VIII U 1177/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy oddalił odwołanie płatnika składek, uznając, że cudzoziemiec wykonujący umowę zlecenia na stałe przebywający w Polsce podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że L. K., obywatel Gruzji, wykonujący umowę zlecenia dla Sp. z o.o. w Łodzi, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym w okresie od stycznia 2022 do czerwca 2022 oraz od listopada 2024. Płatnik składek odwołał się, argumentując, że cudzoziemiec przebywający tymczasowo w Polsce nie podlega ubezpieczeniom. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, interpretując przepis o stałym pobycie jako pobyt niezmienny w okresie realizacji tytułu do ubezpieczeń, niezależnie od formalnego statusu pobytu czy zamiaru czasowego przebywania.
Decyzją z 26.03.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. stwierdził, że L. K., obywatel Gruzji, wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia dla Sp. z o.o. w Łodzi, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 10.01.2022 do 05.06.2022 oraz od 12.11.2024. Płatnik składek odwołał się od tej decyzji, wnosząc o jej zmianę i uznanie, że L. K. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Argumentował, że cudzoziemiec przebywa w Polsce tymczasowo i nie jest zainteresowany stałym pobytem, a także powołał się na art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił wnioski o zawieszenie postępowania i zwrot akt, a następnie ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu L. K. Po analizie stanu faktycznego, który był niesporny, sąd uznał odwołanie za niezasadne. Sąd zinterpretował art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, wskazując, że wyłączenie z ubezpieczeń dotyczy dwóch niezależnych kategorii: osób, których pobyt nie ma charakteru stałego, ORAZ osób zatrudnionych w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych. Sąd podkreślił, że stały pobyt w rozumieniu ustawy należy oceniać w kontekście realizacji działalności stanowiącej tytuł do ubezpieczeń, a nie przez pryzmat formalnego statusu pobytu czy zamiaru czasowego przebywania. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, sąd stwierdził, że nawet czasowy pobyt, jeśli jest niezmienny w okresie realizacji umowy, może być uznany za stały w rozumieniu ustawy, co prowadzi do objęcia polskim systemem ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, że L. K. stale wykonywał pracę w Polsce na podstawie umowy zlecenia, sąd uznał, że nie jest adresatem normy z art. 5 ust. 2 ustawy systemowej i decyzja ZUS jest prawidłowa. Odwołanie zostało oddalone.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, cudzoziemiec wykonujący umowę zlecenia, który stale przebywa w Polsce w okresie wykonywania tej umowy, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, nawet jeśli jego pobyt ma charakter tymczasowy.
Uzasadnienie
Sąd zinterpretował art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazując, że stały pobyt w rozumieniu tego przepisu oznacza pobyt niezmienny w okresie realizacji tytułu do ubezpieczeń, a niekoniecznie pobyt o charakterze stałym w sensie administracyjnym czy długoterminowym. Wyjątek z art. 5 ust. 2 nie ma zastosowania, gdy centrum interesów życiowych i zawodowych cudzoziemca znajduje się w Polsce.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie odwołania
Strona wygrywająca
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. | organ_państwowy | organ rentowy |
| (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. | spółka | płatnik składek |
| L. K. | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zleceniobiorca |
| J. P. | osoba_fizyczna | kurator |
Przepisy (15)
Główne
ustawa systemowa art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia.
ustawa systemowa art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zleceniobiorcy podlegający ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu.
ustawa systemowa art. 13 § pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom podlegają zleceniobiorcy od dnia rozpoczęcia wykonywania umowy do dnia jej rozwiązania lub wygaśnięcia.
ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej art. 66 § ust. 1 pkt. 1 lit. e
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, wykonujące umowę zlecenia, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.
ustawa systemowa art. 18 § ust. 1 i 3 w związku z art. 4 pkt 9
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców stanowi przychód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o świadczenie usług, jeżeli określono odpłatność kwotowo, stawkowo lub prowizyjnie.
ustawa systemowa art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
ustawa o promocji zatrudnienia art. 104 i 107 § ust. 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Obowiązkowe składki na Fundusz Pracy opłacają osoby prowadzące pozarolniczą działalność za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek bez stosowania ograniczenia.
ustawa o FS art. 4 § ust. 1
Ustawa o Funduszu Solidarnościowym
Do obowiązkowych składek na Fundusz Solidarnościowy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy.
ustawa o ochronie roszczeń art. 9 i 29 § ust. 1
Ustawa o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy
Pracodawca jest obowiązany opłacać składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zleceniobiorców od wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia.
ustawa systemowa art. 5 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Nie podlegają ubezpieczeniom społecznym obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie odwołania od decyzji organu rentowego.
Pomocnicze
k.c.
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące zlecenia stosuje się do umów o świadczenie usług, gdy tak określono w umowie.
k.p.c. art. 144
Kodeks postępowania cywilnego
Ustanowienie kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stały pobyt w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej oznacza pobyt niezmienny w okresie realizacji tytułu do ubezpieczeń, a niekoniecznie pobyt o charakterze stałym w sensie administracyjnym. Wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy systemowej nie ma zastosowania, gdy centrum interesów życiowych i zawodowych cudzoziemca znajduje się w Polsce. Cudzoziemiec wykonujący umowę zlecenia, który stale przebywa w Polsce w okresie wykonywania tej umowy, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Odrzucone argumenty
Cudzoziemiec przebywający tymczasowo w Polsce, nieposiadający stałego pobytu, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia.
Godne uwagi sformułowania
stały pobyt w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, to pobyt niezmienny w okresie realizacji tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Formalny status pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zatem nieistotny. sam zamiar czasowego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czy też legitymowanie się jedynie zezwoleniem na pobyt czasowy nie mają rozstrzygającego znaczenia. stałe przebywanie w Polsce w okresie wykonywania tych czynności (...) będą prowadzić do objęcia polskim systemem ubezpieczeń społecznych. o zastosowaniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej decydowało to, gdzie w okresie wykonywania czynności stanowiących tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym znajduje się centrum interesów życiowych i zawodowych danej osoby.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'stałego pobytu' w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym przez cudzoziemców wykonujących umowy zlecenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemca wykonującego umowę zlecenia i stale przebywającego w Polsce w okresie jej realizacji. Może wymagać analizy indywidualnych okoliczności faktycznych w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego podlegania ubezpieczeniom społecznym przez cudzoziemców, co jest aktualnym tematem w kontekście rynku pracy.
“Cudzoziemiec na umowie zlecenie w Polsce: kiedy podlega ubezpieczeniom społecznym?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt VIII U 1177/25 UZASADNIENIE Decyzją z 26.03.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że L. K. jako osoba wykonująca pracę, na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w okresie 10.01.2022 do 5.06.2022 i od 12.11.2024 oraz określił miesięczne podstawy wymiaru składek na: obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalne, rentowe i wypadkowe, a także ubezpieczenie zdrowotne za miesiące: 01-06/2022 i (...) , Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za miesiące: 02-06/2022 i (...) jak również na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące: 01-06/2022 i (...) W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że, ze zgromadzonych w systemie informatycznym dokumentów, wynika, że płatnik składek (...) Sp. z o.o. we wskazanym okresie zgłosił L. K. obywatela (...) z tytułu wykonywania umowy zlecenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto ustalono, że w spornym okresie od ww nie posiadał innego tytułu do ubezpieczeń społecznych. Tym samym w ww. okresach powinien podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom z tytułu wykonywania zlecenia na rzecz płatnika składek. /decyzja k.10-13 akt ZUS/ Odwołanie od w/w decyzji złożył płatnik składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. , reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jej zmianę poprzez uznanie, że L. K. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia,w spornym okresie nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym u płatnika składek (...) sp. z o. o. z siedzibą w Ł. oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego i kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Nadto, odwołujący wniósł o zawieszenie postępowania, albowiem, w ocenie skarżącego, rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego, toczącego się postępowania toczącego się przed ZUS w L. , w zakresie którego, odwołujący domaga się ustalenia, iż nie ma obowiązku odprowadzania składek z ubezpieczenia społecznego, które to postępowanie będzie toczyć się przed Sądem Okręgowym w Łodzi. Wniósł też o zwrot akt organowi rentowemu z uwagi na braki w materiale sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych polegającą na wadliwym stanowisku, że przepis ten wyłącza z obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu jedynie obywateli państw obcych, których pobyt nie ma charakteru stałego i którzy są jednocześnie zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i misjach międzynarodowych. /odwołanie – k. 3-5/ W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. wniósł o oddalenie odwołania, oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania i zwrot akt organowi rentowemu oraz zasądzenie od płatnika składek na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych tj w kwocie 360 zł, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji /odpowiedź na odwołanie – k. 8-11/ Postanowieniem z dnia 15.05.2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił wnioski odwołującego o zawieszenie postępowania i zwrot akt organowi rentowemu. / postanowienie k. 13-14/ Postanowieniem z dnia 3.09.2025 r. Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 144 kpc ustanowił dla zainteresowanego L. K. kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. / postanowienie k. 27/ Pismem z dnia 10.10.2025 r. ustanowiony w toku procesu kurator dla nieznanego z miejsca pobytu L. K. r.p. J. P. wskazał, iż nie nawiązał kontaktu z ubezpieczonym ani nie ustalił jego obecnego miejsca pobytu. WW wniósł o wydanie wyroku z uwzględnieniem dotychczasowej linii orzeczniczej w sprawach analogicznych. Oświadczył, iż koszty pełnionej przez niego z urzędu kurateli dla osoby o nieznanym miejscu pobytu nie zostały opłacone w żadnej części w związku z tym wniósł o ich zasądzenie w wysokości określonej przepisami. / pismo k. 41/ Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Przedmiotem, przeważającej działalności, płatnika składek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. , była działalność agencji pracy tymczasowej usługi outsourcingu. Płatnik składek zatrudniał cudzoziemców na podstawie umów zlecenia i zgłaszał ich z tego tytułu do ubezpieczenia. /okoliczność bezsporna, odpis z KRS – k. 7/ Płatnik składek, jako zleceniodawca, w spornym okresie 10.01.2022 do 5.06.2022 i od 12.11.2024 zawarł z L. K. obywatelem (...) jako zleceniobiorcą, pisemną umowę, na mocy której ten zobowiązał się do wykonania prac na rzecz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. . Jednocześnie L. K. złożył oświadczenie, że na terenie Polski przebywa tymczasowo i nie jest zainteresowany pozostaniem na jej terenie na stałe. W spornym okresie L. K. w sposób ciągły wykonywał dla (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. opisane zlecenie i stale przebywał w Polsce. /okoliczności bezsporne/ W związku z zawartą umową zlecenia, płatnik składek (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. zgłosił ww. jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego. Płatnik składek złożył za L. K. dokumenty rozliczeniowe, w których obliczył i rozliczył składki na ubezpieczenie zdrowotne od miesięcznych podstaw ich wymiaru w wysokości za: (...) - 0 zł , za (...) -3930,15 zł, (...) - 4166,55 zł, (...) -6323,70 zł, (...) -3969,55 zł, (...) -5112,15 zł, (...) -0,00 zł , (...) -4158,80 zł, (...) -6097,70 zł (...) -4224,25 zł /okoliczność bezsporna/ W spornym okresie L. K. nie posiadał innego tytułu do ubezpieczeń społecznych, który zwalniałby z obowiązku podlegania ubezpieczeniom z tytułu umowy zlecenia zawartej z płatnikiem składek. /okoliczność bezsporna/ Stan faktyczny jest między stronami niesporny, natomiast przedmiotem sporu jest kwestia prawna, dotycząca podlegania ubezpieczeniom społecznym cudzoziemca, realizującego umowę zlecenia, na terytorium Polski. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W świetle niespornych ustaleń faktycznych, odwołanie okazało się niezasadne i podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350, dalej: ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4. Zleceniobiorcy, podlegający ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1 ustawy systemowej). Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy (art. 13 pkt 2 ustawy systemowej). Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek – z mocy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy systemowej – jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesyłanie w wyznaczonym terminie deklaracji rozliczeniowych, imiennych raportów miesięcznych oraz opłacanie składek za dany miesiąc. Płatnik składek jest zobowiązany do zgłoszenia w terminie 7 dni zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych od daty powstania obowiązku ubezpieczenia oraz do zgłoszenia wyrejestrowania od dnia wygaśnięcia tytułu do ubezpieczeń społecznych (art. 36 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 11 ustawy systemowej). Na podstawie, zaś, art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. „e” ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1461), osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy oświadczenie usług, jeżeli w umowie o świadczenie usług określono odpłatność za jej wykonanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie (art. 18 ust. 1 i 3 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy systemowej). Jak stanowi art. 20 ust. 1 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3. Zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 roku w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1771), dla każdego ubezpieczonego, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, płatnik składek w raporcie lub imiennym raporcie miesięcznym korygującym, o którym mowa w art. 41 ust. 6 ustawy, zwanym dalej „raportem korygującym”, oraz w deklaracji i deklaracji rozliczeniowej korygującej, o której mowa w art. 47 ust. 3 ustawy, zwanej dalej „deklaracją korygującą”, uwzględnia należne składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich dokonanych lub postawionych do dyspozycji ubezpieczonego wypłat – od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, którego deklaracja dotyczy – stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ustawy. Z powyższego wynika, że podstawę wymiaru składek stanowi przychód faktyczny wypłacony w danym miesiącu. Do ustalenia zaś podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których wyżej mowa, z mocy art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych , stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6 . Art. 81 ust. 5 ustawy stanowi, że przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Z kolei wymieniony art. 81 ust. 6 ustawy przewiduje, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Natomiast zgodnie z art. 104 i art. 107 ust. 1 , obowiązującej, w okresie objętym zaskarżoną decyzją, ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 214 zez zm. – obecnie analogiczne regulacje znajdują się w art. 259 oraz 265 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia Dz. U. z 2025 r. poz. 620), obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa z art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , wynoszących w przeliczeniu na okres co najmniej miesiąca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę opłacają osoby prowadzące pozarolniczą działalność za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie, z kolei , z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Funduszu Solidarnościowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1848) do obowiązkowych składek na Fundusz stosuje się odpowiednio przepisy, dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy. Natomiast, w świetle art. 9 i art. 29 ust. 1 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 433 ze zm.), pracodawca jest obowiązany opłacać składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za zleceniobiorców od wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Istota sporu, w niniejszej sprawie, sprowadzała się do ustalenia, czy do ubezpieczonego ma zastosowanie, czy też nie – norma przewidziana w art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , a zatem czy stanowisko organu rentowego w przedmiocie podlegania przez w/w obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu w okresie wskazanym w treści zaskarżonej decyzji, jako osoby wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek, jest prawidłowe. Płatnik składek – (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. , prezentował stanowisko, że do ubezpieczonego (cudzoziemca) nie mają zastosowania przepisy dotyczące podlegania przez nią ubezpieczeniom społecznym w związku z zawartą umową zlecenia, biorąc pod uwagę treść normy przewidzianej w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej. W ocenie płatnika jego stanowisko jest spójne z ugruntowaną linią orzecznictwa Sądu Najwyższego – w przypadku obecnie oraz w przyszłości zatrudnianych cudzoziemców nie istnieje obowiązek odprowadzania składek z ubezpieczenia społecznego, o których mowa w przywołanej ustawie, gdyż zatrudnienie cudzoziemców następuje na pobyt czasowy, który nie ma charakteru stałego. Przywoływane stanowisko nie znajduje jednak zastosowania na gruncie przedmiotowej sprawy, ani nie ma odzwierciedlenia w ukształtowanym w tym temacie orzecznictwie. W tym miejscu warto przytoczyć treść analizowanego przepisu , art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, który stanowi, że nie podlegają ubezpieczeniom społecznym określonym w ustawie obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Tym samym z przepisu tego nie wynika wymóg łącznego spełnienia dwóch wymienionych w tym przepisie przesłanek niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego przez obywateli państw obcych. Przepis ten kreuje dwie niezależne od siebie kategorie określonych w nim osób, które obowiązkowi temu nie podlegają. Są nimi – po pierwsze – obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Polski nie ma charakteru stałego oraz – po drugie – obywatele państw obcych, którzy zatrudnieni są w wymienionych w tym przepisie placówkach. W tym ujęciu stały pobyt, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, to pobyt niezmienny w okresie realizacji tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Formalny status pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zatem nieistotny (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1 października 2019 r., (...) UK 194/18, OSNP 2020, nr 12, poz. 137) . Z wykładni powołanych przepisów, wprost, daje się formułować wniosek, że zarówno w przypadku pracowniczego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym jak i tytułu wynikającego z wykonywania umowy zlecenia sam zamiar czasowego przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czy też legitymowanie się jedynie zezwoleniem na pobyt czasowy nie mają rozstrzygającego znaczenia. Istotne jest jedynie, czy podczas wykonywania wyżej wymienionych działalności można mówić o stałym przebywaniu danej osoby na terytorium Polski. W konsekwencji, przyjazd, choćby i cykliczny (regularny) do Polski celem wykonywania pewnych aktywności zawodowych jak np. prowadzenie wykładów, czy świadczenie usług doradczych na podstawie umowy zlecenia albo umowy o pracę nie będzie powodował objęcia obywatela państwa trzeciego polskim systemem ubezpieczenia społecznego. Natomiast stałe przebywanie w Polsce w okresie wykonywania tych czynności (np. zamieszkanie w Polsce i prowadzenie wykładów lub badań przez jeden semestr), chociażby przez krótki (sumarycznie) okres czasu determinowany czasowym zezwoleniem na pobyt, będą prowadzić do objęcia polskim systemem ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy opowiedział się wyraźnie za tym, by o zastosowaniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej decydowało to, gdzie w okresie wykonywania czynności stanowiących tytuł do podlegania ubezpieczeniom społecznym znajduje się centrum interesów życiowych i zawodowych danej osoby, co z kolei należy analizować z perspektywy sposobu realizacji działalności, z której wynika ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym (wyroki Sądu Najwyższego: z 6 września 2011 r., (...) UK 60/11, LEX nr 1102994, z 17 września 2009 r., II UK 11/09, OSNP 2011, nr 9-10, poz. 134 z glosą M. Paluszkiewicz) . Również w doktrynie , prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii, czy pobyt cudzoziemca na terytorium Polski ma „stały charakter” w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, ma ustalenie tego, gdzie (w którym kraju) znajduje się centrum jego interesów życiowych (w tym rodzinnych i zawodowych). Taka ocena jest każdorazowo uzależniona od konkretnych okoliczności faktycznych rozpatrywanego przypadku, w tym w szczególności od prowadzonego w tym kierunku postępowania dowodowego. Jeśli w wyniku takiego badania zostanie stwierdzone, że centrum interesów życiowych cudzoziemca znajduje się poza Polską, to osoba ta zostaje wyłączona z podlegania polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych (por. D. Wajda (w:) B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz. Wyd. 2, Warszawa 2014, komentarz, s. 44-47) . Skoro ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, to podlegają im także obywatele państw obcych, którzy podejmują działalność stanowiącą podstawę objęcia ich obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (…). Dlatego charakter pobytu (stały albo niestały) należy odnosić w relacji do powszechnego obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, czyli do podstawy ubezpieczenia. Ten charakter nie zależy w konsekwencji od tego, jaki zamiar, co do okresu przebywania w Polsce, przejawia cudzoziemiec. Stały pobyt w rozumieniu art. 5 ust. 2 cytowanej ustawy podlega zatem ocenie w zależności od realizacji działalności, z której wynika ustawowy obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym. Stały pobyt to pobyt niezmienny w danym okresie, czyli w okresie realizacji podstawy ubezpieczenia, przy czym nie ma większego znaczenia okoliczność dotycząca tego, jaką administracyjną gwarancję prowadzenia działalności lub zapewnienie pobytu miał w Polsce obywatel państwa obcego (…). O tym, czy dany pobyt ma charakter stały nie decyduje więc stały pobyt w sensie „długotrwałości i stałości pobytu na terenie Rzeczypospolitej Polskiej”, albowiem w takim wypadku wyłączeniu z ubezpieczeń społecznych podlegaliby ci cudzoziemcy, których pobyt nie ma „takich cech”, choć spełnialiby warunki podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2017 r., II UK 295/16, LEX: 2347776) . Termin „nie podlegają ubezpieczeniom społecznym obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego”, zawarty w treści art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , należy dekodować w powiązaniu z systemem ubezpieczenia społecznego, a nie przez odwoływanie się do przepisów o charakterze meldunkowym, ilościowym (ile razy dana osoba wjeżdża do kraju i jak długo tu pozostaje). Wobec tego uzyskanie przez cudzoziemca zezwolenia na pobyt na czas oznaczony wcale nie przeczy stałemu pobytowi w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy systemowej, jako że nawet taki pobyt jest również stały w sensie „niezmienny w danym okresie” (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2019 r., II UK 229/18, LEX: 2689006) . W świetle przytoczonego powyżej orzecznictwa zasadne jest twierdzenie, że pobyt na terenie Polski choćby nawet czasowy, którego ramy są ściśle określone nie oznacza, że pobyt ten nie ma charakteru stałego, o którym mowa w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2017 r., II UK 295/16, LEX 2347776) . Wskazać wreszcie należy na nowsze orzecznictwo, które stoi na stanowisku, że wykonywanie także przez obywatela Gruzji aktywności zarobkowej stanowiącej tytuł ubezpieczeń społecznych (w tym umowy zlecenia) na terenie RP oznacza jego podleganie polskim ubezpieczeniom społecznym bez względu na charakter pobytu, gdyż wyjątek z art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie znajduje zastosowania (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2023 r., I (...) 60/22, LEX nr 3572289) . W przedmiotowej sprawie ubezpieczony zawarł z płatnikiem składek umowę zlecenia, w ramach której był zobowiązany do wykonywania na jego rzecz pracy. Warto podkreślić, iż powyższa umowa opiewała na określony czas, podczas którego ubezpieczony systematycznie wykonywała pracę i przebywał stale w Polsce. Tym samym działania ubezpieczonego nie miały charakteru incydentalnego, przykładowo sprowadzającego się do przyjazdu na jeden dzień pracy, zaprezentowania pokazu artystycznego, czy wygłoszenia wykładu. W świetle powyższych uwag ,uznać należy, że ubezpieczony nie jest adresatem normy wskazanej w art. 5 ust. 2 ustawy systemowej. Tym samym należało uznać, że decyzja organu rentowego w przedmiocie podlegania przez L. K. ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie na zasadach ogólnych, o których mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych , jako osoby wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek, jest prawidłowa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie, jako niezasadne (punkt 1. sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 w zw. z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2023 poz. 1935 ze zm.). O odsetkach ustawowych za opóźnienie od zasądzonej kwoty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. O wynagrodzeniu kuratora z urzędu zainteresowanego orzeczono na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 r poz. 536) w zw. § 9 ust 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) uwzględniając zwrot stawki podatku VAT.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI