VIII U 1210/21

Sąd Okręgowy w GliwicachGliwice2022-02-22
SAOSPracyubezpieczenia społeczneWysokaokręgowy
świadczenie przedemerytalneZUSrozwiązanie stosunku pracywypowiedzenie zmieniająceprzyczyny niedotyczące pracownikawarunki pracy i płacyprawo pracyubezpieczenia społeczne

Sąd Okręgowy przyznał prawo do świadczenia przedemerytalnego, uznając, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn niedotyczących pracownika, mimo zaproponowania nowych, mniej korzystnych warunków zatrudnienia.

V. J. odwołała się od decyzji ZUS odmawiającej jej świadczenia przedemerytalnego, argumentując, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, pomimo że nie dotyczyły one likwidacji stanowiska. Sąd Okręgowy przyznał rację odwołującej, uznając, że zaproponowanie znacznie gorszych warunków pracy i płacy, skutkujące odmową ich przyjęcia przez pracownika, stanowi przyczynę niedotyczącą pracownika w rozumieniu ustawy. W konsekwencji przyznano prawo do świadczenia przedemerytalnego.

Sprawa dotyczyła odwołania V. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. ZUS odmówił świadczenia, wskazując, że rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ponieważ stanowisko nie uległo likwidacji. Odwołująca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego, twierdząc, że rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło wskutek odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i płacy, które znacznie pogarszały jej sytuację. Sąd Okręgowy w Gliwicach, rozpoznając sprawę, przychylił się do stanowiska odwołującej. Sąd ustalił, że V. J. spełniała pozostałe przesłanki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego (wiek, staż pracy, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych). Kluczową kwestią było ustalenie, czy rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Sąd, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych, uznał, że odmowa przyjęcia nowych warunków pracy i płacy, które istotnie pogarszają sytuację pracownika (obniżenie wynagrodzenia o ok. 25% i zmniejszenie wymiaru etatu), stanowi przyczynę niedotyczącą pracownika. Sąd stwierdził, że pracodawca nie wykazał, aby nastąpiło ograniczenie obowiązków, a zaproponowane warunki były znacząco mniej korzystne. W związku z tym Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając V. J. prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 6 lipca 2021 roku, oraz zasądził koszty zastępstwa procesowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa przyjęcia nowych warunków pracy i płacy, które istotnie pogarszają sytuację pracownika, stanowi przyczynę niedotyczącą pracownika, co może uzasadniać przyznanie świadczenia przedemerytalnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zaproponowanie pracownikowi warunków pracy i płacy, które obniżają jego wynagrodzenie o około 25% i zmniejszają wymiar etatu, stanowi istotne pogorszenie sytuacji. Pracodawca nie wykazał ograniczenia obowiązków, a zaproponowane warunki były mniej korzystne. W związku z tym, rozwiązanie stosunku pracy w wyniku odmowy przyjęcia tych warunków zostało uznane za spowodowane przyczynami niedotyczącymi pracownika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego

Strona wygrywająca

V. J.

Strony

NazwaTypRola
V. J.osoba_fizycznaodwołująca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.instytucjaorgan rentowy

Przepisy (6)

Główne

u.ś.p. art. 2 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych

Prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje kobiecie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia, była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat.

u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 29 lit. a

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Za przyczyny dotyczące zakładu pracy uznaje się także rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników.

Pomocnicze

u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 29 lit. b

Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

Wymienia konkretne przypadki przyczyn dotyczących zakładu pracy, takie jak upadłość, likwidacja pracodawcy, likwidacja stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych, produkcyjnych lub technologicznych.

k.p.c. art. 477 § 14 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.

u.ś.p. art. 7 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach przedemerytalnych

Określa datę rozpoczęcia prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło wskutek odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i płacy, które istotnie pogarszały sytuację pracownika. Zaproponowane warunki pracy i płacy (niższe wynagrodzenie o ok. 25%, mniejszy wymiar etatu) stanowiły istotne pogorszenie sytuacji materialnej i warunków pracy. Pracodawca nie wykazał, że nastąpiło ograniczenie obowiązków związanych ze zmianą organizacji pracy. Interpretacja przepisów ustawy o promocji zatrudnienia dopuszcza uznanie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika w sytuacji odmowy przyjęcia pogarszających warunków.

Odrzucone argumenty

ZUS argumentował, że rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ponieważ stanowisko nie uległo likwidacji. ZUS twierdził, że skoro pracodawca wypowiedział umowę w części dotyczącej wymiaru etatu i wynagrodzenia, a następnie zaproponował nowe warunki, to odwołująca nie spełniła wszystkich warunków do przyznania świadczenia, ponieważ rozwiązanie nie nastąpiło wyłącznie z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Godne uwagi sformułowania

przyczyn niedotyczących pracownika istotnie pogarszała jej sytuację materialną oraz warunki pracy obniżenie wynagrodzenia o 25% przy tak niskich zarobkach w sposób istotny pogarszało sytuację pracownika

Skład orzekający

Teresa Kalinka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że odmowa przyjęcia warunków wypowiedzenia zmieniającego, które istotnie pogarszają sytuację pracownika, stanowi przyczynę niedotyczącą pracownika w rozumieniu przepisów o świadczeniach przedemerytalnych i promocji zatrudnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia warunków wypowiedzenia zmieniającego, które obiektywnie pogarszają sytuację pracownika. Wymaga indywidualnej oceny stopnia pogorszenia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd może interpretować przepisy dotyczące przyczyn rozwiązania stosunku pracy na korzyść pracownika, co jest istotne dla osób ubiegających się o świadczenia przedemerytalne i dla pracodawców.

Czy odmowa przyjęcia gorszej pensji to powód do zwolnienia? Sąd Okręgowy wyjaśnia!

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt VIII U 1210/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący sędzia Teresa Kalinka Protokolant Renata Figiel po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. w Gliwicach sprawy V. J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o świadczenie przedemerytalne na skutek odwołania V. J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr (...) 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje V. J. prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 6 lipca 2021r.; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. na rzecz ubezpieczonej kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. (-) sędzia Teresa Kalinka Sygn. VIII U 1210/21 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. w odmówił V. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 3 ustawy o świadczeniu przedemerytalnym wskazując, że rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, bowiem stanowisko nie uległo likwidacji. V. J. w odwołaniu od decyzji zarzuciła: 1.błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu okoliczności, że do rozwiązania stosunku pracy doszło wskutek odmowy przyjęcia nowych warunków pracy i płacy w sytuacji, gdy przyczyną wypowiedzenia zmieniającego były zmiany organizacji pracy a zaproponowane warunki znacznie pogarszały sytuację pracownika. 2.naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych i art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu , że rozwiązanie stosunku pracy dotyczące pracodawcy zachodzi tylko w przypadku upadłości pracodawcy, likwidacji pracodawcy i likwidacji stanowiska pracy z przyczyn ekonomicznych, organizacyjnych produkcyjnych albo technologicznych, podczas gdy art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy za takowe uznaje także rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników zgodnie z przepisami o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników i kodeksu pracy także w sytuacji, gdy nowe warunki pracy i pracy pogarszają sytuację pracownika. Zdaniem odwołującej organ rentowy nieprawidłowo zawęził przyczyny dotyczące zakładu pracy tylko do wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 29 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy , a pominął art. 2 ust. 1 pkt 29 lit.a w tym zakresie jakim przepis ten odnosi się do rozwiązania stosunku pracy lub stosunku przez służbowego z przyczyn niedotyczących pracowników. Wskazała, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko iż przesłanka określona w art. 2 ust. 1 pkt 29 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia instytucjach rynku pracy obejmuje także przypadki rozwiązania stosunku pracy wskutek odmowy przyjęcia warunków i pracy i płacy zaproponowanych w wypowiedzeniu zmieniającym. Na uzasadnienie stanowiska przytoczyła w tezy wyroków: Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 maja 2013 roku sygn. III AUa 1557/12, Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia czerwca 2015 sygn. III AUa 1881/14 , Sądu Najwyższego z 4 lipca 2001 wydany w sprawie 1 PKN 521/00. Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że skoro pracodawca wypowiedział odwołującej umowę o pracę w części dotyczącej wymiaru etatu oraz wynagrodzenia z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, a następnie zaproponował nowe warunki zatrudnienia nie można uznać, że odwołujące spełniła wszystkie warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego, ponieważ rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło wyłącznie z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: V. J. urodziła się (...) , W dniu 5 lipca 2021 roku złożyła wniosek o świadczenie przedemerytalne. Załączyła świadectwo pracy, z którego wynika, że w okresie od 1 października 1998 roku do 30 listopada 2019 roku była zatrudniona w Zespole Szkolno Przedszkolnym (...) w G. , w tym okresie od 1 września 2017 roku do 30 listopada 2019 roku w wymiarze jednego etatu. Do czasu likwidacji gimnazjów jej pracodawca było Gimnazjum nr 10, gdzi w ostatnim okresie była zatrudniona w 0,85 etatu. W dniu 9 sierpnia 2019 roku V. J. otrzymywała wypowiedzenie warunków pracy i płacy, z którego wynikało , że od 1 grudnia 2019 roku miała być zatrudniona w wymiarze 0, 75 etatu z wynagrodzeniem 1800 zł. W okresie wypowiedzenia otrzymała informacje, że jej wynagrodzenie zasadnicze w pełnym wymiarze wynosi będzie 2520 złotych ( pismo z dnia 30 sierpnia 2019 ), (...) z( pismo z dnia 26 września 2019 roku).) Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian. Dnia 19 sierpnia 2019 roku ubezpieczona odmówiła przyjęcia zaproponowanych jej nowych warunków umowy o pracę, ( akta osobowe k. 110) W dniu 13 września 2019 roku złożyła pozew do sądu pracy o odszkodowanie w związku z niezgodnym z prawem wypowiedzeniem warunków pracy i płacy. Powództwo zostało uwzględnione z uwagi na błędy formalne przy doręczeniu wypowiedzenia zmieniającego. Do dnia doręczenia wypowiedzenia zmieniającego odwołująca otrzymywała wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 2400 złotych ( angaż z dnia 26 października 2018 roku) dodatek za wysługę lat w wysokości 20%, premię regulaminową w wysokości 350 złotych ( aneks z dnia 2 stycznia 2019 roku, dodatek specjalny (200 złotych). Wynagrodzenie zasadnicze wynosiło 3430 złotych, co daje netto 2498 złotych. ( wykaz zarobków k. 35 akt VI P275/19 ). Po zmianie warunków pracy i płacy wynagrodzenie miało wynosić 1800 złotych + 360 złotych wysługi + 262 złotych premii = 2422 złotych brutto , to jest 1902 złotych netto. Jest to spadek o 24 %. Faktem jest, że w okresie wypowiedzenia stawka zasadnicza, a co za tym idzie dodatek za wysługę lat uległ zwiększeniu, ale nie ma premii regulaminowej. Jej wynagrodzenie wynosiłoby od grudnia 2137 złotych +427 złotych dodatku za wysługę lat + 200 złotych dodatku specjalnego = 2764 zł brutto , co daje 2036 złotych netto. ( dowód – informacja z ZSP (...) z dnia 1 grudnia 2021 k. 34 a.s.) Powódka podniosła, że przyczyną nieprzyjęcia nowych warunków były nie tylko warunki płacowe, ale to, że wymiar ¾ etatu jest zbyt mały do zakresu obowiązków. Faktem jest, że obecnie nie ma gimnazjum, ale szkoły podstawowe mają po 8 klas, a więc zakres pracy uległ zwiększeniu. Dodatkowo w skład Zespołu doszło przedszkole. Z informacji Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 29 czerwca 2021 roku wynika, ze 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych upłynął z dniem 1 lutego 2021 roku i że w okresie pobierania zasiłku odwołująca nie odmówiła propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. Do dnia 4 sierpnia 2021 roku przysługiwał jej zasiłek dla bezrobotnych. Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie materiału dowodowego zgromadzonej w sprawie VI P 275/19 SR w Gliwicach, zaświadczenia z ZSP (...) w G. z dnia 1 grudnia 2021 roku (k. 21 a.s.), akt osobowych ubezpieczonej, jej przesłuchania k. 42 a.s.). Sąd zważył, co następuje: Odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Ma rację odwołująca, że przy rozpoznaniu wniosku o świadczenie przedemerytalne organ rentowy pominął treść art. 2 ust. 29 pkt 1 lit.a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy . V. J. domagała się prawa do świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych , zgodnie z którym prawo do przysługuje kobiecie , która : do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2021 r. poz. 1100, 1162 i 1621), zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia", w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat. Bezsporne jest, że w dacie rozwiązania stosunku pracy V. J. miała ukończone 55 lat i posiadała ponad 30-letni okres uprawniający do emerytury , w tym okres składkowy ( 27 lat 8 miesięcy) i nieskładkowy ( 6 lat i 1 miesiąc). Była zatrudniona u ostatniego pracodawcy ponad 6 miesięcy. Po ustaniu zatrudnienia nabyła status bezrobotnego i pobierała zasiłek dla bezrobotnych przez co najmniej 180 dni, złożyła wniosek o świadczenie przedemerytalne w okresie nieprzekraczającym 30 dni od daty wydania zaświadczenia przez PUP zaświadczenia potwierdzającego okres zasiłku dla bezrobotnych . Spełniła wszystkie przesłanki z art. 2 pkt 3 ustawy o świadczenia przedemerytalnych . Spór w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie ustalenia, czy do rozwiązania stosunku pracy z ostatnim pracodawcą doszło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy . W tym zakresie Sad orzekający w całości przychyla się do stanowisk Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych zawartych w orzeczeniach powołanych w odwołaniu. Dodatkowo można przytoczyć wyrok SA w Łodzi sygn. III AUa 821/17, w którym stwierdzono, że odmowa przyjęcia nowych warunków pracy, zaproponowanych pracownikowi w trybie wypowiedzenia zmieniającego, które pogarszają jego warunki pracy, nie stanowi współprzyczyny rozwiązania stosunku pracy i przyjmuje się, że taki stosunek pracy, jeśli ulega rozwiązaniu, to zostaje rozwiązany z przyczyn niedotyczących pracownika. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie pozwana proponując odwołującej nowe warunki pracy i płacy pogarszała w istotny sposób jej sytuację materialną oraz warunki pracy. Odwołująca miała wykonywać taką samą pracę w mniejszym wymiarze i z wynagrodzeniem niższym o około 25%. Podaną przyczyną wypowiedzenia zmieniającego było ograniczenie obowiązków związanych ze zmianą organizacji pracy w Zespole. Odwołująca zakwestionowała te przyczynę wskazując, że nie doszło do ograniczenia obowiązków, bo w miejsce gimnazjum odwołująca musiała obsługiwać przedszkole, a poza tym szkoła podstawowa liczyła osiem, a nie sześć klas. Sąd uznał to twierdzenie za prawdziwe i uzasadnione. Gimnazja zostały zlikwidowane na rok przed zmianą warunków pracy i płacy i pozwana w żaden sposób nie wykazała na czym miałoby polegać ograniczenie obowiązków. Dodatkowo obniżenie wynagrodzenia o 25% przy tak niskich zarobkach w sposób istotny pogarszało sytuację pracownika. Ubezpieczona rezygnując z zatrudnienia stworzyła sobie możliwość znalezienia innego zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy i uzyskiwania wynagrodzenia w wysokości wyższej od zaproponowanego.. W związku z powyższym Sąd przyjął, że do rozwiązania stosunku pracy doszło z przyczyn niedotyczących odwołującej. Zaskarżoną decyzję zmieniono przyznając prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 6 lipca 2021 roku ( art. 7 ust. 1 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych . Wyrok wydano na podstawie art. 477 14 §2 k.p.c O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 kpc .. (-) Sędzia Teresa Kalinka

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI