VIII U 1275/15

Sygn. akt VIII U 1275/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Mariola Szmajduch Protokolant: Katarzyna Stefańczyk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. w Gliwicach sprawy F. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej na skutek odwołania F. G. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 17 czerwca 2015 r. nr (...) 1. Zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż ubezpieczony F. G. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 20 lutego 2013r. do 17 lutego 2014r. 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz ubezpieczonego kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. (-) SSO Mariola Szmajduch VIII U 1275/15 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 17 czerwca 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 12 września 2014r. i ponownie stwierdził, że w okresie od 1 października 2008r. do nadal F. G. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. W odwołaniu ubezpieczony domagał się w pierwszej kolejności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym zakresie argumentował, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło bez jego winy, bowiem przesyłkę pocztową z decyzją odebrała jego babcia i dopiero po upływie dłuższego okresu mu ją doręczyła. Ponadto domagał się zmiany powyższej decyzji i wyłączenia go z podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 20 lutego 2013r. do 17 lutego 2014r., bowiem w tym czasie przebywał w Areszcie Śledczym i faktycznie działalności tej nie prowadził. Ponieważ nie miał wtedy możliwości kontaktów ze światem zewnętrznym, nie był w stanie złożyć w tym czasie wniosku o zawieszenie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego odrzucenie jako wniesionego po upływie terminu. Równocześnie ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że wobec braku zgłoszenia stosownego wniosku o zawieszeniu działalności gospodarczej, uznał że zgodnie z art. 14a, ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004. o swobodzie działalności gospodarczej skarżący nie zgłaszając zawieszenia działalności, faktycznie nie zaprzestał jej prowadzenia i podlega z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu. Fakt, iż czasowo ubezpieczony nie osiągał z tej działalności dochodów wystarczających na opłacenie składki na ubezpieczenie, nie niweczy obowiązku podlegania ubezpieczeniu, bowiem z istoty działalności gospodarczej wynika, że jest ona prowadzona na ryzyko przedsiębiorcy, a tym samym nie znalazł podstaw do zmiany swojej decyzji. Nadto ZUS powołał się na stanowisko Ministra Gospodarki, zgodnie z którym przebywanie w Areszcie Śledczym nie pozbawia możliwości złożenia wniosku o wpis do (...) o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczony, F. G. , w dniu 15 sierpnia 2006r. uzyskał wpis do ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży hurtowej metali i rud metali, pod numerem (...) . Równocześnie w okresie od 29 stycznia 1997r. do 30 września 2008r. odwołujący był uprawniony do renty rodzinnej. W związku z powyższym w okresie od 1 września 2006r. do 30 września 2008r. dokonał zgłoszenia jedynie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, z tytułu prowadzenia powyższej działalności gospodarczej. Z kolei w okresie od 1 października 2008r. dokonał z tego tytułu zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Działalność ta polegała na pośrednictwie w hurtowym handlu stalą i wyrobami ze stali. Działania odwołującego ograniczały się wyłącznie do poszukiwania zamówień na konkretne wyroby dla odbiorców hurtowych i zakładów produkcyjnych. Następnie u innych hurtowników, lub bezpośrednio u producentów, poszukiwał najkorzystniejszych ofert sprzedaży tych wyrobów wraz z ich transportem do odbiorcy końcowego, tj. do klienta odwołującego. Faktycznie zatem odwołujący w ramach prowadzonej działalności fizycznie nie obracał sprzedawanymi towarami, a jedynie elektronicznie lub telefonicznie pośredniczył w ich sprzedaży. Taka forma prowadzenia handlu powodowała, że nie musiał posiadać magazynów i zaplecza sprzętowego, ani większej ilości pracowników. W rzeczywistości pracę swoją wykonywał w niewielkim pomieszczeniu biurowym, gdzie za pośrednictwem mediów teleinformatycznych i telefonicznych kontaktował się z klientami i dostawcami, a także prowadził niezbędną dokumentację. Zasadniczą część działalności prowadził osobiście, a jedynie do prostych prac biurowych zatrudniał okresowo pracowników. Pracownicy ci nie kontaktowali się jednak z kontrahentami, a ich funkcja ograniczała się wyłącznie do gromadzenia i wystawiania faktur i podobnej dokumentacji księgowej. Od 1 lutego 2011r. ubezpieczony zatrudniał L. K. , na stanowisku pomocy biurowej. Do jego obowiązków należało drukowanie segregowanie i gromadzenie dokumentacji takiej jak zamówienia, czy faktury. W dniu 13 lutego 2013r. odwołujący został tymczasowo aresztowany w związku z prowadzonym śledztwem. Od tego dnia L. K. faktycznie zaprzestał świadczenia pracy na rzecz odwołującego. Również odwołujący w całym okresie tymczasowego aresztowania, tj. do 17 lutego 2014r. nie miał fizycznej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Również jego kontakty ze światem zewnętrznym były początkowo ograniczone do kontaktów z obrońcą. W dalszej kolejności jego kontakty również były utrudnione, a ponadto nie zawieszał działalności bo miał nadzieję, że w każdej chwili może być zwolniony z aresztu i podjąć dalszą działalność, co zresztą nastąpiło z momentem jego faktycznego zwolnienia w dniu 17 lutego 2014r. Następnie w dniu 12 września 2014r. ZUS oddział w Z. wydał decyzję na mocy której stwierdził obowiązek podlegania przez odwołującego ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w związku z posiadanym wpisem do ewidencji działalności gospodarczej o numerze (...) . Wydając ww. decyzję, organ rentowy powołał się na przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 121, ze zm.). ZUS stwierdził, że ubezpieczony podjął prowadzenie działalności gospodarczej i podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym, bez względu na to czy w ramach tej działalności osiąga przychody, czy też ich nie osiąga, jeżeli pozostaje w gotowości do prowadzenia tej działalności. Dalej ZUS podkreślił, że jedyną możliwość przerwania obowiązku podlegania tym ubezpieczeniom, przewiduje uregulowana w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004. o swobodzie działalności gospodarczej, instytucja zawieszenia prowadzenia takiej działalności. Natomiast odwołujący z takiej możliwości nie skorzystał, bowiem nie złożył stosownego wniosku. W dalszej kolejności ubezpieczony wystąpił w dniu 27 maja 2015r. z wnioskiem o ponowne określenie jego obowiązku podlegania z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ubezpieczeniom społecznym w okresie od 15 sierpnia 2006r. W efekcie ZUS w dniu 17 czerwca 2015r. wydał zaskarżoną decyzję. Niezależnie od powyższego, w toku procesu Sądu ustalił, że odwołujący jako adres prowadzenia swojej działalności gospodarczej i równocześnie odbierania związanej w tym korespondencji, wskazał adres mieszkania swojej babci, u której mieszkał przed uzyskaniem pełnoletniości. Z tego względu zaskarżona decyzja została w dniu 23 czerwca 2015r. odebrana przez babcię odwołującego, będącą osobą w wieku ponad 70 lat. Nie doręczyła ona ubezpieczonemu tej decyzji bezpośrednio po jej otrzymaniu. Natomiast odwołujący jedynie przez przypadek odnalazł w jej mieszkaniu adresowaną do siebie przesyłkę, po pewnym czasie od jej faktycznego wpłynięcia. W tym samym dniu udał się do swojego pełnomocnika, który następnego dnia, tj. 28 lipca 2015r. złożył stosowne odwołanie. Powyższe okoliczności faktyczne Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, wyjaśnień odwołującej (zapis nagrania protokołu z rozprawy w dniu 3 grudnia 2015r. minuty od 2:19 i nast., k.16-19), zeznań świadka L. K. (zapis nagrania protokołu z rozprawy w dniu 23 marca 2016r. minuty od 2:23 i nast., k.33-34), świadectwa zwolnienia z Aresztu Śledczego w T. (k.11). Sąd ocenił zgromadzony materiał dowodowy jako kompletny i wiarygodny, a poprzez to – mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego, F. G. zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie wniosek organu rentowego o odrzucenie odwołania. W ocenie Sądu kilkudniowe opóźnienie trudno uznać za nadmierne. Okoliczności sprawy wskazują również, że do niezachowania przez odwołującego terminu doszło bez jego winy, bowiem przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję odebrała ponad siedemdziesięcioletnia babcia ubezpieczonego, która zapomniała go o tym fakcie powiadomić. Z kolei odwołujący faktycznie zamieszkuje pod innym adresem i wprawdzie co najmniej 2 razy w tygodniu bywa u babci, gdzie sprawdza przesyłki nadesłane do jego firmy, jednak przedmiotową przesyłkę znalazł dopiero po upływie terminu do wniesienia odwołania. Okoliczność ta była spowodowana faktem odłożenia tej przesyłki przez babcię na miejsce gdzie dotychczas żadnej korespondencji nie składowała. Następnie ubezpieczony niezwłocznie udał się do swojego pełnomocnika, który od razu wniósł środek zaskarżania. Brak więc podstaw do zastosowania art.477§ 3 k.p.c Przechodząc do dalszych rozważań nad niniejszą sprawą należy zauważyć, iż nie ulega wątpliwości, że F. G. w dniu 15 sierpnia 2006r. zarejestrował działalność gospodarczą nr (...) . Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy w okresie od 20 lutego 2013r. do 17 lutego 2014. odwołujący podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia ww. działalności gospodarczej o nr (...) . Zgodnie z art. 6 ust. 1, pkt.5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , z 13.10.1998r. (Dz.U.2015.121 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 , osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Po myśli art. 8 ust. 6 ustawy, za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zaś jak stanowi art. 13, pkt 4 tej ustawy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Brzmienie powyższych przepisów oraz utrwalona linia orzecznicza wskazują, że okresem ubezpieczenia osób prowadzących działalność gospodarczą jest przypadający w okresie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia okres rzeczywistego prowadzenia tejże działalności. I tak w wyroku z dnia 14 września 2007r. III UK 35/07 (LEX 483284) Sąd Najwyższy stwierdził, że: „ 1. O prowadzeniu działalności gospodarczej rodzącej obowiązek ubezpieczenia społecznego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 13 pkt 4 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie decyduje, sam w sobie, wpis do ewidencji działalności gospodarczej. 2. Art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 13 pkt 4 ustawy z 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych kreuje obowiązek podlegania osób prowadzących pozarolniczą działalność ubezpieczeniom z mocy ustawy od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Tak więc, to nie decyzja organu rentowego powoduje powstanie tego obowiązku a jedynie potwierdza ona ten obowiązek. Decyzja ta wydawana jest na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń i nie jest decyzją kształtującą prawa i obowiązki, a jedynie decyzją potwierdzającą przebieg ubezpieczeń. ” (porównaj również: wyrok SN z dnia 14 kwietnia 1999r., II UKN 570/98, publik. OSNAPiUS z 2000 r. Nr 13, poz. 518; wyrok SN z dnia 31 marca 2000r., II UKN 257/99, publik. OSNAPiUS z 2001 r. Nr 18 poz. 564). Samo podjęcie prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu powołanego na wstępie przepisu jest ujmowane szeroko. Mieszczą się w nim nie tylko faktyczne czynności należące do zakresu tej działalności, lecz także czynności zmierzające do zaistnienia takich czynności gospodarczych. Działalność gospodarcza obejmuje zatem także działania przygotowujące, zdobywanie uprawnień, poszukiwanie klientów, oczekiwanie na kolejne zamówienia. Równoznaczna z prowadzeniem działalności gospodarczej jest gotowość do realizacji zadań objętych zakresem konkretnej działalności (vide: wyrok S.A. w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2003r., III AUa 1531/03, publik. OSAB 2004/1/51; postanowienie SN z dnia 17 lipca 2003r., II UK 111/03, publik. OSNAPiUS z 2003r. Nr 17 wkładka). Przy ocenie, czy zostały podjęte czynności zmierzające bezpośrednio do rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej w myśl art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o SUS, należy uwzględniać wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2005r., sygn. I UK 80/05). Należy podnieść za Sądem Najwyższym, że rozpoczęcie działalności gospodarczej polega na podjęciu w celu zarobkowym działań określonych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej (por. wyroku z dnia 21 czerwca 2001r., II UKN 428/00). Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowiska wyrażone w powołanych wyżej orzeczeniach. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego skarżący, F. G. dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i faktycznie podjął prowadzenie tej działalności. Nadto w okresie od 20 lutego 2013r. do 17 lutego 2014. rzeczywiście nie prowadził tej działalności gospodarczej, nie wykonywał w tym czasie żadnych czynności faktycznych w chodzących w zakres jej prowadzenia. W tym czasie był osadzony w Areszcie Śledczym i miał bardzo utrudniony kontakt ze światem zewnętrznym. Wprawdzie w tym czasie zatrudniał pracownika, jednak faktycznie pracownik ten był jedynie pomocą biurową i nie był w stanie samodzielnie podejmować, w imieniu odwołującego, działań związanych z prowadzeniem działalności, jak nawiązywania kontaktów z klientami oraz pozyskiwania od nich zleceń i ich załatwiania, co było zasadniczym przedmiotem tej działalności gospodarczej. Jego rola ograniczała się jedynie do wystawiania i gromadzenia dokumentacji. Z tego względu, z momentem aresztowania odwołującego L. K. faktycznie zaprzestał świadczenia pracy na rzecz odwołującego i nie przychodził więcej do siedziby firmy. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące działalność pozarolniczą - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Chodzi o faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, w tym działalności gospodarczej. Pojęcie to należy rozumieć w sposób przyjęty w ustawie z dnia 2 lipca 2004 . o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 584, ze zm.). Oznacza to, że wykonywanie działalności pozarolniczej (gospodarczej) to rzeczywista działalność o cechach określonych w art. 2 powołanej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej , czyli działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Ocena, czy wykonywana jest działalność gospodarcza należy więc przede wszystkim do sfery ustaleń faktycznych, a dopiero następnie do ich kwalifikacji prawnej. Również wpis w ewidencji działalności gospodarczej (zarejestrowanie) ma przede wszystkim znaczenie w sferze ustaleń faktycznych, gdyż ma on charakter deklaratoryjny. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Oznacza to, że istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nie przesądza o faktycznym prowadzeniu tej działalności, ale prowadzi do domniemania prawnego ( art. 234 k.p.c. ), według którego osoba wpisana do ewidencji jest traktowana jako prowadząca działalność gospodarczą. Domniemanie to może być obalone. Zdaniem Sądu zebrany materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że odwołujący rzeczywiście w okresie od 20 lutego 2013r. do 17 lutego 2014. nie podejmował żadnych działań faktycznych zmierzających do prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto, co zarzuca organ rentowy, odwołujący wprawdzie za ten okres nie złożył wniosku o zawieszenie tej działalności. Należy jednak uznać, że w związku z tymczasowym aresztowaniem i jego rygorem, złożenie takiego wniosku było nadmiernie utrudnione. Nadto ubezpieczony był przeświadczony, że w każdym momencie może zostać zwolniony z aresztu, po opuszczeniu którego będzie mógł niezwłocznie, bez składania dodatkowych wniosków podjąć swoją działalność zarobkową, co zresztą faktycznie nastąpiło. Reasumując, Sąd ustalił, że odwołujący w okresie od 20 lutego 2013r. do 17 lutego 2014. nie prowadził działalności gospodarczej na podstawie zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej o numerze (...) . W konsekwencji poczynionych ustaleń Sąd uznał, iż F. G. w okresie od 20 lutego 2013r. do 17 lutego 2014. nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Mając na względzie powyższe, z mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. , Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono po myśli art. 98 k.p.c. w związku z § 12 ust 2 i § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013r. poz. 461 ze zm.) w punkcie drugim orzeczenia. (-) SSO Mariola Szmajduch