której ubezpieczona zobowiązała się w okresie od 22.03.2024 r. do 22.03.2027r., do wykonania prostych prac produkcyjnych z kodem (...) , na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w Ł. , w Ł. oraz na terenie (...) , za wynagrodzeniem ustalonym według aktualnie obowiązującej minimalnej stawki, godzinowej brutto 27,70 zł. Oraz płatnik złożył decyzję z dnia 11.02.2025r. Wojewody (...) , który udzielił zezwolenia na pobyt czasowy i prace na terytorium R. P. do dnia 11 lutego 2028r. (umowa zlecenia k. 19, decyzja Wojewody k. 19), Według informacji nadesłanej przez Staż G. - obywatelka (...) , N. D. , urodzona (...) , przyjechała do (...) w dniu 24.02.2024r.. / informacja Straży Granicznej k. 17/ Płatnik składek złożył do akt sprawy oświadczenie : z dnia 15.03.2024r., że powierza cudzoziemcowi , obywatelce (...) - N. D. - wykonywanie czynności - prace pomocnicze w procesie produkcyjnym, jako pomocniczy pracownik produkcyjny , na podstawie umowy zlecenia . ( oświadczenie k. 20 ) Płatnik składek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z/s w Ł. , zgłosił N. D. - obywatelkę (...) , urodzoną (...) , z tytułu wykonywania umowy zlecenia, wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego, w okresie od 22.03.2024r. do 8.07.2024r. i od 26.08.2024r., oraz złożył dokumenty rozliczeniowe, w których obliczył i rozliczył składki, tylko na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonego . (okoliczność bezsporna) Stan faktyczny w sprawie był bezsporny, a Sąd ustalił powyższe fakty w oparciu o powołane dokumenty, zawarte w aktach organu rentowego i w aktach sprawy , których prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała. W rozpoznawanej sprawie, do rozstrzygnięcia pozostawało jedynie zagadnienie prawne, czy ubezpieczona, jako obywatelka (...) , w spornym okresie, powinna zostać zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, w związku z tym, powinny być odprowadzone składki z tego tytułu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jest niezasadne i podlega oddaleniu. Na wstępnie należy podnieść, iż, w badanej sprawie, brak było podstaw do zwrotu akt organowi rentowemu na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. Trzeba przypomnieć, że Sąd ubezpieczeń społecznych może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego. Wskazuje się, także, że możliwość przekazania sprawy do rozpoznania organowi rentowemu przez sąd pierwszej instancji została ograniczona tylko do dwóch sytuacji, przewidzianych w art. 467 § 4 k.p.c. oraz art. 477 14 § 4 k.p.c. ; poza tym sąd pierwszej instancji obowiązany jest rozstrzygnąć sprawę merytorycznie (por. wyrok SA w Szczecinie z 9.02.2022 r., III AUa 439/21, LEX nr 3360319). Na podstawie art. 467 § 4 k.p.c. z całą pewnością nie mogą być uzupełnione te wady, które decyzję organu rentowego dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania, a więc gdy decyzja taka została wydana przez organ niepowołany lub w zakresie przedmiotu orzeczenia bez jakiejkolwiek podstawy w obowiązującym prawie materialnym, względnie z oczywistym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego. W takich przypadkach decyzja jest bowiem bezwzględnie nieważna (nieistniejąca prawnie) i nie wywołuje skutków prawnych (koncepcja tzw. bezwzględnej nieważności decyzji administracyjnej). (por. postanowienie SN z 27.01.2021 r., II UZ 25/20, LEX nr 3112876). Jednocześnie należy wskazać, że brak było podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego. Należy zaznaczyć, że pełnomocnik strony odwołującej się wskazał jedynie, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, a to postępowania dotyczącego wydania indywidualnej interpretacji przepisów, toczącego się przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w L. , a w najbliższym czasie przed Sądem Okręgowym w (...) . Tym samym pełnomocnik strony skarżącej odniósł się do tej kwestii jedynie w sposób ogólny. W związku z powyższym należy wskazać, iż brak jest dowodów potwierdzających, że takie postępowanie się toczy. Nie można, również, tracić z pola widzenia, iż wskazana w art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. podstawa do zawieszenia postępowania zachodzi, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego. Zależność ta musi być tego rodzaju, że orzeczenie, które ma zapaść w innym postępowaniu cywilnym, będzie prejudykatem, czyli podstawą rozstrzygnięcia sprawy, w której ma być zawieszone postępowanie. Przepis art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. znajduje zastosowanie, gdy wynik jednego postępowania cywilnego zależy od wyniku innego postępowania cywilnego, gdyż przedmiot postępowania prejudycjalnego stanowi element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że nie jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy w toczącym się postępowaniu cywilnym bez wcześniejszego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnych (por. postanowienie SA w Szczecinie z 5.09.2012 r., III AUz 71/12, LEX nr 1216392) . Niewątpliwie taka sytuacja nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Mając na względzie powyższe, Sąd przystąpił do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2023.0.1230) osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust.4. Zleceniobiorcy, podlegający ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1 ustawy systemowej). Zleceniobiorcy, objęci obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, ubezpieczeniu chorobowemu, podlegają dobrowolnie na swój wniosek (art. 11 ust. 2 ustawy systemowej). Obowiązkowo, ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy (art. 13 pkt 2 ustawy systemowej). Każda osoba, objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym, podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek – z mocy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy systemowej – jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesyłanie w wyznaczonym terminie deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacanie składek za dany miesiąc. Płatnik składek jest zobowiązany do zgłoszenia w terminie 7 dni zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych od daty powstania obowiązku ubezpieczenia oraz do zgłoszenia wyrejestrowania od dnia wygaśnięcia tytułu do ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust.1, ust. 2, ust. 4 i ust. 11 ustawy systemowej). Na podstawie, zaś, art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. „e” ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych z 27 sierpnia 2004 roku (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zleceniobiorców, stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy oświadczenie usług, jeżeli w umowie o świadczenie usług określono odpłatność za jej wykonanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie (art. 18 ust. 1 i 3 w związku z art. 4 pkt ustawy systemowej). Jak stanowi art. 20 ust. 1 powołanej ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust.2 i ust.3. Zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 września 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1831) dla każdego ubezpieczonego, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, płatnik składek w raporcie lub imiennym raporcie miesięcznym korygującym, o którym mowa w art. 41 ust. 6 ustawy, zwanym dalej „raportem korygującym”, oraz w deklaracji i deklaracji rozliczeniowej korygującej, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy, zwanej dalej „deklaracją korygującą”, uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji ubezpieczonego wypłat - od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego deklaracja dotyczy - stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ustawy. Z powyższego wynika, że podstawę wymiaru składek stanowi przychód faktyczny wypłacony w danym miesiącu. Do ustalenia, zaś, podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne, osób, o których wyżej mowa, z mocy art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych , stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6 . Ust. 5 art. 81 stanowi, że przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Z kolei ,wymieniony ust. 6 art. 81 , przewiduje, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Istota sporu, w niniejszej sprawie, sprowadzała się do ustalenia, czy do ubezpieczonej ma zastosowanie, czy też nie ma zastosowania - norma przewidziana w art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , a zatem, czy stanowisko organu rentowego podlegania przez ww. obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu, w okresie wskazanym w treści zaskarżonej decyzji, jako osoby, wykonującej czynności , na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek, jest prawidłowe. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością stała na stanowisku, że do wskazanego ubezpieczonego nie mają zastosowania przepisy dotyczące podlegania przez niego ubezpieczeniom społecznym w związku z zawartą umową zlecenia biorąc pod uwagę treść normy przewidzianej w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej . W jego ocenie prezentowane stanowisko jest spójne z ugruntowaną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego, które wskazuje, że w przypadku obecnie oraz w przyszłości zatrudnianych cudzoziemców nie istnieje obowiązek odprowadzania składek z ubezpieczenia społecznego, o których mowa w przywołanej ustawie, gdyż zatrudnienie cudzoziemców następuje na pobyt czasowy, który nie ma charakteru stałego, a zatrudnieni cudzoziemcy nie posiadają kart stałego pobytu. Przywoływane stanowisko nie znajduje, jednak, zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy, ani nie ma odzwierciedlenia w, ukształtowanym w tym temacie, orzecznictwie. W tym miejscu warto przytoczyć treść, analizowanego przepisu, art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, który stanowi, że nie podlegają ubezpieczeniom społecznym określonym w ustawie obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba, że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Wynika stąd, że jedynie ratyfikowana umowa międzynarodowa, jako prawo nadrzędne, może wykluczyć zastosowanie polskich przepisów w tym zakresie, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia na gruncie badanej sprawy w przypadku zainteresowanego. Z wykładni powołanych przepisów wynika, że, zarówno, w przypadku pracowniczego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, jak i tytułu, wynikającego z wykonywania umowy zlecenia sam zamiar czasowego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czy też legitymowanie się jedynie zezwoleniem na pobyt czasowy nie mają rozstrzygającego znaczenia. Istotne jest jedynie, czy podczas wykonywania wyżej wymienionych działalności można mówić o stałym przebywaniu danej osoby na terytorium (...) . W konsekwencji przyjazd, choćby i cykliczny (regularny) do (...) celem wykonywania pewnych aktywności zawodowych jak np. prowadzenie wykładów, czy świadczenie usług doradczych na podstawie umowy zlecenia albo umowy o pracę nie będzie powodował objęcia obywatela państwa trzeciego polskim systemem ubezpieczenia społecznego. Natomiast stałe przebywanie w Polsce w okresie wykonywania tych czynności (np. zamieszkanie w Polsce i prowadzenie wykładów lub badań przez jeden semestr), chociażby przez krótki (sumarycznie) okres czasu determinowany czasowym zezwoleniem na pobyt, będą prowadzić do objęcia polskim systemem ubezpieczeń społecznych. Tym samym, z przepisu tego nie wynika wymóg łącznego spełnienia, dwóch, wymienionych w tym przepisie, przesłanek niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego przez obywateli państw obcych. Przepis ten kreuje dwie niezależne od siebie kategorie określonych w nim osób, które obowiązkowi temu nie podlegają. Są nimi - po pierwsze - obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Polski nie ma charakteru stałego oraz - po drugie - obywatele państw obcych, którzy zatrudnieni są w wymienionych w tym przepisie placówkach (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1.10.2019 r., (...) UK 194/18). W przedmiotowej sprawie, ubezpieczona, w spornym okresie, wykonywała przedmiotową umowę zlecenia, otrzymywała wynagrodzenie, a zatem przebywała stale w Polsce. Okoliczności przeciwnych odwołujący nie wykazywał. Podkreślenia, dodatkowo, wymaga, iż wykonywania owych prac zostało powierzone cudzoziemce, wykonującej czynności w charakterze pracownika tymczasowego, bowiem płatnik składek, w tej relacji, występował jako agencja pracy tymczasowej. Tym samym, biorąc pod uwagę analizowany w niniejszej sprawie przypadek, pobyt na terenie (...) , choćby, nawet czasowy, którego ramy są ściśle określone nie oznacza, że pobyt ten nie ma charakteru stałego o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12.07.2017 r., II UK 295/16). Wskazać wreszcie należy na najnowsze orzecznictwo, które stoi na stanowisku, że wykonywanie przez obywatela (...) aktywności zarobkowej stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy zlecenia) na terenie RP oznacza jego podleganie polskim ubezpieczeniom społecznym bez względu na charakter pobytu, gdyż wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie znajduje zastosowania. Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że charakter pobytu obywatela państwa obcego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (stały albo niestały) należy odnosić do powszechnego obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, czyli do podstawy ubezpieczenia. Kluczowy jest zatem charakter aktywności zarobkowej cudzoziemca stanowiącej tytuł ubezpieczeniowy i sposób jej realizacji w okolicznościach indywidualnej sprawy . Charakter pobytu nie zależy, natomiast, od zamiaru, jaki co do okresu przebywania w Polsce przejawia cudzoziemiec; rodzaju posiadanego dokumentu pobytowego; kwestii formalno-meldunkowych itp. W szczególności uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt na czas oznaczony nie przeczy stałemu pobytowi w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . (por. wyrok SN z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. (...) USKP 31/22 por. wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. I USKP 60/22 por. wyrok SN z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. I USKP 31/22), W tym kontekście, za objęciem ubezpieczeniem, cudzoziemca, przemawia „niezmienny” pobyt na terenie RP w okresie realizacji podstawy ubezpieczenia, który w szczególności ma miejsce wówczas, gdy chodzi o cudzoziemców - obywateli odległych przestrzennie państw, którzy w okresie realizacji umów zatrudnieniowych w Rzeczypospolitej Polskiej nie powracają regularnie do kraju pochodzenia, np. w związku z dniami wolnymi od pracy (jak się wydaje dotyczy to obywateli (...) (...) , (...) ). Nawiązując do wypracowanej w orzecznictwie przesłanki „centrum interesów życiowych cudzoziemca”, można wręcz przyjąć, że w okresie jakkolwiek czasowego, to jednak długookresowego pobytu takich cudzoziemców na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ich „centrum interesów życiowych” znajduje się właśnie na terytorium (...) . /zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18.10.2023 r., I (...) 79/22, L. /. Termin „nie podlegają ubezpieczeniom społecznym obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego”, zawarty w treści art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , należy dekodować w powiązaniu z systemem ubezpieczenia społecznego, a nie przez odwoływanie się do przepisów o charakterze meldunkowym, ilościowym (ile razy dana osoba wjeżdża do kraju i jak długo tu pozostaje). Wobec tego uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt na czas oznaczony wcale nie przeczy stałemu pobytowi w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, jako że nawet taki pobyt jest również stały w sensie „niezmienny w danym okresie” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12.06.2019 r., II UK 229/18, L. , postanowienie Sądu Najwyższego z 22.05.2019 r., II UK 167/18, L. ). Nie jest uprawnione założenie wykluczające, z pojęcia pobytu stałego, w rozumieniu cytowanego przepisu, pobytu cudzoziemca, na podstawie zezwolenia na czas oznaczony i akceptujące taki stały pobyt dopiero w przypadku zezwolenia na pobyt na czas nieoznaczony (art. 19 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach z 1997 r.) albo zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE (art. 65 ust. 7 ustawy o cudzoziemcach z 2003 r.) (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 22.05.2019 r., II UK 167/18, L. , postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22.05.2019 r., II UK 169/18, L. ). Wykonywanie przez obywatela (...) , aktywności zarobkowej, stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy zlecenia) na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oznacza jego podleganie polskim ubezpieczeniom społecznym bez względu na charakter pobytu, gdyż wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie znajduje zastosowania. Rolą ustawodawcy jest jednak budowanie takich systemów instytucji ogólnych, które prawu pozytywnemu umożliwiają nadanie cechy zrozumiałego i spójnego zbioru norm prawnych, z odniesieniem do aksjologii oraz ekonomicznej analizy prawa (por. postanowienie SN z 28.11.2023 r., (...) 97/23, LEX nr 3645246). Obowiązkowe ubezpieczenie społeczne powstaje ipso iure , co odwołujący się płatnik musiał mieć na względzie zawierając umowę z ubezpieczonym. W przedmiotowej sprawie ubezpieczony zawarł z płatnikiem składek umowę zlecenia, w ramach której był on zobowiązany do wykonywania na rzecz płatnika pracy. Powyższa umowa opiewała na określony czas, podczas którego ubezpieczony systematycznie wykonywał pracę i przebywał stale w Polsce. Tym samym działania ubezpieczonego nie miały bez wątpienia charakteru incydentalnego, przykładowo sprowadzającego się do przyjazdu na jeden dzień pracy. Reasumując – stały pobyt w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlega ocenie w zależności od charakteru aktywności zarobkowej osoby ubezpieczonej, stanowiącej tytuł ubezpieczeniowy – od rodzaju oraz sposobu realizacji umowy, z której wynika ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym; w przypadku realizacji przez cudzoziemca (obywatela (...) ) umowy zlecenia zawartej na czas określony kilku miesięcy, wykonywanej stale na terenie RP, nie jest możliwe zakwalifikowanie tego stanu jako zmienności (niestałości) jego pobytu, zwalniającej płatnika z obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego takiej osoby. W świetle powyższych uwag uznać należy, że ubezpieczony nie jest adresatem normy wskazanej w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej. Oznacza to, że w przypadku badania rzeczywistego charakteru pobytu ubezpieczonego w Polsce i ustalenia, że pobyt ten nie ma charakteru tymczasowego, a mimo to obywatel państwa obcego nie został zgłoszony do ubezpieczeń jako zleceniobiorca, organ rentowy powinien wydać stosowną decyzję, jak w niniejszej sprawie. Tym samym, należało uznać, że zaskarżona decyzja organu rentowego ,w przedmiocie podlegania przez ubezpieczoną, ubezpieczeniom społecznym, w spornym okresie, na zasadach ogólnych, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych , jako osoby wykonującej pracę na podstawie opisanych umów zlecenia u płatnika składek, jest prawidłowa. W związku z powyższym Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. , oddalił odwołanie ( punkt 1 sentencji wyroku ). W przedmiocie kosztów procesu, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 360 zł., poniesione przez organ rentowy, jako strony, w całości, wygrywającej n/n sprawę, Sąd orzekł na podstawie art. 98§ 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 poz. 1935 z późn. zm.) . O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. ( punkt 2 sentencji wyroku ). Sąd Okręgowy przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa kasy Sądu Okręgowego w (...) , wynagrodzenie dla kuratora ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu ubezpieczonego – r.pr. J. P. na podstawie art. 91a § 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 959) oraz  § 2 oraz § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej z 9 marca 2018 roku (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 536) w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1935 ze zm.) (punkty 3 i 4 sentencji wyroku) .

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI