VIII U 1442/25

Sygn. akt VIII U 1442/25 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1.04.2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.) stwierdził, że W. B. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 3 109,04 zł, w tym: 1) 
        z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 11-2016 r. do 01-2017 r. w kwocie: 1516,89 zł odsetek za zwłokę: 1327,00 zł 2) 
        z tytułu: składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w ramach zakresów numerów deklaracji 01-39 za okres od 11-2016 r. do 01-2017 r. w kwocie:159,15 zł odsetek za zwłokę:106,00 zł ZUS wskazał, że na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , odsetki naliczane będą nadal do dnia zapłaty włącznie z tym dniem. Odsetki za zwłokę naliczane są na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111.). (decyzja – k. 22 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Od powyższej decyzji ubezpieczony, W. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika odwołanie złożył w ustawowym terminie wnosząc o ustalenie, że nie jest on zobowiązany z tytułu składek określonych w zaskarżonej decyzji z uwzględnieniem podniesionego zarzutu przedawnienia. Według ubezpieczonego i z uwagi na treść art. 24 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , należności wskazane przez organ rentowy uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia w którym stale się wymagalne, a zatem zadłużenie w kwocie 3109,04 zł z tytułu składek za okres od listopada 2016 roku do stycznia 2017 roku uległo przedawnieniu odpowiednio w 2021 roku oraz 2022 roku, tym bardziej, że jak wskazywał, o prowadzonym przez organ rentowy postępowaniu w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek dowiedział się na skutek doręczenia mu zawiadomienia przez organ z dnia 7 stycznia 2025 roku, a zatem jak twierdził, nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia. Wobec powyższego ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń (...) za okres od sierpnia 2016 do lutego 2017 roku, ewentualnie w przypadku uznania do tego podstaw, o uchylenie zaskarżonej decyzji organu rentowego w całości i przekazanie sprawy Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł także o zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. (odwołanie – k. 3-5) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu decyzji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w kwocie 900 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. (odpowiedź na odwołanie – k. 11-12 verte) Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny : Wnioskodawca w okresie od 20.04.2006 r. do 30.08.2009 r. i od 26.02.2013 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. (okoliczność bezsporna) Decyzją z dnia 23.09.2021 roku stwierdzono, że W. B. podlega w okresie od 26.02.2013 do 28.02.2013 roku oraz od 1.01.2014 do 6.01.2015 roku obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako jednoosobowy wspólnik sp. z o.o., podlega od 7.01.2015 do 31.01.2017 roku obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej oraz określono wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy za miesiące luty 2013 roku, styczeń 2014 - styczeń 2017 roku oraz na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące luty 2013 - maj 2017 roku. Postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 23.09.2021 r. zostało wszczęte przez organ rentowy w dniu 21.06.2021 roku. (decyzja – k. 3-6 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego) Płatnik Składek wniósł odwołanie od decyzji z dnia 23.09.2021 roku do Sądu Okręgowego w Łodzi. (odwołanie – k. 8-10 verte plik (...) załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 3-8 w aktach o sygn. (...) (III (...) ) załączonych do niniejszej sprawy) Decyzją z dnia 17.02.2023 roku ZUS zmienił w części zaskarżaną decyzję z dnia 23 września 2021 r. w punkcie 3b stwierdzając, że podstawy wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dla W. B. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności wynoszą za: - marzec - maj 2017 - 3303,13 zł. W pozostałej części decyzja została utrzymana w mocy. (decyzja – k. 11-11 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego) Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 27.11.2023 roku, sygn. akt: (...) , oddalił odwołanie W. B. . (wyrok – k. 13 załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 204 w aktach o sygn. (...) (III (...) ) załączonych do niniejszej sprawy) Od w/w wyroku ubezpieczony złożył apelację. (apelacja – k. 218-222 w aktach o sygn. (...) (III (...) ) załączonych do niniejszej sprawy) Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 13.11.2024 roku, sygn. akt: III (...) , oddalił apelację. (wyrok – k. 13 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego, k. 242 w aktach o sygn. (...) (III (...) ) załączonych do niniejszej sprawy) W związku z uprawomocnieniem decyzji dotyczących podlegania ubezpieczeniom w dniu 28.11.2024 r. organ rentowy sporządził z urzędu deklaracje rozliczeniowe za okres 02.2013 - 12.2014, przypisujące składki zgodnie z postanowieniami ww. decyzji oraz korekty deklaracji rozliczeniowych z urzędu za okres 01.2015 - 02.2017 korygujące wysokość składek zgodnie z postanowieniami ww. decyzji. (okoliczność bezsporna) W dniu 10.12.2024 r. został sporządzony wniosek o odpisanie z tytułu przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres 02.2013-06.2016. (okoliczność bezsporna) Zawiadomieniem z dnia 10.12.2024 r. ZUS powiadomił płatnika, W. B. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia wysokości zadłużenia za okres 07.2016 - 02.2017 z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy. Pismo zostało odebrane w dniu 27.12.2024 r. przez wnioskodawcę. (zawiadomienie – k. 14, potwierdzenie odbioru – k. 17 załączonych do sprawy akt organu rentowego) W załączniku do dokumentu nr (...) . (...) z dnia 10.12.2024 r. organ rentowy podał szczegółowe zestawienie należności z podziałem na fundusze i okresy. Okres zaległości Rodzaj należności Termin płatności Kwota zaległości Kwota odsetek za zwłokę Zakres deklaracji: 01-39 Fundusz: (...) społeczne 2016-06 Składka 15-07-2016 537,02 zł 467,00 zł 2016-07 Składka 16-08-2016 537,02 zł 463,00 zł 2016-08 Składka 15-09-2016 537,02 zł 460,00 zł 2016-09 Składka 17-10-2016 537,02 zł 456,00 zł 2016-10 Składka 15-11-2016 537,02 zł 452,00 zł 2016-11 Składka 12-12-2016 537,02 zł 449,00 zł 2016-12 Składka 10-01-2017 537,02 zł 446,00 zł 2017-01 Składka 10-02-2017 559,32 zł 461,00 zł Łącznie zakres deklaracji i fundusz: 4 318,46 zł 3 654,00 zł Zakres deklaracji: 01-39 Fundusz: Ubezpieczenie zdrowotne 2016-06 Składka 15-07-2016 288,96 zł 251,00 zł 2016-07 Składka 16-08-2016 288,96 zł 249,00 zł 2016-08 Składka 15-09-2016 288,96 zł 247,00 zł 2016-09 Składka 17-10-2016 288,96 zł 245,00 zł 2016-10 Składka 15-11-2016 288,96 zł 243,00 zł 2016-11 Składka 12-12-2016 288,96 zł 242,00 zł 2016-12 Składka 10-01-2017 288,96 zł 240,00 zł 2017-01 Składka 10-02-2017 297,28 zł 245,00 zł 2017-02 Składka 10-03-2017 297,28 zł 243,00 zł Łącznie zakres deklaracji i fundusz: 2 617,28 zł 2 205,00 zł Zakres deklaracji: 01-39 Fundusz: Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 2016-06 Składka 15-07-2016 59,61 zł 52,00 zł 2016-07 Składka 16-08-2016 59,61 zł 51,00 zł 2016-08 Składka 15-09-2016 59,61 zł 51,00 zł 2016-09 Składka 17-10-2016 59,61 zł 51.00 zł 2016-10 Składka 15-11-2016 59,61 zł 50,00 zł 2016-11 Składka 12-12-2016 59,61 zł 50,00 zł 2016-12 Składka 10-01-2017 59,61 zł 50,00 zł 2017-01 Składka 10-02-2017 62,67 zł 52,00 zł Łącznie zakres deklaracji i fundusz: 479,94 zł 407,00 zł (szczegółowe zestawienie stanu należności – k. 15 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Zawiadomieniem z dnia 7.01.2025 r. organ rentowy poinformował ubezpieczonego o zakończeniu postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia. Zawiadomienie zostało odebrane przez wnioskodawcę w dniu 21.01.2025 r. (zawiadomienie – k. 18, potwierdzenie odbioru – k. 19 załączonych do sprawy akt organu rentowego) W dniu 1.04.2025 r. ZUS wystawił decyzję określającą wysokość zadłużenia. (decyzja – k. 22 plik (...) załączonych do sprawy akt organu rentowego) Termin płatności składki za lipiec 2016 roku przypadał wnioskodawcy w dniu 16.08.2016 r. (pismo ZUS – k. 35) W trakcie trwania postępowania w sprawie określenia wysokości zadłużenia płatnik dokonał trzech wpłat: 16.01.2025 r. na kwotę 2 454,29 zł; 12.02.2025 r. na kwotę 4 310,14 zł; 14.03.2025 r. na kwotę 4 243,32 zł. Wpłaty te ZUS rozliczył zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów na najstarsze zadłużenie. (pismo w załączonych do sprawy aktach egzekucyjnych) Następnie, już po wydaniu przez ZUS decyzji z dnia 1.04.2025 r. płatnik dokonał kolejnych dwóch wpłat: 14.04.2025 r. na kwotę 4128,31 zł oraz 09.05.2025 r. na kwotę 3613,42 zł. Należności wykazane w decyzji z dnia 1.04.2025 r. zostały pokryte dobrowolnymi wpłatami płatnika składek z dnia 14.04.2025 r. 9.05.2025 r. (pismo ZUS – k. 30) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych , zwanej dalej ,,ustawa systemowa’’, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów, osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Na mocy art. 13 pkt 4 powyższej ustawy osoby prowadzące działalność pozarolniczą podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Zgodnie z treścią art. 104 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 20 kwietnia 2004 r. (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 214), obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają pracodawcy. W myśl art. 107 ust. 1 przytoczonej ustawy składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. Art. 23 ust. 1 ustawy systemowej wskazuje, że od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111) z wyłączeniem art. 56a . Stosownie do treści art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należnościami z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są: składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia oraz dodatkowa opłata. Według art. 32 powołanej ustawy, do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Płatnik składek na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. W niniejszej sprawie organ rentowy przeprowadził postępowanie kontrolne, zawiadamiając wnioskodawcę o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, określając okresy zaległości, kwoty i tytuły. Wnioskodawca w toku postępowania przed organem rentowym nie wykazał faktu zapłaty powyższych należności, a zatem organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. Przy rozważaniach dotyczących kwestii przedawnienia należności składkowych należy jednak mieć na względzie przypadki, w których następuje zawieszenie terminu przedawnienia, szczegółowo wymienione w art. 24 ust. 5 i 6 ustawy systemowej. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ma treść art. 25 ust. 5f ww. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , na który to także wskazywał organ rentowy, a mówiący, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Wedle aktualnego poglądu wyrażonego m.in. w wyroku Sądu Najwyższego z 24 marca 2022 roku, (...) 115/21, LEX nr 3412164, bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek ulega zawieszeniu od dnia dokonania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pierwszej czynności, o której powiadomiono strony, we wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, że dany podmiot jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek oraz ustalającej kwotę zaległości składkowych ( art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ). Odnośnie do art. 24 ust. 5f ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych , ustawa systemowa nie określa samodzielnie (autonomicznie) daty wszczęcia postępowania, dlatego należy odwołać się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego . Postępowanie administracyjne jest wszczynane zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. na wniosek bądź z urzędu. O ile w przypadku postępowania na wniosek o dacie jego wszczęcia rozstrzyga art. 61 § 3 i 3a k.p.a. , o tyle w odniesieniu do postępowania z urzędu wobec braku bezpośredniego przepisu, należy odwołać się do dorobku orzecznictwa i doktryny. Przyjmuje się, że datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę. Jeżeli nie był sporny obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym ani podstawa wymiaru składek, nie doszło jeszcze do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a zaistniał wyłącznie przypadek wydania przez Zakład decyzji ustalającej wysokość składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z art. 24 ust. 5f ustawy systemowej bieg terminu przedawnienia ulegał zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania – tzn. dnia doręczenia płatnikowi zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wysokości zaległych składek - do dnia, w którym decyzja o wysokości zaległych składek stała się prawomocna (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2022 r., (...) 171/21, LEX nr 3362583) . Bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek ulega zawieszeniu od dnia dokonania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pierwszej czynności, o której powiadomiono strony, we wszczętym z urzędu postępowaniu w sprawie wydania decyzji stwierdzającej, że dany podmiot jest dłużnikiem z tytułu nieopłaconych składek oraz ustalającej kwotę zaległości składkowych ( art. 24 ust. 5f ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ) (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 19 maja 2021 r., II USKP 53/21, OSNP 2022, nr 3, poz. 28). W tym stanie rzeczy podniesiony przez wnioskodawcę zarzut przedawnienia składek należy w okolicznościach sprawy niniejszej uznać za nieuzasadniony. Wbrew twierdzeniom ubezpieczonego, należności sporne wynikające z decyzji określającej zadłużenie za okres od sierpnia 2016 r. do lutego 2017 r., nie uległy przedawnieniu ze względu na wstrzymanie biegu przedawnienia od 23.06.2021r. (dzień doręczenia ubezpieczonemu zawiadomienia o wszczęciu z urzędu postępowania ustalającego podleganie) do 13 listopada 2024 r. (tj. do daty uprawomocnienia się decyzji w tej sprawie tj. z dnia 23.09.2021 r. – z dniem oddalenia przez SA apelacji ubezpieczonego od wyroku z dnia 27.11.2023 r.). Zatem bieg terminu przedawnienia był zawieszony do 13.11.2024 r, zgodnie z art. 24 ust. 5f ustawy systemowej ( cyt.: bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna). Termin płatności składki za lipiec 2016 roku przypadał wnioskodawcy w dniu 16.08.2016 r. Składki za 07/2016 r. uległyby przedawnieniu w dniu 10.01.2025 r., ale bieg terminu ich przedawnienia ponownie został wstrzymany od 27.12.2024 r. (tj. od dnia doręczenia wnioskodawcy zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości zadłużenia z 10.12.2024 r.) do daty uprawomocnienia się decyzji ustalającej wysokość zadłużenia z dnia 1.04.2025 r. - ten okres zatem trwa nadal z uwagi na to iż ta decyzja ZUS nie jest prawomocna (jest przedmiotem niniejszego postępowania). Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne w całości oddalił. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. , zasądzając kwotę 900 zł od wnioskodawcy (jako strony przegrywającej) na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) w Ł. (jako strony wygrywającej) tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) – z uwzględnieniem wartości przedmiotu sprawy. Zaś zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. Sąd zasądził odsetki od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.