VIII U 1226/24

Sąd Okręgowy w ŁodziŁódź
SAOSubezpieczenia społeczneprawo ubezpieczeń społecznychŚredniaokręgowy
ZUSskładkinadpłatazwrotodsetkiterminwniosekbraki formalneubezpieczenia społeczne

Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonej od decyzji ZUS odmawiającej zapłaty odsetek za zwłokę od zwróconych nadpłaconych składek, uznając, że zwrot nastąpił w ustawowym terminie po złożeniu wniosku spełniającego wymogi formalne.

Ubezpieczona E. W. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej zapłaty odsetek za zwłokę od zwróconych jej nadpłaconych składek w kwocie 36 424,59 zł. Spór dotyczył tego, czy ZUS dochował 30-dniowego terminu na zwrot składek od momentu złożenia wniosku spełniającego wymogi formalne. Sąd Okręgowy uznał, że wnioski składane przez ubezpieczoną zawierały braki formalne (brak danych adresowych lub numeru konta bankowego), a dopiero ostatni wniosek z 3 stycznia 2023 r. spełniał te wymogi. Zwrot nastąpił 11 stycznia 2023 r., co mieściło się w ustawowym terminie, dlatego sąd oddalił odwołanie.

Decyzją z dnia 2.04.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił E. W. zapłaty odsetek za zwłokę od nadpłaconych składek, zwróconych w kwocie 36 424,59 zł. ZUS argumentował, że zwrot nastąpił w terminie 30 dni od złożenia wniosku spełniającego wymagania formalne, co wyklucza naliczenie odsetek zgodnie z art. 24 ust. 6e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczona wniosła odwołanie, domagając się zapłaty odsetek za okres od 30 stycznia 2021 r. do 13 stycznia 2023 r., twierdząc, że jej pierwotny wniosek nie miał braków formalnych. Sąd Okręgowy ustalił, że pierwsze wnioski o zwrot nadpłaty z grudnia 2020 r. i marca 2021 r. zawierały braki formalne (brak danych adresowych lub numeru konta bankowego, a wskazany rachunek nie należał do ubezpieczonej). Dopiero wniosek z 3 stycznia 2023 r. zawierał kompletne dane, a zwrot nastąpił 11 stycznia 2023 r., co mieściło się w ustawowym 30-dniowym terminie. Sąd podkreślił, że zwrot następuje w formie bezgotówkowej na rachunek bankowy zaewidencjonowany na koncie płatnika lub po weryfikacji. Ponieważ ZUS nie uchybił terminowi, sąd oddalił odwołanie jako niezasadne i zasądził koszty zastępstwa procesowego na rzecz ZUS.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, ubezpieczonemu nie przysługują odsetki za zwłokę, jeśli zwrot nadpłaconych składek nastąpił w terminie 30 dni od złożenia wniosku spełniającego wymogi formalne. Wnioski zawierające braki formalne nie przerywają biegu terminu do naliczenia odsetek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioski ubezpieczonej o zwrot nadpłaty zawierały braki formalne (brak danych adresowych lub numeru konta bankowego, a wskazany rachunek nie należał do niej). Dopiero ostatni wniosek z 3 stycznia 2023 r. spełniał wymogi formalne, a zwrot nastąpił 11 stycznia 2023 r., co mieściło się w ustawowym 30-dniowym terminie. Brak uchybienia terminowi przez ZUS wyklucza naliczenie odsetek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie odwołania

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Strony

NazwaTypRola
E. W.osoba_fizycznawnioskodawczyni/odwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł.instytucjaorgan rentowy/pozwanego

Przepisy (4)

Główne

u.s.u.s. art. 24 § ust. 6a, 6b, 6c, 6d, 6e

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepisy te regulują zasady zwrotu nienależnie opłaconych składek, termin zwrotu (30 dni od wpływu wniosku spełniającego wymogi formalne), formę zwrotu (bezgotówkową na rachunek bankowy) oraz warunki naliczania odsetek za zwłokę (w przypadku uchybienia terminowi zwrotu).

k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do oddalenia odwołania od decyzji organu rentowego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prawna do zasądzenia kosztów procesu.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radcy prawnego art. § 2 § ust. 4

Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wnioski o zwrot nadpłaty składane przez ubezpieczoną zawierały braki formalne, które uniemożliwiły ZUS realizację zwrotu w terminie. Zwrot nadpłaty nastąpił w terminie 30 dni od złożenia wniosku spełniającego wymogi formalne. Zmiana art. 24 ust. 6d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych od 18.09.2021 r. wymaga zwrotu w formie bezgotówkowej na rachunek bankowy zaewidencjonowany na koncie płatnika.

Odrzucone argumenty

Pierwotny wniosek o zwrot nadpłaty nie był dotknięty brakami formalnymi. ZUS uchybił terminowi do zwrotu nadpłaconych składek, co uzasadnia naliczenie odsetek.

Godne uwagi sformułowania

brak jest podstaw prawnych do naliczenia odsetek od dokonanego zwrotu wnioski te zawierały braki formalne, który występowanie uniemożliwiło organowi rentowemu realizacje złożonych wniosków o zwrot nienależnie opłaconych składek w sytuacji ubezpieczonej, nienależnie opłacone składki zostały jej zwrócone w ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku spełniającego wymagania formalne

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu zwrotu nadpłaconych składek przez ZUS i wpływu braków formalnych wniosku na prawo do odsetek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braków formalnych we wniosku o zwrot nadpłaty składek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu prawa ubezpieczeń społecznych, a mianowicie prawa do odsetek od zwróconych nadpłat. Jest to istotne dla płatników składek, ale nie zawiera przełomowych kwestii prawnych.

Czy ZUS musi zapłacić odsetki za zwłokę przy zwrocie nadpłaty składek? Kluczowe znaczenie mają braki formalne wniosku.

Dane finansowe

WPS: 36 424,59 PLN

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 1226/24 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 2.04.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. na podstawie art. 24 ust. 6e w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230 z późn. zm.), odmówił E. W. (1) zapłaty odsetek za zwłokę od nadpłaconych przez nią składek i zwróconych jej w dniu 11.01.2023 r. w łącznej kwocie 36 424,59 zł. Zgodnie z art. 24 ust. 6d i e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku, a jeśli nie zostaną zwrócone w terminie wyżej określonym, podlegają oprocentowaniu w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych, od dnia złożenia wniosku do dnia dokonania zwrotu. W przypadku wnioskodawczyni zwrot składek nastąpił w nieprzekraczalnym terminie 30 dni od złożenia wniosku spełniającego wymagania formalne. W związku z powyższym brak jest podstaw prawnych do naliczenia odsetek od dokonanego zwrotu. (decyzja – k. 37-37 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego) Odwołanie od w/w decyzji złożyła E. W. (1) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jej zmianę poprzez orzeczenie o obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę od nadpłaconych składek (w łącznej kwocie 36.424,59 złotych) z odsetkami w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych za okres od dnia 30 stycznia 2021 r. do dnia 13 stycznia 2023 r., nadto o zasądzenie na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W opinii ubezpieczonej, pierwotnie złożony przez nią wniosek o zwrot nadpłaty nie był dotknięty brakami, które uniemożliwiały jego realizację - szczególnie w kontekście brzmienia przepisu art. 24 ust. 6d ustawy aktualnej na datę złożenia wniosku (i obowiązującej do września 2021 r.) oraz przy uwzględnieniu, że decyzja o zwrocie (wypłacie) zapadła po zawiadomieniu pełnomocnika ubezpieczonej o decyzji przeciwnej (co do której wniesiony został wniosek o wydanie decyzji). Tym samym jak ubezpieczona konkludowała, brak było przeszkód do realizacji pierwotnego wniosku, a zatem kwota zwracanych nadpłaconych składek winna zostać zwrócona z należnymi odsetkami. (odwołanie – k. 3-4) W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od wnioskodawczyni kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. (odpowiedź na odwołanie – k. 7-8) Na rozprawie w dniu 13.11.2024 r. poprzedzającej wydanie orzeczenia pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, zaś pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. (końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 13.11.2024 r. e- protokół (...) :09:38-00:13:13 – płyta CD – k. 29) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni E. W. (1) z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zobligowana była do opłacenia składek . (bezsporne) Pismem, które wpłynęło do organu rentowego w dniu 31.12.2020 r. pełnomocnik wnioskodawczyni E. W. (2) wniósł o : - wskazanie jaki jest stan konta wnioskodawczyni, - dokonanie ewentualnego zwrotu nadpłaty - informując, że rachunek zostanie wskazany po udzieleniu informacji o ewentualnej nadpłacie, - udzielenie informacji, czy wobec wnioskodawczyni stosowane są nadal jakiekolwiek zabezpieczenia z tytułu ewentualnych zaległości. (pismo - k. 3 załączonych do sprawy akt organu rentowego) W ustawowym terminie, pismem z dnia 25.01.2021r., organ rentowy udzielił odpowiedzi pełnomocnikowi wnioskodawczyni i poinformował o rozliczeniu konta wnioskodawczyni oraz o wysokości nadpłaty. Jednocześnie wyjaśniono, że zwrot nadpłaty zostanie zrealizowany po uzupełnieniu danych wnioskodawczyni. Chodziło o wskazanie numeru konta bankowego wnioskodawczyni lub wskazanie danych adresowych, na które ma być dokonany zwrot. (pismo - k. 6 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Wskazane pismo, pełnomocnik wnioskodawczyni odebrał w dniu 28.01.2021r. (potwierdzenie odbioru - k.7 załączonych do sprawy akt organu rentowego) W dniu 6.04.2021r. organ rentowy otrzymał pismo wnioskodawczyni, w którym podała numer konta do zwrotu nadpłaty, nie wskazując danych jego właściciela. (pismo k. - 8 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Organ rentowy będąc zobowiązany do zachowania zasad bezpieczeństwa obsługi wszelkich płatności kierowanych do ubezpieczonych - w celu upewnienia się co do poprawności wskazanego konta, przed wykonaniem dyspozycji zwrotu - poprzez system OGNIWO wystąpił o potwierdzenie numeru konta bankowego. Do tej pory wnioskodawczyni w żadnym dokumencie zgłoszeniowym, czy rozliczeniowym nie wskazała organowi rentowemu numeru konta. Z przekazanej odpowiedzi wynikało, że wnioskodawczyni nie jest ani właścicielem, ani współwłaścicielem wskazanego konta bankowego. (wydruk zgłoszenia - k. 11 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Z zachowaniem ustawowego terminu, pismem z dnia 30.04.2021r. organ rentowy wyjaśnił wnioskodawczyni z jakiego powodu nie dokonał zwrotu nadpłaty. Organ rentowy wskazał dwie możliwości zwrotu nadpłaty: na konto bankowe wskazane w dokumentach zgłoszeniowych lub, na wskazany adres. (pismo - k. 12 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Ww. pismo zostało odebrane w dniu 7.05.2021r. (potwierdzenie odbioru - k. 13 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Pismem doręczonym organowi rentowemu w dniu 7.11.2022 r. pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o: - wskazanie salda konta jego mocodawczyni, - przedstawienie przebiegu salda jej konta, - dokonanie zwrotu nadpłaty na adres zamieszkania wnioskodawczyni. (pismo - k. 15 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Wprowadzona z dniem 18.09.2021 r. zmiana treści art. 24 ust.6d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidywała zwrot nadpłaty jedynie w formie bezgotówkowej. (bezsporne) Pismem z dnia 29.11.2022 r. organ rentowy poinformował pełnomocnika wnioskodawczyni o powyższej zmianie i możliwości zwrotu nadpłaty jedynie w formie bezgotówkowej. (pismo - k. 23 załączonych do sprawy akt organu rentowego) W piśmie z dnia 15.12.2022 r. pełnomocnik wnioskodawczyni w związku z pismem organu z dnia 29.11.2022 r. poinformował, iż jego mocodawczyni nie zgadza się z zawiadomieniem i wobec powyższego wnosi o wydanie decyzji o odmowie zwrotu. (pismo - k. 32 załączonych do sprawy akt organu rentowego) W piśmie z dnia 3.01.2023 r. wnioskodawczyni osobiście ponowiła wniosek o zwrot nadpłaty wskazując numer konta bankowego z danymi jego właściciela, tj. swojego pełnomocnika. (pismo - k. 25- 26 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Decyzją z dnia 13.01.2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. , na podstawie art. 24 6b, 6c, 6d w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2022 i, poz. 1009 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku z dnia 15 grudnia 2022 r. oraz 3 stycznia 2023 r. dokonał E. W. (1) zwrotu nienależnie opłaconych składek w łącznej kwocie 36 424,59 zł na wskazany we wniosku rachunek bankowy. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 45 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi konta płatników składek określonych w art. 4 ust. 2 wym. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Na koncie płatnika obok danych identyfikacyjnych prowadzi się rozliczenia należności z tytułu składek, w oparciu o złożone poprawne dokumenty rozliczeniowe oraz wpłaty zaksięgowane na koncie płatnika. Po rozliczeniu konta na podstawie aktualnie zaewidencjonowanych dokumentów rozliczeniowych i płatniczych zaewidencjonowanych w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS na koncie E. W. (2) ustalono nadpłatę na: - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych - 35 592,31 zł - Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego - 654,16 zł - Fundusz Pracy -178,12 zł Nadpłatę składki w łącznej kwocie 36 424,59 zł zwrócono w dniu 11 stycznia 2023 r. na rachunek bankowy nr (...) pełnomocnika adw. J. C. wskazany w pisemnym wyjaśnieniu E. W. (1) z dnia 03.01.2023r, z uwagi na brak posiadania rachunku przez płatnika składek. (decyzja - k. 34 załączonych do sprawy akt organu rentowego) Wskazaną decyzję, w części dotyczącej nieorzekania o zwrocie składek z odsetkami w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych za okres od dnia 30.01.2021 r. do 13.01.2023 r. zaskarżyła E. W. (1) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. (odwołanie – k. 3-4 w aktach o sygn. VIII U 453/23 (III AUz 132/23) załączonych do niniejszej sprawy) Na skutek odwołania od decyzji ZUS z dnia 13.01.2023 r. postanowieniem z dnia 13.07.2023 r. w sprawie o sygn. akt VIII U 453/23, Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w pkt 1 umorzył postępowanie w sprawie; w pkt 2 nie obciążył E. W. (1) kosztami zastępstwa procesowego; w pkt 3 wniosek E. W. (1) o odsetki od kwoty 36.424,59 zł zwróconej tytułem nienależnie opłaconych składek przekazał do rozpoznania i wydania decyzji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. . (postanowienie z uzasadnieniem – k. 36, k. 40-43 verte w aktach o sygn. VIII U 453/23 (III AUz 132/23) załączonych do niniejszej sprawy) Zażalenie w zakresie pkt 2 postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 13.07.2023 r. złożył organ rentowy. (zażalenie – k. 47-49 w aktach o sygn. VIII U 453/23 (III AUz 132/23) załączonych do niniejszej sprawy) Postanowieniem z dnia 27.11.2023 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżone postanowienie w jego pkt 2 i zasądził od E. W. (1) na rzecz ZUS kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty, w pkt 2 zaś nie obciążył E. W. (1) kosztami postepowania zażaleniowego. (postanowienie z uzasadnieniem – k. 56, k. 61-62 verte w aktach o sygn. VIII U 453/23 (III AUz 132/23) załączonych do niniejszej sprawy) W dniu 2.04.2024 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję. (decyzja – k. 37-37 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego) Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie jest niezasadne i podlega oddaleniu. Powyższe okoliczności - ustalone na podstawie dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego oraz dokumentów z akt sprawy o sygn. akt VIII U 453/23 (III AUz 132/23) - nie były między stronami sporne. Tutejszy Sąd rozstrzygając w przedmiotowej sprawie, oparł się na przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2024.0.497), zwanej dalej ustawą systemową. Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii prawnej, czy w opisanym wyżej stanie faktycznym zostały spełnione przesłanki nabycia przez odwołującą się prawa do odsetek za zwłokę od kwoty nadpłaconych przez nią składek (w łącznej kwocie 36 424,59 zł). W dniu 31 grudnia 2020 r. pełnomocnik odwołującej wystąpił z wnioskiem o zwrot nienależnie opłaconych składek z konta E. W. (1) . Wniosek ten zawierał jednak braki formalne, gdyż nie zawierał informacji niezbędnych do realizacji zwrotu nienależnie opłaconych składek tj. ani danych adresowych ani rachunku bankowego, na który miała zostać przekazana nadpłata, o czym pełnomocnika ubezpieczonej ZUS poinformował w dniu 14 stycznia 2021 r. Z uwagi na nieuzupełnienie powyższych danych, złożony wniosek w zakresie zwrotu ZUS pozostawił bez rozpatrzenia, o czym pełnomocnik wnioskodawczyni został powiadomiony przez organ rentowy pisemnie. Pismo w tym zakresie zostało doręczone w dniu 28 stycznia 2021 r. Kolejny raz, tym razem w dniu 23 marca 2021 r. wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem o zwrot nienależnie opłaconych składek, wskazując numer rachunku bankowego. Przedstawiony rachunek nie był jednak zaewidencjonowany na koncie ubezpieczonej, a przeprowadzona przez ZUS weryfikacja wskazanego rachunku nie potwierdziła, że E. W. (1) jest jego właścicielem bądź współwłaścicielem. Ponownie zatem złożony wniosek zawierał brak formalny niezbędny do realizacji zwrotu nienależnie opłaconych składek, co uniemożliwiało realizację złożonego wniosku o zwrot, o czym wnioskodawczyni została poinformowana przez ZUS pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r., doręczonym w dniu 7 maja 2021 r. . Zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r, poz. 497), nienależnie opłacone składki podlegają zaliczeniu przez Zakład z urzędu na poczet zaległych lub bieżących składek, a w razie ich braku - na poczet przyszłych składek, chyba że płatnik składek złoży wniosek o zwrot składek, z zastrzeżeniem ust. 6c, 8 i 8d (ust. 6a). Zakład zawiadamia płatnika składek o kwocie nienależnie opłaconych składek, które zgodnie z ust. 6a mogą być zwrócone, jeżeli kwota nienależnie opłaconych składek przekracza dziesięciokrotność kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 6b). Po stwierdzeniu, że składki zostały nienależnie opłacone, płatnik składek może złożyć wniosek o ich zwrot (ust. 6c). Nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku, o którym mowa w ust. 6c. Zwrot następuje w formie bezgotówkowej na rachunek bankowy płatnika składek zewidencjonowany na koncie płatnika składek. W przypadku braku płatnika składek nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi następcy prawnemu w terminie i na zasadach określonych dla płatnika składek (ust. 6d). Jeżeli nienależnie opłacone składki nie zostaną zwrócone w terminie określonym w ust. 6d, podlegają oprocentowaniu w wysokości równej odsetkom za zwłokę pobieranym od zaległości podatkowych, od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 6c (ust. 6e). Procedura związana ze zwrotem nienależnie opłaconych składek została szczegółowo uregulowana w wymienionym przepisie. W przypadku stwierdzenia, że na koncie widnieją nienależnie opłacone składki, w pierwszej kolejności Zakład z urzędu zalicza je na poczet zaległych lub bieżących składek. Jeżeli natomiast płatnik składek nie ma wobec ZUS ani zaległych, ani bieżących zobowiązań z tytułu składek, ZUS nadpłatę zalicza na poczet przyszłych składek. Jest to podstawowy sposób postępowania Zakładu w przypadku stwierdzenia nadpłaty, ale na wniosek płatnika składek Zakład może skorzystać z alternatywnego sposobu rozliczenia z płatnikiem składek, tj. dokonać zwrotu nienależnie opłaconych składek. Przy tym istotne jest, że na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych spoczywa obowiązek zawiadomienia o nienależnie opłaconych składkach oraz – w razie złożenia wniosku o ich zwrot – obowiązek zwrotu składek w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku. Uchybienie przez ZUS temu terminowi sprawia, że kwota nienależnie opłaconych składek podlega oprocentowaniu w wysokości równej odsetkom za zwłokę, pobieranym od zaległości podatkowych, począwszy od dnia złożenia wniosku. Wynika to jednoznacznie z art. 24 ust. 6e ustawy systemowej. Kolejnym wnioskiem z dnia 7 listopada 2022 r. pełnomocnik ubezpieczonej wniósł o zwrot nienależnie opłaconych składek na adres zamieszkania E. W. (1) . W międzyczasie zmianie uległa treść art. 24 ust. 6d ustawy systemowej. Zgodnie z jego nowym brzemieniem, zmienionym ustawą z dnia 24.06.2021 r., która weszła w życie 18.09.2021 r. - dyspozycja zwrotu nienależnie opłaconych składek może zostać wykonana przez Zakład wyłącznie w formie bezgotówkowej na rachunek bankowy zaewidencjonowany na koncie płatnika składek. Z zapisów art. 24 ust 6c i 6d ustawy systemowej, wynika zaś łącznie, że zwrotu nadpłaty ZUS dokonuje wyłącznie na wniosek na dane w nim wskazane. Jednocześnie ZUS zobowiązany jest do zachowania zasad bezpieczeństwa obsługi wszelkich płatności kierowanych do klientów, poprzez przekazywanie ich na rachunki bankowe właściwych odbiorców. Zwroty natomiast realizowane są przez organ rentowy na rachunki zaewidencjonowane na koncie płatnika, a w pozostałych przypadkach wyłącznie po zweryfikowaniu i potwierdzeniu zgodności danych. W dniu 17 listopada 2022 r. ZUS wezwał pełnomocnika odwołującej do przedstawienie numeru rachunku bankowego dla realizacji zwrotu. Pismo zawierające stosowne wezwanie zostało doręczone dnia 22 listopada 2022 r. Z uwagi na brak uzupełnienia wnioskowanych danych, pismem z 29 listopada 2022 r., ZUS prawidłowo odmówił wnioskodawczyni zwrotu nienależnie opłaconych składek z powodu braku wskazania wymaganego rachunku bankowego, wskazując stosownie do treści art. art. 24 ust. 6b, 6c, 6d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , że dyspozycja zwrotu nadpłaty może nastąpić jedynie w formie bezgotówkowej. Następnie pismem z 15 grudnia 2022 r., pełnomocnik odwołującej wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o odmowie zwrotu, a pismem z dnia 3 stycznia 2023 r. wnioskodawczyni ponowiła wniosek o zwrot nienależnie opłaconych składek, wskazując do zwrotu numer rachunku bankowego oraz dane jego właściciela. W dniu 11 stycznia 2023 r. organ rentowy dokonał zwrotu nienależnie opłaconych składek na kwotę 36 424,59 zł na wskazane konto należące do pełnomocnika wnioskodawczyni. Decyzją z dnia 13.01.2023 r. ZUS potwierdził realizację zwrotu nadpłaty. Od tej decyzji odwołująca odwołała się do Sądu Okręgowego w Łodzi, zarzucając brak wypłaty odsetek za zwłokę od nadpłaconych składek. Postanowieniem z dnia 13.07.2023 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VIII U 453/23 (III AUz 132/23) Sąd Okręgowy w Łodzi umorzył postępowanie z uwagi na spełnienie żądań E. W. (1) i dokonanie zwrotu nienależnie opłaconych składek, zaś wniosek w zakresie odsetek za zwłokę od zwróconych składek, Sąd ten przekazał do ZUS celem rozpoznania i wydania decyzji w tym zakresie. W związku z dokonaną nadpłatą składek, ubezpieczona była uprawniona do złożenia stosownego wniosku o zwrot nienależnie opłaconych składek. W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 6c oraz ust. 6d i 6e ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , zwrot nienależnie opłaconych składek następuje w terminie 30 dni na rachunek bankowy płatnika składek zaewidencjonowany na koncie płatnika składek. Przepis ten nie ma charakteru uznaniowego. Organ rentowy jest zobowiązany do dokonania zwrotu nienależnie opłaconych składek na rachunek (...) podany przez płatnika w zgłoszeniu (...). Ewentualne dokonywanie zmian nr rachunku bankowego w stosownym formularzu leży w gestii zainteresowanego. Zatem to na wnioskodawczyni spoczywał ciężar wskazania numeru konta bankowego, na który to miał zostać dokonany stosowny zwrot. Sąd nie neguje, że w dniach: 31.12.2020 r., 23.03.2021 r. oraz 7.11.2022 r. pełnomocnik odwołującej oraz ona sama występowali do ZUS z wnioskami o zwrot nienależnie opłaconych składek z konta E. W. (1) . Problem jednak w tym, a czego nie dostrzega odwołująca, także w kontekście zmiany brzemienia art. 24 ust. 6d ustawy systemowej o czym mowa była powyżej, że wnioski te zawierały braki formalne, który występowanie uniemożliwiło organowi rentowemu realizacje złożonych wniosków o zwrot nienależnie opłaconych składek. W sytuacji ubezpieczonej, nienależnie opłacone składki zostały jej zwrócone w ciągu 30 dni od daty złożenia wniosku spełniającego wymagania formalne bowiem dopiero w piśmie z dnia 3.01.2023 r. wskazała numer konta bankowego oraz dane jego właściciela. W ocenie sądu skoro ZUS nie uchybił trzydziestodniowemu terminowi do zwrotu nadpłaconych składek, to brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia żądania o naliczanie odsetek od dokonanego zwrotu. Sąd nie ma zatem wątpliwości, że działanie organu rentowego w tym przypadku było prawidłowe i zgodne z przepisami prawa. Przepisy ustawy dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych regulują obszerną problematykę zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalania składek, podstaw ich wymiaru, określają tryb i terminy zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych oraz konkretyzują prawa i obowiązki podmiotów tych stosunków ubezpieczeniowych. W konsekwencji, zaskarżoną decyzją organ rentowy zasadnie w związku z art.24 ust.6c, ust.6d i ust.6e ustawy systemowej odmówił wnioskodawczyni E. W. (1) zapłaty odsetek za zwłokę od nadpłaconych przez nią składek i zwróconych jej w dniu 11.01.2023 r. w łącznej kwocie 36 424,59 zł. Kierując się powyższym, Sąd Okręgowy w oparciu o przepis art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. , zasądzając od odwołującej na rzecz ZUS kwotę 1800 złotych (przy uwzględnieniu wartości przedmiotu sporu. – 7825 zł), stosownie do treści § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Zaś zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. O obowiązku zapłaty odsetek Sąd orzeka z urzędu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI