VIII U 1461/25

Sygn. akt VIII U 1461/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 18.04.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że W. C. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek W. P. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 10.02.2025 r. (decyzja – k. 95-99 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego) Odwołanie od w/w decyzji wniósł W. C. zaskarżając ją w całości i wnosząc o uznanie, że pracował na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek od dnia 10.02.2025 r. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony zaprzeczył ustaleniom organu rentowego, jakoby umowa zlecenia została zawarta dla pozoru. Podniósł, że po długim okresie poszukiwania pracy, udało mu się znaleźć zatrudnienie od 10.02.2025 r. w firmie płatnika składek. Wnioskodawca wskazał, że nie mógł podjąć zatrudnienia u płatnika składek na podstawie umowy o pracę, tak jak inne zatrudniane przez niego osoby, a to z uwagi na to że jest uczniem Centrum (...) w Ł. i praca w oparciu o umowę zlecenia dawała mu możliwość jednoczesnego uczenia się i rozwoju zawodowego. Dlatego zaproponował płatnikowi, że będzie wykonywał pracę na podstawie umowy zlecenia - a nie umowy o pracę, na co ten przystał. W dniu 12.02.2025 r., tj. czyli zaledwie dwa dni po rozpoczęcia pracy wnioskodawca nie mógł przewidzieć, że wypadek, któremu ulegnie w tej dacie na terenie zakładu pracy, pokrzyżuje mu plany związane z nowym zatrudnieniem. Zaznaczył, że wyłącznie zdarzenie o charakterze losowym, sprawiło, że przebywał następnie na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 12.02.2025 r. do 27.03.2025 r. Na tej podstawie ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom/u: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 10.02.2025 r. Złożył także wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na skomplikowany charakter sprawy. (odwołanie – k. 3-4) Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska, organ rentowy wskazał, że zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy nie potwierdza wykonywania przez odwołującego w spornym okresie pracy na rzecz płatnika. Zdaniem ZUS, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, wnioskodawca został zgłoszony do ubezpieczeń od 10 lutego 2025 r. Zgłoszenie do ubezpieczeń wpłynęło do organu rentowego w dniu 12.02.2025 r. o godzinie 13.01. Z kolei do wypadku przy pracy, z tytułu którego wnioskodawca dochodzi w odrębnym postępowaniu jednorazowego odszkodowania doszło również w dniu 12.02.2025 r. około godziny 10:00. Wnioskodawca od 01.11.2021 r. nie posiadał żadnego tytułu do ubezpieczeń, a co za tym idzie nie był uprawniony do otrzymywania zasiłku chorobowego, ani tym bardziej do otrzymania odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. Wnioskodawca był jedynym zleceniobiorcą w przedsiębiorstwie płatnika składek. Wnioskodawca i płatnik składek znają się jako osoby „mieszkające w okolicy. Wynagrodzenie miało być wypłacane ubezpieczonemu gotówkowo. Płatnik składek nie przedstawił pokwitowania odbioru wynagrodzenia przez wnioskodawcę. W miejsce niezdolnego do pracy wnioskodawcy (zleceniobiorcy) płatnik składek nie zatrudnił żadnej innej osoby. Wreszcie jak konkludował, w toku postępowania strony nie przedstawiły żadnych dowodów potwierdzających rzeczywiste wykonywanie pracy. Zdaniem Zakładu, wszystkie te okoliczności oceniane kompleksowo prowadzą do przekonania, że nie doszło do wykonywania umowy zlecenia, a wyłącznym celem działań podjętych przez wnioskodawcę było objęcie go tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych. W ocenie organu rentowego, przedłożone na etapie postępowania wyjaśniającego dowody, nie dają podstaw do uznania, że strony faktycznie realizowały zawartą umowę. Tym samym nie ma podstaw od uznania, że istniał tytuł do ubezpieczenia. Również stanowisko wnioskodawcy zaprezentowane przez niego w złożonym do tutejszego sądu odwołaniu nie wpływa na modyfikację stanowiska organu. (odpowiedź na odwołania – k. 6-7) Postanowieniem z dnia 5.08.2025 r. sąd ustanowił dla ubezpieczonego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. (postanowienie – k. 26) W piśmie procesowym z dnia 4.09.2025 r. profesjonalny pełnomocnik odwołującego poparł złożone przez niego odwołanie i wniósł zmianę decyzji ZUS z dnia 18.04.2025 r. Zaskarżonej decyzji ZUS zarzucił naruszenie art. 83 ust 1 pkt 1 i art. 68 ust 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 83 § 1 k.c. , poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie uznania, że ubezpieczony nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 10.02.2025 r. (pismo – k. 35-36) Na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. zainteresowany P. W. przyłączył się do stanowiska ubezpieczonego. Pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie, wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w części, ani w całości. Natomiast pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania. (rozprawa z dnia 17.11.2025 r. e- protokół (...) :00:16; 00:17:40 – płyta CD – k. 84) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W. C. urodził się w dniu (...) (bezsporne) Wnioskodawca był słuchaczem 4-letniego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w okresach: od 01.09.2021 r. do 01.02.2024 r.; od 17.02.2024 r. do 24.06.2024 r.; od 17.09.2024 r. do 29.01.2025 r. Od dnia 14.02.2025 r. był słuchaczem semestru siódmego -letniego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych. W czerwcu 2025 r. wnioskodawca przerwał naukę, ma jednak w planach ją dokończyć. (zaświadczenie – k. 37, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :05:26-00:13:25 – płyta CD – k. 59) W. C. nie jest spokrewniony z płatnikiem składek, jest jedynie osobą znaną mu z widzenia. (zeznania zainteresowanego P. W. na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :13:25- 00:20:03 – płyta CD – k. 59) Wnioskodawcy zależało na elastycznej formie zatrudnienia – zawarciu umowy zlecenia. Dzięki temu mógł połączyć kształcenie i wykonywanie pracy. Wnioskodawca opiekuje się też chorą matką. (zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :05:26-00:13:25 – płyta CD – k. 59) W dniu 10.02.2025 r. wnioskodawca zawarł z płatnikiem składek P. W. (...) umowę zlecenia na okres od 10.02.2025 r. do 30.06.2025 r. , na podstawie której wnioskodawca zobowiązał się do wykonywania następujących prac: uporządkowanie części samochodowych w magazynie według indeksów magazynowych i marek samochodów osobowych. Strony ustaliły, iż zleceniobiorcy za wykonanie zlecenia będzie przysługiwało wynagrodzenie obliczane według stawki godzinowej 30,50 zł brutto. Wymieniona kwota wynagrodzenia była płacona gotówką zleceniobiorcy. Ubezpieczony zawierając umowę zlecenia z płatnikiem, wyraził chęć podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. Ubezpieczony podpisywał listy płac. (kserokopie: umowa zlecenie – k. 69-71, lista płac za luty 2025 – k. 72, deklaracja na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy PIT-4 za luty 2025 – k. 75-77, potwierdzenie wykonania przelewu do organu podatkowego za PIT – 4 za styczeń 2025 r. – k. 79 załączonych do sprawy akt organu rentowego, listy płac za maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2025 r. – k. 38-41, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :05:26-00:13:25 – płyta CD – k. 59, zeznania zainteresowanego P. W. na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :13:25- 00:20:03 – płyta CD – k. 59) Wnioskodawca wykonywał czynności zgodnie z powyższą umową. Nadzór nad jego pracą sprawował płatnik składek. Płatnik składek ma sklep z częściami do samochodów, które sprzedaje na portalach aukcyjnych np. (...) i który mieści się w Ż. , ul. (...) , w parterowym budynku, z zejściem do piwnicy. Płatnik składek zamieścił ogłoszenie na stronie internetowej (...) , że poszukuje kogoś do pracy w swoim sklepie przy przygotowaniu paczek z towarem do wysyłki. Wnioskodawca nie miał określonego konkretnego wymiaru czasu pracy. Pracował zazwyczaj od 8 do 13. Sklep jest czynny od 8 do 17. (zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :05:26-00:13:25 – płyta CD – k. 59, zeznania zainteresowanego P. W. na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :13:25- 00:20:03 – płyta CD – k. 59, zeznania świadka J. K. na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. e- protokół (...) :04:54 – płyta CD – k. 84, zeznania świadka M. G. na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. e- protokół (...) :08:23 – płyta CD – k. 84, zeznania świadka A. S. (1) na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. e- protokół (...) :11:29 – płyta CD – k. 84) W dniach 10-11.02.2025 r. wnioskodawca był obecny w miejscu wykonywania zlecenia tj.: w Ż. , przy ul. (...) , a także pod adresem – ul. (...) - miejsce magazynowania towarów, pod którym wnioskodawca wykonywał także pracę dla płatnika składek. W dniu 12.02.2025 r. wnioskodawca był obecny w miejscu wykonywania zlecenia tj.: w Ż. , przy ul. (...) w godz. od 8 do 10:12. (wydruki lokalizacji – k. 78-81, k. 86-90) Od 12.02.2025 r. wnioskodawca stał się niezdolny do pracy w wyniku wypadku przy pracy. W dniu 17.03.2025 r. płatnik składek przekazał do ZUS kartę wypadku z 25.02.2025 r. z której wynika, że do wypadku z udziałem W. C. doszło 12 lutego 2025 r. około godziny 10.00. W trakcie szykowania części samochodowych do wysyłki zgodnie z zamówieniem od klienta jedna z części samochodowych: głowica od bloku silnika o wadze 17 kg zsunęła się z regału magazynowego i z wysokości około 1 metra spadła wnioskodawcy przez jego nieostrożność na lewą stopę. Pierwszej pomocy udzielili wnioskodawcy: J. K. i M. G. – pracownicy płatnika. Na (...) Centrum (...) wnioskodawca został przyjęty o godz.: 10:43. Rozpoznano u niego złamanie boczne części podstawy paliczka dalszego palca (...) stopy lewej. W wyniku tego zdarzenia od 12 lutego 2025 r. W. C. stał się niezdolny do wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. (pismo – k. 31, karta wypadku – k. 33-35, karta informacyjna leczenia szpitalnego – k. 37-38 załączonych do sprawy akt organu rentowego, zdjęcie miejsca wykonywania zlecenia – k. 42-43, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :05:26-00:13:25 – płyta CD – k. 59, zeznania świadka J. K. na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. e- protokół (...) :04:54 – płyta CD – k. 84, zeznania świadka M. G. na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. e- protokół (...) :08:23 – płyta CD – k. 84, zeznania świadka A. S. (1) na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. e- protokół (...) :11:29 – płyta CD – k. 84) Zgłoszenie do ubezpieczeń wnioskodawcy zostało przekazane do ZUS 12.02.2025 r. o godz. 13:01. Zgłoszenia dokonywało biuro księgowe. Bezpośrednio przed zgłoszeniem wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych jako zleceniobiorcy u płatnika składek, w/w nie posiadał żadnego tytułu do ubezpieczeń społecznych od 1.11.2021 r. (zeznania zainteresowanego P. W. na rozprawie w dniu 22.09.2025 r. e- protokół (...) :13:25- 00:20:03 – płyta CD – k. 59, zeznania świadka A. S. (2) na rozprawie w dniu 17.11.2025 r. e- protokół (...) :12:52 – płyta CD – k. 84) Płatnik składek oprócz wnioskodawcy zatrudnia inne osoby na podstawie umów o pracę. Pozostali pracownicy płatnika wynagrodzenie za pracę otrzymują przelewem na rachunek bankowy. (lista ubezpieczonych – k. 39-41, (...) k. 43-49 załączonych do sprawy akt organu rentowego, lista operacji na rachunku bankowym – k. 48-56) Do ZUS dnia 2 kwietnia 2025 r. wpłynął wniosek W. C. o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu zaistniałego wypadku. (wniosek – k. 29, k. 81 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Płatnik składek osiągnął przychód w 2024 r. w wysokości – 1 431 559,87 zł; a w okresie od stycznia do sierpnia 2025 r. w wysokości – 1 256 207,86 zł. (podatkowa księga przychodów i rozchodów – k. 44-47) Powyższy stan faktyczny sąd ustalił, uwzględniając wymienione dowody z dokumentów zgromadzone w aktach sprawy, a także w aktach organu rentowego. Nie były one kwestionowane przez strony, zatem sąd ocenił je jako wiarygodne. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły również zeznania świadków oraz odwołującego się i zainteresowanego P. W. . Zdaniem Sądu są one spójne ze sobą, jak również z dokumentami i potwierdzają okoliczność, że W. C. od 10.02.2025 r. wykonywał czynności na rzecz płatnika składek. Na taki charakter pracy ubezpieczonego oraz zakres realizowanych zadań wskazali świadkowie: A. S. (1) , M. G. , J. K. , którzy widzieli ubezpieczonego w spornym okresie podczas wykonywania prac na rzecz płatnika, które związane były z przygotowaniem paczek z towarem do wysyłki. Na taki rodzaj prac, jakie wymienili świadkowie, wskazywał również wnioskodawca i zainteresowany. Ich zeznania są spójne, gdyż tworzą jednolity, logiczny i nie budzący wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego obraz okoliczności sprawy. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie i powoduje zmianę zaskarżonej decyzji. Sporne w rozpatrywanej sprawie było to, czy W. C. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 10.02.2025 r. oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 10.02.2025 r. w związku z zatrudnieniem na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek. Na wstępie wymaga przy tym zaznaczenia, że zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2025.0.350 – dalej jako ustawa systemowa) do zakresu działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy między innymi realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Natomiast art. 83 ust. 1 pkt 1-3 ww. ustawy stanowi, że zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, a także przebiegu ubezpieczeń oraz ustalania wymiaru składek i ich poboru. Dokonywana przez organ rentowy kontrola zgłoszeń do ubezpieczenia oraz prawidłowości i rzetelności obliczenia składki oznacza przyznanie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych kompetencji do badania zarówno tytułu zawarcia umowy o pracę, jak i ważności jej poszczególnych postanowień (por. postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2013 r., III AUa 1039/12, i z dnia 25 września 2012 r., III AUa 398/12). Analogicznie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może także zakwestionować prawidłowość stosowania umów cywilnoprawnych. Organ rentowy ma bowiem obowiązek podejmować odpowiednie działania w każdym przypadku, w którym zostanie stwierdzone, że obowiązek ubezpieczeń społecznych danej osoby został określony w nieprawidłowy sposób przez płatnika składek, bądź jeżeli poweźmie wątpliwości co do faktycznego wykonywania przez pracownika czynności w ramach nawiązanego stosunku prawnego, czy to w formie umowy o pracę, czy też umowy cywilnoprawnej. Obliguje go do tego art. 68 ust. 1 pkt. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Przepis ten nakłada na organ rentowy zadania m. in. z zakresu stwierdzania i ustalania obowiązku ubezpieczeń społecznych. Ponadto, z dalszej treści tego przepisu wynika również, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych może przeprowadzić kontrolę wykonywania – zarówno przez płatników, jak i ubezpieczonych – obowiązków w zakresie tych ubezpieczeń. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 oraz art. 12 ust. 1 ustawy systemowej, ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym obowiązkowo podlegają osoby fizyczne wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia, jako podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie. Z przepisu art. 11 ust. 2 powołanej ustawy wynika, że przystąpienie do ubezpieczenia chorobowego jest zależne od złożenia przez te osoby stosownego wniosku. Na podstawie skarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że zgłoszenie wnioskodawcy do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia stanowiło czynność pozorną w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. , co też skutkowało wyłączeniem jego z ubezpieczeń społecznych z powyższego tytułu w okresie od 10.02.2025 r. Zgodnie ze stanowiskiem organu rentowego za powyższą oceną działań odwołującego świadczy fakt braku dowodów na świadczenie pracy, zgłoszenie do ubezpieczeń w dniu 12.02.2025 r. o godz.: 13:01, a zatem po wypadku, któremu uległ tego dnia wnioskodawca świadcząc pracę na rzecz płatnika, wnioskodawca był jedynym zleceniobiorcą w firmie płatnika składek oraz brak zatrudnienia w miejsce niezdolnego do pracy wnioskodawcy innej osoby wskazują, że dokonane zgłoszenie do ubezpieczeń miało na celu wyłącznie uzyskanie prawa do wypłaty zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego, a nie faktyczne wykonywanie pracy. Rozpoznając sprawę Sąd Okręgowy nie podzielił powyższego stanowiska. Sąd uznał, że zawarta przez wnioskodawcę i płatnika umowa zlecenia z 10.02.2025 r. była realizowana, na co wskazują zeznania świadków oraz zgromadzone w toku postępowania dokumenty. Sąd zważył, że zgodnie z treścią art. 734 § 1 k.c. poprzez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Jakkolwiek treść przepisu wyraźnie wskazuje czynności prawne, to doktryna i orzecznictwo zgodnie wskazują, że umowa zlecenia może obejmować również zlecenie na wykonywanie czynności faktycznych. Zlecenie jest umową konsensualną, a jej essentialia negotii obejmują jedynie określenie czynności, którą przyjmujący zlecenie ma wykonać. Umowa zlecenia należy do kategorii umów o świadczenie usług, a więc do wykonywania czynności mieszczących się w zakresie określonym wolą stron. Strony zawierające umowę zlecenia, stosownie do treści art. 353 1 k.c. , mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Wedle woli stron umowy zlecenie może dotyczyć tak pojedynczego wykonania konkretnej czynności, jak i wykonywania wielokrotnego, powtarzalnego, rozciągniętego w czasie. Odpowiedzialność osoby przyjmującego zlecenie jest rozpatrywana w zakresie jej starannego działania przy wykonywaniu przedmiotu zlecenia, co oznacza, że czynnikiem decydującym przy ocenie pracy tej osoby jest kryterium wykonywania przez nią czynności na określonym, ustalonym przez strony stosunku prawnego, poziomie. Oświadczenia woli zawarte w umowie zlecenia należy, zgodnie z treścią art. 65 § 1 k.c. , tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostały złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Należy mieć również na uwadze przepis art. 65 § 2 k.c. , z którego wynika, że przy umowach, a więc i w przypadku zlecenia, należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. Istotne jest wreszcie i to, że dla umowy zlecenia nie została przewidziana forma szczególna. Zlecenie może zostać udzielone w dowolnej formie ( art. 60 k.c. ), w tym także w sposób dorozumiany. Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. , na który powołał się organ rentowy, nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Pozorność umowy wyraża się w braku zamiaru wywołania skutków prawnych przy jednoczesnym zamiarze stworzenia okoliczności mających na celu zmylenie osób trzecich. Nieważność spowodowaną pozornością czynności prawnej należy odróżnić od nieważności czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy czy sprzecznej z zasadami współżycia społecznego ( art. 58 § 1 i 2 k.c. ). Czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, które z formalnego punktu widzenia nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez ustawę zakazane. Pojęcia obejścia prawa i pozorności są sobie znaczeniowo bliskie i niejednokrotnie pokrywają się. Czynność prawna może być sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, przez które rozumie się na ogół obowiązujące w stosunkach między ludźmi reguły postępowania, które za podstawę mają uzasadnienie ocenne, a nie prawne. Odwołują się one do powszechnie uznawanych w całym społeczeństwie lub w danej grupie społecznej wartości i ocen właściwego, przyzwoitego, rzetelnego, lojalnego czy uczciwego zachowania. Zasady te obejmują nie tylko reguły moralne, lecz także obyczajowe (por. np. Z. Radwański (w:) System prawa prywatnego, t. 2, 2002, s. 240 i n.; M. Safjan (w:) K. Pietrzykowski, Komentarz, t. (...) , 2008, s. 327). W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przy ocenie istnienia tytułu do ubezpieczenia społecznego nacisk kładzie się na ustalenie faktycznego wykonywania umowy czy działalności (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 26.02.2013 r., (...) UK 472/12, z 24.08.2010 r. (...) UK 74/10, z 13.11.2008 r., II UK 94/08, postanowienie Sądu Najwyższego z 18.10.2011 r., III UK 43/11). Uwzględniając okoliczność, że stosunek prawny wynikający z umowy zlecenia stanowi zobowiązanie starannego działania, do oceny umowy zlecenia łączącej strony, w kontekście jej potencjalnej pozorności, możliwe jest stosowanie kryteriów zbliżonych do kryteriów stosowanych przy ocenie pozorności umowy o pracę. W związku z powyższym przedmiotem rozważań sądu w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, czy w związku z zawarciem umowy zlecenia z płatnikiem składek, W. C. faktycznie wykonywał odpłatnie czynności na jego rzecz, jak również jaki był realny cel przyświecający stronom przy zawiązywany tego stosunku cywilnoprawnego. Zdaniem sądu, materiał dowodowy zgromadzony przez organ rentowy w toku postępowania wyjaśniającego, uzupełniony w postępowaniu prowadzonym przez sąd, dowodzi wprost przeciwnie niż twierdził organ rentowy. Płatnik składek oraz ubezpieczony wykazali, że przy zawieraniu umowy zlecenia z dnia 10.02.2025 r. towarzyszył im cel jej rzeczywistego realizowania. Jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń wiązało się to z rzeczywistymi potrzebami zleceniodawcy, ponieważ P. W. ze względu na wzrost zainteresowania oferowanymi przez niego usługami (podatkowa księga przychodów i rozchodów) poszukiwał nowego pracownika. Ubezpieczony ofertę pracy u płatnika znalazł na portalu (...) . pl. (...) racjonalnie wyjaśnił, że podjął zatrudnienie na podstawie umowy zlecenie u płatnika, a nie na podstawie umowy o pracę, tak jak inne zatrudniane przez płatnika składek osoby, bowiem chciał połączyć kształcenie i wykonywanie pracy zawodowej. Zależało mu na elastyczności pracy i taką możliwość dawało mu właśnie zawarcie umowy zlecenie. Wnioskodawca wskazywał też, iż niezbędne mu są elastyczne godziny wykonywania czynności, tak, aby mógł w razie potrzeby sprawować opiekę nad chorą matka. Przy tym bez znaczenia pozostaje okoliczność, jak twierdził pełnomocnik organu rentowego, że wnioskodawca i płatnika składek znają się ,, z widzenia”, albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy – poza tym, że wskazuje na okoliczności zatrudnienia W. C. faktyczne zapotrzebowania na jego prace – potwierdza również fakt rzeczywistego wykonywania pracy. Świadczą o tym, przede wszystkim zeznania świadków, którzy zgodnie potwierdzili, że ubezpieczony do czasu wypadku jakiemu uległ 12.02.2025 r. przygotowywał paczki z towarem do wysyłki. Ubezpieczony czynności te faktycznie wykonywał w sklepie z częściami do samochodów należącym do płatnika przy ul. (...) w Ż. , a także pod adresem – ul. (...) jako adres- miejsce magazynowania towarów przez płatnika składek niezbędnych do prowadzenia działalności (wydruki lokalizacji – k. 78-81, k. 86-90), wedle zapotrzebowania zleceniodawcy, w godzinach otwarcia sklepu od 8 do 17. Ubezpieczony pracował pod kierunkiem i nadzorem płatnika. Zadania, które miał wykonać, były określone z góry. Ponadto za wykonane zlecenia ubezpieczony otrzymywał umówione wynagrodzenie. Ubezpieczony otrzymywał wynagrodzenie w gotówce, co kwitował podpisując listę płac. Za niezrozumiałe należało uznać powoływanie się przez organ rentowy na okoliczność, że zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego wpłynęło w dniu wypadku, jakiemu uległ w dniu 12.02.2025 r. wnioskodawca. Zawierając sporną umowę wnioskodawca nie mógł przewidzieć, że ulegnie wypadkowi przy pracy. Poza tym termin na zgłoszenie do ubezpieczeń wynosi 7 dni i na dzień wypadku jeszcze nie upłynął. Przedmiotowe przedsiębiorstwo jest obsługiwana przez zewnętrzne biuro rachunkowe. Wszelkie dokumenty i informacje zostały przekazane tamże po zawarciu umowy z wnioskodawcą. To biuro bezpośrednio dokonywało zgłoszenia do ZUS, a nie płatnik. Stanowisku sądu co do oceny spornego stosunku prawnego łączącego strony odwołującego się i zainteresowanego w kontekście skutków, jakie stosunek ten wywoła, nie przeczy również okoliczność braku posiadania przez wnioskodawcę od 1.11.2021 r. tytułu do ubezpieczeń społecznych, bezpośrednio przed zatrudnieniem u płatnika składek. Ma ona charakter jedynie poboczny i nie może prowadzić do wniosku, że umowa zlecenia między stronami została zawarta w celu obejścia prawa czy też dla pozoru, tym bardziej że osoba poszukująca ochrony ubezpieczeniowej – nawet jeśli taka jej nie przysługiwała w przeszłości – ma prawo zawrzeć umowę. Jej motywacja do zawarcia takiej umowy, w sytuacji kiedy czynności z niej wynikające są realizowane – tak jak w przedmiotowej sprawie – pozostaje bez wpływu na ważność oświadczeń złożonych przez strony stosunku pracy. Ubezpieczony, mimo że bezpośrednio przed podjęciem pracy nie miał tytułu do ubezpieczeń społecznych – miał prawo poszukiwać zatrudnienia, podjąć je i podlegać ubezpieczeniom społecznym. Tytuł do ubezpieczeń społecznych nie powstaje przecież tylko w przypadku osób, które wykażą się odpowiednio długą, wcześniejszą historią związaną z podleganiem ubezpieczeniom. Również osoby podejmujące zatrudnienie po raz pierwszy czy po długiej przerwie i je realizujące mają tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym. Takiego prawa nie można było odmówić również i ubezpieczonemu. W tych okolicznościach sąd zważył, że spornej umowie zlecenia zawartej między wnioskodawcą i zainteresowanym nie sposób przypisać cech pozorności. Materiał dowodowy potwierdza faktyczne, odpłatne wykonywanie prac zleconych przez płatnika. Skoro zatem umowa zlecenia była przez strony rzeczywiście wykonywana, to nie zachodzą przesłanki do uznania jej za pozorną w myśl art. 83 § 1 k.c. i w konsekwencji wyłączenia W. C. z ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i chorobowego, związanych z umową zlecenia zawartą 10.02.2025 r. Z opisanych przyczyn sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję, w ten sposób, że stwierdził, iż wnioskodawca jako zleceniobiorca płatnika składek P. W. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu od 10.02.2025 r. oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 10.02.2025 r. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy przez pełnomocnika z urzędu Sąd, uwzględniając nakład pracy pełnomocnika z urzędu orzekł na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 4 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.05.2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 764) podwyższając należne koszty o podatek VAT. /Jacek Chrostek/