VIII U 1020/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuUbezpieczona U. W. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego ustalenia wysokości emerytury. Decyzja ta została wydana po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20), który stwierdził niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z Konstytucją RP, w zakresie dotyczącym osób składających wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. Ubezpieczona argumentowała, że wyrok TK stanowi podstawę do ponownego ustalenia jej emerytury, która została przyznana decyzją z 5 marca 2013 r. z pominięciem tego niekonstytucyjnego przepisu. ZUS odmówił, wskazując, że wyrok TK nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, a organ rentowy nie miał możliwości zastosowania innego przepisu w dacie wydania pierwotnej decyzji. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie. Kluczowym argumentem sądu było to, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, mimo jego wydania, nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw RP, a zatem nie wszedł w życie i nie mógł być stosowany przez organ rentowy ani przez sąd. Sąd podkreślił, że publikacja na stronie internetowej TK nie jest równoznaczna z ogłoszeniem w rozumieniu art. 190 Konstytucji RP. Ponadto, sąd wskazał, że art. 114 ustawy emerytalnej, dotyczący ponownego ustalania świadczeń, nie przewiduje możliwości wzruszenia prawomocnej decyzji na podstawie nieopublikowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Sąd odwołał się do orzecznictwa, zgodnie z którym podstawą do wzruszenia decyzji w takiej sytuacji jest art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, który wymaga jednak publikacji wyroku TK i złożenia skargi w określonym terminie. Sąd uznał, że organ rentowy działał prawidłowo, stosując obowiązujący wówczas przepis, który korzystał z domniemania konstytucyjności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na znaczenie publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla ich mocy obowiązującej i możliwości stosowania przez organy administracji oraz sądy. Podkreśla brak kompetencji organów rentowych do oceny konstytucyjności przepisów.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK oraz interpretacji art. 114 ustawy emerytalnej w kontekście niekonstytucyjności przepisu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisu prawa z Konstytucją, może stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, jeśli wyrok ten nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, nie wszedł w życie i nie może być podstawą do wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak publikacji wyroku TK w Dzienniku Ustaw oznacza, że nie wszedł on w życie i nie mógł być stosowany przez organ rentowy ani sąd. Art. 114 ustawy emerytalnej nie przewiduje wzruszenia decyzji na podstawie nieopublikowanego wyroku TK, a podstawą do tego jest art. 145a k.p.a., który wymaga publikacji i złożenia skargi w terminie.
Czy organ rentowy popełnia błąd, stosując przepis prawa, który później zostaje uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ale który w momencie wydania decyzji był obowiązujący i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie popełnia błędu, stosując przepis prawa, który jest obowiązujący i korzysta z domniemania konstytucyjności, nawet jeśli później zostanie uznany za niekonstytucyjny. Organ rentowy nie ma kompetencji do oceny konstytucyjności przepisów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organ rentowy działał prawidłowo, stosując obowiązujący przepis, który korzystał z domniemania konstytucyjności. Błąd organu nie obejmuje sytuacji, gdy działa on na podstawie przepisów, które nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, a ich niekonstytucyjność została stwierdzona dopiero później.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 114 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten nie przewiduje możliwości wzruszenia prawomocnej decyzji na podstawie nieopublikowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
k.p.c. art. 477 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia odwołania jako bezzasadnego.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność aktu normatywnego z Konstytucją.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 67 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady państwa prawnego i ochrony praw nabytych.
Konstytucja RP art. 32 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy zasady równości wobec prawa i niedyskryminacji.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd związany jest żądaniem zgłoszonym przez powoda.
ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych art. 9 § 1 pkt 6
Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dotyczące aktów normatywnych ogłoszonych w Dzienniku Ustaw ogłasza się w Dzienniku Ustaw RP.
ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych art. 83a § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Decyzje organów rentowych nie mogą być z urzędu uchylane, zmieniane lub unieważniane na zasadach k.p.a., z wyjątkiem orzeczenia TK o niezgodności z Konstytucją.
ustawa emerytalna art. 25 § 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, co oznacza, że nie wszedł w życie i nie może być podstawą do wzruszenia prawomocnej decyzji organu rentowego. • Art. 114 ustawy emerytalnej nie przewiduje możliwości wzruszenia decyzji na podstawie nieopublikowanego wyroku TK. • Organ rentowy nie miał kompetencji do oceny konstytucyjności przepisu prawa. • Organ rentowy działał na podstawie obowiązującego przepisu, który korzystał z domniemania konstytucyjności.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu stanowi podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu przez organ rentowy stanowi błąd organu. • Naruszenie zasady równości wobec prawa i niedyskryminacji poprzez zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
Organ rentowy nie posiada, bowiem, kompetencji do oceny konstytucyjności przepisów wprowadzanych przez ustawodawcę. • Błąd organu nie obejmuje bowiem takich sytuacji, w których organ rentowy działa na podstawie niebudzących jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych przepisów ustawy, które to korzystają z domniemania konstytucyjności aż do chwili uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. • Publikacja wyroku TK na stronie internetowej TK czy w publikatorze „Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zbiór Urzędowy” nie jest ogłoszeniem w rozumieniu art. 190 Konstytucji. • Sporne orzeczenie TK, nie weszło w życie, a więc organ rentowy nie mógł go zastosować przy rozstrzyganiu w sprawie ubezpieczonej.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na znaczenie publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dla ich mocy obowiązującej i możliwości stosowania przez organy administracji oraz sądy. Podkreśla brak kompetencji organów rentowych do oceny konstytucyjności przepisów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku publikacji wyroku TK oraz interpretacji art. 114 ustawy emerytalnej w kontekście niekonstytucyjności przepisu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i jego wpływem na prawa obywateli, a także kwestii proceduralnych związanych z publikacją orzeczeń.
“Wyrok TK nie wszedł w życie? Emerytura nie zostanie przeliczona z powodu braku publikacji.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.