VIII U 1309/13

Sygn. akt VIII U 1309/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Magdalena Graul Protokolant: Dorota Laszczuk po rozpoznaniu w dniu 2 października 2013 r. w Gdańsku sprawy C. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury na skutek odwołania C. B. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 21 czerwca 2013 r. nr (...) I. zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje ubezpieczonemu C. B. prawo do emerytury na podstawie art. 28 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z FUS poczynając od dnia 13 czerwca 2013r., II. zasądza od pozwanego na rzecz ubezpieczonego kwotę 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. /na oryginale właściwy podpis/ Sygn. akt VIII U 1309/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 21 czerwca 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. , na podstawie przepisu art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 535, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania ubezpieczonemu C. B. prawa do emerytury, bowiem nie udokumentował on 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego, a jedynie 15 lat, 6 miesięcy i 18 dni. Organ rentowy nie uwzględnił następujących okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników: 13 kwietnia 1964 – 17 czerwca 1971, 18 czerwca 1971 – 30 czerwca 1977, 1 lipca 1977 – 31 grudnia 1982, 1 stycznia 1983 – 31 grudnia 1990, 1 stycznia 1991 – 30 września 1998, powołując się na przepis art. 10 ustawy emerytalnej. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony C. B. domagał się przyznania prawa do emerytury, w tym uwzględnienia do stażu pracy okresów niezaliczonych przez KRUS przy ustalaniu przysługującego mu prawa do renty rolniczej. Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczony C. B. (...) Niesporne. Decyzją z dnia 20 lipca 1998 roku Prezes KRUS Oddział (...) w G. przyznał ubezpieczonemu C. B. od dnia 1 czerwca 1998 roku prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy rolniczej. Od dnia 1 kwietnia 2010 roku renta została ubezpieczonemu przyznana na stałe. Prezes KRUS Oddział (...) w G. uznał za udowodnione okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez C. B. , tj. okresy: od 13 kwietnia 1964 roku do 17 czerwca 1971 roku, od 18 czerwca 1971 roku do 30 czerwca 1977 roku, od 1 lipca 1977 roku do 31 grudnia 1982 roku, od 1 stycznia 1983 roku do 31 grudnia 1990 roku, od 1 stycznia 1991 do 30 września 1998 roku. Ww. okresy zaliczone zostały do okresów, od których zależy prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy rolniczej. Dowód: decyzje – k. 41, 2010, raport ustalenia uprawnień do świadczenia – k. 48 akt KRUS w kopercie – k. 21. W dniu 24 kwietnia 2013 roku ubezpieczony złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniosek o przyznanie prawa do emerytury. Organ rentowy uznał, iż ubezpieczony wykazał 15 lat, 6 miesięcy i 18 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Organ rentowy nie uwzględnił następujących okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników: od 13 kwietnia 1964 roku do 17 czerwca 1971 roku, od 18 czerwca 1971 roku do 30 czerwca 1977 roku, od 1 lipca 1977 roku do 31 grudnia 1982 roku, od 1 stycznia 1983 roku do 31 grudnia 1990 roku, od 1 stycznia 1991 do 30 września 1998 roku. Wobec powyższego, organ rentowy decyzją z dnia 21 czerwca 2013 roku odmówił przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury. Dowód: wniosek – k. 1 – 3 akt ZUS, karta przebiegu zatrudnienia – k. 24 akt ZUS, decyzja – k. 25 akt ZUS. Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach ubezpieczeniowych KRUS i ZUS, których wiarygodności oraz autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron procesu. Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności z urzędu. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego C. B. należało uwzględnić. Ubezpieczony domagał się ustalenia prawa do emerytury, a podstawą takiego żądania jest przepis art. 27 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 153 poz. 1227 ze zm.). Stosownie do treści przepisu art. 27 tej ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: 1) osiągnęli wiek emerytalny określony w ust. 2 albo 3; 2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 27a. (ust. 1) Wiek emerytalny dla kobiet wynosi co najmniej 60 lat. (ust. 2) Wiek emerytalny dla mężczyzn urodzonych w okresie: 1) do dnia 31 grudnia 1947 r. wynosi co najmniej 65 lat; 2) od dnia 1 stycznia 1948 r. do dnia 31 marca 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 1 miesiąc; 3) od dnia 1 kwietnia 1948 r. do dnia 30 czerwca 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 2 miesiące; 4) od dnia 1 lipca 1948 r. do dnia 30 września 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 3 miesiące; 5) od dnia 1 października 1948 r. do dnia 31 grudnia 1948 r. wynosi co najmniej 65 lat i 4 miesiące. (ust. 3) Natomiast w myśl przepisu art. 28 ust. 1 ww. ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 pkt 2 (co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn), przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki: osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn oraz mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15 lat dla kobiet i co najmniej 20 lat dla mężczyzn. Okolicznością bezsporną jest, iż ubezpieczony ukończył 65 lat i 2 miesiące w dniu 13 czerwca 2013 roku. Okolicznością wymagającą ustalenia było, czy ubezpieczony posiada co najmniej 20-letni okres składkowy i nieskładkowy, niezbędny do ustalenia prawa do emerytury, w szczególności czy do uwzględnionego przez organ rentowy okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze 15 lat, 6 miesięcy i 18 dni należy doliczyć jako uzupełniający okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 ustawy emerytalnej, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe: 1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, 2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia, 3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Okresów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie uwzględnia się, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników (art. 10 ust. 3). Oznacza to , ze nie można uwzględnić tylko tych okresów, które zostały zaliczone do stażu ubezpieczeniowego, od którego zależało nabycie prawa do świadczenia. Należy mieć na uwadze, iż zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2009 roku Nr 167, poz. 1322 ze zm.) w zw. z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. z 2008 roku Dz. U. Nr 50, poz. 291 ze zm.), przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej i dodatku do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, do ustalenia wysokości tych świadczeń oraz ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z uwzględnieniem przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków. Należy zatem uwzględnić treść art. 17 ust. 2 ustawy wypadkowej, zgodnie z którym świadczenia, o których mowa w ust. 1 , przysługują niezależnie od długości okresu ubezpieczenia wypadkowego oraz bez względu na datę powstania niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową . Powyższe powoduje, że do ustalenia prawa ubezpieczonego do renty rolniczej w związku z wypadkiem nie były niezbędne uznane przez KRUS okresy pracy w gospodarstwie rolnym od 13 kwietnia 1964r. do 17 czerwca 1971r., 18 czerwca 1971r do 30 czerwca 1977r., 1 lipca 1977r. do 31 grudnia 1982r., 1 stycznia 1983r, do 31 grudnia 1990 ani nawet okres od 1 stycznia 1991r. do początku kwartału, w którym doszło do wypadku przy pracy rolniczej, bowiem prawo do renty w związku z wypadkiem przy pracy rolniczej należało się ubezpieczonemu niezależnie od długości okresu ubezpieczenia. W niniejszej sprawie, Prezes KRUS Oddział (...) w G. uznał za udowodnione okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez C. B. , tj. okresy: od 13 kwietnia 1964 roku do 17 czerwca 1971 roku, od 18 czerwca 1971 roku do 30 czerwca 1977 roku, od 1 lipca 1977 roku do 31 grudnia 1982 roku, od 1 stycznia 1983 roku do 31 grudnia 1990 roku, od 1 stycznia 1991 do 30 września 1998 roku i zaliczył je do okresów, udowodnionych przez ubezpieczonego, jednakże, podkreślić należy, iż ubezpieczonemu przysługuje prawo do renty rolniczej w związku z wypadkiem przy pracy rolniczej . W tym przypadku zatem wystarczy pozostawanie w ubezpieczeniu np. jeden kwartał, w którym doszło do wypadku. Z powodów powyższych nie jest uzasadnione twierdzenie pozwanego, iż wskazane wyżej okresy pracy w gospodarstwie rolnym zostały zaliczone przez KRUS do stażu, od którego zależało przyznanie mu renty w związku z wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym. Wobec powyższego istnieje możliwość zaliczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym do okresów uzupełniających, od których zależy obecnie przyznanie prawa do emerytury z ZUS. Powyższe uprawnienie doznaje jednakże istotnego ograniczenia. Należy zwrócić uwagę, iż przy ustaleniu prawa do emerytury zarówno na podstawie art. 27, jak i 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS okresy składkowe i nieskładkowe uzupełniane są okresami wymienionymi w art. 10 ust.1 tej ustawy w zakresie niezbędnym do uzupełnienia okresu wymaganego do przyznania emerytury. W judykaturze Sądu najwyższego przyjmuje się jednolicie, że przepis art. 10 ust. 1 pozwala uzupełnić okresy składkowe i nieskładkowe okresami pracy w gospodarstwie rolnym do rozmiaru najbliższego ( kolejnego ) stażu okresów składkowych i nieskładkowych w zakresie wymaganym i koniecznym do nabycia określonych uprawnień emerytalnych. Oznacza to, że jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe nie przekraczają 20 lat, to możliwe jest ich uzupełnienie okresami wskazanymi w art. 10 ust. 1 ustawy jedynie w celu nabycia prawa do tzw. niepełnej emerytury na podstawie art. 28 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dopiero w przypadku gdy okresy składkowe i nieskładkowe przekraczają 20 lat, to możliwe jest ich uzupełnienie okresami z art. 10 ust 1. Do nabycia pełnych uprawnień emerytalnych ( por. wyroki SN z dnia 3.12.2004r II UK 59/04, z dnia 5.09.2008r. II UK 364/07, z dnia 24.09.2009r. II UK 19/09, z dni a 11.01.2011r. I UK 246/10 ). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż skoro ubezpieczony wykazał 15 lat, 6 miesięcy i 18 dni okresów składkowych i nieskładkowych, uwzględnieniu podlega jedynie okres pracy w gospodarstwie rolnym – jako okres uzupełniający – okres 4 lat, 5 miesięcy i 12 dni jako niezbędny do uzupełnienia wymaganego do uprawnień emerytalnych okresu 20 lat. Sąd przyjął zatem jedynie okres w takim wymiarze z udowodnionych okresów pracy w gospodarstwie rolnym nie uwzględnionych przez ZUS . Uwzględnienie okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przez C. B. w wymiarze niezbędnym wskazuje, iż staż pracy ubezpieczonego wynosi co najmniej 20 lat, a zatem, zgodnie z cytowanym art. 28 ustawy emerytalnej, oznacza spełnienie tego wymogu do przyznania ubezpieczonemu świadczenia emerytalnego. Z wyżej przytoczonych względów Sąd, w punkcie I wyroku, na mocy przepisu art. 477 14 § 2 k.p.c. oraz powołanych wyżej przepisów, zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury od daty ukończenia 65 lat i 2 miesięcy, stosownie do treści przepisu art. 129 ust. 1 ustawy emerytalnej. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł w punkcie II wyroku, na podstawie przepisów art. 108 § 1 k.p.c. , art. 98 § 1 i § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. , § 4 ust. 1, § 11 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Sąd uznał kwotę 60 zł za adekwatną do nakładu pracy pełnomocnika oraz wkładu pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej rozstrzygnięcia, mając na uwadze charakter sprawy. SSO Magdalena Graul